— 348
literarumque historiam quam maxime concinnam et aequabilem exstruere contigerit. Quum enim
monumenta Aegyptiaca, ab antiquissimis inde temporibus vsque ad Constantinum M. facta, fere
innumera contineant constellationes, aetatem artificum accuratissime indicantes; inde demonstrari
poterit, qualis singulis aetatibus fuerit ratio aedificandi, excidendi statuas, insculpendi imagines,
scribendi literas, aliasque artes exercendi. Hinc patebit, quomodo singulis saeculis artes excultae, ¬
subinde a pristino statu in deteriorem delapsae fuerint non modo in vniuersum, sed
singulis quoque Aegypti in regionibus. Sic tria illa antiquissima artis Aegyptiacae monumenta
(Tab. VII. VI. V.) multum differunt a Zodiacis Tentyriticis. Monolithus Parisinus, anno 1832
a. Ch. elaboratus, summa excellit styli elegantia, designatione accuratissima, expressione viua,
licet non nimis subtili, atque eo, quod figuras haud profunde in lapidem incisas continet. Eaedem ¬
fere virtutes sunt Sarcophagi Parisini et Londinensis, ducentis annis post elaborati; vterque
tamen negligentia quadam differt a Monolitho dicto. Zodiacus Tentyriticus vero, anno 37 p. Ch.
confectus, ruditate maxima, licet stylo minutali, designatione crassa et negligente est insignis.
Item papyrus d’Hermandi (Tab. IX.), anno 1104 a. Ch. scripta, stylo crasso, sed magnifico, literis
longis largisque, sed bene designantibus, longe differt a papyris aetate Lagidarum scriptis. Ex
his iam clarum est, breue post Mosis aetatem artes quam maxime floruisse in Aegypto; subinde
magis magisque in grauioribus et potioribus negligentiam et turpitudinem, in minutiis curam ineptam ¬
admisisse. Itaque astronomiae auxilio historia artium Aegyptiacarum profecto accuratis
sime et certissime describetur. Certe artium Graecarum et Latinarum, aliarumue historia nunquam ¬
adeo excoli, dissipari et corrigi poterit, etiamsi ingenia Winckelmanniano potiora exstiterint. ¬
Praeterea monere licet, astronomiae Aegyptiacae monumentis, quippe simul theologicis,
etiam historiam ecclesiasticam, saltem Gnosticismum illustratum iri. Constat enim, Gnosticos antiquam ¬
Aegyptiorum astrologiam et mythologiam consuere studuisse cum religione Christiana.
VI.
Ratio Mythologiae veterum gentium mutanda.
Grauissima totius antiquitatis pars iure meritoque habetur mythologia. Nullum enim est
literarum et artium veterum monumentum, nullus fere historiae euentus, nulla terrarum regio et
vrbs, quae non spectauerint antiquam ad religionem, aut inde originem habuerint, quae non explicari ¬
possint et debeant ex placitis veterum sacratioribus. Praeterea multum interest scire,
quaenam veterum fuerit religio; quomodo rerum omnium auctorem et gubernatorem supremum
coluerint; quid valeat in religione ratio hominum pura sine reuelatione diuina; quorsum tendant
nationes, quae reiecto reuelationis lumine suum arbitrium sequi maluerint. Nulla profecto datur
vera antiquitatis cognitio, nulla rerum nostrarum iusta aestumatio sine interiori veterum religionum ¬
intelligentia. Quae quo magis perspecta haberent maiores nostri, eo diligentius in hoc ar
gumentum inquisiuerunt. Inde a bonarum literarum instauratione, vix dici potest, quot libri prodierint, ¬
qui mythologiam et religionem antiquam illustrare studerent. Nihilominus concedendum,
omnem nostram mythologiae cognitionem etiamnum esse maxime imperfectam, mutilam, mancam,
inconcinnam, innumeris erroribus confertam. Difficillima enim est haec quaestio atque in obscuro
