Full text: Benedetti, Giovanni Battista: Io. Baptistae Benedicti ... Diversarvm specvlationvm mathematicarum, et physicarum liber

6.4.4. Inctrumentum adortum, & occaſum Lunacognoſcendum
qualibet anni die.

AD EVNDEM.

ECce tibi vir Illuſtriſs. modum modũ conficiendi conficiẽdi inſtrumenti nuper à me inuenti inuẽti, vt tibi ſi
gnificaui, quo ſcire poſſis fermè in dies, qua hora (de aſtronomicis loquor) ad
determinatum parallelum & abſque multa ſupputatione, etiam abſque Aſtrolabio
Luna oriatur occidatque occidatq́;. In quo inſtrumento poteris etiam videre quo in ſigno Sol,
& ſæpius itidem Luna permeat, & huiuſce aſpectus cum Sole, atque longitudinem
diei noctisque noctisq́; toto anni tempore exactè diſcernere.

Circularis lamina ex argento, aut ære, aliaúe materia paranda eſt, in cu-
ius ſuperficie ambarum facierum Zodiacus delineabitur, modo inferius depicto,
deinde pro anno quinque circuli ſibi inuicem concentrici cõcentrici, at reſpectu Zodiaci excen
trici cęlabuntur in ea, adeo vt vtriuſque centri diſtantia ſit pro .32. parte ſemidia-
metri concauitatis Zodiaci è regione locis augis, temporis qui noſtra ætate circa ſi-
nem ſecundi gradus cancri inuenitur, eandem viam, in hoc, ſequuti, quam Stofle-
rus in dorſo Aftrolabij docet. At nomina menſium media ponantur inter duos
maiores circulos, poſtea inter ſecundum, & tertium ab vna facierum laminæ, ar-
cus ſemidiurni, ab altera vero arcus ſeminocturni, per quinos quoſque dies collo-
centur, ita exactè, vt hic ſubtus videbis. adeo vt numeri dierum & ipſorum dierum
ſigna ſint in interuallis vicinioribus centro communi dictorum quinque circulorum.

Poſteaquam ab vna & altera facierum facierũ laminæ hæc inſculpra fuerint, aliæ duæ circu
lares laminæ, magnitudinis ſemidiametri minimi quinque circulorum accipiantur: quarum vna pro ortu, & altera pro occaſu Lunæ deſeruiet. In qualibet ipſarum
conſtituentur conſtituẽtur circuli quatuor, eo modo qui paulo inferius cernitur, quos omnes diui-
demus in triginta ſpacia æqualia: & in interuallo quod qđ inter duos primos circulos poſi
tum eſt, triginta dies annotabimus annotabimꝰ qui ipſos Lunætriginta dies pręſcribent pręſcribẽt, vt in figara.

Poſtmodum in lamina quæ ortus Lunæ indicabit, ac duorum maiorum circulo- rum circulo-rũ interuallo è regione numeri .1. videlicet primi diei, ponemus horas .12. & minuta .
48. ex aduerſo diei ſecundi ho .13. et min .36. ex oppoſito tertij ho 14. min .24. & ſic
ſucceſſiuè augendo per min .48. & indicem è diuerſo diei .30. ſtatuendo ſtatuẽdo, qui coitus
Lunæ cum Sole ſigniſicabit: atque lineas aſpectuum, vt inferius videre eſt facilè in
ueniemus.

Altera in lamina quæ occaſum Lunæ indicabit, poſtquam diſtincta fuerit, vt alte-
ra .30. dies ac cęteræ lineæ, eo modo quo in ſuperiori collocabuntur, at numeri in-
terualli maioris, aliter diſponentur, vt potè ex aduerſo diei primi ſolum .48. minu-
ta deſcribi debent, è directo ſecundi diei ponenda erit hora vna cum minutis .36. &
è regione tertij inſcribentur .2. horæ, & min .24. & ſic ex ordine per .48. minuta au-
gendo.

Nunc lamina ortus Lunę, cum anno arcuum ſeminocturnorum, & illa occaſus cum
anno arcuum ſemidiurnorum concentrari concẽtrari debet, & ita noſtrum inſtrumentum perfe-
ctum erit & abſolutum.

Quoties igitur voluerimus medio inſtrumento dignoſcere fermè in tali orizonte
qua hora Luna oriatur, ita neceſſe erit volubilem rotam ortus flectere, ut index ve
niat è regione diei menſis in quo talis operatio fit & talirota ſirma manente perſpi- IO. BAPT. BENED. cere ex aduerſo diei Lunæ, numerum horarum & minutorum in maiori interuallo
ipſius rotæ notatorum, qui cum arcu ſeminocturno anni, quo cum in ipſa rectitudi-
ne centri conueniet colligetur, & ſumma quæ ex tali ſupputatione proueniet aper-
tas faciet horas aſtronomicas, quibus ferè etſi non exactè in die propoſito Luna
orietur. Idipſum fiet pro occaſu Lunæ.

DIem ætatis Lunæ iam totus orbis ſcit inuenire, media ſupputatione nu-
meri Epactę currentis cum numero menſium, ſumpto principio à Martio,
adiunctis diebus menſis currentis, & detracto numero .30. à ſumma prędicta, ſi ab ip
ſa dictus numerns .30. ſuperatur.

Sed ne aliquis putet ſufficere tantummodo additionem quatuor quintarum ho-
rę qualibet die. à nouilunio inchoando, ſciendum eſt huiuſmodi receſſum Lunæ
(quamuis non ita exactæ fiat) non computandum computandũ eſſe ab orizonte aliquo, ſed à recto,
ſeu à meridiano quod idem eſt, quemadmodum vnicuique vnicuiq; mediocriter erudito pa-
tere poteſt. At propoſitum nobis non eſt ſcire qua hora Luna in meridiano repe-
riatur, ſed in noſtro obliquo orizonte, in parte orientali ſeu occidentali, propterea
igitur addendus eſt, ei ſummæ temporis, qua Luna diſtat à meridiano, arcus ſemi-
diurnus, vel ſeminocturnus illius loci Zodiaci, in quo Luna reperitur illa die in pro
poſito parallelo, vt ſciatur proximę, qua hora (ex aſtronomicis) Luna erit in ori-
zonte orientali oriẽtali, vel occidentali dicti paralleli. ſupra dicta enim additio quatuor quin
tarum horæ tantummodo, ſufficiens erit temporibus æquinoctij, ſed aliis anni tem-
poribus falli ratione iam dicta.

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer