Full text: Vitruvius: De architectura libri decem ad Caesarem Augustum, omnibus omnium editionibus longè emendatiores, collatis veteribus exemplis

DE ARCHITEC. LIB. VII. tem ex anthrace ſubrufi coloris gleba, qua coniecta in fornacem, qui fum{us} ex ea
ſuſcitatur, vbi in ſolum reſederit, eſt argentum viuum, ipſa verò arefacta contuſa
pilis ferreis & molita lota\’ fit minium. Tertium gen{us} ex minio fingi, & quo-
modo id fiat, docet Dioſcorides lib. V . cap. LX . Quo in loco & quartum gen{us} re-
perio, quod inter metalla naſcitur. Plini{us} lib. XXXIII . cap. VIII . hydrargyri
nomine tertium illud appellauit. Solet enim natiuum, argentum viuum facticium
verò, hydrargyrum vocare. Sed vtrunque hydrargyri nomine Græci pariter & Latini ſignificant. Apud Aristotelem άργυρομ χυτομ, libro primo de anima, qua-
ſi dic{as} fuſum & liquidum argentum, Alexander Aphrodiſe{us} rectè hydrar-
gyron interpretat{us} eſt, argento enim colore adſimile eſt, aquæ verò inſtar fluit.

Id autem cum ſint. ] Scribo, eæ autem cum ſint, refertur enim ad gutt{as}. Porrò autem lector diligens ex hoc loco comparare ſibi rationem poterit conficiendi
ſextarij Romani, qui congij ſexta eſt pars, à quo ei nomen inditum, ſi Fannio credi-
m{us}, & Demetrio Alabaldo, nempe ſi ſibi paret v{as}, quod viginti quin argenti
viui libr{as} capiat. Eo cognito, non erit operoſum reliqu{as} liquidorum menſur{as} in-
telligere, in quo tantopere à multis ſudatum eſt.

Si ibi auri ſcrupulum imponatur. ] Scrupulum, ſiue ſcrupul{us}, qui
& ſcripul{us} dicitur à Frontino lib. I . de aquæ ductib{us}, eſt drachmæ tertia pars,
vt docet Priſcian{us} de ponderib{us}, ſiue Rhenni{us} Fanni{us}, vt creditur. Voluſi{us} Me-
tian{us} ſcriptulum ſcribit, ceu ſit à Græco γράμμα. nam idem ſignificare Fanni{us}
indicat hoc verſu:

Gramma vocant, nostri ſcriptlum dixere prio [?] res. Sed de ponderib{us} ita ſemel existimato. Libra vnci{as} pendet duodecim, ſeſcuncia
vnciam vnam & ſemiſſem, vncia ſemunci{as} du{as} Duella ſiue dupla ſextula vn-
ciæ pars eſt tertia, pendet\’ ſcrupula octo, ſicilic{us} vnciæ pars quarta ſcrupulorum
ſex eſt, ſextula vnciæ pars ſexta ſcrupulorum eſt duorum, denari{us} vnciæ pars
ſeptima ſcrupulorum trium & trium ſeptimarum ſcrupuli, drachma Balbo vn-
ciæ pars octaua ſcrupulorum trium, Victoriat{us} vnciæ pars decimaquarta ſcrupuli
vni{us} & trium decimarum quartarum, ſcrupulum pendet obolos duo [?] s, obol{us} ſe-
miobolos duos, ſemiobol{us} ſiliquam vnam & ſemiſſem, ſiliqua grana quatuor, gra-
num lentem vnam & ſemiſſem.

Ita non amplitudine ponderis. ] Hoc eſt, non magnitudine, & mole
rei æstimanda eſt grauit{as}, ſed vt quæque denſior & compactior eſt.

Neque enim argentum, neque æs ſine eo poteſt rectè in-
aurari. ] Plini{us} lib. XXXIII . cap. VI . de argento viuo loquens. Ergò & cum
æra inaurantur, ſublitum bracteis pertinacißime retinet.

Id autem omnes micas auri corripit. ] Eodem cap. Plini{us}, Omnia
ei innatant præter aurum, id vnum ad ſe trahit. Argentum enim viuum ami-
cum auro, plumbi generib{us} facilè adhæreſcit, difficilè argento, difficili{us} æri, dif-
ficillimè ferro. Diſce autem ex hoc loco, qua ratione ex detrita aurata veste aurum
colligi poßit. Ex inauratis metallis quomodo id fieri queat, tradit Vannoci{us} Birin-
guci{us} lib. pyrotechniæ IX . cap. X . Chryſulcam aquam chymistæ componunt, ab
extrahendo auro dictam, quam aquam fortem appellant.

Intra purum inuenitur. ] Mendum eſſe in voce purum, existimo [?] , pan-

Waiting...

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer