Full text: Vitruvius: De architectura libri decem ad Caesarem Augustum, omnibus omnium editionibus longè emendatiores, collatis veteribus exemplis

M. VITRVVII POLL. mam dic{as}, mei Galli, Itali Græcæ alludentes voci plantam nominant, ἴχν{ος} enim
vestigium eſt.

Orthographia autem eſt erecta frontis imago. ] Siue ea ſit operis
frons exterior, ſiue interior. Nam non antè, quale futurum ſit op{us}, intellexeris,
quàm ſingularum partium ſpeciem deformaueris, Vt Videatur interna etiam ope-
ris deſcriptio.

Sciographia. ] Quod de Orthographia dictum eſt, id etiam velim de scio-
graphia dictum, ſiue scenographiam appellem{us}, vt Hermola{us} ſcribendum putat,
quòd (vt inquit) ſit vniuerſi tecti, quod Græci ſcenam vocant, deformatio, non fron-
tis, vt Orthographia, non areæ Vt Ichnographia. Sæpe Verò dubitatum eſt, num & Architect{us} ligno formam futuri operis (modellum appellant) ſtrueret. Et nos fe-
ciſſe existimamus, ita enim futura deprehenduntur errata, & minimo impendio,
nullo\’ incommodo priuſquam fiant, castigantur. Sic ſculptor cera protypum, ſic
plastes creta proplaſmata fingit. Inde Archeſilai proplaſmata (ſic enim in meliori-
b{us} codicib{us} legitur, non proplasticen, quæ ipſa eſt ars fingendi typos, atque formas)
pluris venire ſolita ab artificib{us} ipſis, quàm aliorum opera tradit Plini{us} libri
XXXV . cap. XII . Ibidem\’ refert Paſitelen, qui plasticen matrem ſtatuariæ,
ſcalpturæ\’ & cælaturæ eſſe dixerit, cum eſſet in eis omnib{us} ſummus, nibil feciſſe
antequam finxiſſet. Quin & Vitruui{us} ad finem libri decimi exemplar heleopo-
leos machinæ, pro modello (vt vocant) nominauit. In qua ſignificatione dixit in
proœmio libri ſecundi non ſemel formam, & formare pro facere modellum. Athon,
inquit, montem formaui in ſtatuæ virilis figuram.

Symmetros eſt. ] Repete reſponſus, aut ſcribendum ſymmetria.

Autembate in baliſta foramine, quod Græci π{ορ}ιτρκΤου uoci-
tant. ] Scribunt quidam embatere, quaſi ingreßorem dicas, quòd embaten libro
quarto vertat modulum sed nec prior illa nostra lectio diſplicet, ſi inducta vocula
aut, ita distinguamus. Et primum in ædib{us} ſacris, Vt è columnarum craßitudini-
bus, aut è triglypho embate, vt interpretetur triglyphum embaten, id eſt modu-
lum, ex quo ſcilicet in genere Dorico partes omnes metiendæ, Vt in alys generib{us} è
columnarum craßitudinibus, deinde ſequatur, in balista foramine, quod Græci πε-
είρΗΤου vocitant. De eo foramine ſcribit lib. X . cap. XVII .

Hypæthráque conſtituuntur. ] Id eſt ſubdialia, ſiue ſubdiualia, ἀίθρη
enim aërem ſignificat. Cæterum quomodo conſtrui debeant hypæthræ ædes, lege lib. III . cap. I . Fieri verò & hypæthria ante templorum Vestibula conſueuiſſe, Vel
vn{us} Zenodot{us} in parœmijs autor eſſe poterit. Sed de hoc alibi.

Aedes Doricæ. ] Sacræ ædes hoc loco triplici tantum differentia conſide-
rantur, Dorico genere, Ionico, & Corinthio. Nam de Tuſcanicis lib. IIII . cap. VII . tradet. Doricarum eſt neglectior & incultior ſtructura, vnde & ſeuerior. Corin-
thiæ quòd plura habent ornamenta, delicatiores ſunt. Mediæ ſunt Ionicæ inter ha-
rum teneritatem, & illarum ſeueritatem. Subit hoc loco deplorare calamitatem
humanam, & iniuriam temporum, Adeo nibil hîc eſſe æternum, imò ne vix qui-
dem ſæculare. Tot peryſſe templa, è quib{us} & ſtructuræ ratio diſceretur, & ſtatio-
nis? Quid enim commemorabo Apollinis Capitolini, Palatini, Vaticani, Circi flaminy,
Tortoris, templa? Quid Aeſculapy, Annonæ Augusti, Adonidis? Quid Bonæ deæ,

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer