QVINTVS
pellent & eicient in superiorem partem uocem: nec patientur in sedibus suis quae su
pra praecinctiones uerborum casus certa significatione ad aures peruenire: & ad summam -
ita est gubernandum: uti linea cum ad imum gradum & ad summum extenta fue
rit: omnia cacumina graduum angulosque tangat: ita uox non impedietur: aditus complures -
& spatiosos oportet disponere: nec coniunctos superiores inferioribus: sed ex
omnibus locis perpetuos & directos siue inuersuris faciendos: uti cum populus dimit
tatur de spectaculis non comprimatur: sed habeat ex omnibus locis exitus separatos si
ne impeditione. Etiam diligenter est animaduertendum ne sit locus surdus: sed ut in
eo uox quam clarissime uagari possit: hoc uero fieri ita poterit si locus electus fuerit ubi non
impediatur resonantia. Vox autem est spiritus fluens aeris & ictu sensibilis auditu:
ea mouetur circulorum rotundationibus infinitis: uti li in stantem aquam lapide immisso -
nascantur innum erabiles undarum circuli crescentes a centro quam latissime possint
& uagantes nisi angustia loci interpellauerit: aut aliqua offensio quae non patitur designationes
earum undarum ad exitus peruenire. Itaque cum interpellentur offensionibus -
primae redundantes redeuntes insequentium disturbant designationes. Eadem ra
tione uox ita ad circinum efficit motiones: sed in aqua circuli planitiae: in latitudinem
mouetur uox: & in latitudinem progreditur: & altitudinem gradatim scandit. Igitur ut
in aqua undarum designationibus: item in uoce cum offensio nulla primam undam
interpellauerit: non disturbat secundam: nec in sequentes: sed omnes sua resonantia -
perueniunt ad imorum & summorum aures. Ergo ueteres architecti natu¬¬rae -
uestigia persecuti indagationibus uocis scandentes perfecerunt theatrorum gradationes: -
& quaeliuerunt per canonicam mathematicorum & musicam rationem: ut quae
cunque uox esset in scaena clarior & suauior & spectatorum perueniret aures. Vti enim
organa in heneis laminis aut corneis hae sic ad chordarum sonitus claritatem perficiuntur: -
Sic theatrorum per harmonicen ad augendam uocem ratiocinationes ab anti
quis sunt constitutae.
De Harmonia.
Caput quartum.
Armonia autem est mulica litteratura obscura & difficilis maxime quidem
quibus graecae litterae non sunt notae: Quam si uolumus explicare: necesse est
etiam graecis uerbis uti: quod nonnulla eorum latinas non habent appellationes.
Itaque ut potero quam apertissime ex Aristoxenis scripturis interpretabor: & eius diagranma -
subscribam: finitionesque sonituum designabo: ut qui diligentius attenderit facili
us percipere possit. Vox enim mutationibus quom flectitur: alias fit acuta: alias grauis:
Duobusque modis mouetur: e quibus unus habet effectus continuatos: alter distantes.
Continuata uox neque in finitionibus consistit: neque in loco ullo: Efficitque terminationes -
non apparentes. Interualla autem media patentia uti sermone: cum dicamus sollux. -
flos. nox. sic enim nec unde incipit: nec ubi desinit intelligitur. Sed quod ex acuta facta est
grauis: & ex graui acuta apparet auribus per distantiam: at e contrario: nanque quom flectitur -
immutatione uox: statuit se in alicuius sonitus finitionem: deinde in alterius: &
id ultro citroque crebro faciendo constans apparet sensibus: uti in cantionibus conflectentes -
uoces uarietatem facimus modulationis. Itaque interuallis ea cum uersatur: &
unde initium fecit: & ubi desiit: apparet in sonoum patentibus finitionibus: Mediana
autem patentia interuallis obscurantur. Genera uero modulationum sunt tria. Primum
