- 42
ordo
Ulino
Septimana
Domini
1)
(1
12
(5.
Plutarch. Osiris
Arueris
Typhon Sis
Nephthys
Horus
Numina
Apollo
Diodor S. Osiris
Isis
Typhon Apollo
Venus
§. 35.
De diei partibus.
Ante omnia quaeritur, quod grauissimum est in astronomia, quo tempore Aegyptii diem
inceperint. Inde etiam pendet initium mensium, annorum atque variorum cyclorum. Et tradunt
quidem veteres, alii diem incipere oriente sole, alii occidente; alii medio die, alii media nocte;
alii hora 6 matutina, alii vespertina, quas nos dicimus 89). Sed clarum est, vti iam alii observarunt, -
in his triplicem vsum tradi. Vulgari enim ratione incipit dies cum splendore solis, et
finitur, quum nox ingruit, quae horae a Gemino, Ptolemaeo, aliisque vocantur ooai xaigixal
Quum vero horae ad horologia et stellarum ortum numerarentur, clarum est, diem nonnisi aut a
sexta hora matutina, aut vespertina incepisse. Dies enim ciuilis 24 horarum in duas partes
aequales, diem scilicet sensu strictiori, et noctem diuidebatur. Quam ob rem haec statuenda
esse videntur. Qui diem Aegyptiorum nocte incipere dixerunt, ii, vt Idelerus, V. C., libro laudato
satis demonstrauit, serioris aetatis sunt. Quum vero sumitur, hos, quae tradiderunt, ea a maioribus
accepisse, credendum est, eos loqui de die lunari. Persuasum enim mihi habeo, Aegyptios vt
annos solares et lunares, ita etiam menses, quin septimanas, et dies, et horas vtriusque generis
adhibuisse 90). Chronologia enim lunaris, quae dici potest, in festis maxime solemnis fuit. Hinc
apud Aegyptios posteriores cyclus lunaris, m KYKAOC NTE mio2, saepe commemoratur. Luna
autem, vt infra apparebit, non, vt O, die; sed nocte incipiente suum suscipit imperium. Porro
quod, Plinio auctore, Romani, Aegyptii et ipse Hipparchus diem ciuilem media nocte inceperint,
id plane negare nefas est. Idem enim vsus ab Aegyptiis, omnis fere astronomiae technicae
auctoribus, ad Romanos atque nos ipsos peruenisse videtur. Atque hanc rationem postea in
Aegypto obtinuisse, sequens paragraphus docet. Quam ob rem, quum haec a sacerdotibus Romanis, -
vt ait Plinius, obseruata fuerint, probabile est, huius naturae diem Aegyptiacum quippe
ciuilem pro sacratiori ac fere astronomico habitum esse. Deinde, quod traditur, Aegyptios diei
initium posuisse in eo temporis momento, quo O in punctis aequinoctialibus versans oritur, id
credo non nisi ad vsum fere vulgarem nec nisi ad diuisionem diei (inde ab ortu solis vsque ad
occasum) in 12 horas, quas sequerentur horae 12 nocturnae, spectare. Quare quum e. g. hora
89) Vid. Ideler Chronologie Vol.I. pag. 100. ss. Dio Cass. L.37. c.17. Paulus Alexand. Introd. in Ast.
p.62. Vit. 1588. Ptolemaeus. L. III. c. 2. p. 162. 163. III. 6, 202. 204. Plin. H. N. II. 79. VIII. 46. Isidor. Etym.
V. 30. Seruius ad Virg. V. 738. Lydus de Mens. p.13. Solin. c. 32.
90) Vid. Petaui Vranol. p. 274. Dissert, vbi quae Damascius de fele praedicat, ad D referri debent. Luna
enim symbolo felis indicare potest horas.