— 185
versum nutrire et augere. Teste Luciano (Op. T. I. p. 124. Salm.), Isis (») est, quae Nilum
excitet et attollat. Hinc Seruius (Virg. Aen. VIII. v. 696.), Isis, inquit, est genius Aegypti,
qui per sistri motum Nili accessus recessusque significat. Hinc fabula apud Pausaniam (Phocic.
p. 881.) de lacrymis Isidis, quae efficiant, vt quotannis Nili aquae agros Aegyptiorum copiose
irrigent. Hinc Lutatius (Schol. ad Stat. Theb. I. 265.) ait, Isidis sacris Nilum exaestuare;
Aegyptiis vsque ad veros planclus prouentum fructuum quaerentibus. Imprimis vero haec omnia
) tribuuntur tempore verno et post solstitium hibernum. Hinc Eusebius (P. E. III. 12.) tradit,
fuisse Elephantinae signum aliquod symbolicum visendum, quo subinnuerelur, magnam esse in
signo v adeoque Veris principio Lunae vim ad cogendas eliciendasque aquas. Hinc Plinius
(XVIII. 18.) narrat, Nilum evagari incipere Solstitio et noua Luna. Quas quidem ob causas non
solum D imagines, sed haud dubie Serapis quoque fingebantur calathum capite ferentes. Sic
exstat numus apud Pignorium (Tab. Is. p.81. Am.) cum imagine Nili modium in capite gerentis,
adscriptis verbis: Deo sancto Nilo; altera vero numi pars continet imaginem Serapidis, calathum
capite portantis, adscriptis vocabulis: Deo sancto Serapidi. Nilus frugifer quidem hic significatur,
symbolo » (calatho) addito, aut Q, quae tempori verno pracest. Quum vero etiam Serapis modium ¬
in capite gerat, eumque secundum Pignorii numum maiorem illo, quem Nilus fert; non
improbabile est, aliam mensuram ) vel ?, aliam C vel t (Serapidis) symbolum fuisse. Hinc
forte et Iuno Samica calathum, seu modium capite ferens fingebatur (Kreuz. Symb. II. 553 s.).
Nilometrium, C nec non 24. symbolum. Quum Nilus O et 24 imago valuerit; non dubium
est, quin mensura Nili eodem spectauerit. Variis in vrbibus exstructa erant Nilometria, seu
camerae subterraneae, cum Nilo coniunctae, in quibus scala ad indicandos aquae gradus aderat.
Pro symbolo horum nilometriorum haud dubie adhibebantur nilometria portatilia seu cubiti (vyyeig).
Constat enim, certo tempore cubitos illos in publicis pompis portatos fuisse. Iam vero hos cubitos
nyreig, umi, MA21, O sacros fuisse, e sequentibus colligitur. Celeberrimum Nilometrium Memphi
habebatur, quae O est prouincia (Diodor. IV. 1. 6.). Deinde in Nili (O) adumbrationibus cum
aliis O symbolis, vt captoribus crocodilorum, erant sedecim Pechi (pueri Niloaci cubitales) ad
indicandos totidem cubitos legitimae ascensionis Nili (Plin. L. 26. c. 7. Philostrat. Icon. 1. p. 737,
Morell.). Denique festo Nili, vt Ruffinus narrat (His. Ec. II. c. 30.), cubitus ille ad templum
Serapidis (O) ferebatur, velut ad incrementi aquarum et inundationis auctorem. Idem (ib. c.18.),
cumque gentiles, inquit, Serapim esse dicerent, a quo Nilus ad irrigandos Aegypli agros adduceretur; ¬
eo quod cubitus Nili ad templum Serapidis portari consueuerat, cet. Vidimus autem,
Aegyptios O, adiuuante ), tribuisse Nili incrementa. Ceterum quum O et 4 similis naturae
putarentur, atque Nilus vtriusque numinis symbolum valuerit; non dubito, quin Nilometrium 2
quoque significauerit.
Obeliscus, G symbolum. Diserte enim hoc tradunt Tertullianus (De spectac. c. 8. p. 93. Rig.).
Porphyrius (Euseb. P. E.III. c. VII.), Plinius (H.N. L. 36. c. 8.), aliique (Ammian M. XVII. p. 100.).
Phéala, (Axi, xu voußlov) § symbolum. Narrat enim Lucianus (Toxar. Op. T.II. p.75.),
in templo Anubidis fuisse statuam Anubidis, et cynocephalos, et caduceum, et phialas aureas,
quae quidem omnia & erant consecrata. Huc accedit, quod in festo Isidis cynocephalus (&)
phialam auream portabat (Petau. Vranol. T. III. v. Dupuis Orig. T. II. P. II. p. 229.).
Aa