Lex per Mosen data est: gratia & veritas per Iesum
Christum fasta est. Ioan. cap. 1.
NOX PRAECESSIT:
DIES SVCCESSIT
.
CUM PRIVILEGIO CHRI-
stianiβimi Regis Henrici secundi, ad decem annos:
vt habetur secunda primae partis pagina.
Non auferetur sceptrum de Iuda, nec Dux de femore eius, donec veniat qui mittendus est: & ipse erit expectatio Gentium. Gene. cap. 49.
Ecce Virgo concipiet, & pariet filium, & vocabitur nomen eius Emanuel: quod est interpretatum, nobiscum Deus. Isa. cap. 7. & Matthaei cap.
1.
Paruulus natus est nobis, & filius datus est nobis. Isa.
9.
cap.
Exulta, & lauda habitatio Sion: quia magnus in medio tui Sanctus Israël. Isa. cap.
12.
Et tu Beth-leem terra Iuda, nequaquam minima es in principibus Iuda: ex te enim exiet Dux, qui regat populum meum Israël. Micheae cap. 5. & Matthaei
2.
Sic Deus dilexit mundum vt filium suum vnigenitum daret: vt omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam Ioan. cap.
3.
Lauda, & laetare filia Sion: quia ecce ego venio, et habitabo in medio tui, ait Dominus. Zachariae cap. 2.
SALVATOR
noster
IESVS
Christus, verus atq; vnicus Dei filius secundum essentiam diuinam, natus est ex Maria virgine, quemadmodũ ei in Nazareth Angelus Gabriel praedixerat, anno mundi 3962. imperij Augusti 42. ab vrbe Roma condita, 752. Olympiade 194. anno regni Herodis Ascalonitae 35. Natus est autem cooperante Spiritu sancto, in Beth-leem, ciuitate Iudaeae. Porrô simulatq; natus est Christus, pannis eum inuoluit virgo mater, & reclinauit in praesepio, quia non erat ei locus in diuersorio. Et pastores erant in regione eadem vigilantes, & custodientes vigilias noctis super gregem suum. Et ecce Angelus Domini stetit iuxta illos, & claritas Dei circunfulsit illos, & timuerunt timore magno: & dixit illis Angelus, nolite timere: ecce enim euãgelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo: quia natus est vobis hodie Saluator qui est Christus Dominus, in ciuitate Dauid, & hoc vobis signũ: Inuenietis (in quit) infantẽ pãnis inuolutũ, & positum in praesepio. finita legatione, subitò facta est cum Angelo multitudo militiae coelestis, laudantium Deum & dicentium,
Gloria in altiβimis Deo, & in terra pax hominibus.
Porrò vt discesserũt ab eis Angeli in coelum, pastores locuti sunt adinuicem:
Transeamus vsq; Beth-leem & videamus quae nuntiata sunt:
statim itaq; profecti, inuenerũt puerum cum Maria matre positum in praesepio: & omnes qui haec audierunt mirati sunt. Maria autem conseruabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Et reuersi sunt pastores glorificantes & laudantes Deum. Luc. 1. & 2. cap. Haec autem facta sunt anno 42. imperij Octauij Augusti, vt praedictum à me est.
aa 2
ARCHELAVS
magni Herodis Ascalonitae filius, successit patri in regno Iudaeorum anno mundi 3964. post Christum natum 2. Augustus imperator Archelaum Idumaeae, Iudaeę, & Samariae: Antipam, qui & Herodes, Galilaeae: Philippum Gaulanitidis, Trachonitidis, Bathaniae, & Paneados Tetrarchas ex testamento Herodis designauit. Hic Archelaus in ipsis regni auspicis modestus admodum, noluit Rex appellari, donec cõfirmaretur ab Imperatore, apud quem ab Antipatro fratre accusatus, absoluitur. Consirmatus Tetracha, malè administrauit. Accusatus iterum apud Imperatorem, exilio damnatur, & relegatur in Galilaeam: postea Cyrenius ac post eum Pilatus Romanorum nomine Iudaeam administrant. Iose. libr. Antiq. 17. ca. 10. vsq; ad finem 17. & lib. 2. de bel. Iuda. cap. 4. Regnauit Archelaus annis nouem, & desiit regnum Iudaeorum: nam Iudaea in prouinciam redacta, Syriae tunc iuncta est. Iose. li. 17. Antiq. ca. 19.
GLAPHYRA
Alexandri Cappadocum regis filia, nupsit primùm Alexãdro fratri Archelai supradicti, deinde Iubae Mau rorum Regi, deinde ipsi etiam Archelao, qui contra legem Mariam priorem vxorem dimisit. praeterea susceperat ex Glaphyra filios Alexãder, huius Archelai frater: quare apparuit vxori in somnis exprobrans ei in haec verba: nunc cõfirmas prouerbium, fidem mulieribus non habendam: nonne mihi iureiurando constricta es, & iugali foedere virgo sociata? post susceptos etiam filios (chara pignora) amoris nostri oblitaes, iterum nubens, imò tertiò, atq; cum meo fratre: nunquam tamen ego tui obliuiscar: quin liberabo te opprobriis, & efficiam vt mea, sicut fuisti, in perpetuum sis. ac post paucos dies haec obiit. Iose. li. 17. ca. 19.
CL. TIBERIVS
pater Tiberij Caesaris, Quaestor sub C. Caesare, Alexãdrino bello classi praepositus, plurimum ad victoriam contulit: quare & pontifex in locum P. Scipionis substitutus, & ad deducendas in Galliã colonias, in queis Narbona & Arelate erant, missus est. Caesare occiso, cunctis turbarum metu abolitionem facti decernentibus, etiam de praemiis tyrãnicidarũ referendum censuit. Tandẽ indignè ferens nec statim se in conspectum Sexti Pompeijadmissum, & fascium vsu prohibitum, ad M. Antonium traiecit in Achaiam: cum quo breui, reconciliata inter omnes pace, Romam rediit: vxorémq; Liuiam Drusillam, & tunc grauidam, & antè iam apud se Tiberium enixam, petenti Augusto concessit: nec multò post diem obiit, vtroque liberorum superstite, Tiberio, Drusóq; Neronibus. Sueto. in Tiber.
LIVIA
Drusilla Cl. Tiberij supradicti vxor, Tiberij imperatoris mater fuit, de qua dictum à nobis est in fine prioris partis huius operis. hanc praegnantem abduxit Augustus: porrò qui cõceptus erat, infãs, immaturus est editus: is est Drusus Tiberij Imperatoris frater minor natu, ac Claudij Caesaris, qui Caligulae successit, pater: fuit alter Drusus Agrippinae & Tibe. Impe. filius. Caeterùm in osculis Liuiae, & in hac voce defecit Augustus,
Liuia nostri coniugij memor viue, ac vale.
aa 3
· Census ID10052338: »Dupondius of Tiberius / Bust on Shield (RIC 38)«
· Census ID10051213: »Dupondius of Tiberius / Shield with Laurel (RIC 39)«
· Census ID10051446: »As of Tiberius / Caduceus (RIC 53)«
· Census ID10052344: »As of Tiberius / Rudder and Globe (RIC 64)«
· Census ID10051473: »As of Tiberius / Caduceus (RIC 65)«
CL. TIBERIVS
Nero Imperator Romanorũ tertius, succedẽs Augusto, imperauit anno mũdi 3977. post Christum natum, an. 15. Hic principatum diu recusauit impudẽtissimo animo, nunc ad hortantes amicos increpans, vt ignaros quanta belua esset imperium: nunc precãtem Senatũ, & procumbẽtem sibi ad genua, ambiguis responsis, & callida cunctatione suspendens. Tandem quasi coactus, & querẽs miseram & onerosam sibi iniungi seruitutem, habenas rerum suscepit: nec tamen aliter quàm vt depositurũ se quandoq; spem faceret. Ad Orientẽ exercitum duxit: regnum Armeniae Tigrani restituit: signa quae Crasso ade merant Parthi, recepit. Comatam Galliam anno ferè rexit: Rheticum, Vindelicum, Pãnonicum ac Germanicum bellum gessit: Germanico bello 40000. dediticiorum traiecit in Galliam, iuxtáq; ripam Rheni sedibus assignatis collocauit: quas ob res ouãs Romae antequam imperaret triumphauit. adulationes initio auersatus est: huius quoque vox illa est,
bonus pastor pecus tondet, non deuorat.
Ipse demum ingenti socordia & tyrãnide imperium administrauit: quosdam Reges per blandicias euocatos, non remisit. Luxuriae itaque ac caedibus vacans, Caligulae nepotis astu periit, anno aetatis 78. imperij 23. huius imperij anno 18. Seruator noster Iesus Christus à Iudaeis cruci affixus est. Sueton. in Tiber. Hic Christianorum persecutoribus periculum interminatus est.
AGRIPPINA
M. Agrippae filia, vxor fuit Tiberij Imperatoris, ex quo Drusum iuniorem peperit: hãc rursum grauidam dimittere coactus est, ac Iuliam Augusti vxorem filiam ducere, quãquam Agrippinam valde amaret Tiberius maritus, & Iuliae mores improbaret. Sueto. in Tiber.
CAIPHAS
, Iudaeorum Pontifex fuit anno mundi 3983. post Christũ natũ 21. Aiunt hunc cũ Anna socero Pontificatum emisse, atq; eodem anno ambos rexisse: nam Caesarum procuratores pro auaricia & libidine sacerdotium tunc conferebant. hũc Vitellius Syriae pręfectus post 17. annos sacerdotio priuauit. Hic est ille Caiphas qui scidit vestimenta sua ad responsionem Christi: in cuius etiam domo illusus, consputus & colaphis caesus est D. noster: vbi etiam Petrus Dominum negauit, ab vna atque altera ancilla conterritus. Mat. 26. ca. Iose. lib. Antiq. 18. cap. 8. hic cùm esset Pontifex, prophetauit,
expedire vt vnus homo moriatur pro populo, quàm si tota gens pereat.
Ioan. 21.
PILATVS
Iudaeae praefuit an. 9. incipientes anno mundi 3988. post Christum natum 26. Hic statuas Caesaris Ierosolymis collocauit, mortem etiam cõminatus Iudęis nisi quieuissent: at illi mortem se potius subituros quàm legis suae constitutiones transgressum iri, profitebãtur. Tũ Pilatus demiratus Iudaeorum in sua lege obfirmationẽ, imagines auferri praecipit. de Christiano dogmate ad Tiberiũ retulit: & Tiberius ad Senatũ: sed Christianos vrbe eliminãdos Senatus statuit: & Tiberius edicto, mor tem accusatoribus Christianorũ interminatus est. Tert. in Apolog. cap. 5. Oro. li. 7. ca. 4. Coràm Pilato Christus criminatus est à Iudaeis quòd populũ auerteret, quòd tributũ Cęsaris prohiberet, quódq; se regem faceret: quem cùm aliquoties interrogasset, cupit: hoc se iudicio eximere, & absolutum dimittere: verùm vbi Iu daica rabies inualuit, importunitate ac minis fractus Pilatus, Christũ illis ad arbitriũvt crucifigerẽt tradidit: praefatus tamẽ lo tis quoq; manibus, se innocẽtẽ esse à sanguine eius. Ios. li. ant. 18. c. 5. 6. 7. vide etiã Euã. Hic tandẽ tẽporibus Caligulae sibi propria manu mortem consciuit. Euse. li. 2. cap. 7. Pilatũ scribit Phi. Berg. li. 7. è Lugduno ortũ, vbi etiã exul seipsum interfecerit.
aa 4
HERODES
Antipas Tetrarcha Galilaeae, superuixit fratri suo Archelao, de quo à nobis dictum est supra. Hic primùm vocabatut tantùm Antipas, sed mortuo fratre, nomen Herodis assumpsit. Hic Philippi fratris sui vxorem, fratre viuo, qui etiam ex ea liberos susceperat, abduxit, ac in matrimonium accepit: ex sapientibus Israelitis complures occidit. D. Ioannem Baptistam obtruncauit anno mundi 3993. post Christum natum 31. tum quòd eum flagitij coargueret, propter abductã fratris vxorem, tum quòd vereretur ne fortè doctrinae eius persuasione, populi à suo regno deficerẽt: nam frequẽs populus ad Ioannem confluebat. Hic etiam Christum Dominum nostrum spreuit, ac illusit, indutúmque veste alba remisit ad Pilatum. Tandem accusatus Antipas coram C. Caesare Caligula, Lug dunum in exilium agitur: eiúsque tetrarchia Agrippae regno adiicitur. Iose. li. Anti. 18. cap. 10. & 14. attamen idem Iose. lib. 2. de bel. Iuda. cap. 8. scribit hunc Herodem fugisse in Hispaniam, vbi etiam cum vxore ait decessisse.
HERODIAS
filia Aristobuli, soror Agrippae maioris, nupsit primùm Philippo Tetrarchae patruo, cum quo diuortium fecit, adiun xítque se Herodi Antipae, quem & in exiliũ secuta est: nec obstitit libertas sibi ab Imperatore cõcessa, quòd esset Agrippae, quem Imp. diligebat, soror: haec enim respõdit Imperatori, non aequum esse, vt quem in prospera fortuna secuta esset, in aduersa relinqueret: Lugduni itaque cum viro exul obiit: extatq́; etiam nunc memorabile horum sepulturae monimentum, pyramis lapidea, quam vulgus duorum amãtium Pyramidem vocat: Vide Comestorem, & 1. part. histo D. Antonini Archie. to. 6. ca. 21. §. 4. huius filia saltauit coram Herode, quae caput D. Ioannis petiit. Marci 6. cap.
IESVS
Christus Dominus noster, verus Deus ac verus homo, natus ex muliere virgine, factus sub lege, vt eos qui sub lege erant redimeret, passus est, mortémque in cruce pro vita & salute nostra oppetiit anno suae aetatis 33. anno mũdi 3994. anno imperij Tiberij 18. ac post tres dies resurrexit, nempe vt qui mortẽ nostram moriendo destuxerat, vitam quoque resurgendo repararet: mortuus est enim propter peccata nostra, & resurrexit propter iustificationem nostram: vt nos peccatis mortui, iustitiae viuamus, per bona opera certam facientes vocationem nostram. Quadragesimo autem die à morte ascendit in coelum: quinquage simo, misit spiritum sanctũ, quemadmodum suis fuerat pollicitus: & venturus est iudicare viuos & mortuos in consummatione seculi: beati serui illi quos paratos & vigilantes offendet. Euãgelia, epistolę D. Pauli, Petri, Ioannis, Iacobi proponũt nobis ob oculos isthaec omnia, Christi vitam, mortem, resurrectionem, ascensionem, spiritus sancti missionem, mundi conflagrationem extremam, extremum quoq; venturi eiusdem Christi iudicium, vitam aeternam, & supplicium aeternum.
aa 5
IVDAS
Iscariotes vnus ex duodecim Apostolis Domini fuit, qui cum loculos gestaret, fur & auarus erat: nec ęquo potuit animo pati vnguenti pretiosi effusionem in corpus Christi. Hic Dominum suum, ac nostrum, pretio triginta denariorum prodi dit, signo osculi dato Iudaeis vt Christum cognoscerent. tandem poenituit, & pecuniã retulit, ex qua emptus est ager figuli in sepul turam peregrinorum: veruntamen amens & exspes laqueo se suspendit, mediúsq; crepuit, & diffusa sunt omnia viscera eius, cùm desperaret de obtinenda venia à piissimo ac, vt ita dicam, miseri cordissimo Deo, ac in Iudae locum subrogatus est Mathias. Porrò quod attinet ad rationem denariorum, singuli valebant tres asses, siue solidos, & dimidium (autore Budęo in libro de Asse) si quidem erant denarij Romani ac vulgares: cuiuscunq; autem formae aut metalli fuerint, feruntur fuisse similes huic qui vobis hic vtrinque effigiatus est, ac expressus. Matt. 27. Ioan. 12. Act. 1.
· Census ID10051201: »Denarius of Caligula / Germanicus (RIC 12)«
· Census ID10025167: »Denarius of Caligula / Germanicus (RIC 18)«
· Census ID10025006: »Sestertius of Claudius (Agrippina Maior / SC, RIC 102)«
GERMANICVS
C. Caesaris Caligulae pater, à Tiberio patruo adoptatus, quaesturam quinquennio ante quàm per leges liceret, ac post eam Consulatum statim gessit. Missus ad exercitum in Germaniam, excessu Augusti nuntiato, legiones vniuersas imperatorem Tiberiũ pertinacissimè recusantes, & sibi summam reip. deferentes, incertum constantia an pietate maiore cõpescuit: atq; hoste mox deuicto triumphauit. Armeniae Regem deuicit: Cappadociam in prouinciae formam redegit. Diutino morbo Antiochiae obiit anno aetatis 34. non sine veneni suspicione, fraude Tiberij, ministerio & opera Cn. Pisonis, qui sub idem tempus Syriae praepositus erat. Sueto. in C. Caesare Caligula. moritur hic Germanicus anno mundi 3981. post Christum natum 19.
AGRIPPINA
M. Agrippae & Iuliae filia, Germanici supradicti vxor, C. Caesarem, qui Caligula dictus est, peperit, atque Agrippinam Neronis matrem, item alios complures liberos. Haec virum in Syriam comitata est: Pisonem iudicio persecuta, ad spontaneam necem adegit. tandem apud Tiberiũ in inuidiam adducta, mortem sibi inedia consciuit. Vide Suet. vt supra. hanc Augustus vix anniculã Tiberio priuigno despondit, quam postea dimittere coëgit, vt Iuliam assumeret, sicuti supra in Tiberio diximus. Vide etiam Cor. Nepotem.
· Census ID10025292: »Sestertius of Caligula / Adlocutio (RIC 32)«
· Census ID10025731: »Sestertius of Caligula / 3 Sisters (RIC 33)«
· Census ID10025021: »Sestertius of Caligula / SPQR (RIC 37)«
C. CAESAR
, Caligula cognominatus, Germanici filius, & Drusi, priuigni Augusti, & ipsius Tiberijnepos, Romae imperauit anno mundi 4000. post Christum natum 38. Hic veneno Tiberium, cui successit, aggressus esse dicitur, quinetiã manu sua spirãtis adhuc fauces oppressisse liberto, qui ob atrocitatem facinoris exclamauerat, confestim in crucem acto. Initio imperij popularem se ostendit, dein monstrum se exhibuit, luxu, incontinẽtia, atrocitate. Dictum est de eo, nec meliorem ab initio principem, nec peiorem postea fuisse. vnam ceruicẽ populo Romano optauit, quo facilius vno ictu abscindi posset: dixítq;,
oderint dum metuant.
cum omnibus sororibus suis stupri consuetudinem fecit: has etiam saepe exoletis suis prostrauit: quò facilius eas condemnauit, quasi adulteras, & insidiarũ aduersus se conscias. Multos honesti ordinis, deformatos prius stigmatum notis, ad metal la & munitiones viarũ, aut ad bestias cõdemnauit: aut bestiarum more quadrupedes cauea coercuit: aut medios serra dissecuit: nec omnes grauibus ex causis: verùm malè de munere suo opinatos, aut quòd nũquam per genium suum deierassent. Palam queri solebat nullis calamitatibus publicis tempora sua insigniri, tam fla gitiosus ac funestus, vt etiam Tiberij dedecora purgauerit. Bellum contra Germanos suscepit: & ingressus Sueuiam, nihil strenuè gessit. Tandem cum aduersus cunctos ingenti auaricia, libidine, crudelitate saeuiret, interfectus est in palatio. Imperauit annos 4. vixit 29. Suet. in vita C. Cae. Caligulae. dictus est autẽ Caligula, vt inquit Aur. Victor, cognomentum calceamenti militaris, id est Caligulae sortitus, quia natus in exercitu fuerat.
IVNIA
Claudilla, M. Syllani nobilissimi viri filia, nupsit C. Caesari Caligulae, quam amisit ex partu, etiam antequam imperaret ipse, nempe viuo Tiberio, cui successit. Sue. in C. Caes. Cali.
LIVIA
Horestilla C. Pisoni cũ nuberet, iussa est ad C. Caesarem Caligulam deduci. hanc Caligula intra paucos dies repudiauit, ac biennio pòst relegauit, quod repetiisse vsum prioris ma riti tempore medio videbatur. Sueton. in Caligula.
LOLLIA
Paulina, C. Memmij Consularis, ac exercitus Ducis vxor fuit. hanc quoq;, facta mentione auiae eius, vt quondam pulcherrimae, subito ex prouincia euocauit C. Caesar Caligula: ac perductam à marito iunxit sibi, breuíque missam fecit, interdicto cuiusquam in perpetuum coitu. Vide vt supra.
CAESONIA
neq; facie insigni, neq; ętate integra, matérq; iam ex alio viro triũ filiarum, sed luxuriae ac lasciuiae perditae, & ardentius & constantius amata est à C. Cę sare Caligula: quam sępe chlamyde peltáq; & galea armatam, & iuxta adequitantem militibus ostendit, amicis verò etiam nudam: quam enixam vxorio nomine digna tus est, vno atq; eodem die professus & maritũ se eius, & patrem infantis ex ea natae: nec vllo firmiore indicio sui seminis esse credebat infantem hanc, quàm feritatis, quae illi quoque tanta iam tunc erat, vt infestis digitis ora & oculos simul ludentium infan tium incesseret. periit cum viro Caesonia, gladio à Centurione confossa, cuius etiam filia parieti est illisa. Vide vt supra.
HERODES
Agrippa Aristobuli filius, ac magni Herodis Ascalonitae nepos ex filio, Romae agẽs, Tiberij nepotis curã suscipit: verùm ab Eutycho liberto accusatus, iussu Tiberijin vincu la coniicitur: quo Imperatore defuncto, statim è vinculis liberatur, diadematéq; regio à C. Caligula, cuius curam gesserat, dona tur: nam Rex Tetrarchiae Philippi ac Lysaniae designatur anno mũdi 4000. à Christo nato 38. Quinetiam Claudius, qui Caligulae successit, Agrippae huius regnum ratum habuit, omne Herodis quoq; Antipae exulis Imperium addens: atq; Herodem fra trem (nam Antipas patruus erat) Chalcidis Regem creat. Hic est Herodes ille qui Iacobum maiorem obtruncauit, ac D. Petrum in carcerem trusit, & ab Angelo percussus, à vermibus post diem quintum erosus est. Vide Acta Apost. ca. 12. Sed vt ad Agrippam nostrum redeam, hic Herodiadem sororem, eiúsq; virum Antipam, contra ipsum non nihil molientes, praeuenti: exiliíq; eorum occasionẽ prębuit, misso ad Caligulã Fortunato liberto cũ literis. Vide Iose. li. 18. cap. 12. 13. & 14. Variãt autores in hoc Agrip pa & fratre praedicto, alij alia huic, alia illi tribuentes: sunt & qui vnum tantùm ex his duobus faciant, quem Herodem Agrippam vocitant.
AGRIPPA
iunior praedicti filius, seu nepos, defuncto Herode Chalcidis Rege praedicto, Chalcidis Rex designatur, à Cl. Tiberio, qui Caligulae successit, nempe anno mundi 4011. à Christo nato 49. Fuit hic vltimus Iudaeae Rex, prudens, Hebręa Latináq; lingua doctus. Hoc Rege Titus Hierusalem captã exussit. 17. agebat annum, moriente patre, seu auo, cùm Romę à Caesare aleretur. Porrô Caesar Cuspium Fadum huius immaturi loco, Iudaeae praefecit: cui successit Felix, & huic rursus Portius Festus. Vide Ioseph. Hebr. diu desi. li. 5. ca. 46.
DRVSVS
, Claudij Caesaris pater, olim Decimus, mox Nero praenomine, ex Liuia Drusilla natus est, intra mensem ter tium quàm grauida abducta esset ab Augusto, ex contubernio ac matrimonio Tiberij patris Imperatoris: fuítq; suspicio ex vitri co per adulterij consuetudinem procreatum Drusum. Is in Quęsturae Praeturaeq́ue honore, dux Rhetici, deinde Germanici belli, Oceanum Septentrionalem primus Romanorum ducum nauigauit: tránsq; Rhenum fossas noui & immensi operis effecit, quae Drusianę vocatae sunt: hostem frequenter caesum in intimas solitudines egit. Inito consulatu, atq; expeditione repetita, obiit diem in aestiuis castris, quae exeo scelerata sunt appellata. Hunc Augustus tantopere & viuum dilexit, vt cohęredem semper filiis instituerit: & defunctum ita pro concione laudauerit, vt deos pre catus sit similes ei Caesares suos facerent: sibíque tam honestum quandoq; exitum darent quàm illi dedissent. nec contentus elogium tumulo eius, versibus à se compositis insculpsisse, etiam vitae memoriã prosa oratione cõposuit. Vide Suet. in C. Clau. Cae.
ANTONIA
minor, Drusi supradicti vxor fuit, ex qua liberos complures suscepit, verùm tres omnino reliquit, nempe Germanicum, Liuillam, & Claudium, qui postea imperauit. Hęc Antonia M. Antonio, & Octauia genita est, quę sororem habuit maiorem eiusdem nominis, Domitij Aenobarbi vxorem. Vide Plutar. in M. Antonio.
· Census ID10050429: »Sestertius of Claudius / Legend in Oak (RIC 112)«
· Census ID10050192: »Sestertius of Claudius / Arch (RIC 114)«
· Census ID10050378: »Sestertius of Claudius / Spes (RIC 115)«
CLAVDIVS
Drusi, Germanici ex minore Antonia filius, Liuillae & alterius Drusi frater, Romae post Caligulam imperat anno mundi 4004. à Christo nato 42. Hic Lugduni natus est, quem mater portentum hominis dictitabat: auia Augusta pro despectiss. semper habuit: soror Liuilla, cum audisset imperaturum, tam iniquam sortem pop. Ro. palam detestata est. Fortunae ludibrio ad imperium, cum latitaret extrema pertimescẽs, interfecto Caligula, venit: quod nõ minore socordia quàm crùdelitate per annos ferè 14. vexauit. Britanniae bellum intulit, eámq; in deditionem accepit. Orcades insulas Ro. imperio addidit. Hic Messalina vxore sua vixdũ supplicio affecta, quòd C. Si lio nupsisset, Agrippinam Germanici fratris filiam, nouo exemplo, liberis duobus nouercam superinduxit: cùm paulò ante pro concione confirmasset, quatenus sibi malè cederẽt matrimonia, in coelibatu se permansurum, ac nisi permansisset, non recusaturum confodi manibus ipsorum. Praeterea Britannico filio priuignum Neronem anteposuit: cuius insidiis, & Agrippinae matris, veneno in boleto dato periit, anno aetatis 64. imperij 4. exortus crinitae stellae, tactúmq; de coelo monumentum Drusi patris, pręsagia mortis eius praecipua fuere: & in vltima cognitione pro tribunali accessisse se ad vitae terminum semel atq; iterum pronun tiauit. Vide Sueto. in Claud. Cae.
AEMYLIA
Lepida, Augusti proneptis, Pauli Aemilij Censoris filij, & Iuliae, neptis Augusti, filia, prima omnium desponsata est Claudio: sed eam, quòd parentes eius Augustũ offen derant, virginem adhuc repudiauit. Sueto. in Clau.
LIVIA MEDVLLINA
, cognomine Camilla, è genere antiquo Dictatoris M. Furij Camilli (cuius meminimus in priori huius operis parte pag. 125.) eo ipso die qui erat nuptiis Claudij Imp. atque huius Medullinae destinatus, morbo periit. Vide Sueto. in Claud.
PLAVTIA HERCVLANILLA
, triumphali patre nata, eidem Claud. Imp. nupsit, cũ qua diuortium ille fecit, ob libidinũ probra, & homicidij in virum suspitionem. ex hac Claudiam suscepit, & Drusum, quem puberem amisit, pyro per lusum in sublime iactato, & hiatu oris excepto strangulatum, cui & filiam Seiani desponderat. Vide vt supra. Caeterùm de Seiano ho mine praepotente ac praediuite, cui tandem fortuna nouercam se praestitit, vide Iuuenalem Satyra 10. nam huius exemplo nimias opes, potentiam ac fastum multis exitio esse ostendit Iuuenalis, his versibus:
Quosdam praecipitat subiecta potentia magnae
Inuidiae, mergit longa, atque insignis honorum
Pagina, descendunt statuae, restémque sequuntur.
Ipsas deinde rotas bigarum impacta securis
Caedit, & immeritis franguntur crura caballis:
Iam stridunt ignes, iam follibus atque caminis.
Ardet adoratum populo caput, & crepat ingens
Seianus, deinde ex facie toto orbe secunda,
Fiunt vrceoli, pelues, sartago, patellae.
Pone domi lauros, duc in capitolia magnum
Cretatúmque bouem, Seianus ducitur vnco
Spectandus: gaudent omnes.
&c.
bb
AELIA
Petina Cõsulari patre nata, mox, repudiata Plautia Herculanilla, nupsit Claudio Imp. cum qua item diuortium fecit, ob leuiculas offensas. ex hac Antoniam suscepit quam Cneo Pompeio magno, deinde Fausto Syllae collocauit, quorum alter à Pompeio magno, alter à Fausto Sylla, Syllae Felicis filio originem trahebat. Vide Sueto. in Clau.
VALERIA MESSALINA
Claud. quoque Imp. nupsit: hanc cùm comperisset vir, super caetera flagitia atq; dedecora, se absente, Caio Silio, iuuẽtutis Romanae pulcherrimo, etiam nupsisse, dote inter Auspices consignata, curauit interfici. Vide Cor. Taci. lib. 11. ad calcem. De hac item sic scribit Iuue. Saty. 6.
--dormire virum cùm senserat vxor,
Ausa palatino tegetem praeferre cubili:
Sumere nocturnos meretrix Augusta cucullos,
Linquebat comite ancilla non amplius vna,
Et nigrum flauo crinem abscondente galero,
Intrauit calidum veteri centone lupanar,
Et cellam vacuam, atque suam: tunc nuda papillis
Constitit auratis, titulum mentita Lyciscae
Ostendítque tuum generose Britannice ventrem.
Excepit blanda intrantes, atque aera poposcit:
Et lassata viris, nondum satiata receβit:
Obscurísque genis turpis, fumóque lucernae
Foeda lupanaris tulit ad puluinar odorem.
ex hac Messalina Clau. Octauiam, & quem primò Germanicum, mox Britannicum cognominauit, suscepit. Vide vt supra.
FELIX
constitutus est ab Imperatore Claudio praeses, siue procurator Iudaeae, Samariae quoque & Galilaeae, & regionis quę dicitur trãs Iordanem, anno mundi 4015. post Christũ natum 53. Tertullus coram hoc praeside Paulum accusauit, Paulus vicissim pro se contra Tertullum causam dixit: quibus auditis distulit iudicium Felix in aduentum tribuni Lysiae. Hic Felix frequenter accersens Paulum, loquebatur cum eo, & audiuit ab eo fidem quae est in Christum Iesum. Disputante autem Paulo de iudicio suturo, tremefactus Felix noluit vltra attendere, sed distulit in alium diem: simul sperabat quòd pecunia ei daretur à Paulo. De huius auaritia, & factione cum Ventidio, qua, gliscente pernicie, arsisset bello prouincia, ni Quadratus Syriae rector subuenisset, vide Cor. Taci. li. Anna. 12. item quatenus ad alia, vide Act. 24. ca. Euse. li. 2. ca. 20. Iose. li. Antiq. 20. cap. 9.
DRVSILLA
Agrippę soror, Aziazi Emesorum siue Ama zorum Regis vxor cùm esset, & pulchritudine caeteris praestaret, Felix eam concupiuit: quare misso nuntio, eam in suam partem flexit: nam haec sponte relicto priore marito, huius nuptias secuta est. Vide Iose. lib. Antiq. 20. cap. 9.
bb 2
ANTONIA
Marci Antonij & Octauię sororis Augusti filia maior, Domitio Aenobarbo nupsit, ex quo matrimonio na tus est Cneus Domitius Neronis pater, omni parte vitae detestabilis, vt inquit Suetonius, in Nerone Imperatore Romanorum 6. de quo mox tractabimus.
LEPIDA DOMITIA
Cnei Domitij Aenobarbi patris Neronis soror fuit. Consulito Caium Suetonium Tranquillum in Neronis Imperatoris 6. vita, si initium sumas à Caio Iulio Caesare, quod vbiq; factitamus. Cęterùm quod attinet ad Aenobarbi cognomentum, atque huius vocabuli (quod subobscurum est) rationem siue interpretationem, visum est quod scriptum reperi edere. Cùm, itaque, Castor & Pollux Helenae fratres, Domitio victoriam aliquando nuntiarent, ipséque narrantibus minimè crederet, malas, barbámque manibus attrectarunt, atque eam contrectando (si credere dignum est) ex fusca flauam effecerunt: vnde à rutilo, aeneóque barbae colore, Aenobarbi cognomen accepit Domitius, quod postea in familiam transiit, virísque ex ea ortis peculiare id nominis fuit. Vide Ludouicum Cęlium Rhodiginum, lib. antiquarum lectionum 29. cap. autem 8.
· Census ID10030489: »Denarius of Claudius / Agrippina Augusta (RIC 81)«
· Census ID10050134: »Aureus of Claudius / Agrippina (RIC 80)«
· Census ID10025047: »Denarius of Claudius / Agrippina Augusta (RIC 81)«
CNEVS
Domitius Aenobarbus, Neronis pater, ex Antonia maiore, vti dictum est natus, omni parte vitae detestabilis, pri mum occidit libertum, quòd potare quantum iubebatur recusarat: deinde in viae Appiae vico, repentè puerum citatis iumentis haud ignarus obtriuit: & Romae medio foro cuidam equiti Ro. liberius iurganti oculum eruit. Perfidiae atque auaritiae maximae fuit: argentarios pretiis rerum coëmptarum, aurigarios mercede palmarum fraudauit. Maiestatis quoque, & adulteriorum, incestíque cum sorore Lepida sub excessu Tiberij reus, mutatione temporum euasit. Decessit morbo aquae intercutis, suscepto, ex Agrippina Germanico genita, Nerone, malo ouo ex malo coruo. Suet. in Nerone.
AGRIPPINA
Germanici filia, ac Neronis mater, quem ex Domitio suscepit, nupsit secundò Claudio Caesari patruo suo, quem blanditiis illexit, quémque tandem boleto sustulit, vt viam filio Neroni ad imperium faceret. caeterùm ipsa quoque ab eodem filio immissis percussoribus occiditur, exclamans percussori, feri ventrem qui tam ferum monstrum tulit. Suet. in Nerone Cor. Taci. li. 14.
bb 3
· Census ID10052517: »Sestertius of Nero / Ostia (RIC 178)«
CLAV. DOMI
. Nero, Domitio & Agrippina Germanico genita, genitus est. Hic adoptatus à Claudio Imperatore, successit ei in imperio, anno mundi 4017. à Christo nato 55. Orsus à pietatis ostentatione, ex Augusti praescripto imperaturum se professus est: liberalitatis, clementiae, comitatis exhibendae nullam omisit occasionem. grauiora vectigalia aut aboleuit, aut minuit. tandem Caligulae nepotem se praestitit, auunculo suo simillimus: meritóq; fax orbis altera cum Claudio dictus est. Bonam partem Senatus interfecit, & praeceptorem Senecam, bonis omnibus hostis. fratrem, vxorem, matrem denique interfecit, cu ius etiam cõcubitum appetiisse dicitur. Primus Christianum sanguinem, Petro & Paulo interfectis, hausit. tanto se dedecore prostituit, vt saltaret & cantaret in scena. Romã incendit, vt spectaculi eius imaginem cerneret, quali olim Troia capta arserat. Hic Britanniam penè amisit. Armeniam Parthi sustulerunt. Duae tamen prouinciae sub eo factae sunt, Pontus, & Alpes. In Achaïa Isthmum perfodere aggressus, primus rastello humum effodit, & corbulae congestam, humeris extulit. Tãdem ab omnibus destitutus, & à Senatu hostis iudicatus, cum quęreretur ad poenam, è palatio fugit, nec fortiter perire potuit, adiutus alterius, adigen do ferro, manu: anno aetatis 32. imperij 14. Sueto. in Clau. Eutr. lib. 7. Egna. lib. 1.
OCTAVIA
, Claudij & Messalinae filia, vxor fuit Neronis, cuius consuetudinem citò aspernatus est, occidítque eam sub crimine falso adulterij: cùm antea saepe frustra strangulare medi tatus, dimisisset eam vt sterilem, respondissétque corripientibus amicis, sufficere ei debere vxoria ornamenta.
POPPAEA
Sabina, Tito Olio Quaestorio patre nata, Neronis vxor fuit, quam duodecimo die post diuortiũ Octauiae in matrimonium accepit. hanc dilexit vnicè: & tamen ipsam quoque ictu calcis occidit, quòd se ex aurigatione serò reuersum gra uida & aegra conuiciis incesserat. haec antea nupserat Rufo Crispino Equiti Romano. huic Poppeae omnia alia fuere praeter honestum animum: sermo comis, nec absurdum ingenium: modestiam praeferebat, & lasciuia tamen vtebatur: famae nunquam pepercit, maritos & adulteros non distinguens. Vide Sueto. in Nerone. haec luxu supramodum diffluebat, autore Plin. li. 34. cap. 11. in haec verba:
Nostra aetate Poppaea coniux Neronis principis, delicatioribus iumentis suis soleas ex auro quoque induere solebat.
STATILIA
Messalina (altera quidẽ à Valeria illa Messalina Claudij vxore, de qua à nobis dictum est supra) vxor quoq; fuit Neronis: hac vt potiretur, virum eius Atticum Vestinũ Consulem in honore ipso trucidauit. Haec erat Statilij Tauri bis Consulis, ac triumphalis, abneptis. Taurus hic temporibus Augusti amphitheatrum Romae extruxerat. fuit alter eiusdem nominis, huius, vt opinor, Messalinae frater, qui ob opes & hortos egregios, quibus Agrippina inhiabat, accusatus, vim vitae suae attulit. Sueton. in Nerone.
bb 4
S. PETRVS
inter Apostolos praecipuus, frater fuit Andreae etiam Apostoli. Ambo ex vico Galilaeae, Bethsaida, ambo à Christo simul vocati sunt, cùm iacerent rete in mare, erant enim piscatores: quibus dixit,
Venite post me, & faciam vos fieri piscatores hominum, at illi continuò relictis retibus secuti sunt eum.
Matth. 4. huic Christus resurgens dixit,
Pasce oues meas.
Ioan 21. Antiochiae praeses fuit: euangelium dispersos Iudaeos in Ponto, Galatia, Cappadocia, Asia & Bithynia docuit. Diony. Corynt. Epis. scripsit S. Petrum & Paulum eodem die Romae iussu Neronis passos. Petrus capite ad terrã verso, fertur crucifixus, asserens se indignum vt crucifigeretur sicut Dominus suus. epistolas complures scripsere, qu as habes in nouo testamẽto. vide item Euse. lib. 3. ca. 1. & 2. D. Iero. scripsit Petrum ad expugnandum Simonem Magum, Romae perrexisse, ibíque pontificatum 25. annis tenuisse, vsq; ad vltimum Neronis annum.
S. PAVLVS
de tribu Beniamin, & oppido Iudaeae Giscalis fuit, quo à Romanis capto, cum parentibus suis Tarsum Ciliciae commigrauit: à quibus ob studia legis missus Ierusalem, à Ga maliele eruditus est. Cùm autem interfuisset neci D. Stephani, & acceptis à Pontifice tẽpli epistolis, ad Christianos persequẽdos, Damascũ pergeret, reuelatione ad fidẽ, ac miraculo velut cõpulsus, vas electionis de persecutore factus est. Docuit gentes Euãgelium annos 21. duobus annis Caesareae, tantundémq; Romae in carcere fuit: at Romae è carcere exibat quò vellet, sub custodia tamẽ. hinc liberatus atq; absolutus, cúm causam ipse suã coram Nerone egisset, liberè denuo docuit Euangelium decem annis. at, iterum in carcerem coniectus, capite truncatur, anno mundi 4030. à Christo nato 68.
SERGIVS
Galba, Galbae Imperatoris patér, Romae Consulatu functus, quãquam breui corpore, atque etiam gibber, modicaeq́; in dicẽdo facultatis, causas tamen industriè actitauit. Hic vxores habuit Mummiam Achaiam, item Liuiam Ocellinam, ditem admodum & pulchram: à qua tamen nobilitatis causa appetitus vltro existimatur, & aliquanto enixius, postquàm subinde instanti, vitium corporis secretò posita veste detexit, ne quasi ignaram fallere videretur. Crati quoque Thebano idem cõtigit, cùm Hipparche eum maritum optaret. Sueto. in Galba.
MVMMIA
Achaïa neptis Catuli, proneptísque L. Mummij qui Corinthum excîdit, vxor Sergij Galbae fuit, ex qua Caium & Sergium procreauit: quorum maior Caius attritis facultatibus vrbe cessit, prohibitúsq; â Tiberio sortiri anno suo Proconsulatum, voluntaria morte obiit: Sergius verò post Neronem imperauit. Vide Sueto. in Galba.
bb 5
· Census ID10057643: »Sestertius of Galba / Roma (RIC 240)«
SERGIVS
Sulpitius Galba, Romae post Neronẽ imperat anno mundi 4030. à Christo nato 68. Hic nullo gradu Caesares contingebat, nam horum familia, siue progenies in Nerone defecerat: nobilissimus tamen erat, magnáque & vetere prosapia. Antequàm imperaret mula fertur peperisse. Hic cùm Praetor esset, elephantos funambulos edidit ludis Floralibus. Maiore ab initio fauore quàm laeto successu, septimestre imperium tenuit annos natus circiter 80. priuata eius vita insignis fuerat militaribus & ciuilibus rebus. Tandem auarum, saeuum, pigrum se praestitit: atque inuisus omnibus, in medio foro, insidiis Othonis iugulatur: nam cùm subinde iactaret se legere militem, non emere consuesse, eo nomine omnes milites exacerbauit. sed maximè fremebat superioris Germaniae exercitus fraudari se praemiss: quare statim legationem ad prętorianos cum mandatis destinant: displicere inquiunt Imperatorem in Hispania factum, eligerent ipsi quem cuncti exercitus probarent. quamobrem ascitus Otho eum trucidari curauit. Vide Sueto. in Galba, Eutro. lib. 7. Bap. Egna. li. 1.
LEPIDA
vxor fuit Galbae Imperatoris, qua amissa, duobúsq; ex ea filiis, remansit in coelibatu: neque solicitari vlla conditione amplius potuit, ne Agrippinae quidem matris Neronis, viduatae morte Domitij Aenobarbi, quae maritum quoq; adhuc necdum coelibem Galbam, adeò omnibus solicitauerat modis, vt in conuentu matronarum correpta iurgio, atq; etiam manu pulsata sit à matre Lepidae. Sueto. in Gal.
L. OTHO
, Imperatoris Othonis pater, materno genere praeclaro, multarúmque & magnarum propinquitatum, tam charus, támque non absimilis facie Tiberio principi fuit, vt plerique procreatum ex eo crederent. Hic vrbanos honores, Proconsulatum Africae, & extraordinaria imperia seuerissimè administrauit. Senatus hunc honore rarissimo, statua in palatio posita, prosecutus est: & Claudius allectum inter Patricios collaudans hunc amplissimis verbis, haec quoque adiecit:
Vir, quo meliores liberos habere ne opto quidem.
Sueton. in Othone.
ALBIA
Terentia splẽdidissima foemina, L. Othonis vxor fuit, quae peperit illi L. Titianum, siue Terẽtianum, & minorem Marcum, cognominem patri, Othonêmque appellatum, qui post Galbam imperauit: peperit quoque filiam, quam nondum nubilem Druso Germanici filio despondit. Consulito Suetonium in Othone.
· Census ID10025070: »Denarius of Otho / Securitas (RIC 12)«
· Census ID10057684: »Denarius of Otho / Securitas (RIC 10)«
MARC
. S. Otho octauus, Galbae succedens, Romanis imperat anno mundi 4031. à Christo nato 69. A prima adolescẽtia prodigus, procax, & mollis extitit, Neroni etiam familiaris. die quem Nero necandae matri destinarat, ad auertẽdas suspi tiones coenam vtrique exquisitissimè comitatis dedit. Sperauerat fore vt adoptaretur à Galba: sed Pisone praelato ad vim conuersus est, instigante, super animi dolorem, etiam mag nitudine aeris alieni. Neq; enim dissimulabat, nisi principem se stare non posse, nihílque referre, ab hoste in acie, an in foro sub creditoribus caderet. Quare missis qui Galbam, & Pisonem trucidarent, ea ipsa die qua Galbam manè salutarat, osculo etiam vt consueuerat exceptus, Imperator salutatur. Ad conciliandos pollicitationibus animos nihil magis pro concione testatus est, quàm id demum se habiturum quod sibi milites reliquissent. Dicitur noctu per quietem pauefactus, gemitus maximos edidisse, repertúsque à concursantibus humi ante lectum iacens, à quo manes Galbae eum deturbarant: quod fatebatur ipsemet vidisse. Hic leui praelio victus à Vitellij ducibus, sinist ram sibi papillam pugione transfixit: cùm tamen complures adhuc copias haberet, & peten tibus militibus ne tam citò de belli euentu desperaret, dixisset,
se tanti non esse, vt propter eum ciuile bellum oriretur.
Vixit annos 38. imperauit menses treis: adeò militibus charus vt multi ad eius exemplum, ante mortui pedes se interfecerint. Suet. in Othone.
L. VITELLIVS
, A. Vitellij Imperatoris pater, Syriae prępositus, Artabanum Parthorum Regem summis artibus non modò ad colloquium suum, sed etiam ad veneranda legionum Signa pellexit. Mox cum Claudio principe duos insuper ordinarios Consulatus, Censurámque gessit. Curam quoque Imperij sustinuit absente eo, expeditione Britannica: vir innocens & industrius, sed amore libertinae perinfamis. Idem miri in adulando ingenij, primus C. Caesarem Caligulam adorari vt Deum instituit, primúsque adorauit, non aliter adire ausus, quàm capite velato circunuertens se, deinde procumbens. Hic à Valeria Messalina petiit vt ei pedes praeberet excalceandos: detractúmq; socculum dextrum inter togam tunicámque gestauit assiduè, nonnunquam osculabundus, ídque factitabat, vt nulla non via, atque arte, principem vxori addictum demereretur. Decessit paralysi altero die quàm correptus est. Sueto. in Vitellio.
SEXTILIA
, probatissima, nec ignobilis foemina, Lucij Vitelij praedicti vxor fuit, quae ei peperit duos filios, quos eodem anno ambos Cõsules, cũ maiori minor in sex mẽses successisset, vterque parens vidit. Alter ex his filius, Aulus Vitellius, post Othonem imperauit: cuius genituram, siue natiuitatem, aut natalis horae inspectionem, à Mathematicis praedictam ita exhorruerunt parẽtes, vt pater magnopere contenderit ne qua ei prouincia viuo se committeretur: mater & missum ad legiones, & appellatum Imperatorem, pro afflicto statim lamentata sit. Vide Sueto. in Vitel. praedixerant Mathematici Aulum Vitellium fu turum quidem Imperatorem: sed in imperio per vim cruciabiliter periturum.
· Census ID10057093: »Denarius of Vitellius / Victory (RIC 112)«
AVLVS
Vitellius, à Galba in inseriorem Germaniam missus est. Aduẽtantem, malè animatus erga principem exercitus, libens ac supinis manibus excipit, velut dono Deûm oblatum III. Cons. filiũ, aetate integra, facili ac prodigo animo. hanc de se veterẽ persuasionẽ auxerat, tota ipse via milites obuios exoscula tus, pérq; diuersoria comis, manè singulos iámne iẽtassent sciscitatus, séq; fecisse, ructu quoq; ostendens. nil cuiquã negauit, atq; etiam vltro reis sordes, damnatis supplicia dempsit: Quare vixdũ mense transacto, subitò à militibus è cubiculo raptus, vt erat, in veste domestica, Imperator consalutatur anno mundi 4031. à Christo nato 69. Hic in iẽtacula, prãdia & coenas, facilè omnibus sufficiebat vomitandi consuetudine. Coena ei data est aduẽtitia à fratre, in qua, super cęteros sumptus, 2000. lectissimorum piscium 7000. auium apposita sunt. hanc quoq; exuperauit ipse, dedicatione patinae, quam
clypeum Mineruae dictitabat.
Saeuus fuit, nam & eius haec vox est,
optimè olere occisum hostẽ, & melius ciuem.
Vespasiano principe declarato, coeno fimóque iactatus, vestéque discissa in forum tractus, subiecto ad mentum gladio, tandem minutiss. ictibus excarnificatus, vnco trahitur in Tyberim. Suet. in Vitell. vixit an. 57. rexit menses 8.
PETRONIA
Consularis viri filia, Vitellij vxor prior, Petronianum altero captum oculo peperit, quem pater interemisse creditur, insimulatum parricidij, post matris obitum.
GALERIA
Fundana, A. Vitellij vxor, Praetorio patre nata, liberosvtriusq; sexus tulit, sed marem titubantia oris prope mutum. Suet. in Vitell.
T. FLA
. Sabinus, Vespasiani imperatoris pater, Tit. Flau. Petronio municipe Reatino natus est, eo, inquam, qui bello ciuili Pompeianarum partium Centurio fuit, ac ex acie Pharsalica domum se contulit, vbi venia, & missione impetrata, coactiones argentarias factitauit. Porrô Sabinus Vespasiani, vt dixi, pater (nam de auo Principis quae praelibauimus, dicta sunt) expers militię (etsi quidam eum Primipilarem, nonnulli cùm adhuc ordines duceret, sacramento solutum per causam valetudinis tra dunt) publicanum quadrasimae in Asia egit, fuerúntque imagines à ciuitatibus ei sub hoc titulo positae,
Rectè vectigalia exigẽti.
postea foenus apud Heluetios exercuit, ibíque diem obiit, superstitibus vxore Vespasia Polla, & duobus ex ea liberis, Sabino videlicet, altero ab illo priore Principis patre, & Vespasiano: horum maior Sabinus, Principis frater, ad praefecturam vrbis, minor verò Vespasianus, ad imperium euectus est. Vide Suetonium in Vespasiano Imp.
VESPASIA
Polla T. Flauij Sabini vxor, superstes fuit viro cum duobus ex eo liberis, quorum maior Sabinus ad praefecturam vrbis, minor Vespasianus ad principatum vsque processit. Haec Polla Nursiae honesto genere orta patrem habuit Vespasium Pollionem, ter Tribunum militum, praefectúmque castrorum, fratrémque Senatorem praetoriae dignitatis. Sueton. in Vespasiano.
· Census ID10051509: »Sestertius of Vespasian / Judaea and Captive (RIC 159)«
· Census ID10054833: »Sestertius of Vespasian / Iudeae Capta (RIC 167)«
· Census ID10025300: »Sestertius of Vespasian / Iudea Capta (RIC 168)«
· Census ID10051519: »Sestertius of Vespasian / Pax and Minerva (RIC 179)«
· Census ID10051528: »Sestertius of Vespasian / Roma (RIC 193)«
· Census ID10051539: »Sestertius of Vespasian / Vespasian and Roma (RIC 194)«
· Census ID10051611: »Sestertius of Vespasian / Mars (RIC 199)«
· Census ID10055343: »Sestertius of Vespasian / Victory and Judaea (RIC 221)«
· Census ID10054527: »Aureus of Vespasian / Nemesis (RIC 1130)«
· Census ID10054517: »Sestertius of Vespasian / Legend in Oak-Wreath (RIC 1137)«
FLA. VESPASIANVS
natus est in Sabinis vltra Reaten, vico modico, cui nomen est Phalacrine, quinquennio antequàm Augustus obiret. Claudio principe, legatus legionis in Germaniam missus est: inde in Britãniam translatus, tricies cum hoste conflixit. Duas validiss. gentes, supérque 20. oppida, & insulam Vecten, Britanniae proximam, in deditionem redegit. Mis sus ad comprimendos Iudaeos de Ierusalem cum filio triumphauit. Mortuo Othone hic à Moesiaco exercitu Imperator creatur. posthaec qui erat Aegypti praefectus primus in verba Vespasiani legiones adegit. post paucos dies Iudaicus exercitus apud ipsum iurauit anno mundi 4032. à Christo nato 70. Misso itaq; exer citu aduersus Vitellium, in Alexandriam transiit, vt claustra Aegypti obtineret: st atímque venêre literae susas apud Cremonam Vitellij copias, ipsum in vrbe interfectum nuntiantes. Romam igitur reuersus Vespasianus, afflictam propè, nutantémq; remp. stabiliuit primò, deinde ornauit. Cum adolescens vnguento fragrans pro impetrata praefectura gratias ei ageret, maluissem, inquit allium oboluisses, literásque reuocauit. Achaïam, Lyciam, Rhodum, Byzantium, Samum libertate adẽpta, item Tracheam, Ciliciã, & Comagenen, ditionis regiae vsq; ad id tempus, in prouinciarum formam redegit. Modestiam retinuit & comitatem: iustis suppliciis illachrymauit, offensarum minimè memor: ingenia & artes maximè fouit: Sola culpatur auaritia. Tãdem septuagenarius ac stans obiit inter manus subleuantium,
Imperatorem
dicens
stantem mori oportere.
imperauit annos 10. Sueto. in Vespa.
FLAVIA DOMICILLA
Vespasiani vxor, peperit ei Titum, Domitianum & Domicillam: vxorem & natam priuatus adhuc amisit Vespasianus. Vide vt supra.
· Census ID10057649: »Sestertius of Titus / Pax (RIC 498)«
TITVS
Vespasianus Romae post patrẽ imperat anno mundi 4042. à Christo nato 80. Hic amor & deliciae humani gene ris dictus est: facũdus, bellicosus, moderatus fuit, clemẽs ac liberalis: quas virtutes per totũ principatum magis cõmẽdauit & vitae anteactae licentia, & sub initia luxuriae & auaritiae suspicio, vt Neronis tyrannidem pleriq; augurarentur. Sed mutatus, adepto imperio, in melius, declarauit eiusdem esse ingenij & pessima & optima interdũ ferre. Amicos elegit reip. necessarios: Berenicen statim ab vrbe dimisit, inuitus inuitam. nulli ciuium quicquam ademit: ac ne confessas quidẽ, ac solitas collationes recepit, nec tamen eum quisquam munificentia praeuertit: recordatúsque aliquando super coenam, se nil in quenquam toto die contulisse, dixit:
Amici, diem perdidi.
huius etiam & haec vox est,
Neminem oporte re à sermone principis tristem discedere.
Dedit nauale praelium, atque vno die 5000. omne genus ferarum exhibuit. Ad perdomãdam Iudaeam à patre relictus 12. propugnatores totidẽ sagittarũ confecit ictibus, cepítque Ierusalem natali filiae suae, tãto militũ gaudio, vt eum Imperatorẽ cõsalutarint. hic matres etiã filios in edu lium pararunt. Fratrẽ insidiantẽ, nec occidit, nec relegauit: sed vt à primo imperij die, consortẽ successorémq; testari perseuerauit. Caeterũ obiit febre eadẽ qua pater villa, aetatis an. 41. imperij 2. Vide Suetonium.
ARRICIDIA
, Tertullo patre Equite Romano nata, Titi vxor fuit.
MARTIA
Fuluia splendidi generis, Tito quoq;, mortua Arricidia, nupsit: cum qua, suscepta filia, diuortium fecit. Sueto. in Tito.
cc
FLA. DOMITIANVS
, post fratrem Titum Romae imperat anno mundi 4044. à Christo nato 82. Adolescentiam cum infamia, & paupertate transegit. Expeditionem in Gal liam & Germanias non necessariam inchoauit, tantùm vt fratri se & operibus & dignatione adaequaret. Patre defuncto, iactare non dubitauit, relictum se principem imperij, sed fraudem testamẽto adhibitam. Initio principatus sui, secretum horarium quotidie sumebat, nec quicquam amplius quàm muscas captabat, ac stylo pręacuto consigebat: vt nõ absurdè respõderit Vibius Crispus,
ne muscam quidem cum Caesare esse.
Varium se praestitit aliquandiu, mixtura quadam inaequabili virtutum ac vitiorũ: donec virtutes quoq; in vitia deflexit, super ingenij naturã, inopia rapax, metu saeuus. De Cattis, Dacísq; post varia praelia duplicem trium phum egit: de Sarmatis lauream Capitolino Ioui retulit. Superbus hic, tandem Dominum & Deum se appellari coëgit: nullam sibi nisi auream & argenteam statuam poni passus est. crudelis etiam consobrinos, item nobiliss. ex Senatu interfecit. Per haec terribilis cunctis & inuisus, multis vulneribus consoditur, suorum, vxoris quoque coniuratione, anno aetatis 45. imperij 15. Fu nus eius per vespillones cum ingenti dedecore exportatur, & ignobiliter sepelitur: radendum eius nomen Senatus decernit, omniáq; eius acta rescindit. Sueto. in Domiti. Eutr. li. 7.
DOMITIA
Longina Aelio Lamiae nupta, à Domitiano abducitur, ante quàm imperaret. hanc Paridis histrionis amore deperditam, repudiauit: intráque breue tempus impatiens dissidij, quasi efflagitante populo, reduxit.
COCCEIVS
Nerua, Romę post caedem Domitiani, Imperator designatur, anno mundi 4059. à Christo nato 97. Et hactenus Romae seu per Italiam orti imperium rexere: hinc aduenae. vnde compertum, vrbem Romam externorum virtute cre uisse: quod aurea gibba Domitiano post ceruicem in somnis enata, portendit. Hic quicquid antea poenae nomine, tributis accesserat, indulsit: afflictas ciuitates releuauit: puellas, puerósq; natos parentibus egenis, sumptu publico per Italiae oppida ali iussit. Quae in aula reperta sunt, ex bonis quae Domitianus per vim abstulerat, restitui curauit. Serui & libertorum plurimi, dominis atq; patronis insidias fecerãt, hos ad vnum occidi imperauit. Ad sustentendam ciuium vitam plus 100000. aureorum erogauit, & quosdam Senatorij ordinis delegit qui agros emerent, eósq; egenis diuiderent. Pecuniae inops factus, vestes primùm & vasa aurea & argentea, siue sua propria siue publica forent, auctioni subiecit: agros, item ingentes domos, & omnia demum praeter admodum necessaria vendidit. Nihil vnquam de suo arbitrio sta tuit, sed primarios viros in consilium semper adhibuit. Cùm ob senectam contemptui esset, Traianum Hispanum, publicae vtilitali societatem sanguinis postponens, praeteritis cognatis propriis, adoptauit. in coniuratores clemens fuit. obiit ferè septuage narius, sudore correptus dum voce quàm maxima, contra quendam inclamaret suggerente ira, tunc Solis deliquium factum est. imperauit anno vno, & menses 4. Dion Cass. Aurel. Vict. Bap. Egna. lib. 1. Eutro. li. 8.
cc 2
M. VLPIVS
Traianus Hispanus, optimus omnium princeps, externorum primus, Romae imperat anno mundi 4060. à Christo nato 98. Hic Daciam prouiciam fecit, victo rege Decebalo: lapideum pontem in Istro fecit: Parthos superauit, superatis Regem dedit. Transtigritanas prouincias imperio adiecit: Armeniam atq; Arabiam peruastauit: Amicitias, simplicia ac erudita ingenia coluit, ipse à literis & Musis non abhorrens. De hoc Caesare scribit Iuuenalis Satyra 7.
Et spes, & ratio studiorum in Cesare tantùm:
Solus enim tristes hac tempestate Camoenas
Respexit.
&c.
Hic Armeniam, Assyriam, Mesopotamiam, postea Arabiã prouincias fecit. in mari rubro classem instituit, vt peream Indiae fines vastaret. Gloriam tamen militarem ciuilitate & moderatione superauit: liberalis in omnes fuit: immunitates ciuitatibus tribuit. amicis culpantibus quòd nimis circa omnes comis esset, respondit,
Talem se Imperatorem esse priuatis, quales esse sibi Imperatores priuatus optasset.
in summa, Deo proximus habitus est. E Perside rediens profluuio ventris obiit anno aetatis 62. imperij ferè 20. Eutr. lib. 8. Aure. Vict. fuit paululum cibo, vinóque deditus.
PLOTINA
Traiani vxor fuit, quae tam modestè & sanctè in summa se potestate gessit, vt de ea nullus iure conqueri po tuerit. huius factione Tatianus Traiani Procurator, Adrianum Imperatorem declarauit, cùm sine liberis excessisset Traianus, & haec Adriani amore flagraret, qui vicinus & potens erat. Dion Cassius.
AELIVS
Adrianus, cognomento Afer, Adriani Imperatoris pater fuit, ac Traiani consobrinus: huius origo vetustior à Picentibus, posterior ab Hispanensibus manat: siquidem Adria ortos maiores suos, apud Italicam Scipionum temporibus resedisse, in libris vitae suae Adrianus ipse commemorat. est autem Adria, seu Hadria, oppidum agri Piceni, quod etiam mari Adriatico nomen dedisse nonnulli censent: attamen huic refragatur opinioni Plin. li. 3. cap. 16. ab Atria Thuscorum oppido, Atriaticum mare dictum censens, quod pòst mutatione vnius tantùm literae Adriaticum dici coepit. Caeterùm quatenus attinet ad Aelium Adrianum, vide Aelium Spartíanum, & Sex. Aurelium Victorem. Sunt qui Hadrianum cum H, scribant: sunt qui sine H. Porrò quod ad Adriam attinet, vide Strabonem li. 5. & 7. Geographiae, & Plinium lib. 3. cap. 16.
DOMITIA
Paulina supradicti Aelij Adriani vxor, Imperatorísque Adriani mater fuit. erat haec Gadibus orta. Vide Aelium Spartianum.
cc 3
AELIVS
Adrianus Romae post Traianum imperat anno mundi 4080. à Christo nato 118. hunc, quanquam cõsobrinae filium, viuens noluerat adoptare Traianus, subindicarátq; se talem nolle successorem habere: attamen Plotinae Traiani vxoris opera, Imperator est designatus: vti iam in Plotina dixi. hic velue Traiani glorię inuidẽs, statim prouincias tres reliquit, quas Tra ianus addiderat, Assyriã, Mesopotamiã, & Armeniã: reuocauit exercitus, ac finẽ Imperij voluit esse Eufratem. Idem de Dacia fa cere conatũ, amici deterruerunt, ne multi ciues Ro. barbaris traderentur: nã Traianus victa Dacia, eò infinitas Ro. copias transtulerat, ad agros & vrbes colendas. miserabili tandem fato consumptus est, vt in semetipsum sęuire potuerit, si per domesticos li cuisset. Imperauit annos 21.vixit 62. inuisum eum fecere viri illu stres, non pauci sub eius exitum exilio aut morte multati. Eutro. li. 8. Egnat. lib. 1.
SABINA
Adriani vxor fuit, quam si priuatus vixisset, vt morosam, & adulterij suspectam dimisisset: nec sine rumore dati ab eo veneni, obiit haec. Vide Ael. Spartianum.
ANTINOVS
iuuenis formisiss. ex Cithynide quam Claudiopolim vocarunt, vrbe Bithyniae, ortus, in Nilo periit: hũc Adrianus muliebriter fleuit, ac coluit: vrbem ad Nilum de nomine eius cõdidit: statuas ei per orbem terrarum erexit: tem plum quoque & sacerdotes ei apud Mantineam instituit. Hunc Graeci volente Adriano consecrarunt, oracula per eum dari asserentes, quae Adria nus ipse edidisse iactatur. Vide Aelium Spar. & Dionẽ Cassium in Adriano: & Euse. li. 3. ca. 8.
AVRELIVS
Fuluius Antonini Pij Imperatoris pater, è Gallia Cisalpina fuit oriundus: Consulatum gessit, homo tristis & aeger. huius pater Titus Aurel. Fuluius, Imperatoris auus, per honores diuersos ad secundum Consulatum, & Praefecturam vrbis peruenit. Iulius Capitolin. in Antonino Pio.
ARRIA
Fadilla Aurelij Fuluij vxor, & Antonini Pij Imperatoris mater extitit. huius Arriae pater fuit Arrius Antoninus bis Consul, homo sanctus, & qui Neruam miseratus esset, quòd imperare coepisset. Iulius Capitolinus in Antonino Pio.
cc 4
TI. AV. FVL. BO
. Antoninus Pius imperat post Adrianum anno mũdi 4101. à Christo nato 139. fuit genere claro, sed non admodũ vetere: vir insignis, & qui meritò Numae Pompilio comparatur: Romulo item, & Traiano aequatur. Barbarorum plurimae nationes depositis armis, ad eum cõtrouersias suas litésq; deferentes, sententiae eius paruerunt. Nullum sub eo bellum fuit. Amor ac timor gentium in eo certarunt: bellum mouere timebant aduersus principem, quem vt numen aliquod venerarentur: nec ille gloriae ita cupidus, vt per aliorum damna, caedésque eam appeteret. Nam & à coniuratis vim omnem abstinuit, & in conscios quaeri vetuit, ne plures inuenti, odium augerent. Hic ante Imperium ditissimus opes suas stipẽdiis militum, & liberalitate in amicos minuit: nihilominus tamen aerarium opulentũ reliquit. febre obiit vitę anno 78. Imperij. 22. Eutr. li. 8. hũc Adrianus adoptarat in locum demortui Ceionij, hac conditione vt eiusdem filium cum M. Antonino adoptaret, quod & fe cit: deinde ambo vnà adoptati, vnà item imperarunt.
ANNIA FAVSTINA
, Annij Veri filia, vxor fuit Antonini Pij, ex qua duos mares, duásque femellas suscepit: harum maior Lamiae Syllano, minor, M. Antonino Philosopho, qui postea imperat, nupsit. De Faustina hac multa dicta sunt ob nimiam libertatem, quae Antoninus Pius cum animi dolore compressit. Iul. Capitolin. in Anto. Pio. obiit Faustina anno Imperij viri tertio.
ANNIVS
Verus, pater Marci Antonini Philosophi Imperatoris, in Praetura decessit: cuius etiam pater, Imperatoris auus, iterum Consul & Praefectus vrbi, adscitus est in Patricios à principibus Vespasiano & Tito, Censoribus. Huius familia in originem recurrens, à Numa probatur originem trahere: vt Marius Maximus docet: item à rege Salentino Malennio, Dasummi filio, qui Lupias condidit. Iul Capitolin.
DOMITIA
Caluilla, Caluisij Tulli bis Cõsulis filia, Annij Veri vxor, & M. Antonini Philosophi Imperatoris mater fuit. hic Antoninus Philosophus, de quo statim amplius dicemus, patrimonium paternum totum sorori concessit: ac vbi com perit se ab Imperatore adoptatum, magis est deterritus quàm lae tatus: iussúsque in Adriani priuatam domum migrare, inuitus de maternis hortis recessit. Cùm ab eo domestici quaererent cur tri stis in adoptionem regiam transiret, disputauit quae mala in se continet imperium. Anno aetatis 18. adoptatus, in secundo Cõsulatu Antonini Pij, iam patris sui, per adoptationẽ, Adriano feren te, gratia seu dispensatio aetatis facta, Quaestor est designatus. Posthaec Faustinam duxit vxorem, relicta filia Ceionij quae illi pacta fuerat, sed impar aetate. Tribunitia potestate donatus est, su scepta filia ex Faustina, atque Imperio extra vrbem Proconsulari: tantúmque apud Pium valuit, vt nunquam quenquam sine eo facile promouerit. Iulius Capitoli. in M. Antonino Philosopho: de quo etiam pagina sequente, plura suo loco dicemus.
cc 5
MARC
. Antoninus Verus Philosophus, post Antoninum Pium imperat, anno mundi 4123. à Christo nato 161. Is fratrem & generum L. Anto. Verum ad Imperij partem nouo bene uolentiae genere asciuit: tũ primùm duo hi aequo iure Imperium administrarunt. M. Antoninum mirari facilius quis, quàm lauda re possit: à principio vitae tranquillissimus fuit, adeò vt in infantia quoque vultum nec ex gaudio, nec ex moerore mutaret. hic vita, moribus, & eruditione Philosophus, tantae admirationis fuit adhuc iuuenis, vt eum successorem parauerit Adrianus relin quere: adoptato tamen Antonino Pio, generum eidem Antonino idcirco hunc esse voluit, vt hoc ordine ad Imperium perueniret. Contra Germanos eo principe res feliciter gestae sunt. Bellum ipse vnum gessit Marcomãnicum, sed quantum nulla memoria fuit, adeò vt Punicis conferatur: quòd eò grauius est factum, quòd pestilentia, post victoriam Persicam, Italiam peruaserat, & maxima hominum pars, militum verò omnes ferè copię langore defecerant. Marcomannos igitur, & cum his Quados, Vandalos, Sarmatas, Sueuos fudit: multa millia interfecit. aerario exhausto pretiosam suam supellectilẽ hastae subiecit: Pannonias Marcomannorum seruitio liberauit: Romae cum filio triumphauit. periit morbo, anno aetatis 61. Imperij 19. Eutro. li. 8.
FAVSTINA
Antonini Pij & Faustinae filia, M. Anton. Philosophi vxor fuit, ex quo Commodum, qui postea imperat, suscepit, non sine magna adulterij suspitione, & Lucillam filiam. Iulius Capitolin.
L. CEIONIVS
Commodus, qui & Aelius Verus, ab Adriano aeuo iam ingrauescente, morbísq; tristioribus presso, adoptatus est, anno mundi 4098. à Christo nato 136. hic tantùm Caesar est appellatus, & ab Adriano in Aeliorum familiam ascitus, hoc est in Adriani transcriptus: Praetor factus est, & Pannoniis dux ac rector impositus, mox etiam Cõsul creatus. hic solus omnia quae cuperet, vel per literas, impetrabat ab Adriano: cui (vt aiũt) acceptior forma quàm moribus fuit: attamen reip. nõ omnino inutilis fuit, etsi delicatè vixerit. nam lectum mollem ac voluptarium extruxit, minuto reticulo vndiq; inclusum, eminẽtibus quatuor anaclinteriis, eúmq; foliis rosae, quibus demprum esset album, replebat, iacénsq; cum cõcubinis, velamine de liliis facto se tegebat, vnctus odoribus persicis: praeterea accubationes ac mensas de rosis ac liliis, & quidem purgatis fecit, quae etsi nõ decora, non tamen ad publicam perniciem sunt. libros amorum Ouidij in lecto semper habuit: Martialem, Vergiliũ suum dixit. Cursoribus suis exemplo Cupidinum, alas saepe apposuit, vẽtorúmq; nominibus vocitauit, indefessè faciens eos cursitare. V xo ri conquerẽti de extraneis voluptatibus, dixit:
Patere me per alias, exercere cupiditates meas, vxor enim dignitatis nomen est, non voluptatis.
hic tandem valetudinarius obiit, superstite etiam Adriano: sepul túsque est imperatorio funere. Iuli. Capi. in Ceionio.
DOMITIA
Caluilla vxor L. Ceionij, peperit L. Annium Antonin. qui cum M. Antonin. Philosopho imperauit.
L. ANNIVS
, Antoninus, Verus, aliàs etiam dictus L. Aelius Commodus, Verus, qui cum fratre & socero M. Anton. Philosopho, eiusdem fratris benignitate, imperauit, neque inter bonos, neq; inter malos principes ponitur. hic contra Parthos à fratre missus, qui tum primùm post victoriam Traiani rebellaue rant, Antiochiae & circa Armeniam agẽs, multa per duces, & ingentia patrauit. Seleuciam Assyriae vrbem nobilissimam cum 500000. hominum cepit: Parthicum triumphum reuexit: cum fratre, eodémq; socero, triumphauit. Deinde cum fratre ad Marcomannicum bellum profectus, in itinere periit apoplexia, sedẽs cum fratre in vehiculo. Ingenij fuit parum ciuilis, reuerentia tamen fratris nihil vnquam atrox ausus. erat enim solus frater Imperator à Senatu dictus. obiit anno Imperij fratris, & sui, 11. tunc M. Antoninus solus tenuit Imperium: ij autem fratres dicuntur, non quòd sint iisdem parentibus prognati, sed, quatenus licet mihi ex autoribus historicis colligere, quòd M. Antoninus sorori huius primùm nupserit: tũ etiam quòd ambos adoptarat Imperator Antoninus Pius: vel potius quòd ex eadem matre nati sint.
LVCILLA
, filia M. Antonini Philosophi, nupsit L. Annio Antonino supradicto: quanquam ex voluntate Imperatoris Adriani debebat hic L. Annius Anto. in vxorem accipere Fausti nam, Antonini Pij filiam: verùm cùm minimè congrueret amborum aetas, nupsit potius Faustina M. Antonino Philosopho. Iul. Capi. in vita Veri principis, qui vnus & idem est cum hoc L. An. Ant. Vero, cuius nunc meminimus: qui filius fuit L. Ceionij Commodi, de quo paulò ante tractauimus.
L. ANTONINVS
, siue Aurelius Commodus, successit patri M. Antonino Philosopho: & quis talis Imperatoris filiũ reiecisset? ipse verò etiam patri non satis probatus, statim Caligulae & Neronis simillimus euasit. coepit post patrem imperare anno mundi 4142. à Christo nato 180. in scena saepe aurigae habitu prodiit. ludis gladiatoriis & Dalmaticatus praesedit, & in amphitheatro gladiator dimicauit. athletarum etiam more publicè se exercuit. quae omnia actis inserenda publicis curauit. Cùm à patre decrepito moneretur, vt ne attritos iam barbaros sineret vires recipere, respondit:
Ab incolumi, quamuis paulatim, negotia perfici posse, à mortuo nihil.
In summa, nihil paternum cùm referat, iure à multis nothus dicitur: nec caruit hac nota mater: adeò vt aliquando viro suo dictum sit, vt eam repudiaret, si non occideret: & dixisse fertur,
Si dimittimus, reddamus & dotem.
dotẽ intelligebat Imperium. Sed, vt ad Anto. Commodum reuertar, is tandem, autoribus Laeto & concubina Martia, strangulatur, anno aetatis 32. Imperij 13. tanta omnium execratione, vt hostis humani generis etiam mortuus iudicaretur. Eutr. li. 8. Egna. Vic. Iuli. Capi. Oro. li. 7. cap. 16.
CRISPINA
huius supradicti vxor fuit, cuius dolo Lucilla, Imperatoris soror, quam idem ille compresserat, periit. Aelius Lampri. in L. Antonino, siue Aurelio Commodo.
P. AELIVS
, siue Heluius, Pertinax, Commodo successit, coactúsque imperauit Laeti opera, ac decreto Senatus, anno mũdi 4155. à Christo nato 193. hic dum renuit Imperium suscipere, tale Pertinacis cognomen sortitus est: quãuis Capitolinus aliam huius nominis originem tradat. Libertino fuit genitus pa tre apud Ligures, genere quidem humili, virtute autem atq; innocentia summa. Militia clarus Pertinax in ea ad summas dignitates euectus est, vnde &
pilae ludus est dictus.
Summam de se expe ctationem omnibus cùm daret, Laeti insidiis, qui imperium illi astruxerat, & militari factione, Iuliano, qui ei successit, non inscio, imò conscio, periit, anno aetatis 71. Imperauit vix menses tres: cuius caput ab vrbe delatum est in castra. Nam cùm omnia in pristinũ statũ reducere conatur, à praetoriis cohortibus odio habitus, interimitur: acclamatum est adusq; defectum,
Pertinace imperante securi viximus, neminem timuimus: patri pio, patri Senatus, patri omnium bonorum.
hic ex Senatusconsulto imperare iussus fuerat. Eutro. li. 8. Bap. Egna. li. 1. Sex. Aure. Vict. huius vitam vide fu sius apud Iulium Capitolinum & Herodianum li. 2.
FLAVIA
Titiana Aelij Pertinacis vxor fuit. hanc Senatus nomine Augustae donauit: filiúmque eius nomine Caesaris, quos titulos etiam recusabat pater, tanta praeditus erat modestia. porrò Flauia palàm cytharoedum amauit: Pertinaxvicissim, cùm vxoris pudicitiam non vsqueadeô curaret, Cornificiam perditè, & ad infamiam vsque deperisse dicitur. Iulius Capitolinus.
DIDIVS
Iulianus, qui & Saluius dictus est, Mediolanensis, imperium quod per scelus, necis imperatoriae conscius ipse, primus etiam licitatus esse dicitur, intra tertium mensem à nece Pertinacis, cum vita simul amisit. Nam Seuero, ab exercitu Imperatore appellato, à Iuliano omnes defecerunt, qui ab eodem Seuero victus, tandem in palatio etiam iussu Senatus interficitur. neque enim militi gratus erat, ob non integrum donatiuum datum: & populo etiam inuisus erat, ob perfidiam in principẽ optimum. fuit Didius factiosus, praeceps, regni auidus, nobilis, iure peritissimus, nepósq; Saluij Iuliani, qui sub Adriano perpetuum cõposuit edictum. educatus est apud Domitiam Lucillam, Marci Anton. Philosophi matrem. Imperium illi iussu Senatus abrogatum est, paulò ante necem. Eutro. li. 8. Egna. li. 1. Aure. Vict. & Hero. li. 2. Vixit annos 56.
MALLIA
Scantilla vxor, & Didia Clara filia Didij Iuliani fuit. ambae edicto Senatus Augustae appellatae, & in Palatium à viro & patre vocatae, trepidae & quasi inuitae introierunt, velut iam iam imminens exitium praesagirent. Filiam, potitus imperio pater, dato patrimonio emanciparat, quod ei cum Augustae nomine obtruncato patre, statim sublatum est. Vide Aelium Spartianum in Didio Iuliano.
L. SEPTIMIVS
Seuerus post Iulianum imperat anno mundi 4156. à Christo nato 194. Hic primus Afer ad imperij fastigiũ euectus, ab Illyrico exercitu Imperator dicitur, hinc à Senatu: Pertinacem se appellari voluit in honorem eius qui à Iuliano fuerat occisus. Parcus fuit, saeuus, bellicosus. Pescẽnium Nigrum in Oriẽte, Clodium Albinum apud Lugdunum deuicit: erant siquidem hi Imperatores ab exercitibus dicti. Orientem, Parthis, Arabibus, Adiabenis deuictis, Romano restituit imperio: Britãnos tumultuantes compescuit, vallo à mari ad mare per 32000. passuũ ducto: vbi etiam septuagenarius morbo articulari decessit, anno imperij 18. Philosophiae ac dicendi studiis deditus, latronum vbiq; hostis, vitam suam priuatam, publicámque composuit ad fidem: solum tamen vitium crudelitatis excusauit. De hoc Senatus ita iudicauit,
aut non nasci debuisse, aut non mori.
Eutro. lib. 8. Egna. lib. 1. Aur. Vict.
MARTIA
, L. Septimij Seueri vxor fuit, tum cùm Tribunatum plebis, Marco Imperatore decernente, promeruit: de qua tacuit in historia vitae priuatae: ei tamen postea, cùm imperaret ipse, statuas collocauit: ex hac Bassianum, qui postea imperat, suscepit. Deinde Iuliae nupsit, quam, domi minus cautus, adulteriis famosam tenuit, etiam coniurationis consciam: ex Iulia Getam quoque filium suscepit. Aelius Spart. in Seuero.
M. AVREL
. Antoninus Bassianus, dictus Caracalla, Seuero patri succedit, imperátque anno mundi 4174. à Christo nato 212. hic Lugduni genitus est, dictúsque Bassianus ex aui materni nomine: Caracalla autem, quòd cùm è Gallia vestem plurimam deuexisset, talarésque caracallas fecisset, coëgerit plebem ad se salutandũ talibus indutam caracallis. Antoninus porrò dictus est in honorem M. Antonini Imperatoris. Hic simulatque imperauit, fratrem ex patre, Getam nomine, falsò criminatum occidit ipse in gremio matris eius. Papinianum etiam Iurisconsultissimum occidi à militibus iussit, complurésque alios. In summa, nullo in pretio apud populum fuit, etiamsi vestes dedisset, & thermas nominis sui, id est Antonianas, eximiè fabrefactas, extruxisset. fuit patre duro crudelior, in eúmque contumax, cibi & vini auidus, praeter milites praetorianos omnibus castris exosus, Alexandri Magni admirator, quem, collo in laeuum humerum detorto, reddere, & eius nomine vocari cuperet. Alexan drinorum dicacitatem vltus est ingenti eorum caede: Persas dolo magis quàm virtute fudit. Cùm Carris iter faceret, apud Edessam secedens ad onus ventris leuandum, à milite, qui quasi ad cu stodiam sequebatur, occisus est anno imperij 6. aetatis 43. Herodian. lib. 4. Egna. li. 1. Eutr. lib. 9. Aurel. Vict. Aelius Spart.
IVLIA
, quae erat Caracallae nouerca, eiusdem etiam vxor fuit. nam cùm esset pulcherrima, & quasi per negligentiam se maxima corporis parte nudasset, dixit Caracalla,
Vellem, si liceret:
at respondit haec,
Si libet, licet: an nescis te Imperatorem esse, & leges dare, non accipere?
tunc nuptias celebrat, eíque copulatur, in cuius gremio, eiusdémque filium nuper confoderat. Ael. Spartian.
dd
OPILIVS
Macrinus obscuris parentibus ortus, Maurusij generis, proditor, & necis Caracallae cõscius, imperat anno mundi 4180. à Christo nato 218. vnà cum Diadumeno filio formosissimo. hic Artabano Parthorum Regi grauiter necẽ suorum ciuium vindicanti, quos occiderat Caracalla, primò restitit: postea missis legatis petiit pacem, eam libentianimo, interfecto Caracalla Parthus concessit. Inde cum se Antiochiam: recepisset, ac luxuriae operam daret, iustam causam necis suae praebuit exercitui, ac Bassiani, vt putabatur, filium sequendi, id est Heliogabalum. fugiens itaq; cum filio in vico quodam Bithiniae occiditur: caput eius ablatum ad Heliogabalum perfertur. Iul Capito. Ael. Lam. vixit annos 50. imperauit menses 14. cuius caput amputatum ad Heliogabalum est perlatum.
M. AVRE
. Anto. Bassianus Varius, Heliogabalus, victo Opi. Macrino imperat anno mundi 4181. à Christo nato 219. fuit hic impurus, superbus, crudelis: honores & dignitates contulit in aurigas, mimos, histriones. cùm omnia sordidè ageret, iniretúrque à viris, statim milites facti poenituit: quare in Alexandrum, Heliogabali consobrinum inclinauere animos: tandémq; Heliogabalum, cum matre & satellitibus, interficiunt, operam etiam dante Alexandri matre, quae militibus clam pecunias dabat. tractum est cadauer per Circi spatia priusquam in Tiberim praecipitaretur. Ael. Lamp. in Helioga. Herodianus li. 5. vixit annos 18. imperauit 4.
AVREL
. Alexander Seuerus, ab Heliogabalo adoptatus, post eum imperauit anno mũdi 4185. à natiui. Christi 223. à ptima pueritia bonis artibus imbutus, pius, mansuetus & liberalis extitit: Christianis fauit: vetuit ne mulieres vulgato corpore matrẽ illius Mammeam salutarent. in pretio habuit Vlpianum, & tanquam tutorem. bonorum principum vitam versibus descri psit. Fures valde persecutus est, quos inimicos reipub. dictitabat. cum solus accumberet, librum ad mensam habebat: quando conuiuas habebat, aderat Vlpianus atq; aliquot alij, quorum doctis sermonibus ac disceptationibus recreabatur inter epulas. aduersus Parthos, quos vicit, exercitum duxit, habens milites tantae grauitatis & modestiae, vt quacunq; iter facerent, Senatores esse dicerentur, non milites. Ad Alexandri magni mores sese compo nebat, cùm eiusdem nominis esset, imò & exuperare satagebat, inquiens
multum interesse debere inter Romanum Alexandrum, & Macedonem.
clamabat saepe, atq; per pręconẽ proclamari iubebat, cùm aliquem emendaret,
Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris.
Tan dem factione militari vnà cum matre in tentorio necatur. vixit annos 29. imperauit 13. Ael. Lãpri. & Herodi. li. 6.
MAMMEA
, mater Alexandri Seueri, à quibusdam dicitur Christiana fuisse, & ab Origene edocta. haec filium eò coegerat, vt quae mensae superessent edulia, quamuis permodica, altera vice apponerentur. Aurel. Vict. Ab. Vsper. Euse. li. 6. cap. 16.
dd 2
IVLIVS
Maximinus Thrax, è militaribus imperauit cum filio eiusdem nominis, coactus à militibus, post Aurel. Alexandrũ anno mundi 4198. à Christo nato 236. altus fuit pedes 8. & digitum: tam validus vt Hercules, Achilles, Aiax, Milo, Antaeus vocitaretur: tam ferox vt Cyclops, Busiris, Sciron, Phalaris, Ty phon, Gyges diceretur. hunc vsq; adeò reformidauit Senatus, vt vota in templis publicè fierẽt ne vnquam vrbem ingrederetur. erat ei persuasum nisi crudelitate imperium non teneri. simul verebatur ne propter humilitatem generis sperneretur (fuerat siqui dem in prima pueritia pastor) quare ignobilitatis tegendę causa, omnes conscios generis interemit. Aduersus hunc Senatus Pupienum & Balbinũ Imperatores declarauit. Hic verò in Italiam statim cum exercitu descendit: Aquileiáque frustra obsessa, à suis militibus penuria oppressis, cum filio discerpitur, conclamantibus cuctis militari ioco,
Ex peβimo genere ne catulum quidem habendum.
horum capita Romam perlata sunt. imperauit annos 3. vixit pater 50. filius 20. Herodi. li. 7. & 8. Iul. Cap. Aur. Vict.
GORDIANVS
senior ab exercitu Africano, ipse Proconsul Africae, Imperator factus vnà cum filio eiusdem nominis, à Senatu approbatus est: ídque in odium Iulij Maximini anno mũdi 4200. à Christo nato 238. At Capelianus, Mauritaniae procurator, in gratiam Maximini bellum Gordiano mouet, vin cit: occumbit Gordiani filius: pater laqueo se suspendit. imperarunt annum & sex menses, quo tempore etiam imperabat Iul. Maximinus. Vide Iulium Capit.
MAX. PVPIENVS
, & Clodius Balbinus, siue Albinus, à Senatu Imperatores creati sunt, & Gordians iunior Cęsar electus est: ídq; aduersus Iulij Maximini innatam crudelitatem. anno mundi 4201. à Christo nato 239. Albinus in vrbe manet ad componendam rempublicam, Pupienus foris Iulium Maximinum vincit. tandem ambo Romae à militibus occiduntur, cùm parum concordi inter se animo rempublicam administrarent: erant praeterea odio militibus, quòd à Senatu Imperatores facti essent. Imperarunt annum vnum ab obitu Maximini. Iulius Capit. Bap. Egn. li. 1.
GORDIANVS
13. annos natus Romae cum supradictis Imperatoribus, Maximo Pupieno, & Clodio Balbino, siue Albino, imperauit. hic Senatui, populo & militibus charus, tũ ob claritatem generis, tum ob peculiares animi dotes, cùm bellum aduersus insolescẽtes Persas per Misitheũ confecisset, Philippi prae fecti dolo interficitur. nec tamen fuit inulta optimi principis caedes: quicunque in eum coniurauerant, crudelibus afflicti suppliciis interierunt. huius successibus cùm posset Persicum nomen deleri, Philippi insidiae obstiterunt. fuit hic maioris Gordiani ex filia nepos. imperauit annos sex, quinque solus, vnum cum Pupieno & Balbino. dixit aliquando,
miserum esse Imperatorem, nempe apud quem vera ferè reticeantur.
Consulito Iul. Capitol.
dd 3
M. IVL
. Philippus, occiso Gordiano iuniore, ab exercitu Imperator declaratus, ad Senatum scripsit de morte Gordiani (nempe graui eum morbo periisse) & de suaipsius electione, postulans vt confirmaretur. Senatus, rem non planè intelligens, eum Imperatorem confirmat, anno mundi 4207. à Christo nato 245. fuit hic Arabs, humillimo ortus loco, patre nobiliss. latronum ductore. Misitheum primùm veneno sustulerat, Gordiani socerum, virum modestũ ac frugi, cuius consilio Imperium augebatur: deinde Gordianum occîdit. Huius tempore Scythae desciuerunt, contra quos Marinum misit, qui à militib. Imperator factus, ab eisdem occiditur: atq; iterum ab iis Decius Imperator creatur. Aduersus quem Philippus furens tendit, atq; à militi bus occiditur Veronae, medio capite supra ordines dentium pręciso: filius annorum 12. Romae necatur, qui à quinquennio nunquam risisse dicitur. Imperarunt annis 5. sunt qui hunc primum Imperatorem Christianum fuisse tradant, at perfidi mores obstant. Bap. Egn. Capi. in Gordiano iuniore.
DECIVS
missus à Philippo ad comprimẽdos motus Moesiacos, vt primùm prouinciam attigit, Imperator omnium consensu dicitur anno mundi 4212. à Christo nato 250. Hic ciuiles in Gallia motus sedauit, prius quàm ad vrbem rediret. Aduersus Scythas ad liberandas Thracias cum filio profectus, vnà cum filio perit, & loco, & fato aduersantibus, equo sedens, ne in manus hostium veniret, in paludem insiliit: nec cadauer vsquam inuentum est. imperauit annis duobus. vixit quinquaginta. inter optimos annumeraretur, si à cruciatibus Christianorum tem perasset. Pompo. Laetus.
VIBIVS
, seu Virius Gallus Hostilianus post Decium Imperator à militibus creatus est, anno mundi 4214. à Christo nato 252. hic cum Scythis foedus pepigit, non sine Romani nominis ignominia, tributum eis annuum pẽdens. tunc primùm respublica Romana iugum Scythicae seruitutis accepit. hinc Barbari insolentiores facti, nec tributo contenti, ingenti exercitu comparato, terra mariq; saepius irrumpunt: & Dardaniam, Thra ciam, Thessaliam, Macedoniam, & Helladam infestant. Scytharum exemplo alijhostes insurgunt: iam viscera Syriae penetrant Parthi, & Armenias fugato rege Tyridate occupãt. Interim pernitiosa pestis orbem peruasit, quae ex Aethiopia orta, per annos 15. terras propè omnes exhausit. prouenisse ex infelicibus Galli auspiciis visa est, vt qui proditione Imperium arripuisset, Christiani etiam dogmatis hostis erat. Ita Imperium Galli infaustum, rerum gestarum monimentis obscurum, clade generis humani memoriae traditum est. Hic cùm aduersus Aemilianum in Moesia Imperatorem factum proficiscitur, praelio victus, à suis militibus vnà cum filio Volusiano occiditur, annos natus 47. imperauit annos 2. Pom. Lae. Bap. Egna. Eutro. Orosi. li. 7. cap. 21.
VOLVSIANVS
, Galli filius, à patre Imperij consors factus, mortis item consors & socius fuit.
dd 4
AEMILIANVS
Libycus, dux limiti Sarmatico in Moesia à Decio praepositus est, nec à Gallo submotus. is itaq; cũ Scythae, solertissimum latrocinandi genus, contenti tributo non essent, id pro cõcione suis militibus pollicitus est, si hostes vicissẽt. Pręmio accensi vicerunt. reuersus in Moesiam Aemilianus praemia persoluit. Hoc successu adeò gratus victori exercitui fuit, vt ab eo sit Imperator appellatus. ad hos motus opprimendos Gallus cum filio profectus non profecit. Aemilianus ad Senatũ scribit se Imperatorem lectum, promittit se Mesopotamiam, & Armenias recuperaturum, depulsurum vndiq; hostes. At verò prius quàm opus aggrederetur, qui in Alpibus erant milites Valerianum Imperatorem faciunt. tunc qui sub Aemiliano erant, ne ciuili bello, & cognato sanguine se inficerẽt, eum ob humilitatem generis trucidant: Valeriano, ob generis nobilitatem, & laudatiss. mores, sese dedunt. vixit Aemilianus annos 40. imperauit menses 3. Pom. Lae. Eutro. li. 9. Bap. Egn. Aur. Vict.
VALERIANVS
, maioris spei quàm fortunae, imperauit anno mundi 4216. à Christo nato 254. hic duplici nomine calamitosissimus extitit: tũ quòd à Sapore Persarum Rege victus acie (siue dolo suorum, siue eius imprudentia id acciderit) in captiuitate consenuit: tum quòd Gallienum filium reliquit, qui Caligulae ac Viteliis simillimus, Imperium contaminauit. Vixit Valerianus annos 70. imperauit 4. ante captiuitatem suam vnà cum filio. Quandiu captiuus vixit, Rex Sapor incuruato eo, pedem ceruici eius imponens, equum ascendere solitus est. Aurel. Vict.
GALLIENVS
Romae à Senatu Augustus creatus est, quãdo & pater Valerianus ab exercitu in Rhetia. Ab initio Imperiũ nõ infeliciter administrauit: at postea in luxũ & socordiã lapsus, mirum in modum afflixit: externis hostibus adeò insultantibus vt foeminae Imperium in eius contemptum occuparint, & tyranni 30. ex ipso & in ipsum quoq; insurrexerint Imperium. Graecia, Macedonia, Pontus, Asia vastata est à Gothis: Pannonia à Sarmatis, Quadísq; depopulata est. Germani vsq; ad Hispanias penetrarunt, & ciuitatem nobilem Tarraconem expugnauerũt, opulentissimam, vt inquit Pomponius Mela. Parthi Mesopotamia occupata, Syriam sibi coeperunt vendicare. Dacia, quae à Traiano vltra Danubium fuerat adiecta, tum amissa est: quòd si Posthumus in Occidente, Odenatus in Oriente Imperium non sustentassent, actum de Rom. Imperio esset. Gallienus nouissimè aduersus Aureolum profectus, à militibus suis, commento Aureoli, ad Mediolanum obsessi, vnà cum fratre Valeriano occiditur. Annos vixit 50. imperauit 15. tam cum patre quàm solus. Eutro. lib. 9. Aurel. Vict. Bap. Egna. lib. 1. Pom. Le. Trebel. Pol.
SALONINA
natione, & Pipa nomine, siue Pipara, Marcomannorum Regis filia fuit, quam per pactionem concessa parte superioris Pannoniae, matrimonij specie accepit Gallienus: ex hac Salonianum alterum filium suscepit, quem in locum defuncti Cornelij filij sui, qui fuerat Caesar creatus, subrogauit. Consulito Trebellium Pollionem, & Sextum Aurelium Victo.
dd 5
SEQUUNTUR
triginta tyrannorum imagines, subiectis illorum vitis per compendium, ex Trebellio Pollione illis ferè contemporaneo. hi siquidem tyranni Imperium inuaserunt partim vi, partim do lo, temporibus Ualeriani & Gallieni Imperatorum: quare & tyranni dicuntur, non quòd tyrannicè, hoc est iniquè, se gesserint, (nam nonnulli etiam inter eos optimi innocentem vitam duxerunt) sed quòd Imperium vsurparint, nonnulli etiam coacti, seque Caesares & Augustos appellari paβi sint. Porrò, dubium est magisne Ro. Imperium labefactarint, an asseruerint: ne, diffluente luxu & lasciuia Gallieno, ac patre eius Ualeriano, bello Persico occupato, quinetiam à Persis victo & capto, omnino illa ipsa misera Ro. resp. pessum iret: dum vndiquaque ab ingruentibus hostibus premeretur. Caeterùm Titus & Censorinus, qui in hac tyrãnorum serie vltimi duo habentur, extiterunt, alter lulio Maximino, alter verò Fl. Claudio imperante, qui Gallieno succeβit. Fue runt alij vulgati 30. Athenis Tyranni, Lysandri temporibus, qui paulò post arreptam Tyrannidem à Thrasybulo victi sunt, & popularis status tunc restitutus est: sicuti diximus in priori huius operis parte, pagina 122. Porrò eadem phrasi, imò ijsdem pene verbis vsus sum, quibus autor meus Trebellius Pollio: qui si haud ita purè latinè loquatur, ipse viderit: institutum meum fuit eius orationem ac mẽtem persequi: quemadmodum & aliorum quorum ego in hoc opere cito autoritates.
CYRIADES
primus è 30. Tyrãnorum numero fuit: eorum inquã qui temporibus Valeriani & Gallieni Imperatorum imperarunt. hic dum luxuria sua & moribus perditis sanctum senem eiusdem nominis patrem grauaret, direpta magna parte auri & argenti, Persas adiit: atq; Sapori regi coniunctus, hortator belli Romanis inferendi fuit. Antiochia capta & Caesarea, Caesarianum nomen accepit: atq; inde vocatus Augustus, cùm omnem Orientem vel virium audacia, vel terrore quateret, patrem etiam interemit: ipse quoq; per insidias suorum, cùm Valerianus iam ad bellum Persicum iret, interemptus est. Consulito Trebellium Pollionem, in horum 30. Tyrannorum vitis, vt semel te candide lector, commonefaciam.
POSTHVMVS
vir fuit bello fortissimus, atque in pace constantissimus, in omni quoque vita grauis, vsqueadeo vt Salo ninum filium suum eidem Gallienus in Gallia positũ crederet, quasi custodi vitae, morum, & actuum Imperialium institutori. Sed vt plerique asserunt (quod eius non conuenit moribus) postea fidem fregit, & occiso Salonino sumpsit Imperium. Vt autem verius plerique tradiderunt, cùm Galli vehementissimè Gallienum odissent, puerum autem apud se imperare ferre nõ possent, eum qui commissam regebat Prouinciam, Imperatorem appellarunt, missísque militibus adolescentem interfecerunt. Sic omnibus Gallis acceptissimus, Gallias per annos septem instaurauit, submotis omnibus Germanicis gentibus. Sed cùm se grauissimè gereret, Lolliani opera interemptus est.
POSTHVMVS
iunior, supradicti Posthumi filius, à patre appellatus est Caesar, ac deinceps in eius honorem Augustus. Hic cum patre dicitur interemptus, tum cũ Lollianus in locum. Posthumi subrogatus, delatũ sibi à Gallis sumpsisset Imperium. fuit ita in declamando disertus, vt eius controuersię inter Quintiliani declamationes dicantur insertae.
LOLLIANVS
fuit quidem vir fortissimus, sed rebellionis gratia minorem apud Gallos autoritatem de suis viribus tenuit. attamen nonnihil reip. profuit: nam plerasq; Galliae ciuitates, nonnulla etiam castra Posthumus per septem annos in solo barbarico aedificauerat, quae ipso interfecto Posthumo, subita irruptione Germanorum, & direpta fuerant, & incensa: haec Lollianus instaurauit, deinde à suis militibus, quòd in labore nimius esset, occisus est: ídq; factione Victorini, Victorinae, seu Victoriae, filij, quae postea Mater castrorum appellata est, & Augustae nomine asfecta, cùm ipsa per se fugiens tanti ponderis molem, primùm in Marium, deinde in Tetricum atq; eius filium contulisset imperia. Ita Gallieno perdente rempub. in Gallia primùm Posthumus, deinde Lollianus, Victorinus deinceps, postremò Tetricus affectatores Romani nominis extiterũt. Lolliani autẽ vita in multis obscura est, vt & ipsius Posthumi: sed priuata virtute clari, non nobilitatis autoritate vixerunt. Vide Trebe. Pol.
VICTORINVS
militaris industriae vir à Posthumo seniore in partem vocatus est Imperij, & cum eodem contra Gallienum conflixit: cúmq; adhibitis non paucis Germanorum auxiliis, diu bella traxissent, victi sunt. Tunc, interfecto etiam Lolliano, solus Victorinus in Imperio remansit: qui & ipse, quòd ma trimoniis militum & militarium corrumpendis operam daret, à quodam actuario, cuius vxorem stuprauerat, factione Agrippinae, percussus est, Victorino filio Caesare appellato, ab ipsa auia Victorina, seu Victoria, quae Mater castrorum dicta est: hic autem Victorinus filius, adhuc puerulus, statim est interemptus, cùm apud Agrippinam pater eius esset occisus. De hoc Victorino Iulius Aterianus sic scriptum reliquit,
Victorino qui Gallias post iuniorem Posthumum rexit, neminem existimo praeferendum: Non in virtute Traianum, non Antoninum in clemẽtia, non in grauitate Neruam, non in gubernando aerario Vespasianum, non in censura totius vitae, ac seueritate militari Pertinacem, vel Seuerum. Sed omnia haec, libido in mulieres insana sic obliterauit, vt nemo audeat virtutes eius literis mandare, quem constat omnium iudicio condignas voluptatis poenas luisse.
VICTORINVS
iunior, Victoriae nepos, Victorini supradicti filius fuit: hic & à patre & ab auia, sub eadem hora qua ipse pater Victorinus interemptus est, Caesar est nuncupatus, ac statim à militibus occisus. diceres iram diuinam de paternis flagi tiis etiam in hoc puero supplicium ac vindictam sumpsisse.
MARIVS
, interemptis Victorino, Lolliano & Posthumo, triduò tantùm imperauit: vir quidem strenuus, ac militaribus vsq; ad Imperium gradibus euectus. Antea opifex fuerat ferrarius, cuius manus vel ad feriendum, vel ad impellendum robu stissimae fuerunt: nam fortissimos quosq; vno digito sic afflixit, vt quasi ligni vel ferri ictu percussi dolerent. Huius concio prima fuit,
Scio, commilitones, posse mihi obijci artem pristinam, cuius omnes testes estis: sed dicat quisque quod vult, vtinam semper ferrum exerceam: Non vino, non floribus, non mulierculis, non popinis, vt facit Gallienus, indi gnus patre suo, & sui generis nobilitate, depereã. Ars mihi obiiciatur ferraria, dum me exteraegentes ferrum attrectasse suis cladibus recognoscãt.
Occisus est à quodam milite, quem dedignari ac spernere videbatur, cùm tamen eius quondam miles ille operarius in fabrili officina fuisset, dixisséq; fertur inter occidendum,
hic est gladius quem ipse cudisti.
INGENVVS
, qui Pannonias regebat, à Moesiacis legionibus Imperator dictus est: neq; in quoquam melius consultum reip. à militibus videbatur, quàm quòd instãtibus Sarmatis creatus est Imperator, qui fessis rebus mederi sua virtute posset. Sed Gallienus (vt erat nequam & perditus, ita etiam, vbi necessitas coëgisset, velox, fortis, vehemens & crudelis) Ingenuum bello vicit: eóq; occiso in omnes Moesiacos tam milites quàm ciues, ita saeuiit, vt in plerisq; ciuitatibus viros è medio tolleret. fertur Ingenuus expugnata à Gallieno ciuitate, ne in tyranni veniret potestatem, domum intrasse, in qua se pugione transfodit.
REGILLIANVS
Illyrico Praefectus, militari ioco ad imperium vocatus est, autoribus Moesiacis legionibus. Nã cum milites cum eo quidam coenarent, agitata est quaestio, vnde Regilliani nomen? cui responsum est, credimus quòd à regno. Tum aliquis coepit quasi grammaticaliter inflectere, rex, regis, regi, Regillianus. Milites itaque (vt est hominum genus pronum ad ea quae cogitant) hoc omine fumpto, postridie ipsum vt Imperatorem salutarunt. Fuit vir in re militari semper probatus, & Gallieno iam ante suspectus, quòd dignus videretur imperio: nec à Gallieno promotus erat, sed à patre eius Valeriano, quemadmo dum & Claudius, Macrianus, Ingenuus, Posthumus & Aureolus, qui omnes in imperio interempti sunt, cùm mererentur imperium. Mirum sanè fuit in Valeriano, quòd omnes quoscunq; duces fecit, postea militum testimonio ad Imperiũ peruenerunt. sed fortuna cum Valeriano & bonos principes tulit, & Gallienum diutius quàm oportebat, reip. reseruauit. Caeterùm Regillianus cùm multa fortiter contra Sarmatas gessisset, autoribus Roxolanis, consentientibúsque militibus, & timore prouincialium, ne iterum Gallienus grauiora faceret, interemptus est.
AVREOLVS
quoque Illyricianos exercitus regens, in cõtemptum Gallieni, vt omnes eo tempore, coactus à militibus, sumpsit Imperium: cúmq; Gallienus frustra tentasset eum expugnare, pacem cum eo, contra Posthumũ pugnaturus, fecit. Hunc Claudius, interfecto iam Gallieno, conflictu habito, apud eum pontem interemit qui inde pons Aureoli dictus est. Trebel. Pol.
MACRIANVS
, Gallieno & Aureolo vsurpãte imperiũ, factus est Imperator, cum duobus filiis suis, Macriano & Quieto: ídque consilio & opera ducis Balistae, ac omnium militum assensu. Hic cùm statim cõtra Gallienũ veniret, ac 45000. militum secum duceret, in Illyrico, vel Thraciarum finibus, congressus cum Aureolo, victus & cum Macriano filio interemptus est: triginta deniq; milia militum in Aureoli potestatẽ concessere. Domitianus autem eum vicit, dux Aureoli fortissimus, & vehemen tissimus, qui se originem diceret à Domitiano Imperatore trahe re, atque à Domicilla. De hoc sic scripsit Valerianus ad senatum è Persidis finibus:
Ego P. C. bellum Persicũgerens Macriano totam rẽpub. credidi, quòd à parte militari ille vobis fidelis, ille mihi deuotus, illum & amat & timet miles: nec noua vel inopinata nobis sunt: pueri eius virtus in Italia, adolescẽtis in Gallia, iuuenis in Thracia, senescentis denique in Illyrico & Dalmatia comprobata est, cùm in diuersis praelijs ad exemplũ fortiter faceret: huc accedit quòd habet iuuenes filios Romano dignos collegio, nostra dignos amicitia.
MACRIANVS
iunior vnà cum patre factus est Imperator, vnà item cum patre cuius merito imperare coeperat, à Domitiano victus, triginta, vt superius dictum est, milibus militum spoliatus est. De hoc multa dicuntur quae ad fortitudinem pertinent iuuenilis aetatis. fuit matre nobili, patre tantùm forti & militia claro. Trebel. Pol.
QVIETVS
cum patre & fratre, Balistae iudicio, Imperator est factus. Sed vbi comperit Odenatus, qui olim iam Orientem tenebat, ab Aureolo Macrianum patrem, Quietũ & eius fratrem Macrianum victos, militésque Macriani, in Aureoli potestatem concessisse, quasi Gallieni partes vindicaret, adolescentem Quietũ cum Balista, praefecto dudum, interemit. Idem quoque adolescens, Ro. dignus Imperio fuit, vt vera Macriani proles. Porrò Macrianorum familia speciale semper habuit, vt viri in auro & argento, mulieres in reticulis & dextrocheriis, & in anulis, & in omni ornamentorum genere Alexandri magni effi giem gestarent. Trebel. Pollio.
ODENATVS
, princeps Palmyrenorum, capto Valeriano, fessis reipub. viribus, nisi sumpsisset Imperium, in Oriente res perditae essent. Nam hic collecto exercitu cõtra Persas profectus est, cum vxore Zenobia & filio maiore, cui nomen erat Herodes. Nisibin primùm & Oriẽtis pleraq; cum omni Mesopotamia in potestatem recepit: deinde ipsum Regem, victum fugere coëgit, Saporem & eius liberos bello lacessiuit, captis concubinis, capta etiam magna praeda. Macriano interempto, filium eius Quietum, interfecit. Composito itaq; magna ex parte Oriẽtis statu, à consobrino suo Maeonio, qui & ipse Imperium sumpserat, interemptus est, cum filio suo Herode, qui & ipse post reditum è Perside cum patre Imperator est appellatus. fuit Odenatus bellicosus: praeterea capiendis leonibus, pardis & vrsis à prima aetate assuefactus, iniuriarum coeli pertolerantiss. cuius etiam vxor non minus viro fortis extitisse perhibetur: huius vxoris postea meminerimus pagina 75.
ee
HERODES
, non Zenobia matre, sed priore Odenati vxore genitus, cum patre accepit Imperium, homo omnium delicatissimus, ac prorsus Orientalis, & graecae luxuriae, cui erant sigillata tentoria, & aurati papiliones, & omnia Persica. Denique ingenio eius vsus Odenatus, regias Saporis concubinas, & quascunque gemmas ac diuitias cepit, huic filio suo Herodi tradidit paterna motus indulgentia. Oderat illum Zenobia nouercali animo, quare commendabiliorem eum patri fecerat. Consulito Trebellium Pollionem.
MAEONIVS
Odenati consobrinus inuidia extimulatus Imperatorem optimum, eundémque consobrinum suum interemit, cùm ei nihil aliud obiiceretur, praeter filij Herodis delicias. Dicitur autem primùm cum Zenobia conspirasse, quae ferre non poterat vt priuignus suus Herodes princeps diceretur atque autoritate praeiret eius filios, Herennianum & Timolaum. Hic spurcissimus fuit, quare Imperator appellatus per errorem, breui à militibus pro suae luxuriae meritis interemptus est. Videto vt supra.
BALISTA
vtrum imperarit ambigitur: sunt qui dicant Quieto per Odenatum occiso, Balistae veniam datam: attamen eum imperasse, quòd nec Gallieno, nec Aureolo, nec Odenato se crederet. Alij asserunt priuatum in agro suo interemptum. Multi & sumpsisse illum purpuram, & more Romano imperasse, ac exercitum duxisse. Fuit vir quidem insignis, valuit consilio: expeditionibus & prouisione annonaria singularis. Gratias egit Ba listae Valerianus per epistolam, in qua docet sibi praecepta gubernandae reipub. ab hoc data, gaudens quòd eius consilio nullum adscriptitium, id est vacantem haberet, & Tribunum nullum sti patorem qui non verè pugnaret. Hic nihilominus in tentorio suo cubans, à quodam gregario milite Odenati, in Gallieni gratiam dicitur interemptus. Vide Treb. Pol.
VALENS
, militaris vir, simul etiam ciuilium virtutũ gloria pollens, Proconsulatum Achaïae, dato à Gallieno tunc honore administrabat: quem Macrianus vehementer reformidans, misso Pisone interfici praecepit. At Valẽs sibi diligentissimè cauens, nec aliter sibi posse subueniri existimãs, sumpsit Imperium, & breui à militibus interemptus est. Fuit & alter Valens, huius auunculus, sed par in ambobus fuit fortuna: nam & ille cùm pau cis diebus Illyrico imperasset, occisus est. Vide vt supra.
ee 2
PISO
ad interficiendum Valentem missus, vbi eum prouidum futurorũ imperare cognouit, in Thessaliam cõcessit, atque illic paucis sibi cõsentientibus sumpsit Imperium, Thessalicúsq; appellatus, interemptus est, vir frugi, & summae sanctitatis, dictus ducere originẽ ab illa Pisonum familia, cui se Cicero nobilitandi causa sociauerat. Ipse quoque Valens, qui ad eum percussores misisse perhibetur, dixisse fertur,
Non sibi apud Deos inferos constare rationem, quòd quamuis hostem suum, Pisonem tamen iuβisset occidi, virum cui similem Romana respublica non haberet.
AEMILIANVS
coactus sumpsit Imperium, cùm alioquin videret ob seditionem obortam vndecunque sibi pereundum. Consenserunt ei Aegyptiacus exercitus, maximè in Gallie ni odium. Nec ei ad regẽdam rempublicam animus defuit. Nam Thebaidem, totámque Aegyptum peragrauit: & quatenus potuit, barbarorum gentes armis ac autoritate submouit. Denique Alexander, vel Alexandrinus, virtutum merito vocatus est. At cùm contra Indos pararet expeditionem, misso Theodoto duce, Gallieno iubente, dedit poenas: siquidem strangulatus in carcere, captiuorum veterum more, perhibetur.
SATVRNINVS
, optimus ducum, à Valeriano dilectus fuit. hic cùm dissolutionem Gallieni pernoctantis in publico, ferre non posset, & milites non Imperatoris exemplo, sed suo regeret, ab exercitibus Imperator designatur: vir sanè prudens, grauis, omnibus gratus, atq; adeò victoriarum barbararũ insignis. qua die à militibus peplo Imperatorio est amictus, concione adhibita, dixisse fertur:
Commilitones bonum ducem perdidistis, & malum Imperatorem creastis.
Cùm multa strenuè in Imperio gessisset, tan dem quòd esset seuerior, & grauior militibus, ab iis ipsis à quibus creatus Imperator fuerat, interemptus est. Vide Trebel. Pollio.
TETRICVS
, senior, pop. Rom. Senator, cùm praeses in Gallia esset, ad capessendum Imperium instigatus est à Victoria, siue Victorina. Augustum itaque eum appellari fecit, filiúmque eius Caesarem nuncupauit, mortuo Victorino eiúsque filio. Tan dem cùm multa feliciter gessisset, diúque imperasset, ab Aureliano victus, militum suorum impudentiam & procacitatem vix ferens, grauissimo principi, simul ac seuerissimo volens se dedit, Aureliano inquam: cui & statim scripsisse fertur,
Eripe me his inuicte malis.
Sed tamen seuerus ille Aurelianus hunc virum Senatorem, Consularem, Galliarum praesidem, in triumphum duxit, quo tempore & Zenobiam. pudore deinde victus, eum quem triumphauerat toti Italiae praefecit, nec solùm viuere, sed etiam in summa digni tate esse passus est, saepe collegam, nonnunquam commilitonem, aliquando etiam Imperatorem eum nuncupans. Vide vt supra.
ee 3
TETRICVS
iunior, superioris Tetrici filius, appellatus est Caesar (vt dixi) à Victoria, cùm illa Mater castrorum ab exercitu nuncupata esset. hic vnà cum patre in triumpho ductus postea omnibus Senatoriis honoribus functus est illibato patrimonio, quod quidem ad suos posteros transmisit. Narrabat auus Trebellij Pollionis hunc sibi familiarem fuisse, neq; quenquam illi ab Aureliano, aut postea ab aliis principibus esse praelatum. Vide Trebel. Pollionem.
TREBELLIANVS
factus est in Isauria princeps, ipsis Isauris sibi ducem quaerentibus: quem cùm alij archipiratam vocassent, ipse se Imperatorem appellauit: monetam etiã cudi iussit: in intima Isaurorum loca se contulit: munitúsq; locorum difficultatibus & montibus, aliquandiu apud Cilicas regnauit: sed per Gallieni ducem Causisoleum, natione Aegyptium, fratrem Theodoti, qui Aemilianum ceperat, in campum deductus, victus & occisus est. Neq; tamen postea Isauri, timore ne in eos Gallienus saeuiret, ad obseruantiam, ac praestandam fidem quauis principum humanitate allici vnquam potuerunt. Denique post Trebellianum pro barbaris habentur. Non sunt statura decori, non virtute graues, non instructi armis, non consiliis valentes, sed hoc solo securi, quòd in editis positi, adiri nequeũt. Videvt supra.
HERENNIANVS
, & Timolaüs, Odenato patre nati sunt, quos moriens superstites reliquit pater. horum nomine Zenobia mater vsurpauit Imperium, ac rempub. administrauit diutius quàm foeminam decuit: paruulos Ro. Imperatorio habitu ostendit purpuratos, eosdémque adhibuit concionibus quas illa quasi vir saepe ad populum habuit, Didonem, Semiramidem, & Cleopatram sui generis principem inter caetera praedicãs. De horum exitu incertum est: aiunt nonnulli ab Aureliano interem ptos, alij morte sua extinctos: nã & Zenobiae posteri etiam Romae inter nobiles agebant tempore Trebellij Pollionis, qui horum vitas descripsit.
TIMOLAVS
, supradicti Herenniani frater, breui Grãmaticam consecutus esse dicitur: fratri fuit haud absimilis, eum tamen ingenio longè anteuertit. nam potuisse Timolaüm summum etiam Latini sermonis Rhetorem instituere tradunt. Consulito quem supra citaui autorem.
ee 4
CELSVS
peplo deae coelestis ornatus, appellatus est Imperator ab Afris, autore Vibio Passieno Proconsule Africae, & Fabio Pomponiano duce limitis Libyci. Hic priuatus ex Tribunis, in Africa positus, in agris suis degebat: sed ea iustitia & corporis magnitudine, vt dignus videretur Imperio. At verò per quendam mulierem Gallienam nomine, cõsobrinam Gallieni, 7. Imperij die interemptus, atq; adeò etiã inter obscuros principes vix relatus est. corpus eius à canibus laniatum est: nouóque iniuriae genere imago eius in crucem sublata est, persultãte populo quasi patibulo ipse Celsus videretur asfixus.
VICTORIA
, seu Victorina, vbifilium ac nepotem ex filio Victorinos, inquam, à militibus vidit occisos, ac Posthumũ, deinde Lollianum, Marium etiam, quem principem milites nũcuparãt, interfectos, Tetricũ, cuius supra memini, ad Imperium adhortata est, vt virile semper facinus tentare auderet. insignita est praeterea hoc titulo, castrorum mater, sícq; ab exercitu vocitabatur. Cusi sunt eius nummi aerei, aurei, & argentei. Non diu vixit: nam Tetrico imperante, vt pleriq; aiunt, occisa, vt alij asserunt, fato suo extincta est. Itaq; dum Gallienus popinatur, ac inter lenones & meretrices degit, partes Gallicanae, orientales itẽ, Ponti, Thraciarum & Illyrici occupantur: mulieres deniq; imperant, nempe Zenobia & Victoria: de Zenobia meminerimus statim, quam cum Aureliano collocauimus: nam illam vicit, ac triumphauit.
TITVS
Tribunus Maurorum, qui à Maximino inter priuatos relictus fuerat, inuitus, atq; à militibus coactus, imperauit: atq; intra paucos dies, post vindicatam defectionem, quam Magnus, vir consularis, Maximino parauerat, à suis militibus interemptus est. imperauit menses 6. domi forísque fortunatus, sed Imperio parum felix huic fuit vxor Calphurnia nomine, sancta & venerabilis foemina, de genere Censorinorum, id est Pisonũ. Haec vniones Cleopatrae habuisse perhibetur, & lancem 100. librarum argenti, cuius pleriq; poëtae meminerunt, in qua maiorum eius expressa visebatur historia.
CENSORINVS
, vir planè militaris, atq; antiquae in cu ria autoritatis, cùm post omnes honores (nã multis functus fuerat) in agro suo degeret senex (atq; vno pede claudicans, eo vulnere quod bello Persico Valeriani temporibus acceperat) factus est Imperator, & scurrarum ioco Claudius quasi claudicans appellatus est. Hic cùm se grauissimè gereret, neq; à militibus ob disciplinam censoriam ferri posset, ab his ipsis à quibus Imperator fuerat designatus, interemptus est. extabat tempore Trebellijeius sepulchrum, in quo grandiusculis literis iuxta Bononiam incisi erant omnes eius honores, vltimo tamen versu adscripto,
Felix ad omnia, infeliciβimus Imperator.
Hactenus de iis qui Imperiũ vsurparunt à Gallieno ad Fla. Claudium: de quo mox tractabimus, persequentes ipsorum Rom. Imperatorum seriem.
ee 5
FLA. CLAVDIVS
post Gallienum imperauit anno mundi 4231. à natiuitate Christi 269. Hic Sarmatas, Getas, Scythas, & Quados deuicit: Daciam recuperauit: Aureolum vicit, ac Imperio exuit. Alemannorum tam multa millia cęcîdit, vt vix media pars exercitus eorum superesset. Imperator optimus remp. bene administrauit. Senatus auream illi statuam in Capito lio posuit. A plerisque Gordiani, cuius supra meminimus, filius existimatus est. Hic Gallieni morientis sententia Imperator designatus est, ad quem etiam regia misit ornamenta. biẽnium imperauit: & Diuus est appellatus: moriens Aurelianum commendauit, quasi suffragium ferens, vt post se ille imperaret. Consulito. Aur. Vict. Pomp. Lae. Bap. Egna. lib. 1. atq; Eutro. lib. 9.
AVRELIVS
Quintillus Flauij Claudij frater fuit: hunc Senatus, nuntiata Claudijmorte, Caesarem Augustum appellauit: at exercitus interea Aurelianum Imperatorem lêgit. Postquàm nuntium ad vrbem peruênit, illius conatibus se imparem cùm videt, venas sibi soluit, & pôst paulò decessit, 17. Imperij die. fuit hic ante Imperium Italici praesidij dux. Videto Pomponium Laetum, in Claudio.
VALE. AVRELIANVS
imperauit post Quintillum anno mundi 4233. à Christo nato 271. Hic quanquam patre colono inter Daciam & Macedoniam genitus, haud dissimilis fuit Magno Alexandro, nam Ro. vrbem triennio ab inuasoribus receptauit, cùm Alexander annis 13. ad Indiam peruenerit. Hic Sueuos & Sarmatas vicit: Marcomannos, qui Mediolanum vastarant, attriuit: Imperium ad antiquos fines perduxit: validioribus muris vrbem sepsit. Saeuus ac sanguinarius hic, etiam sororis filium interfecit: ipse itidem fraude serui, inter Constantinopolim & Heracleam occisus est. imperauit an. 5. menses 6. primus apud Ro. diadema capiti innexuit, gemmísque & aurata veste vsus est. Vide Aure. Vict. Bap. Egna. lib. 1. & Eutro. lib. 9.
ZENOBIA
, bellicosa mulier, quae se de Cleopatrarum Ptolemaeorúmq; gente iactabat, nomine filiorum an. 8. imperauit, víxq; tandem ab Aureliano victa & triumphata, concessit in iura Romana. Cùm illam Aurelianus cepisset, interrogauit exprobans,
Quid, ò Zenobia, ausa es insultare Romanis Imperatoribus?
at respondit haec,
Imperatorem te esse agnosco, qui vincis.
fuit castiss. vocem habuit claram & virilem, oculos nigros ac vigentes: dentes tam cãdidos vt pleriq; margaritas putarent: ingenium diuinum. venusta fuit, seuera, atq; etiam clemens vbi oportuit: in triumphum ducta, sub gemmarum pondere anhelãs saepe restitit, alioqui fortissima: collum, manus, pedes aureis vinculis ac catenis, irretiebantur. huic agrum dedit Aurelianus: vixítque haec more matronae Ro. Vide Trebel. Pollio.
AN. TACITVS
post Aurelianum imperauit anno à mundo condito 4238. à Christo nato 276. Siquidem Aureliano interempto, 7. menses vacauit Imperium: interim milites ad Senatum, Senatus ad milites Imperatoris eligendi praerogatiuã deferebant. Tandem Senatus hũc Senatorij ordinis Augustum dixit. Quàm verò amplissimi ordinis iudiciũ à militari tumultu distet, Taciti electio ostẽdit, cùm in curia testatũ sit,
neminem aut iustius quàm grauem virũ, aut prudentius quàm doctũ imperare posse.
Verùm hic tantus vir sexto imperij sui mense obiit. Vide Oros. lib. 7. cap. 24. Hic ducentesimo Imperij die, vt inquit Aurelius Victor, apud Tarsum febre periit: at 6. mense postquam imperare coeperat, militari scelere periisse scribit Bap. Egn. lib. 1.
FLORIANVS
, Taciti frater, cùm suo iudicio ad tantam velut haereditatem mortuo fratre properaret, Imperium & inuasit, & arripuit. Itaque cùm vix duobus mensibus praefuisset, quasi per ludum Imperio vsus, & ad ludibrium fortunae euectus esset, à militibus occisus est, aut ad Probi imperantis nuntium, solutis sibi venis, expirauit. Consulito autores quos supra.
AVRE. PROBVS
, verè probus, mortuo Tacito, ac Floriano fratre, ex alio patre, imperauit anno mundi 4239. à Christo nato 277. patrem habuit agrestem Dalmatici sangui nis: sed nec genus humile, nec qui pręcesserat Florianus obstitit quominus omnium consensu Imperator diceretur, vir omnium amãtiss. pacis, bellíque artibus clarissimus. Hic Gallias à barbaris occupatas, ingenti praeliorum felicitate asseruit: ita se & in toga & in militia gessit, vt res ipsa nomen sequeretur. Saturninum in Oriẽte, Proculum & Bonosum Agrippinae Imperiũ vsurpantes oppressit: Sarmatas cõtudit: tyrannos omnes sustulit: pacem orbi restituit. Pace terra maríque parta, dicere solebat
milites minimè necessarios fore, cùm desunt hostes, quos nusquam virtute sua futuros, mox sibi promittebat:
quae vox inuidiam sibi apud milites conflauit. In Smirnẽsi agro, natali suo dum moram trahit, tumultu militari occisus est, anno Imperij 6. Pompo. Lae. Eutro. lib. 9. Egna. li. 1.
CARVS
Narbonae genitus, ab exercitu Imperator dictus est anno mũdi 4245. à Christo nato 283. filios suos, Carinum & Numerianum, Caesares dixit. Hic dum bellum Sarmaticum gerit, nuntiato Persarum tumultu, ad Orientem profectus est cum filio Numeriano Caesare, doctiss. iuuene: bellum itaq; Persicum, quod Probus parauerat, aggressus, Mesopotamiam cepit, Ctesiphontem vsque peruênit. quod si fulmine ictus non fuisset, dum ad Tigrim fluuium castrametaretur, regnum Persicũ subuertisset. Aure. Vict. Oro. lib. 6. cap. 24. imperarunt hic, & duo proximè sequentes, annos duos.
CARINVS
, Caesar à patre dictus, omnibus se sceleribus inquinauit: plurimos innoxios fictis criminibus occîdit: matrimonia nobilium corrupit. Ad extemum trucidatur, eius praecipuè tribuni opera, & dextera, cuius dicebatur coniugem polluisse. Consulito Aur. Vict. Eutr. li. 9. imperauit annos duos.
NVMERIANVS
Caesar Carini frater, Carino tamen longè absimilis fuit. hic nempe adolescens tum probitatis, tum eruditionis eximiae, maximè verò ad poëticen natus erat, atque etiam ad arma. hic itaque miles, orator, poëta, dum oculis aeger in occlusa lectica ferretur, cõfecto bello Persico, vnà cum patre, ab Apro socero, Imperium inuadere cupiẽte occiditur. Nec eius mors inulta est, cõcionãtem Aprum Diocletianus manu propria confodit. Imperarunt hi tres, Carus, Carinus & Numerianus, annis duobus. Pomp. Laetus.
DIOCLETIANVS
Dalmata, Amilini Senatoris Libertinus, matre atq; oppido nomine Dioclea, vnde & Diocles dictus, imperauit anno mũdi 4247 à nat. Christi 285. hic Carinũ omnibus odiosũ praelio vicit: at 2. Imperij an. cùm tãtã molem grauiorem animaduerteret quàm vt vnus esse vniuersae par posset, Maximianum Herculium Augustum creat, ac in consortem Imperij legit. anno 6. Constantium Chlorum, & Galerium Maximianũ siue Maximum, cognomento Armẽtarium, Caesares creat in Aegypto: Alexandriam 8. mensibus obsessam cepit: Achilleum Alexãdriae imperium affectantem feris obiecit. anno Imperij 22. principatu se abdicat Nicomediae, & Herculius Maximianus Mediolani eodem die: cúmque in propriis agris consenescens, ab Herculio atq; Galerio ad recipiendum Imperium rogaretur, tanquam pestem aliquam detestans, respondit:
Vtinam Salonae possetis visere olera nostris manibus insita, profectò nunquam istud tentandum iudicaretis:
sícq; per decem annos priuatus, & Imperij mole exoneratus vixit. Attamen adorari aliquando voluit: Christianos etiam afflixit. vixit annos 78. imperauit 22. obiitvel alienatione mentis, vel hausto veneno, dum veretur Licinium ac Constantinum. Aure. Vict. Eutr. li. 9. & Bap. Egna. li. 1.
MAXIMIANVS
Herculius in cõsortẽ Imperij à Diocletiano ascitus, tanquam filius patri obtemperauit: in Gallia & Afri ca exortos tumultus, armis repressit: Romae cum Diocletiano triumphauit: Dein à Diocletiano persuasus, se Imperio abdicauit: rem miram, vt sponte, nec grauante senecta, vel retum mole (nam pacatus erat orbis) vterq; in ordinem se redegerit. At verò Imperium iterum affectans Maximianus, dum insidias Constantino, genero suo ex Fausta, parat, Massiliae captus, strangulatur. regnauit annos 21. vnà cum Diocletiano. Pom. Eutro. lib. 9.
CONSTANTIVS
Chlorus & Galerius Maximinus siue Maximianus, ambo à Diocletiano & Maximiano Herculio, priusquam se imperio abdicarent, Cęsares facti ac adoptati sunt, propter varia bella in diuersis locis pullulantia. Constantius natus patre Eutropio, qui genus ab Aenea deducebat, & matre Claudia, Claudij Augusti filia, Galliis, Hispaniis, Italiae & Africae praefuit: Galerius Illyrico, Graeciae & Orienti. At verò hac diuisione Imperij facta, Constantius natura mitis, & diuitiarum spretor, Italiae & Africae Imperium recusat, quòd putaret ab vno tantũ pondus minimè sustineri posse: in Galliis & Hispaniis tantùm regnat, propẽsus ad promerendam Gallorum gratiam, nec à vera pietate abhorrens. Vxores habuit duas, prior fuit Helena, ex qua Constantinum magnum suscepit: posterior fuit Theodora, priuigna Maximiani Herculij: quam dimissa Helena, coactus est ducere. obiit Constantius Eboraci, quod est oppidum in Britannia, anno 2. postquam Imperio se Diocletianus abdicauit: nam longè antea Caesar factus, & à Diocletiano adoptatus fuerat. duos igitur veri Imperij annos Constantio tribuo, ab ipsa abdicatione Imperij à Diocletiano, quae facta est an. mun. 4269. à Christo nato 307. hoc regnante nulli motus in suis ditionibus extitere, hostes popu. Rom. ab armis cessauere. Dictus est Chlorus, à colore, quasi virens. Vide Pom. Lae. Egna. li. 1.
HELENA
, prior vxor Constãtij, ac magni Constantini mater, annos nata 80. diuinitus monita, Ierusalem perrexit: crucem in qua Christus pependit, non sine labore reperit: Romae diem obiit, superstite filio, Deo hominibúsque gratissima, anno mundi 4286. à Christo nato 324. Vide Euse. lib. 10. cap. 7. & Supple. Chro.
SEVERVS
â Galerio Maximiano, siue Maximino, adoptatus est, postquam Constantius Italiam & Africam reliquit: adoptatum Italiae & Africae postea praefecit. Romae autem praetoriani Imperatorem fecere Maxentium, non abnuente Senatu. Aberat tunc ab vrbe Seuerus, qui citò rediit: sed Maxentij vires statim creuerant: quare impar viribus Seuerus, fugit, cupiens adi re Maximianum qui in Illyriis erat: at verò interim Rauennae captus occisúsque est. Vide Pom. Lae. in Constantio.
MAXENTIVS
Romae à praetorianis Imperator factus, vt tyrannus imperauit. Porrò Maximianus sororis Galerij filius, relicto in Illyriis Licinio, quem adoptauit, mortuo Seuero, Romam proficiscitur, pugnaturus contra Maxentiũ: in itinere certior fit de futura suorum militum defectione, si in praelium descẽderet: quare in Illyriã reuertitur. Interea bona pars nobilium Romanorum nuntium clam mittunt ad Constantinum, qui apud Gallos imperabat: exorant vti Romam, Imperij caput, tyrannide Maxentij liberet: tandem horum precibus cedens, Maxentium vincit: qui vnà cum equo in Tiberim insiluit, submersúsque est, nec vspiam inuentus. periit anno mũdi 4276. à nato Christo 315. imperauit an. 6. Cõstãtino imperãte: hic haud fuit absimilis Maximiano Herculio, Domitiano, & Cõmodo: plerosque claros viros occîdit, bona eorum diripuit, noua vectigalia excogitauit ac exegit: in occidendo & exigendo inexorabilis fuit, libidine item inexplebilis. Vide Pompo. Lae. in Constantio & Galerio.
ff
LICINIVS
in Dacia natus, mortuo Seuero, consors Imperij factus est à Maximiano Galerio, anno mundi 4270. à Christo nato 308. ídque ob virtutem rei militaris. Prius Illyriis, post Orienti praefuit: parentes habuit agricolas, ipse rusticus & barbarus rusticis & agrariis aequus, at crudelis etiam in Galerij liberos. literarum hostis fuit in fensissimus, quas venenum ac pestem appellabat: quippe qui harum rudis ac expers adeò esset, vt ne nomen quidem suum decretis subscribere posset. Christianis aduersabatur, nec destitit, saepius rogatus ab Constantino: quare Constantinus contra illum vires Gallicanas & Italicas iure expertus est. primis congressibus in Pannonia victus, concessit in Macedoniam Licinius: vbi vires reparantem, Constãtinus iterum adoritur, fugat in Asiam. Tandem naualibus & terrestribus praeliis victus, mittitur Thessalonicen, vt priuatus cum vxore degat. Sed cum rebelles adhuc animos homo ille vecors retineret, interfici iubetur. vixit an. 60. imperauit 14. Constantino imperante. laudatur quòd aulicorum insolentiam mirè compescuerit, tineas soricésque palatinos eos appellans. Pomp. Laet.
CONSTANTIA
, vxor fuit Licinij, ac soror Constantini, quae (vt fertur) fratrem adiit, pro Imperio mariti rogauit, deinde pro titulo tantùm, nec impetrauit: tandem pro salute rogans, impetrauit. Vide Pom. Laet. haec Licinium iuniorem peperit, quem Constantinus Magnus Caesarem creauit.
CONSTANTINVS
Magnus, Constantij & S. Helenae filius, caeteris fratribus patris etiam testamento, praelatus est. A Galerio Maximiano adhuc adolescens missus aduersus Sarmatas, praeter opinionem hostes profligauit: Ducem catenatum ad Galerium duxit. veritus ex ea laude gliscentem Galerij inuidiam, Roma ad patrem in Angliam transfugit, qui paulò pòst moritur. Tum cunctis qui aderãt annitẽtibus, sed pręcipuè Eroco, Alemannorum Rege, imperat Constantinus, anno mundi 4271. à Christo nato. 309. Regnũ Galliarum Hispaniarúmq;, & Alpium Cottiarum testamẽto relictum accepit. veteranis militibus agros assignatos, vt ad filios suos trasirent, primus instituit. Accersitus in Italiam ab iis qui Maxentij tyrannidem ferre non poterant, biennio totam Italiam vrbémque Romam pristinae maiestati asseruit. haec laurus Italiam ei adiecit & Africam: fuissétq; his contẽtus nisi Licinius qui Orientem regebat, vltimi belli ciuilis causam praebuisset, quem vicit. Túncq; cognomẽ assumpsit Magni, quod antea soli Alexander & Pompeius accepe rant. ita in solens factus, plurimorum se nobiliũ, suorúmq; etiam caede polluit. Attamen Christum amplexus est, bonáq; quàmplu rima in Ecclesiam cõtulit: Nicenam synodum 322. praelatorum, multis dissidentibus, indixit: literis impensè studuit, eásq; fouit. Bizãtium instaurauit, imperatoriámq; vrbem, & nouã Romam appellauit. vixit annos 66. imperauit 31. Pomp. Laet. obiit Nicomediae in qua baptizatus fuerat ab Euse. episc. huius mortem denuntiauit crinita stella. Eutro. lib. 10: veneno aiunt periisse à domesticis parato, cùm ille in Persas bellum pararet.
FAVSTA
, Herculij filia, & Constantini vxor, peperit ei Constantinum, Constantem & Constantium, Helenámque & Constantiam. Faustam occidit Constantinus vir. Pomp. Laet.
ff 2
CONSTANTINVS
, natu maximus filiorum Constantini Magni, patre mortuo, anno mundi 4301. à Christo na to 338. imperat vnà cum fratribus Constante & Cõstantio. hi, siue ex testamento patris, siue ex propria eorum voluntate, Imperium ita partiti sunt, vt Constantinus Gallias, Hispanias, Britan niámq; insulam obtineret: Constans Italiã cum Illyrico & Graeciam: Cõstantius Byzantium cum Oriente, qui Dalmatium patruelem Imperij socium haberet, quem postea militari factione oppressit. Nec durat diu fratrum concordia: nam Constantinus Gallico exercitu fretus, Constanti bellum infert: quod dum cupidius quàm cautius gerit, exceptus insidiis, vulneribúsque confossus perit, ad Aquileiam, anno aetatis suae 25. Imperij 3. Consulito Pomp. Laet. & Bap. Egna.
LICINIVS
, iunior, Constantini Magni ex sorore Constantia nepos, creatus est Caesar vnà cum Crispo, eiusdem Constantini ex Mineruina concubina filio, anno mundi 4278. à Christo nato 316. verùm hi factione infaustae Faustae interficiuntur. Aur. Vict. Pomponius Laet. hic Crispus à Lactantio fuit eruditus.
CONSTANS
, deuicto fratre Constantino, omni conatu superatis Alpibus Galliam intrat, varióq; euentu biennio pugnãs, partem fratris in potestatem redigit. Primùm agit bonum principem, mox siue aduersa valetudine, siue rerum prosperitate mutatus, ingratus omnibus esse coepit, donec & ipse Magnentij dolo, quem etiam seruauerat, dormiens intra tentorium, non longè ab Hispaniis, ad Helenam oppidum, opprimitur, anno aetatis 30. Imperij 13. Consulito Pomp. Laet. & Bap. Egna.
CONSTANTIVS
, caedem fratris Constantis vlturus, magno exercitu aduersus Magnẽtium comparato, ingenti illum praelio, & memorabili, ad Murtium, siue Mursam, vicit: quo Romani vires Imperij penè concidêre, 53. millibus vtrinque desideratis. Mox cum Magnẽtius bellum reparasset, & ad Lugdunum iterum victus esset, gladio sibi latus aperuit. Caeterùm Constantius, iterum in Persas contendens, dum aegrè fert Iulianum à militibus Augustum esse dictũ, iuxta Tauri montis radices aestuantissima febre correptus, moritur, anno aetatis 40. Imperij 24. Hic orbis dominum se vocauit: Iulianum adoptauit. Consulito autores quos supra.
ff 3
MAGNENTIVS
, Comes duorum ordinum Augustae (vrbs est Germaniae) conuiuium militibus exhibuit à mane ad ve speram, more gentis. inde in cubiculum ingressus, statim egressus est, indutus purpura, ac multis satellitibus cinctus: qui conscij non erant, coacti sunt assentiri: donatiuum dedit, posuítq; custodes ne quis rem aperiret. deinde cum lectissimis Gaïsonem mittit, qui Constantem in tentorio occidit, anno mundi 4312. à Christo nato 351. Hic Caesarem facit Decẽtium fratrem, mittítque cum exercitu vti Gallias tueatur iámq; tota Italia: & Africa Magnentijerant. Constantius tunc in Oriente aduersam fortunam contra Persas experiebatur: ad quem legatos misit cum li teris, vti Oriente & Thraciis contentus esset: qui nihil respõdet, sed Gallum patruelem Caesarem faciẽs, eum in Oriẽte relinquit: ipse Hesperios adit, vlturus fratris caedem. attamen ne sua Roma bello vexaretur ciuili Galliam Magnentio permittit, si arma deponat: Tyrannus sperans vincere, non paruit. pugnatur ad Mursam, magnis vtrinq; viribus: vincitur Magnentius: bellum reparat: victus iterum, tandem gladio occultè prouiso mortem sibi consciscit. Pom. Lae. in Constante. Aurel. Victo. Hic Desiderium fratrem per furorem vulnerauit, & quosdam ex amicis occidit, paulò ante quàm seipsum occideret.
DECENTIVS
qui Gallias tuebatur, audito fratris sui Magnentij casu, laqueo apud Senonas vitam finiuit, sibi metuens. horum frater Desiderius Constantium adiit, à quo humanissimè exceptus est anno mundi 4316. à Christo nato 354. Pomp. Laet. Aurel. Vict.
FL. CL. IVLIANVS
natus Constantinopoli, patre Constantio, Constantini Magni fratre, matre Basilina, forma liberali fuit, ingenio callido, ad literas & ad arma apto. Hunc Cõstãtius patruelis, Magni filius Constantini, adoptauit, Caesarem fecit, ad Gallias tuendas misit. hostes hinc profligat, Gallias Alemannorũ incursu vastatas, sub primũ accessum, praeter omnium spem asserit, regémq; Germanorũ capit. Agrippinam (quae nunc Colonia dicitur) recipit. Deinde assensu totius exercitus Parisiis Imperator & Augustus vocatur an. mun. 4325. à Christo nato 363. Ad Constantium literas mittit exorans vt qui licet repugnans, Imperator sit à militibus appellatus, in consortiũ Imperij admittatur: renuit Constantius. Ad bellum ciuile parat se Iulianus, item & Constantius, qui nihilominus febre correptus, cum desiceret successorem statuit Iulianum. Adepto itaq; Imperio, solus rerũ summa potitus Iulianus, Persis bellum mouet: verùm à transfuga quodam Persa in insidias deductus, cùm eum hinc inde Parthi vrgerent, ab vno ex hostibus, & quidem fugiente, cõto percutitur: & cum Philosophis de immortalitate animae tractãs, paulò pòst moritur, anno aetatis 31. Imperij, mensibus 19. à morte Constantini patruelis. Hic aduersus fidem Christianam libros edidit. Egna. lib. 1. Pomp. Lae. Aure. Vict.
IVVIANVS
, seu Iouianus, è Pannonia, mortuo Iuliano electus est princeps, & statim Antesignani Iuuianum clamauerunt: tũc qui in medio, quíq; postremi erãt milites, opinati Iulianũ reuixisse, ingenti laetitia effusi, choreas ducebãt. Hic cũ Persis foedus icit, Transtigritanas prouincias quinq; reddidit: atq; Arsaci Armeniaeregi, Ro. socio, & amico, opem ferre vetitus est. At è Perside rediens hyeme aspera, ingressus cubiculum noui tectorij, positis etiã ibi prunis, ex cruditate insuper stomachi periit, anno aetatis 33. Imperij mensibus 7. Vide vt supra.
ff 4
VALENTINIANVS
Gratiani filius, è Pannonia ortus, quemadmodum & Iuuianus, apud Niceam, quae vrbs est Bithynię, Imperator à militibus post excessum Iuuiani creatur, anno mũdi 4328. à Christo nato 366. huic resistenti Imperium aggeritur: deinde Valentem fratrem consortem imperij facit. Hi Procopium imperium inuadẽtem Constantinopoli oppressere. Inde Gothi, ac barbarae nationes à Valentiniano Thracia exturbatae: Septẽtrióque omnis cum Saxonibus ad officiũ, eiusdem opera redacti sunt. Parthi è Syria per legatos eiecti. Inquieta Germania sub eo pacata est, Theodosij maioris auspiciis. Ipse dum Quadorum legationem latrocinia excusantem audit, subita accensus ira incidit in morbum, quo arescẽtibus venis, cum nihil sanguinis emitti posset, obiit anno aetatis 55. Imperij 11. Pomp. Laet. Bap. Egna.alij scribunt eum subita sanguinis eruptione, voce amissa, sensu integro expirasse: ídque ob intemperantiam ciborum, quibus artus suos diffuderat. Aurel. Victor.
SEVERA
, vxor fuit Valentiniani, ex qua suscepit ille filium nomine Gratianum, quem Augustum creauit pater Valentinianus. vnà cum Seuera, quinetiam ipsa operam dante, in vxorem accepit Iustinam, ex qua suscepit Valentinianum filium alte rum ac filias tres, Iustam, Gratam, & Gallam: lata, priusquàm secundò nuberet, lege, vt qui vellet, duas impunè vxores assumeret: sic populosas fore gentes praedicabat. Eutrop.auctus li. 12.
VALENS
, Valentiniani frater, quicum eo, eiusdémque gratia & benignitate, imperauit in Oriente, mortuo fratre cum Gratiano fratris filio imperat, anno mundi 4339. à Christo nato 377. hic post praedicti fratris obitum infeliciter cum Hunnis, Tartaris, Scythis & Gothis pugnauit: qui olim à regione trans Tanaim venerãt, & superato nuper Istro (qui limes regionis erat) vagi Pannonias, Epirúmque & Thessaliam, direptis & incensis aliquot vrbibus, depopulabantur. Valens itaque properè ex Antiochia accitus, tantam pestem auertere nõ potuit, sed magna clade victus, terga dedit, & in fuga vulneratus decidit ex equo: deportatúsque in vile tugurium, ibidẽ, ab hostibus septus, concrematur anno Imperij ferè 14. post fratris mortem tertio. sic miserè interit, qui paulò ante terror Orientis fuerat: sed enim Christianos post mortem fratris afflixit, Arrianae factionis fautor: monachos pugnare coëgit, repugnantes occîdit. Pomp. Laet. Egna. Abbas Vrspergensis, Paulus Diaconus li. 1.
DOMINICA
, Valentis vxor fuit, quae Constantinopolim obsidione liberauit, magna vi pecuniae data Hunnis, Alanísque & Gothis, qui victricibus signis, superato Valẽtio, eam obsidebant. Pompon. Laetus. in Fla. Val. Valentiniano. Claruerunt hoc tẽpore Basilius magnus, Cyrillus, Ambrosius, Epiphanius, Gregorius Nazianzenus, Theologi.
ff 5
GRATIANVS
, Valentiniani filius, à patre factus Augustus, cum eo imperauit annos 8. cum patruo Valente 3. cũ Theodosio 5. attamen post patruum Valentem tunc demum ipse imperat annos 6. auspicatúrque anno mundi 4342. à Christo nato 380. Hic pietate in suos egregius, Valetinianum fratrem ex patre, Iustinae filium, adhuc puerum, Augustũ dixit, patre patruóq; extinctis. Mox Theodosium Hispanum in consortem Imperij assumit (ad exemplum Neruae, qui Traianum ex Hispania asciue rat) eíq; Orientem committit vt esset velut vallum quoddam aduersus Gothos, & Hunnos, qui Thraciam & Daciam, tanquam naturale solum, occupabant. Gratianus admodũ iuuenis, bellum apud Argentoratum formidolosissimum ingenti felicitate confecit: nam plusquàm 30000. Alemannorum interfecit. At verô dum tandem tantùm spicula & arcus meditatur, & paucos ex Alanis, quos ingenti auro ad se vocarat, veteri ac Rom. militi praefert, Maximus qui apud Britanniam tyrannidem arripuerat, in Galliam traiiciens, ab infensis Gratiano legionibus excipitur. Gratianum Parisiis fundit, & Lugduniex improuiso adortum, & in Italiam transire properantem, dolo circumuenit, & occidit. Eutro auctus li. 12. Põ. Laet. Aure. Vict. Egn. li. 1. Oro. li. 7. cap. 33.
VALENTINIANVS
Gratiani supradicti frater, à Maximo ex Italia pulsus ad Theodosiũ, qui Oriẽti pręerat, vnà cum Iustina matre adiit: à quo benignè susceptus, & particeps Imperij factus, cum co 7. annos imperauit. tãdem in occidẽtis regnum restitutus, dum Viennae negligentius moratur, fraude Eugenij & Arbogastis, à cubiculariis noctu strãgulatur, vt voluntariam sibi mortem consciuisse putaretur. Pomp. Laet. Eutro. lib. 13.
THEODOSIVS
, patre Honorio & matre Thermantia genitus, genere Hispanus, originem à Traiano principe trahens, accitus ex Hispania à Gratiano, Imperij consors lectus, ac Orienti praefectus est, eodem certè anno quo solus imperat Gratianus. à cuius obitu ipsum merum Theodosij imperium incepit, anno mundi 4348. à Chrsto nato 386. Hic Hunnos & Gothos diuersis praeliis vicit. cum Persis quoq; pacem pepigit. Maximum, tyrannum, qui Gratianum interfecerat, & sibi Gallias vendicabat, vnà cum Andragatio praefecto, subito incursu vicit, ac prostrauit. Valentiniano Imperium asseruit. Eugenium tyrannum atq; Arbogastem, in Valentiniani vltionẽ sustulit, non sine manifesto numinis auxilio, vt exclamat Claudian. his versibus:
O nimium dilecte Deo, cui fundit ab antris
Aeolus armatas hyemes, cui militat aether,
Et coniurati veniunt ad claβica venti.
Aquileiam per inuias alpeis cùm raptim contendisset, deletis aduersariorum multis millibus, insignem reportauit victoriam. Quantum veterum scripta & picturae docent, Traiano fuit similis corpore, & moribus: nisi quòd vinolentiam, & triumphandi cupiditatem ita detestatus est, vt bella non mouerit, sed inuenerit, prohibuerítque lege, ministeria lasciua, psaltriásque comessationibus adhiberi: & consobrinarum, tanquam sororum, nuptias vetuerit: tantum pudori & continentiae tribuebat. obiit Mediolani, atatis anno 50. Imperij 17. nam 6. cum Gratiano, & 11. post Gratianum imperat. fuit pius, sagax, nec à literis alienus. Aurel. Vict. Pomp. Laet. Bap. Egna. li. 1. Pau. Diac. li. 12.
FLACILLA
, Theodosij vxor, Arcadium & Honorium, qui etiam cum patre imperarunt, peperit. Vide Pomp. Laetum.
ARCADIVS
& Honorius, Imperatoris Theodosij filij, imperarunt cum eo 3. annos: attamen post mortem patris ipsissi mum eorum Imperium incipit, anno mundi 4359. à Christo nato 397. Arcadius Constantinopoli imperat, Honorius Romae: sed cùm per aetatem tantae rerũ moli impares essent, tres Imperij tutores testamento sanxit pater: Arcadio Rufinũ, Honorio Stiliconem commẽdauit: Africae verò Gildonem praeesse voluit. Quis autem animorũ recessus intueri possit? sanctissimum legati ius cupîdo regnãdi violat. Rufinus, clam missis muneribus, Alarico Gothorum regi capere arma contra Arcadium, persuadet, vt eo metu imperium ipse ab Arcadio extorqueat. Re intellecta, à militibus Italicis, perniciosus tutor obtrũcatur. caput cum dextra ante Constantinopolis portas pendens, spectãtibus ludibrio fit. Caianus Rufini sceleris aemulus, eundem vitae exitum habet. Imperauit Arcadius an. 13.obiit Cõstantinopoli. Pom. Laet. Bap. Egn. lib. 1.
HONORIVS
imperat Romae eodẽ anno quo Arcadius Constantinopoli. post annos 3. Gildo, Africam sibi vendicat: Mascezelis fratris filios enecat, à quo superatus, strãgulatur. Mascezelem insolescentem vicit Honorius. Stilico Honorij socer regnum filio suo affectans, Sueuos, Vandalos, Alemannos magna praedae spe sollicitat: illi properant cum 200000. & Rege Radagaso, qui in Italiam irrumpens capitur, & in carcere strangulatur: in cuius locum hostes Alaricum Regem creant, qui Romam capit anno mundi 4373. à Christo nato 411. Tandem fraude cognita Stilico Vandalus vnà cum filio sublatus est. imperat Honorius annos 31. cum patre 2. cum fratre 3. cum fratris filio 16. obiit Romae. Pau. Diaco. lib. 4. Pomp. Lęt. Bap. Egna. lib. 2.
THEODOSIVS
iunior Arcadij filius, Orientale Imperium post patrem tenuit anno mundi 4372. à Christo nato 410. hunc puerum admodum, moriens pater reliquit sub tutela Isdigerdis Persarum Regis: quod bene cessit: nam barbarus Rex tutelam summa fide gessit, & pacem cum Romanis quoad vixit habuit. Honorio patruo defuncto Valentinianum Constantio & Placidia natum, Caesarem facit, & peropportunè Romã mittit: nam Ioannem factione Castini Imperatorem factum, atque etiam Africam sibi vendicantem, nouus princeps oppressit. Gen sericus, Vandalorum Rex, post insignẽ victoriam & magnam stragem, Carthaginem occupat. Ad Aquilonem Bleda & Attila, fratres, Hunnorum Reges, Illyricum & Thraciam Thermopylas vsque depraedantur: attamen omnia Theodosius magna glo ria tutatus est. Vide Pom. Lae. & Bap. Egn.vixit, imperauítq; annos 48. cum Honorio 21. postea 27. obiit morbo apud Constantinopolim. Vide Pau. Diac. li. 4. Hoc principe Venetiae felicibus auspiciis in aquis habitari coepere. Nestorius cum haeresi nominis sui, & cum Pelagianis, synodo Ephesina damnatur: & Pharamundus apud Francos primus regnat.
EVDOXIA
, Leonis Atheniensis Philosophi filia, Theodosij vxor fuit, quae praeter egregiam formam, singularémq; pudicitiam, etiam literis excelluit: haec filiam eiusdem nominis peperit, quae Valentiniano nupsit, quo Romae occiso, vt viri mortem vlcisceretur Gensericum ex Africa vocauit: qui Romam venit, ac rediens Eudoxiam viduam abduxit.
GENSERICVS
, Alanorum, Vandalorúmque Rex ab Hispaniis euocatus à Bonifacio Africae praefecto, in Libyam intromittitur, vt eidem Bonifacio aduersus Sigisuldum siue Suuldum opem ferat, nam Bonifacius ille Africam vsurpare conabatur. Gensericus itaque cum suis Alanis & Vandalis totam penè Africam ferro, flamma, rapinis crudelissimè deuastans, catholicam insuper fidem Arriana impietate subuertit: anno mundi 4390. à Christo nato 428. post treis annos Hipponen obsedit: mense 3. obsedionis D. Augustinus, in illa ipsa vrbe cuius erat Episcopus, obiit annos natus 76. nec vrbis suę ruinam vidit. Pom. Laet. Paul. Diac. li. 14. Ab. Vrsper.
ATTILA
Hunnorum Rex omniúmq; Septentrionalium penè nationum, fratrẽ suum occidit, eiúsque subditos sibi parere compulit. Hic Imperium Occidentale ambiens, ac Visigothis inuidẽs, exercitum 500000. hominum comparauit: in Galliam irrupit: cum Aetio, Imperatoris vicem gerente, & cum Theodori co Visigothorum Rege, in campis Catalaunicis grauissimo prae lio pugnauit: caesa sunt 180000. (alij scribũt 200000.) vtrinque hominum, inter quos Theodoricus: tãtúmq; sanguinis effusum est, vt paruulus qui ibi labebatur riuulus, immodicus subito tor rens effectus, cadauera secum traheret peremptorum. cõmissum est id praelium anno mundi 4414. post Christum natum 452. nullus pedem retulit, nullus retro vulnus accepit: tanta contentione pugnatum est. At superatus Attila, tandémq; resipiens, Italiam peruasit furibundus, actúmque esset de ea, ni Papa supplex illum adiens, totius Italiae salutem reportasset. Vxorem exinde duxit Imperatoris Valentiniani filiam, aliàs minitatus Imperatori: dein alteram duxit, cúmque nuptiarum die nimio se vino ingurgitasset, expirauit. Pau. Diac. li. 15. Ab Vrsper.
FARAMVNDVS
, primus Francorum Rex incepit apud eos imperare anno mundi 4383. à Christo nato 421. fuit hic Marcomiri Francorum Ducis filius, sed vt paulò altius rem repetam, Franci Troia oriundi (qua capta, Duce primùm Francione, ad Moeotim paludem se contulerant, nec procul ab ea vrbem condiderant, quam ad Valentinianum vsque Valentianisilium ac Gratiani fratrem incoluerant) Duce Marcomiro, Faramundi patre, in eam Germaniae regionem, quae nunc Franconia dicitur, concesserant tum cum ad vectigal pensitandum reuocati, Imperium, circa paludem Moeotidem agentes, detrectassent. Sub Faramundo primùm vsi sunt legibus Frãci: tunc enim quatuor ex primoribus qui controuersias dirimerẽt, elegerunt: tunc etiam lex Saliqua condita. Regnat Faramundus apud Fran cos annos 11. Robertus Gaguin. li. 1. Paul. item Aemyl. li. 1.
CLODIO
, secundus Francorum Rex Faramundo patri succedit, anno mũdi 4394. à Christo nato 432. Hic Thuringos subegit: Cameracum cepit: Romanos ad Rhenum prostrauit: traiecto flumine, Tornacũ etiã cepit, in Galliã traiecit, finitimos Reges vicit: Burgundiam, Tholosam, totámq; Aquitaniam in potestatem redegit: comatos voluit esse Frãcos, libertatis indicium, comatus ipse dictus. Rexit annos 18. Vide vt supra.
MEROVEVS
tertius Francorum Rex, succedit Clodioni anno mundi 4412. à Christo nato 450. siquidem occisis à Bonifacio in Africa pueris Valentiniani Caesaris, aduersus eum à matre Placidia missis, ad tantae cladis famam Franci, velut nouo classico exciti, hoc Rege in Galliam regressi sunt. Cogitur Aëtius, exercitus Romani dux, cũ pristinis hostibus Francis, Burgundionibúsq; foedus ferire: cui etiam opem tulerunt aduersus Attilam in campis Catalaunicis, vbi prostratae sunt vtrinque 200000. armatorum: tũc rediit Attila in suam Hongriam. Porrò Aëtius Francos cum eximiis laudibus dimittit. Franci longius spe promota, Senonum etiam, Parisiorúmque ac Aurelianensium ciuitates occupauere. Quicquid in Gallia Meroueus Rex cum suis possedit, Francia dici coepit. Expectatione autem magnorum nouorúmque motuum consiliorúmque, Meroueus obiit, anno regni 10. Vide Paul. Aemyl. li. 1. Gag. li. 1.
CHILDERICVS
, Merouei filius, vir bello clarissimus, pacis artibus minus nobilis, successit patri anno mundi 4422. à nat. Christi 460. Hic cum pudicitiam illustrium foeminarum attentare diceretur, ob coniurationem procerum, sibi fuga consulere coactus, in Thuringiam ad paternos amicos se contulit, expectaturus fortunam aliquam redeundi: datis prius occultis mandatis amico Vidomaro, acerrimi ingenij viro: nummúmq; aureum cum in duas partes Childericus diuisisset, alteram sibi retinuit, alteram illi dedit, vt nulli nũtio fides haberetur, nisi qui partem nummi deferret. Sic itaque bello nil opus fuit ad recuperandum regnum: plus amicitiae necessitudo, quàm vlla arma, valuit. Rexit annos 26. Vide vt supra.
VALENTINIANVS
tertius, Constantio & Placidia genitus, ab Honorio cum matre pulsus, in oriẽtem proficiscitur, à Theodosio iuniore suscipitur: subinde mortuo ipso Honorio, Eudoxia Theodosij filia in vxorem accepta, Romam opportunè missus, Ioannem tyrannum obterit: à Theodosio Augustus appellatur, Romaeq́ue Imperat, anno mundi 4329. à Christo nato 427. cum Genserico statim foedus init, parte Africę, vt videri voluit, cõtento: & aduersus Attilam Aëtij ductu, feliciter conflixit: quẽ Aëtium postea iussit occidi: à cuius militibus, in vltionem, ipse Imperator paulò pòst occiditur. Hoc principe Franci Gallias, Angli & Scoti Britanniam occupant. Vandali Africam populantur. Hunni Europam vexant & Italiam: tunc imperium Romanũ funditus est collapsum ad Carolum magnum vsque: nihilominus tamen interea Constantinopolitani Imperatores, Romanos se quoque Imperatores nuncupabant. imperauit annos 30. Pomp. Lae. Egna. Pau. Diac. lib. 5.
MARTIANVS
humili loco natus, militia tamen clarus, Pulcheriae Archadij filiae opera, Constantinopoli, post Theodosium primũ admodũ senex imperauit. Cum Vandalis foedus percussit: arma nunquam nisi prouocatus mouit: dicere solitus,
Non decere principẽ arma sumere, dum licet ei in pace viuere.
Is Talianũ Iuliúmque (ambo fratres erãt, qui eum olim aegrum hospitio susceperant, & aquilae superuolantis eius caput, auspicium retexerãt, viaticóque 200. aureorũ inopem & aegrum recrearant) statim vt princeps est dictus, illum Constantinopoli, hunc Illyrico pręfecit. Imperauit Martianus annis septem, auspicatus anno mundi 4413. à Christo nato 451. Vide vt supra.
gg
FLA
. Vale. Leo, primus Graecanici sanguinis, Asparis Patricij factione, post Martianũ Constantinopoli imperat anno mundi 4420. à Christo nato 458. Aspar conuenerat cum Leone, vt factus Imperator, Ardaburium eius filiũ adoptaret: quod Leo praestitit: populus, vbi haec nouit, Ardaburium cum patre interemit: vel vt alij sentiũt, insidiarum in se autores occidit: Anthemium Caesarem fecit Leo, Romámque misit: deinde Olybrium misit qui Anthemium reg no pelleret: at factione Richomeri iam iam fuerat Seuerus Lucanus Rauennae Imperator electus. Leo Basiliscũ Patritium aduersus Gensericum misit, qui eum propulsauit, cùm iterum in Italiam irrumpere tentaret. Cum Ostrogothis foedus pepigit, (nam Illyrium vastabant) eísque Pannoniã, acceptis obsidibus, incolendam cõcessit. Hic Leo paulò ante obitum Leonem, Ariadnae filiae suae filium, consortem imperij fecit. Byzantium magna ex parte conflagrauit: praeterquam quòd Italia in perpetuo motu fuit. Imperauit annos 17. Pom. Laet. Egna. lib. 2. Pau. Diac. lib. 16.
LEO
iunior, puer ab auo relictus, cum annũ praefuisset, Zenoni patri, aut saltem vitrico, manibus suis diadema imposuit, pa trémque pro se deinceps imperare iussit. Egna. lib. 2.
ZENO
Constantinopoli imperat anno mundi 4437. à Christo nato 475. fuit ex Isauris Ciliciae, obscuri sanguinis, facie deformis, moribus tyrãnus, vt Isaurum agnoscas. Hic Theodoricum Ostrogothorum Regem cum vnicè diligeret, Consulẽ fecit, ac in Italiam aduersus Odoacrem misit: occurrẽtem Odoacrem Theodoricus praelio vicit, fugauit: fugiens Odoacer, intra moenia vrbis non admissus, citissimè Rauennã contendit. triennium ibi obsessus, tandémque à Theodorico in fidem receptus, contra fidem truculenter excarnificatur. Pellitur regno Zeno à Basilisco, factione vxoris Augustae, cùm in Isauriam concessisset maritus Imperator: non multò pòst reuersus Zeno Basiliscũ expulit, quem vnà cùm filio inedia moria coëgit. Sunt qui viuũ adhuc in clusum ab vxore sepulchro tradant. Hoc principe incendium adeò graue fuit, vt praeter maximam vrbis partem conflagratam, centum & viginti librorum millia combusta sint: inter quae & Homeri poëma, intestino draconis 120. pedũ, aureis literis descriptum. Pom. Lae. Pau. Diac. lib. 6. Egna. lib. 2.
ARIADNA
, supradicti Zenonis vxor, fratrem Basiliscũ Imperatorem fecit, filiúmque eius Caesarem, absente quidem viro suo, qui rediẽs supplicium de patre & filio sumpsit, vti iam dictum est. Bap. Egna. lib. 2. Romanorum Principum.
gg 2
FLA
. Vale. Anastasius, Constantinopoli post Zenonem, Ariadnae opera, imperat, anno mundi 4454. à Christo nato 492. Hic à Graecis cognominatus est Dicoros, à discoloribus oculorum pupillis, quarum dextra nigricãs, sinistra coerulea fuit. inter bonos principes referendus veniret, quanquam humili loco ad imperium sit euectus, nisi postea mutatus Euty chianae haeresi adhaesisset: vnde illi aduersus orthodoxos graue dissidium conflatum. Legatos Indorum cum muneribus venientes, placidissimè audiuit. à mari ad Selymbriam lõgum murum duxit, ne incursiones Mysorum, Bulgarorum, & Scytharũ obesse possent. Athenodorus Tyrãnus in Cilicia poenas luit: & Longinus tanquam fera dilaniatus est. Hunni, non cõtenti Armenorum spoliis, Cappadociam vastauerũt, & vsque ad Lycaoniam vrbes diripuerunt. Ad Aquilonem Vitalianus rebellauit: vt quiesceret nongenta pondo auri ab Imperatore accepit. Getae Macedoniã, Thessaliam, Epirum diripuerunt: quibus, pro captiuis redimendis aurum cùm misisset Anastasius, nec sufficeret hostium votis, Barbari captiuos aut in domibus suffocarunt, aut pro moenibus in conspectu multitudinis trucidarunt. obiit octuagenario maior, subita morte, vel fulmine tactus, ob heresim vt aiunt, imperij anno 28. Pom. Lae. Egna. lib. 2.
IVSTINVS
Thrax, dolo imperium adeptus est: nã mortuo Anastasio, accepta ab Amãtio eunucho pecunia vt militi pro Theocritiano eligendo distribueret, in se cautè Thrax suffragia vertit. fuit primùm suûm custos, deinde boum, pòst lignarij cuiusdam minister, postea miles, deinde princeps ordinis, hinc Comes, dein Imperator: annis 9. optimè praefuit, & feliciter. Vide vt supra.
AMALASIVNTHA
Theodorici filia Athalaricíque Gothorum Regis mater fuit, cum qua imperauit ipse filius octo annos, auspicatus anno mundi 4488. à Christo nato 526. haec mortuo filio Athalarico Theodatum cognatum in consortem imperij legit: verùm ingratus hic, ac perfidus, eã paulò pòst relegauit, tandem etiam obtruncari iussit: nec ita diu postea imperauit: quinetiam ipsum Optaris occidit: quare Gothi Vitigem Regem crearunt: quem captũ Belisarius Rauenna potitus, Constantinopolim duxit. Blondus lib. 3. Deca. 1. Pau. Diac. lib. 7. Ab. Vrsper. Pom. Lae. in Iustiniano. Pau. Emy. lib. 1. de re. Franc.
ATHALARICVS
Gothorum Rex, Theodorico auo materno, (qui Gothorum primus in Italia imperauit 34. annis) iuuenis admodum, nempe octo annorum, successit: huius immaturam aetatem mater rexit, erudiendámque ciuilibus, priusquam bellicis artibus curauit: nam pater Eutharicus obierat. hic aetatis anno 16. imperij 8. decessit. Vide vt supra.
gg 3
CLODOVEVS
hoc nomine primus, Francorum Rex quintus, Francicae vtique religionis conditor, successit patri Childerico anno mundi 4448. à Christo nato 486. Hic vxorẽ duxit Christianam Clotildem Burgundionem. Syagrius, Egidij Romani filius (eius qui, expulso Childerico, Frãcis praefuerat) à Suessionibus expulsus, Tolosam cõfugit ad Alaricũ Visigothorum Regẽ: à quo proditus, & Clodoueo redditus, securi percutitur. Sic desiere expulsi & caesi in Galliis imperium habere Romani. Deinde Clodoueus Turingiã debellat: à Rheno ad Sequanã regnum ampliat: ad Ligerim vsque fines suos extendit. In bello quod ad Tolbiacũ gessit, periculi magnitudine, idolorúmque dif fidentia, repentè vouit se Christianũ fore: voto facto Germanos hostes vicit, subegit, tributa imposuit: à D. Remigio Remẽsi Epif copo cũ Frãcis omnibus baptizatur. Post haec Gundebaldũ Burgundiae Regẽ regno & patria cedere coëgit: Alaricũ Regẽ cum suis Visigothis fudit. Moenia Engolismę ruinosa in cõspectu Clo douei vrbẽ aggressuri ruunt: illinc Burdegalã vsque hostes insecutus, iterũ vicit. Omnes tum ferè Gallias, & vniuersam Alemaniã Rex sub ditione tenuit: ab Anastasio Imper. dona recepit, Pa tritiatus & Cõsulatus titulũ, & insignia, coronã insuper auream, multis vnionibus distinctã, quã postea Romã D. Petro offerẽdã remisit. rexit an. 30. Hic Lutetię sepultus est in ęde quã D. Petro & Paulo erexerat: hodie Fanũ D. Genouefes vocatur. Aem. li. 1.
CHILDEBERTVS
patri Clodoueo successit ann. mũdi 4478. à Christo nato 516. Hic Almaricum fundit, occidit: Hispanias populatur: sororem, quòd ab Arriana haeresi abhorreret, à viro Almarico Alarici filio durè tractatam, reducit. Tandẽ obiit sine liberis anno regni 45. Sepelitur in aede D. Germani ad Parisios ab eo erecta, & dicata D. Vincentio.
IVSTINIANVS
, Iustini ex sorore nepos, ab auunculo, paulò ante obitum successor instituitur, imperátque anno mũdi 4491. à Christo nato 529. Hic Romani imperijgloriam plurimum ampliauit. Primùm Persas, Belisarij opera, intra suos fines continuit, fudit, fugauit, trans Eufratem abire coëgit: iura im perij toto Oriẽti posuit: Belisarium cum victoria redeuntem, & aureo curru triumphantem Iustinianus magno plausu excepit. Inde eodem duce Romam à Gothorum seruitute asseruit: Africa quoque recuperata, Gelimerem, Vandalorum Regem, catenis vinctum Constantinopolim misit Belisarius: triumphus maior Persico fuit. Narsete duce, occupato aliunde Belisario, tãdem Gothos deleuit Iustinian. Leges, susissimè antea dispersas, opera Triboniani contraxit: Institutionum libros quatuor edidit: Codicem inuulgauit. Maximus sanè princeps, nisi auariciae, & delirij Eutychiani reus fuisset. Serici vsus è Persis ad Graecos hoc tempore transiit, iampridẽ desitus. Moritur morbo, & mente captus, anno aetatis 82. imperij 38. Pom. Lae. Pau. Diaco. lib. 7. & 8. Egna. lib. 2. Eutr. auctus lib. 16. autor est, Iustinianum morte praeuentũ cùm edictum vbique à pietate alienũ transmisisset.
THEODORA
vxor fuit Iustiniani, ex quo matrem Iustinae suscepit Iustinianus. Haec fraudem molita est in Syluerium Papam, quem Belisarius falsis testibus conuictum in exilium misit, vbi etiam mortuus est. consulito Eutropium auctum lib. 16.
gg 4
CLOTARIVS
Francorum Rex septimus, atque huius nominis primus, succedit fratri Childeberto, imperátque Francis anno mundi 4522. à Christo nato 560. Hic tertiam redituum ecclesię partem sibi dari iussit: cui dationi Turonum Archiepiscopus liberè & fortiter se opposuit, vaticinatus regno spoliatum iri Regem, si pauperum bona imminueret aut eriperet. Cranum filium bello subactum, cum vxore, liberis, & vniuer sa familia exurendum curauit. is enim patri non obsecundans, multa Galliae dãna intulerat, primùm à Childeberto patruo instigatus, deinde socero Aquitaniae duce eius causam defendẽte. Conabus Britannus eum excepit, ac tutatus est. Socerum illum Rex ferè perdiderat. Britannum autem paulò ante filij necem interemerat. Rex Cõpendij obiit anno regni quinto. Pau. Emyl. lib. 1. Robertus Gaguinus lib. 2.
CHEREBERTVS
, qui & Aribertus, patri Clotario succedit anno mundi 4527. à Christo nato 565. nam ei, diuisa inter fratres haereditate paterna, Parisij sorte obuenere: Chilperico Suessionum regnum, Guntrano Aurelianensium, Sigiberto Metensium. Fertur Cherebertus paucos annos vixisse, muliere quauis corruptior, scortationi & luxui addictissimus: computan tur tamẽ in chronicis anni nouem administrationis huius Childeberti. Pau. Aemy. lib. 1. Ro. Ga. lib. 2.
IVSTINVS
Iunior, filius filiae Iustiniani Imperatoris, post auum imperat Constantinopoli anno mundi 4529. à Christo nato 567. Hic aemulus Iustini, atque perinde ac filius à Iustiniano in regia semper enutritus, facili admodum ingenio fuit, atque ad promerendam, ex liberalitate, hominum gratiam accommodato. Cum Persis foedus pepigit, tributo, quod Romaniannuum his penderent, sublato. Porrò Narses cùm post Gothicam victoriam Italiae praeesset, accusatur apud Iustinum, malę administrationis: hic per literas se purgat. Sophia Iustini vxor, scripsit ad Narsetem vt ad pensa muliebria rediret, eunuchus enim erat Narses, quare eum oderat. tunc Longobardi, Germanica gens, qui in Pannonia erant, à Narsete indignato vocati, in Italiam irrumpunt, quam ab Alboino Rege ad Desiderium, per 204. annos in principatus diuisam tenuere: responderat vtique Sophiae Narses, se talem texturum telam, quam ipsa discutere & diuellere nequiret: obiit graui pedum dolore Iustinus anno imperij 11. Pomp. Lae. Egna. lib. 2. Longinus, primus Rauennę exar cha fuit anno mundi 4533. à Christo nato 571.
TIBERIVS
Constantinus adoptatus à Iustino, rem per septennium satis feliciter administrat, Persas saepe profligatos, intra suos fines compellit, recepta Mesopotamia. Longobardi rupto foedere vrbem Romam graui obsidione premunt: sed eos iniuria decidentium imbrium depellit: nihil hoc principe fortunatius, si res vt in Oriente, ita in Occidente successisset. vixit summa cum pietatis & liberalitatis opinione. Pomp. Laet. Egna. lib. 2. Diac. lib. 8.
gg 5
MAVRICIVS
, Cappadox, Tiberij Constantini gener fuit: à Socero successor declaratur, imperátque ann.mun. 4547. à Christo nato 585. Hic imperium sub initia Persis victis, Scythis afflictis, Longobardis repressis, ac Hunnis è patrio solo in solitudines pulsis, feliciter administrauit. Mox tamen cùm prae auaricia, stipendia aut nulla aut rara daret, coniuratur in eum ab exercitu cui praeerat Phocas imminens Sarmatiae. Tandem cùm frustra Phocae insidias, somnio etiam admonitus praecauet, cúmque miles stipendio fraudatus, seditiosius agit, ab eodem Phoca imperio & vita priuatur Mauricius anno aetatis 66. imperij 20. vxor, liberi, omnísque eius prosapia cum eo sublata est. Turcaicum nomen tunc primùm Asiae auditum. Pomp. Lae. Egna. lib. 2. Hic Mauricius Childeberto Francorum Regi summam argenti misit vt Longobardos Italia exturbaret. Pau. Diac. lib. 8.mirũ est sanè in hoc Imperatore opum cumulandarum cupiditatem eius oculos ita excęcasse, cum praesertim notarius primùm fuisset, deinde miles, postea pręfectus vigilum, deinde Imperatoris gener, postea Augustus. Discant itaque Principes auaritiam nõ tantùm illos dedecere, sed & damno & exitio interim illis esse: (exemplo sint Imperatores Pertinax & Mauricius) contrà verò maximum esse Principis ornamentum liberalitatem.
CONSTANTINA
, Tiberij Imperatoris filia, Mauricij vxor fuit, ex quo liberos suscepit, qui vnà cũ patre & matre cęsi sunt, vti dictum est. Vide autores quos supra.
CHILPERICVS
, post fratrem Cherebertũ apud Francos imperat anno mundi 4536. à Christo nato 574. Initio Chilpericus neque omnia tenebat, neque fortior erat. Inter fratres de regno lis est. Sigiberto in Germania trãs Rhenũ occupato, Remorum oppidũ quod ditionis Sigiberti erat, nonnulláque in Campania loca Chilpericus adoritur: parátque bellum quantum potest maximum cum filio Theodeberto. Sigibertus redit: Suessionum deditione facta, Theodebertum capit, quem statim ad Chilpericum remittit, iureiurando tamen prius astrictũ, vt ne vnquam bellũ aduersus eum susciperet. Attamen iussu patris, vio lato iureiurando, contra patruũ dimicans occiditur Theodebertus. Rebus accisis Chilpericus Tornacũ se recipit. Sigibertus ma gna pompa cum vxore Brunechilde Parisios ingreditur: atque post paucos dies cùm statuisset fratri ne vitam quidem saluã iri, à duobus percussoribus, quos Fredegũda Chilperici vxor immiserat, trucidatur: Haec tandem etiam cum adultero Landrico, virum, regẽ, noctu à venatione redeuntem, caedi curauit: ad Calam Parisiorum vicum. huius item imperio nouercae, puer regius Clo doueus, natu postremus, iam ante necatus fuerat. rexit annis 14. Sepultus est in aede D. Germani à Pratis, iuxta Lutetiam. Aemy. lib. 1. Gaguin lib. 2.
CLOTARIVS
, huius nominis secundus, Francorũ Rex 10. Chilperico patri puer admodũ successit, anno mundi 4549. à Christo nato 587. Tutor à Guntrano patruo ei datur Landricus: apud matrem Fredegundam educatur. Cruentam de Saxonibus victoriam reportat Clotarius: rexit annos 44. in aede D. Germani sepultus est. Vide vt supra.
PHOCAS
in eius Imperatoris, & Domini sui, locum succedit, quem nuper imperio & vita priuarat: nec tamẽ ipse ab auaricię vicio temperauít, cùm causam ei auaricia Mauricij prębuisset coniurandi in caput illius: quin longè studiosius corradendę pecuniae incubuit: & omnia ex Persicae seruitutis instituto egit. Hic Romanum Pontificem primarium omnium declarauit sollicitatus à Bonifacio 3. Caetera adeò socors & ignauus, & frequentibus adulteriis infamis, vt cùm Ro. imperium vndique bar bari vastarent, starétque solùm eius nominis vmbra, conspiratum sit in illum ab Heracliona, Heraclio & Prisco, qui captum inertissimum hominem prius interfecere quàm ferre ei suppetias eius milites potuerint, omnémque stirpem impurissimi principis sustulêre. coepit imperare anno mundi 4567. à Christo nato 605. imperátque annis 8. Egna. lib. 2.
HERACLIVS
, qui in Phocam coniurarat, à militibus primùm Imperator pronunciatur: populus dein & Senatus ingenti acclamatione probant: accepto itaque diademate à Sergio Constantinopolitano patriarcha, Persicum bellum parat, legatis antea missis pro induciis impetrandis. Ludibrio habitus à Persis, adeò excanduit vt differre non potuerit: respondebant enim impij hostes non prius se Romanis pacem daturos, quàm Christum abnegasset Imperator. Perside igitur omni, in vltionẽ, igni ferróque vastata, lignum salutiferae crucis recepit. Celebris adhuc est nobis dies festus, argumentum victoriae insignis: Tigris factus est inter vtrosque limes: nouo tandem morbi genere obiit Heraclius, anno imperij 30. Pomp. Laet. Egna. lib. 2. Tunc Mahomethes insanus emersit.
MAHOMETVS
ex stirpe Ismaëlis oriundus, in Arabia humili loco natus, inops, ac orphanus, captus est ac vẽditus mercatori cuidam diuiti, qui eum mercimoniis praeposuit. hero mortuo vxor eius vidua ac vetus nupsit Mahometo robusto iuueni: qui à Sergio monacho haeretico praua imbutus opinione, diuinitatem quandam inde sibi adstruxit, quam leuissimo hominũ generi facilè persuasit: cúmque epilepsia laboraret, conspectum se Angeli Gabrielis minime ferre posse cõminiscebatur: sunt etiã qui prodant assuefactam columbam ei ad aurem aduolasse, grana in aure captaturam, mentitúmque eum hanc esse spiritum san ctum. hic vinũ lege prohibuit: plures vxores permisit: paradisum etiam voluptarium constituit: legem suam armis tutari sanxit. Hic itaque rerum successu elatus, Syriam vastat, Damascum expugnat: in Persas mouet: à quibus victus Scenitas Arabes, Romanae assuetos militię, ab Heraclio, ob negata stipendia deficien tes, adiungit. Sic stabilito paulatim imperio, an. aetatis 40. veneno, vt aiunt, à cognatis ad quos vxoris haereditas spectabat, inter epulas immixto, interiit spurcissimus ille: cuiustandẽ superstitio Romanorum principum ignauia, eò creuit, vt iam non Asiam solum, & Africam, sed bonam Europę partem infecerit. Vide Egn. lib. 2. Pom. Lae. Blon. lib. 9. Deca. 1. Chro. Antonini. titu. 13. ca. 5. hunc Turci vocant Mehemet, alij autem Muhamet.
CADIGA
, seu Tadiga Mahometi hera, cũ vidua esset quin quagenaria, ac diues nupsit seruo suo Mahometo, à Sergio mona cho, vti censet Pom. Lę. persuasa. hic Mahometus primò Cadigę camelis ad negotiandũ vtebatur: cúmque veniret in Palęstinã cũ Iudaeis & Christianis versatus, religionémque eorũ edoctus, ex his duabus doctrinis mixtis, vnam quandã tertiam ac nouã confinxit circa ann. mun. 4586. à Christo nato 624. Vide Ab. Vrsper. in Heraclio Imper. & Volater. lib. Geographiae 12.
HERACLIVS
, qui & Constantinus iunior, & nouus Constantinus dictus est, Heraclij ex Fabia Eudoxia filius fuit admodum adolescens erat tum cùm à patre imperiali diademate donatus est. Hic verae pietatis cultor, cùm nondum annum imperasset, Martinae nouercae insidiis, quae Heraclionae filio imperiũ astrueret, veneno sublatus est. Vide Baptistam Egna. lib. 2. Pom. Laet. Succedit Heraclionas Heraclio anno mundi 4604. à Christo nato 642.
HERACLION
, siue Heraclionas, imperauit Constantinopoli cum Martina matre, quae imperium inuaserat venefica: hae cùm esset filia fratris Heraclij prioris Imperatoris, fuit item illi Heraclio vxor, suscepítque ex eo hunc Heraclonam siue Heraclionam. Cum imperium male partum vix biennio tenuissent mater, & filius decennis, in exilium à Senatu in Cappadociam mittũtur: mulieri lingua praeciditur, ne oratione, qua plurimum valebat, populos commoueret: puero nasus abscinditur, ne decor aut gratia vultus in miserationem populum flecteret. Senatus tuc sine militibus Imperatorem Cõstantem fecit, quod rarò contigit, vel ante vel post Tacitum. Pomponius Laetus, in progenie Heraclij.
DAGOBERTVS
huius nominis primus, ac Francorum Rex vndecimus succedit patri Clotario, huius nominis secũdo, anno mundi 4593. à Christo nato 631. Hic viuo adhuc patre, paedagogo barbam vulsit, virgísque eum caedi iussit: pro miracu lo habetur, patris iram vitare potuisse. Fratri Ariberto Aquitaniae regnum in partem haereditariam dedit: Sclauos adhuc idololatras debellauit. Effoeminatus Dagobertus, scortorum & pel licum agmen secum traxit: & variis in locis formosarũ collegia instituit, quae vt Reginae adornarentur: D. Amandus, id flagitij corripiẽs, in exilium mittitur. Rex Iudaeos omnes qui Christum amplecti nollent, edicto expulit. Templum D. Dionysij, ad Parisios, à fundamentis erexit: ex aliis vndequaque corrasit, quò id vnum ditaret: nec quisquam ante eũ patrimonij reditus annuos templis tam profusè donauit. Vascones rebelles in fidem recepit. Tandem profluuio ventris obiit anno regni 14. Pau. Emyl. libro 1. Gag. lib. 3.
CLODOVEVS
, huius nominis secundus, Francorum Rex duodecimus, succedit patri Dagoberto anno mun. 4607. à Christo nato 645. cùm Sigibertus natu maior Austrasia contentus esset. Clodoueus & Ludouicus idem nomen est Germanicè. Sigibertus, nulla prole suscepta, Ildebertum filiũ Grimoaldi adoptat: verùm mox nascitur illi filius Dagobertus: quem Grimoaldus valde puerum, & tonsum, & monachum in Scotiã mittit, patre Sigiberto defuncto: & eundem Ildebertum Austrasiae Regem creat. Clodoueus hanc persidiam minimè fert. Ildeberto in bello occiso, Grimoaldus captus, Parisijs in carcere vitam miserè finiit. Fames maxima Galliam inuadit: cui vt succurrat Clodoueus, thesauros & opes, quibus aedem D. Dionysij Dagobertus pater ornarat, aufert, obiitque anno regni 17.
CONSTANS
, qui & Constantinus, Heraclij Constantini supradicti ex Gregoria, filia Nicetae Patricij, filius, imperio po titur adnitente Senatu, vti dictũ à me est, qui Martinae scelus exe crabatur. Hic dicitur etiam Constantinus tertius, qui valde dilectus ab auo Heraclio, Phocae successore, magnísque honoribus functus, auitae tandem impietatis haeres, Martinum Ro. Pontificem sibi aduersantem comprehendi iubet, in exilióque mori cogit. A Saracenis victus aufugit. Biennij ab eisdem induciis impetratis, Italiam petit, vt eam à Longobardis liberet: à quibus etiã victus, in suos conuertit irã, laminas argẽteas, quibus Pantheon tegebatur, & alia quędam pretiosa, reliquias hostilium praedarũ atque incendiorum aufert: plúsque ornamentorum intra quintũ diem vrbi detrahit, quàm barbari per tot annos: quicquid Romę antiqui operis, signorúmue fuit, in Siciliam secum asportat: vbi cum sextum annum agit, & auarè ac crudeliter tributum exigit, in balneis, à ministris, autore Mazese, interficitur, anno imperij 27. coepit anno mundi 4605. à Chrsto nato, 643. Pom. Laet. Diaco. lib. 8. Egna. lib. 2.
CONSTANTINVS
, natu maximus Constantis praedicti, post patrem imperat. Hic in Siciliam venit, vltúsque Mizizium, siue Mazesen, tyrannum, & caedis paternae conscios, bellũ in Saracenos annos septem terra maríque feliciter gessit: vnico congressu 30000. cęcîdit: tributarios fecit. Ignis sub aqua ardet, Callinici inuentum: quo valde terrentur hostes Arabes. Bulgaritrans Danubium derepente bellum ostentant: inhonesta pa ce, Mysia ad inhabitãdum datur, cum annuo tributo. imperat annis 17. I'ogonatus dictus, id est barbatus, quòd barbatus è Sicilia rediisset. Egn. lib. 2. Dia. li. 8.hic è palatio pręcipitatus interiit.
CLOTARIVS
, huius nominis tertius, Francorum Rex decimus tertius, succedit patri Clodouco secundo, tanquam maximus natu filius, anno mundi 4624. à Christo nato 662. Hic egregij nihil praestitit. Theodoricus huius frater Childerico minor, post hunc, Ebroini Magistri equitum opera regnat: sed ob incontinentiam & scelera regno pellitur: & cum suo Ebroino in coenobium truditur Theodoricus. Childericus frater, qui in Austrasia imperabat accersitus, Rex creatur. Tũc inertes Reges toti se Magistris equitum permittebãt, in deliciis clam volutabantur: tantùm in publicum prodibant Calendis Maij, cũ pom pa & regio apparatu. Ferè Parisij & Neustrię regnum erant vniuersae eorum ditiones: reliquũ Galliae in controuersia erat, quàm plurimis ab eorum imperio deficientibus, dum penes Magistros equitum summa rerum esset, apud quos stetit ad Pipinũ vsque, id est annis ferè centum: vixit, ex quo patri in regno successit Clotarius ann. 4. regio magis ornatus nomine, quàm Regem agens, sicuti nec qui ad Pipinum vsque ferè sunt. Aemy. lib. 1. Gag. lib. 3. obiic nullis relictis liberis.
CHILDERICVS
, huius nominis secundus, accersitus ex Austrasia, vti dictum est, creatur Rex, in locum Theodorici praedicti anno mundi 4629. à Christo nato 667. Crudelis hic in suos, insignem virum Bodillum, palo alligatum flagris caedi iubet. Bodillus in vindictam inter venandum Regem adortus eum occidit 12. regnantem an num, atque vnà cum eo Reginam Blitildem, vterum ferentem. Sepultus est ad fanum D. Germani à pratis. Consulito autores quos supra.
hh
THEODORICVS
, huius nominis primus, ac Francorum Rex decimusquintus, qui iam post Clotarium tertium ferè annum regnarat, & ob scelera in monasterium detrusus fuerat, perempto Childerico, è monastica vita reuocatus, à Frãcis in solium reponitur, anno mundi 4641. à Christo nato 679. Lendesius, Ercembaldi filius, Magister equitum creatur. Ebroinus, tãdem relicto monachatu, ingenti sceleratorum manu collecta, inopinantes hostes magna celeritate opprimit. Gaza capta, Rex aegrè effugit initiò: móxque se Ebroino cõmittit, Magistro equitum ab se dicto, & periculorum socio: medio in colloquio trucidatur Lendesius ab Ebroino. Ita sublato aduersario, Ebroinus vnus rebus, Regíque praeest: sęuítque in eos quos sibi in calamitate insultasse sentit, nec dignitati, nec sanctitati cuiusquam parcit. Pipini dein, & Martini, fratrum, Austrasianorum Ducũ acies fundit Ebroinus, cõtráque fidem datam Martinum occidit. tandémque occiditur ipse, ab Ermenfredo in Martini vltionẽ. Moritur Rex anno regni 14. qui à Pipino victus, fugatúsque fuerat ante paucos annos: tum Pipinus Palatij curam suscipiens, multũ res Francorum auxit. Vide Gag. lib. 3. Aemy. lib. 1. Rex Atrebatibus sepelitur in D. Vedastiaede.
CLODOVEVS
, huius nominis tertius, Francorum Rex 16. succedit patri Theodorico anno mundi 4655. à Christo na to 693. Hic breuis aeui, moriens post annos quatuor, fratrẽ suũ Childebertum regni successorem habuit. Claret venerabilis Beda. Frisij, Rabodoeorum Duce superato, in Christianismum à Pipino inducuntur: apud quos Vuillibrotus, quem nonnulli Cle mentem Papam vocant, frequentes de Christi verbo conciones habuit, eósque instituit. Vide Chro. Reg. Fran.
IVSTINIANVS
huius nominis secundus, qui etiã Iustinus quartus dicitur, Heraclianae stirpis vltimus, imperat post patrẽ anno mundi 4648. à Christo nato 686. hunc pater Con stantinus 4. imperij hęredem reliquerat, & fratribus minoribus, ne ad imperium aspirarent, nares absciderat. Praui hic ingenij, synodum aduersus sextam à patre celebratam indixit: aduersantem Papam comprehẽdi iussit, quòd hanc synodũ minimè probaret. Bellum in Arabas & Bulgaros cõtra foedus mouit, vtrunque infeliciter gessit. Ammirathus Saracenorum Rex cũ eo foedus icit, Africámque restituit. Tum crudelitate in suos inuisior factus, imperio deturbatur anno imperij 10. & relegatur Chersonam, nare prius abscissa: opera Bulgarorum post annos sex restitutus in hostes faeuit: Tiberium qui Leõcio successerat, fugat: Callinicum exoculat: ac quoties truncas nares mungit, vnũ aliquem ex iis qui Leontio fauerant trucidat. Post annos sex restitutionis, Chersonam euertere studens, à Philippico, quem exilio dãnauerat cum Tiberio filio, bello superatur, & occiditur. Egn. lib. 2. Pau. Diac. lib. 8. Ab. Vrsper.
LEONTIVS
, qui & Leo secundus, adnitente Callinico Patriarcha Constantinopolitano, Iustinianum imperio deturbat, imperiúmque inuadit, anno mundi 4658. à Christo nato 696. itaque ab Heraclio, qui Phocam occidit, in vna gente imperatum est annis plus 80. quod vix vlli priorum contigit: fuit Iustinianus sextus continua serie ab Heraclio Imperator, traditúmque est imperium velut per manus Heraclianę stirpi, quę defecit in hoc Iustiniano. Porrò Leontius itidem cum infecta re ab expeditione Africana rediret imperio pellitur à Tiberio Absimaro, post annos tres, nasóque mutilatur, & in carcerem truditur. Egna. lib. 2. Diac. lib. 8.
hh 2
ABSIMARVS
, qui & Tiberius tertius, ab exercitu Imperator eligitur, cum Leontius ingenti classe parata aduersus Arabas Africam occupantes, infecta re rediret, anno mundi 4661. à Christo nato 699. Hic Arabas, opera fratris, repressit. Philippicum nobilitatis praecipuae Chersonam relegauit, quòd aquila caput obumbrasse videbatur Philippico dormienti. Caeterùm septimo post anno, reuerso tandem Iustiniano, qui pulsus fuerat, ab eóque captus, vnà cum Leontio interimitur: calcato prius eorum collo, à Iustiniano in solio sedente, vniuersáque plebe clamante:
Super aspidem & basiliscum ambulasti, & leonem, draconémque conculcasti.
idetiam fecit Papa Friderico primo, vt infra dicetur. Vide Ab. Vrsper. Egna. lib. 2. Diac. lib. 8.
PHILIPPICVS
, cognomento Bardanes, quem acriter insectatus fuerat Iustinianus, quémque relegarat Absimarus, vita & imperio Iustinianum, secundò imperantem priuat, prius à se victum: ab exercitu etiam Iustiniani Imperator dicitur, anno mundi 4674. à Christo nato 712. Hic sextae synodi decreta, altera synodo infirmare contendit, gratificaturus monacho, qui imperaturum illum praedixerat, id praedictionis praemium peten ti. Huic cum sermonis multum, sapientię parum inesset, opésque imperij iampridem congestas dissiparet, passus etiam Bulgaros Thraciam depraedari, post annos ferè duos, ab Anastasio in ordi nem redigitur, oculísque pridie Pentecostes priuatur, & sequenti die Arthemius Imperator designatur. Vide Pau. Diaco. lib. 8. Egna. lib. 2.
CHILDEBERTVS
huius nominis secundus Francorum Rex 17. fratri Clodoueo tertio succedit anno mũdi 4659. à Christo nato 697. De huius gestis, quasi nil commendatione vel memoria dignum gessisset, nil scriptũ reperi. Pipinus regnũ administrans, D. Lambertum Traiectentiũ Episcopũ, ab Ebroino, virtutum hoste, sede pulsum, in pristinum locum restituit: qui cùm non dubitat Pipinum adulterij arguere, à Dodone pellicis fratre interficitur. percussor & conscij intra annum pereũt. Obiit Pipinus crassus 27. Magisterij anno, cum iam instituisset Austra sianorum ducem Carolum, à viribus Martiis cognomẽto Martellum, ex Alpaide concubina natum: quem Plectrudis Pipini vi dua in carcerem coniicit, sperãs cum Theobaldo nepote summa rerum potiri. Anni regni huius Childeberti numerãtur 18. Sepul tus est apud D. Stephanum in oppido Canciaco. Vide Guag. li. 3.
DAGOBERTVS
, huius nominis secundus, qui & Clodoueus à Sigiberto dicitur, succedit patri Childeberto ann. mundi 4677. à Christo nato 715. In Frãcia tunc maxima fuit rerum perturbatio, quousque genus hoc regum extingueretur, & regni administratio ad Martelli familiã deuolueretur. Theobaldus Magister equitum Dagoberti, & Ramanfredus Magister equitum Chilperici pręliantur acerrimè ad syluã Cociam. Theo baldus multis suorũ millibus prostratis effugit. Interea obiit Dagobertus anno regni sui quarto: quo mortuo, à victoribus Rex salutatur Chilpericus, quem Austrasiani dicebant Danielem vocatum monachũ, in coenobio adolescentiã egisse. Pau. Aemy. li. 1.
hh 3
ARTEMIVS
, qui & Anastasius secũdus, ab exercitu Imperator creatus, in Philippicum, vti dictum est, insurrexit, regno oculísque eum priuauit, nec tamen occidit. Hic imperiũ adeptus est anno mundi 4676. à Christo nato 714. Cùm optimè quae ad pietatem attinent instituisset, classem ingentem aduersus Arabes in Alexandriam misit. Verùm classiarij quidam cõtumacius agentes, qui illum oderant, domum reuersi, Theodosium ignobilem alioqui virum Imperatorem creant: captáque Cõstantinopoli, monasterio Anastasiũ includunt, annos tres imperantem. Vide Pau. Diac. lib. 8. Egn. lib. 2. Ab. Vrsp.
THEODOSIVS
Atramitenus coactus à militibus sumpsit imperium: anno mundi 4679. à Christo nato 717. Hic ad Niceam graui praelio Artemium vicit: obscuro licet loco natus, non poenitendum Imperatorem egisset, si diutius illi per Leonẽ & Cononem, Oriẽtis praefectos, imperare licuisset. Verùm cùm Leonem exercitus Imperatorem dixisset, pertęsus belli ciuilis Theodosius, cessit imperio, monasticam vitam amplexatus. Vide Diac. lib. 8. Egna. lib. 2. Ab. Vrsper. hic annum imperat.
LEO
Isaurus sceleratus, imperat post Theodosiũ. huius tem poribus Saraceni triennali obsidione terra mariq́ Constantinopolim obsident: verùm peste faméque confecti, à Bulgaris etiam faepe victi, classe magna ex parte igne sub aquis ardente consumpta, numinis iram sensere: nec minori interim clade in vrbe faeuitum, trecenta & amplius ciuium millia peste faméque cõsumpta sunt. Hic, in gratiam duorum Iudaeorum, imagines sanctorũ deiecit atque incendit. imperauit annis 24. Vide Diaco. lib. 8. Egna. lib. 2.
CLOTARIVS
, huius nominis quartus, Francorum Rex 19. extitit. Nã cũ Carolus Martellus è custodia nouercę Plectrudis elapsus esset, Chilpericum Danielem, Regem à morte Dagoberti statim creatum, persequitur, & magna tandem clade castigat ad Vinciacum Samarobrinensium: iterúmque eundem cum Eudone Aquitaniae duce, quem in auxilium aduocarat Chilpericus, fugat: & Ramanfredum Andegaui assequitur. Tunc Martel lus Regem salutat Clotarium quendam (nonnulli scribunt fuisse Dagoberti secundi fratrem, alij autem auunculum aut patruũ) qui annos duos regnat: sepultus Canciaci cum Childeberto & Dagoberto.
CHILPERICVS
huius nominis secundus, Francorum Rex vicesimus, qui antea & Daniel vocatus & monachus fuisse dicitur, siue vera Clodouei magni soboles, siue falsa, mortuo Clotario, ex Vasconia à Martello reuocatur: quem reddidit Eudo cum parte gazę. Vt venit Chilpericus, Regem sibi facit eum Martellus anno mundi 4683. à Christo nato 721. regnat Chil pericus hic, qui & Daniel, annos quinque, deinde moritur, & sepelitur Nouioduni. Vide Chro. Regum Francorum.
hh 4
CAROLVS
Martellus, gloriae suae augendae, opibúsque Francorũ tutandis incũbẽs, Saxones, arma parãtes, finitimósque solicitantes, antequã maius exoriretur bellũ, ad officiũ redire co git, Bauaros debellat. Alemanis viarmorũ perterritis recipit, reducitq́; Plectrudẽ vnà cùm Sonichilde eius nepte, quae profugerãt illuc, sibi à Martello metuẽtes. Interea Eudo Aquitanię Dux multa hostilia in Frãcos ausus est. Celerius omniũ opinione reuersus Martellus, primùm omniũ conuentũ vniuersae Frãciae ha buit: ab eoq́; iam non Magister equitũ, sed altiore fastigio princeps Francorũ salutatus est, an. mun. 4686. à Christo nato 724. Tum noua nominis nobilitate inclytus, Aquitanicũ bellũ suscipit, aduersus Eudonẽ qui Saracenos ex Africa exciuerat: quo in bello ad 370000. barbarorũ cecidere: ex Frãcis 1500. tantùm. exteri rerũ scriptores de nobis hoc literis prodiderunt, cum magna laeticiae significatione quòd gens legis ac religionis tam impiae, penè occidione occiderit. Obiit Martellus Carisiaci ad Isaram: conditus in Mausoleo Dionysiaco in ordine Regum. Clotarium quartum vt dixi, Martellus Regem creauit, deinde Danielem Chilpericum vocatum, postea Theodoricum secundum. Vide Aemy. lib. 2. Gag. lib. 3.
THEODORICVS
secũdus, Dagoberti itẽ secũdi filius, post Chilpericũ qui & Daniel dictus est, apud Francos imperat ann. mun. 4688. à Christo nato 726. Huic fuit cognomẽtũ Cala, qui in coenobio, educatus fuit: imperauit Martelli opera, nec pręter nomẽ, regiũ quicquã habuit, cũ summa rerũ, penes vnicũ principẽ Martellũ esset: qui, hoc rege, Abdiramã, atque Athinũ, Saracenorũ Reges, variis praeliis strenuè debellauit. Obiit Theo doricus hic, anno regni 15. (eodem anno etiam obiit Martellus.) atque in aede D. Dionysij sepultus est. Vide vt supra.
CHILDERICVS
, huius nominis tertius, dictus stupidus, ob ignauiã, fratri suo Theodorico secundo supradicto, succedit in regno Franciae anno mundi 4703. à Christo nato 741. hoc principe, Gripho haereditate Martelli patris priuatus, Laudu num arcem belli occupauerat, mox fratribus in fidem se permittere cogitur. Carolomanus eius frater Roma rediens, abiectis omnibus fortunis, in coenobium secessit: deinde in montẽ Cassinum migrauit, tõsu, habitúque monachi. Childericus anno regni nono, cum regio nomine indignus ac solij dehonestamentũ videretur, opera Pipini consilióque Zachariae, Pontificis, regno pellitur: conuentu praeterea habito, mira procerum consensione Pipinus ipse salutatur Rex: Childericus fit monachus. Vide Aemyl. lib. 2. Chroni. Reg. Franc. Gag. lib. 3. defecit primùm in hoc Childerico masculea Regum Francorum progenies.
PIPINVS
Breuis, Francorum Rex dicitur anno mundi 4712. à Christo nato 750. In hoc defecit prima Francorum Regum masculea proles. Pipini praesidiũ contra Aistulfum Longobardorum Regem Papa implorat: conscripto exercitu Pi pinus Italiam intrat: Aistulfum Papiae obsidet, atque ad deditionem cogit. Papae exarchatum Rauennatem dono dat, monitis ctiã Constantini Copronymi Imperatoris neglectis. Vide Blon. lib. 1. Dec. 2. Aemy. li. 2. Aistulfus Longobardorũ Rex inter venandum obiit. Rex Pipinus Parlamẽtum in Frãcia instituit: Parisiis obiit anno regni 18. relictis filiis Regibus, Carolo Magno & Carolomano: succedit ei in Franciae regno Carolus Magnus anno mundi 4730. à Christo nato 768. qui imperat Romae anno mundi 4763. de quo, vt Imperatore, suo loco meminerimus: à Pharamundo ad Pipinum sunt anni 331. à Meroueo 302. à Clodoueo Christiano 252.
hh 5
CONSTANTINVS
huius nominis quintus Leonis Isauri filius, impio patri scelestissima proles succedit, imperatq́; Constantinopolianno mundi 4704. à Christo nato 742. Hic dictus est Copronymus, quòd infans dum baptizatur, ventrem purgat. Sanctorũ imagines non tantùm, sed & reliquias aut con temnit, aut comburit: nobilissimũ quenque è medio tollit. Constãtinopolitanos antistites duos grauiter excruciatos capite plectit. Bulgaricum, variante fortuna, bellum, terra maríque gerit. Artabasdum Imperatorem creatum oculorum vsu cum liberis priuat. Grauissimam hyemen, vti Pontus, Bosphorúsque Thracius perglaciauerit expertus, post infinita flagitia exquisitissimo cruciatu, nempe lepra consumptus, obiit anno imperij 35. Consulito Egna. lib. 2.
LEO
quartus, succedit patri Constantino Copronymo anno mundi 4739. à Christo nato 777. Hic paterni sceleris atque imperij haeres extitit, ídque minimè assentiente matre, pia quidem ac proba muliere. Coronam à Mauricio principe Deo dicatam, nefario capiti imponens, captus gemmarũ & auri splen dore, breui poenas luit. In Saracenos, Syriam inhabitantes, impetum fecit. Imperauit annos quinque, relinquens ex Irene coniuge, proba, & speciosa, filium Constantinum, qui post patrẽ imperat. Vide Egna. lib. 2.
CONSTANTINVS
, huius nominis sextus, succedit patri, Leoni quarto, imperátque cum matre apud constantinopolim, anno mundi 4744. à Christo nato 782. Hic & mater cius, persuasi consilio Therasij Patriarchae Constantinopolitani, septimam synodum in Nicea vrbe 350. Episcoporum celebrarunt, in qua sanctorũ imagines templis restitutae sunt. Nec multó pòst tamen, Constantinus iam adultus, matrem haud amplius passus imperare, imperio deiicit, eiectámque in ordinem redigit. Nicephorum, in quem suffragia multorũ tacitè in clin abant, oculorum & linguae vsu priuat. Et ne quid sceleris deesset, Maria vxore monasterio obtrusa, quę filia erat Caroli magni, Theodo ram concubinam superinducit: ídque etiam matris consilio, vt filium inuisum omnibus faceret: vnde mox rerum sola potita, filium in potestatem redactum excęcat. Consulito Blondum & Baptistam Egna. lib. 2.
IRENE
, Attici sanguinis mulier, Leonis quarti vxor, atque huius Constantini mater, imperauit cum filio puero admodum, annis nouem: deinde à filio deiicitur. Verùm exacto circiter anno deiectionis septimo, iterum, sed sola, quatuor annos imperat. Postea à Nicephoro pulsa, in Lesbum insulam relegatur. Hac principe, Carolus Magnus à Leone tertio huius nominis Romano Pontifice, Imperij Romani corona donatur, virtu tis ac pietatis gratia. Vide Egna. lib. 2.
NICEPHORVS
Patricius, relegata Irene, Cõstantinopolitanum imperiũ inuadit anno mundi 4764. à Christo nato 802. Hic foedus cum Carolo magno icit. Nemo maiore opinione hominũ ad imperium venit, dum singulos aut muliebris impotentiae, aut flagitiosi principis tędet: nemo tamen auarius aut crudelius administrauit: quorum scelerum mox poenas meritas luit. A Bulgaris enim paulò ante à se victis, improuiso noctis assultu oppressus, ipse cum toto exercitu ad internecionẽ caeditur. Stauracius filius saucius euadit, qui cum patre imperarat, & post patrem Imperator ab amicis salutatus, nõ multô pòst à Michaële Curoplate, qui sororem eius in vxorem duxerat, imperio deturbatur, & monasterio includitur. Vide Blon. lib. 2. Egn. li. 2. Stauracius in hac Imperatorum serie minimè à nobis inseritur, quòd paucis diebus post Nicephorum patrem imperitarit.
MICHAEL
Curoplates, Rangabe cognomẽto, imperat, qua dixi via, Constantinopoli anno mundi 4773. à Christo nato 811. hic melior pacis artibus & pietate, quàm bellicis rebus administrandis, ad vnam aduersam cum Bulgaris pugnam, ita deie cit animum, vt accepto nuntio de Leonis imperio, qui post cum Cõstantinopoli imperat, monasterio sese abdiderit: habenas imperij facilè reliquens post annum alterum imperij. Hic quẽadmodum Nicephorus, legatis ad Carolum magnum missis pacẽ fecit, hac conditione vt Veneti suis legibus ac iure viuerent: immunitate his seruata, quam ad eam diem retinuerant. Egn. li. 2.
LEO
Armenius, huius nominis Constantinopolis Imperator quintus, ac post Carolum magnũ Romanorum Imperatorẽ, quartus à Nicephoro, dum in oriente Michaëlis supradicti Imperatoris Ducem agit, ad imperium aspirans seditionem in exercitu excitat, factúsque est à militibus Imperator ann. mun. 4775. à Christo nato 813. hic vbi regiam ingressus est, Michaëlis filiũ abscissis genitalibus in exilium misit. victoriam de Bulgaris retu lit, Thraciam recuperauit, quàm plurimos hostes cepit, repressítque eorum audaces conatus, qui iam Adrianopoli potiti, in Con stantinopolim arma meditabantur. Diuorum imagines quas sustulerat ipse, cum nollet restituere, noctu per insidias dum sacris operatur, in ipso templo ab imaginum cultoribus capite truncatur, ac multis confoditur vulneribus, anno imperij octauo: vxor in monasterium truditur, filij in exilium pelluntur. Vide Egn. li. 2. ac Cosmographiam Munsteri lib. 4. & Blond.
MICHAEL
Balbus prauissimis moribus imbutus, quíque Leonẽ praedictum confoderat, imperat Constantinopoli anno mundi 4783. à Christo nato 821. Hic humili ac sordido loco natus, Thomam virum quidem obscurum, qui tyrannidem inua serat, vario primùm rerum euentu aggressus, tandem oppressit: cùm prius eò desperationis deductus esset, vt ex arce Constãtini ad Peram, oppidulum, ferream catenam produxisset. Itaque traditum sibi Thomam, qui Adrianopolim se receperat, manibus pedibúsque truncauit, multísque cruciatibus affectum, tandẽ iugulauit. Saraceni hoc principe Cretam occupant, totámque ferè in ditionem redigunt, Graecos duplici vincunt pręlio. Obiit Michaël ventris profluuio anno imperij nono. Vetus oraculum innotuit,
tumrem Romanam ruiturã, cùm & Balbus & auariβimus princeps imperaret.
Vide vt supra.
CAROLVS MAGNVS
, Francorum Rex, vicesimus quartus, scito Romani populi, cleríque rogatu, Romanorũ Imperator dicitur, ob egregia in Christianum nomen, & Romanã sedem merita: inunctúsque cum Pipino filio à Papa Leone tertio Augustus consecratur, anno mundi 4762. à Christo nato 800. acclamatúmque est ter à populo Romano:
Carolo Augusto à Deo coronato, Magno, & pacifico, vita & victoria.
Hic Pipini filius fuit (eius qui huius nominis primus Frãcorum Rex, primus item Christianissimus vocatus est) filiúmque Pipinum alterum suscepit ex Hildegrande. Carolus & Nicephorus diuiserunt imperiũ: hic Orientis, ille Occidẽtis Imperator est dictus: sub regni initia bello defunctus Aquitanico, Longobardorum regnum, capto eorum Rege, Francico nomini subegit. Saxones saepe rebellantes, tricẽnali tandẽ bello vicit: & vera pietate imbuit, Saracenos, Hispaniam ferè omnem vastantes, intra Beticae angulum cõpulit. Sclauos, Danos, & Boiarios tumultuantes, in ditionem suam redegit. Hunnicum bellum octauo post anno feliciter confecit. Moritur anno aetatis 71. regni 46. imperij 13. obiit febre, atque Aquisgrani sepultus est: vocatus est Magnus à magnanimitate, sicut & ante eum Pompeius & Alexander hoc nomine, magni, donati sunt. Parisiense gymnasium & Papiense viris vndique doctis accersitis, instituit: templa diuis erexit: iniurias illatas ciuili animo tulit: in hostes rarò acerbè saeuiit. His meritis ad hęc vsque tempora à multis vt coelitum vnus colitur. Aemy. lib. 2. Egn. lib. 3. Ab. Vrsper. lib. 4. Hic synodos quinque pro statu ecclesiastico celebrauit.
HILDEGRANDIS
Sueuae nobilitatis princeps, Caroli-Magni vxor secunda fuit, ex qua Carolum, Pipinum, & Lodoicum sustulit.
LVDOVICVS
Pius, patri Carolo Magno succedit, imperátque Romae & Franciae anno mundi 4776. à Christo nato 814. à pietate, cognominatus est Pius. Dacicum bellum conficit: nec multò post Bernardum Pipini fratris filium, in Italia res nouas molientem, capite plectit. Cõiurarunt in eum filij eius, & optimates, maximè verò praelati, in quos non alia animaduersione vsus est, quàm quòd in monasteria eos intrusit. Synodũ habuit in qua vanitates vestium, luxúmque gemmarũ, & auri & argẽti nimia pompa ecclesiasticis sunt interdicta. A filiis tribus imperio praeter spem deturbatur, & in coenobium truditur, imperiúmque eiurare cogitur, tanquam in Carolum natu minimum propensior esset, sed tumultuante optimo quoque, eodem anno restituitur. Lotarius filius in Italiam pedem refert: data fide ad pa trem redit, reconciliatur: eíque pater imperij dignitatẽ, regníque tribuit coronam. Obiit Ludouicus Maguntiae anno aetatis 64. imperij 26. in Mediomatricibus sepultus est. Vide Gaguin. lib. 4. Egna. lib. 3.
IVDITH
Comitis Altorf filia, & Ludouici Pij vxor, susce pit ex eo Carolum Caluum: hanc Ludouicus Pius maritus repudiauit, ac postea recepit: inde concitati prioris vxoris filij, odium in patrem aluerunt: eúmque in monasterium intruserunt. Vide Chronica Regum Francicorum.
THEOPHILVS
Michaëlis Balbi filius, post patrẽ imperat Cõstantinopoli anno mundi 4792. à Christo nato 830. Hic erga subditos iustum ac aequum se praestitit, diuorum autem imagines execratus est, eorúmque cultores acriter puniuit, patrẽ imitatus. Cum Saracenis Asiae prouincias vastantibus, bis congressus, bis victus est, castrísque exutus. Amorium, vnde illi genus, ab iis obsessum, ac proditione captum, direptum est. inde ob animi moerorem ab omni cibo ille abstinens, solámque aquam frigidam potans, in dysenteriam incidit, qua periit post annum imperij decimumquintum. Vide vt supra, in huius Imperatoris patre.
MICHAEL
Theophili filius, successit patri adhuc infans, & sub tutela matris Theodorae, quae pro filio imperium administrauit Constantinopolitanum anno mundi 4807. à Christo nato 845. Michaël autem adolescentiam vbi attigit, regni negocia tractare coepit, cessítque ei mater. Hic auo quàm patri simi lior, per ignauiam ac prodigalitatem rem afflixit: irruẽtibus subinde multis bellis, à cursu equorum in quem omne studium collo carat, auocari non potuit. Circensibus itaque ludis dum plus nimio indulget, Basilium Macedonem Barda interfecto, cõsortem imperij asciuit: à quo mox occisus est, cùm imperasset annis tredecim. Vide Blondum lib. 2. Deca. 2. Baptist. Egna. lib. Ro. principum. 2. & Cosmog. Mun. lib. 4.
LOTARIVS
post patrem Ludouicum Pium Romę imperat anno mundi 4802. à Christo nato 840. hic paterna diuisione inter filios minimè contentus, omnia sibi, tanquã natu maximo, & Imperatori à patre declarato, vendicabat. bellum inter fratres vtrinque atrox & cruentum die paschae, dum vterque alteri insidias parat, committitur ad Fontoniacum in Altissiodorensibus: tot hominum millia vtrinque cecidere, vt cõuulsae prope sint imperij vires: victus tamen est Lotarius à Carolo caluo: qui cùm bellum iterum repararent, iterum fusi, pacẽ petiere: quadraginta vtrinque dictis arbitris, foedus ineũt: imperij titulo, Lotario Italia, cum Prouincia, & Lotaringia, ab se sic dicta, cessit: Ludouico Germania, Carolo Francia, quae Britannicum Oceanum & Mosam terminos haberet. Huic Carolo Francici nominis primo, separatim contigit quod verae Franciae regnum nunc dicitur: nam Carolus Magnus, & qui praecesserant, Germanicũ quiddam referebant. Lotarius Ludouicum filium in consortem imperij assumpsit: & post aliquot annos imperio se abdicans, mo nasticam vitam vixit, taedio (vt opinantur) rerum aduersarũ. Imperat Lotarius annos 15. Vide Blond. Aemy. lib. 3. Egna. lib. 3.
LVDOVICVS
Lotarij filius, post patrem Romae imperat: inter eum, & Carolum Caluum patruum, minimè conueniebat, propter Austrasiam quę Lotarij fuerat, quam tamen sibi Cal uus vendicabat, sed compositis rebus, cum imperasset annos 21. moritur, superstite filio Ludouico. Vide Egn. lib. 3.
ii
BASILIVS
Macedo, qui Michaëlem occiderat, eiusdem imperium occupauit Constãtinopolitanum, anno mundi 4831. à Christo nato 869. Hic in pueritia captiuus inter venales Constantinopolim adductus fuerat: praefuit tamen, & eo rerum successu, vt ad eius nepotes imperij maiestas transierit. Adepto imperio, Michaëlis largitiones ita reuocauit, vt dimidium eorũ quae quisque acceperat, aerario inferret. Treis liberos imperij haeredes instituit: deinde plurima cum Saracenis gessit bella, victoria plerunque potitus: multos Iudaeos ac Scythas ad Christum perduxit. Anno imperij 17. à ceruo in venatione cornu ictus, mox periit, vir frugi, & quem principem non contemnas. Vide Liut. lib. 1. Egna. lib. 2. Cosmog. Mun. lib. 4.
LEO
Basilij filius, huius nominis Imperator sextus, Cõstantinopoli imperat anno mundi 4848. à Christo nato 886. Bulgaros desciscentes, Turcarum auxilio primò vicit: postea ab his per inanes inducias delusus, magna ipse clade affectus est: inde in Sa racenos classe comparata, Nicetae ductu insignem adeptus est victoriam. Philosophus fuit, literarum omnium, Astrologię in primis studiosus, qua etiam filium Cõstantinum imperaturũ prędixit, ac diuinauit: in rep. moderanda, ac vrbe custodienda sollicitũ ac solertem se praestitit: huius prouidentiam ac vigilantiam pro Reipub. salute, describit Liuthprandus, qui à Basilio Imperatore ad Nicephorum Phocam, historiam rerum per Europam cõscripsit. Hic Leo vt vigilum siue custodiarum vrbis fidem experiretur, noctu solus è regia mutato habitu sese proripuit: à primis custodibus numerata se liberat pecunia, ab aliis verò, pugnis, flagrísque caesus, in carcerem truditur: hos postea muneribus donat, illos autem bonis exutos expellit. Vide vt supra.
CAROLVS
Caluus Ludouici Pij filius, Francorum Rex vigesimus sextus, mortuo Ludouico secũdo huius nominis, Imperatore, Lotarij filio, Italiam petit: à Ioanne Pontifice huius nominis octauo, corona imperij donatur, anno mũdi 4838. à Chri sto nato 876. Hic antea cum Britonibus & Normanis varia fortuna dimicauerat: nã Normani Danis finitimi,qui à Carolo magno debellati fuerant, ditionem Caroli Calui infestarunt, & piraticam exercentes, Nannetes vsque peruolarunt molestis incur sionibus: contra quos Carolus annis ferè decem pugnauit. tandem fortiter apud Andegauum, quod ceperant, obsessi, pecunia se redimunt. Carolus in Saracenos mouens, facile conatus eorũ repressit: inde in Galliam reuersus, breui Italiam repetit: aduersus quem dum Ludouici Imperatoris filij bellum parant, ipse curis confectus, & Mantuae morbo correptus, veneno à Sedechia, medico Iudaici sanguinis, dato, moritur anno regni sui Francici tricesimo octauo, imperij verò, secundo. Nec tradunt autores quo solicitatore, corruptoréque id sceleris perpetrarit Hebraeus ille: neq; an sęuitum in eum sit, vt domesticis magis insidiis quàm externis petitus videatur Caluus: qui impotentiae, superbiaeq́; à suis insimulabatur: & quòd contemptis patriis moribus, cultu in externos ritus degenerasset: ita dum oculis hominum augustiorem se facit, pectoribus inuisus fuit. Paul. Aemyl. de rebus Francorum lib. 3. Bap. Egna. Ro. prin. lib. 3.
ii 2
LVDOVICVS
Balbus Caroli Calui filius, à Papa Ioanne huius nominis octauo, qui in Galliam se contulerat, coronam imperij accipit anno mũdi 4840. à Christo nato 878. Hic Pa pa praeter Italiae multorum principum voluntatem solus titulũ imperij Balbo asseruit: nam è custodia fugiẽs, cui Romani illum incluserant, & in Galliam contendens, ratum Balbo imperium suo assensu fecit: quod tamen valetudinarius princeps biẽnio vix obtinuit. Hic paruam expeditionẽ in Cenomanos fecit, ac Gotthofredi Cenomanensium comitis filios praefractos quidem, ac patri, ipsi denique Imperatori minus obsecundantes ad obseruantiam compulit: interminatus nisi ad officium redirẽt, vltima passuros. Obiit Compendij, quo die Christus passus est: vxorem reliquit grauidam, quae Simplicẽ peperit: cui Odo Roberti Andium Ducis filius, in spem ventris, fuit à patre tutor designatus. Aemy. lib. 3. Egna. lib. 3. Chro. Reg. Fran.
LVDOVICVS
Carolomanúsque fratres, Balbi ex pellice filij, Franciae regnum obtinent anno mundi 4842. à Christo nato 880. Hi duo nothi initio feliciter rem gerunt aduersus Normanos & Danos, qui numeroso exercitu, igni ferróque Gal liam per quinquennium vastabant. Carolomanus in equo ludibundus dum refugientem domum puellam insequitur, impetu equi intra humile ostium illatus, corporis compagem soluit. Ludouicus aprum venabulo premens, intorto aliundè telo transsigitur: hic anno regni quarto, ille quinto: Porrò Carolomanus, quòd natu maior esset, Rex prae altero censetur. Consulito Aemyl. lib. 3.
LVDOVICVS
nihili, mortuo patre Carolomano coronam regni Franciae suscipit, anno mundi 4846. à Christo nato 884. hunc non annumerat Paulus Aemylius in serie regũ Franciae, vel quòd eundem hunc putet cum Carolo Simplice, Balbi posthumo, cuius simplicitas hic, sub nomine Ludouici nihili, interposita sit: (nam etiam hic attentioribus turbata & confusa videtur historia) vel quòd huius Ludouici loco (si quidem alter sit ab illo Simplice) ob ignauiam quasi reiecti, censeatur potius Carolus Crassus, qui Romae tunc imperabat, Franciae quoque Rex: nam & is Carolus regnum etiã optimè dicitur administrasse, ab Italia euocatus, vt statim dicetur. Fertur Ludouicus hic pulsus fuisse regno, anno quinto: cuius regni annos quinque in Carolũ Crassum, ob eam quam diximus causam, transserimus. Gag. li. 5.
CAROLVS
cognomento grossus, siue crassus, Ludouici 2. Germaniae regis filius, Romae imperat post Balbũ, anno mundi 4842. à Christo nato 880. hic cùm subsidio opus esset Italis contra Saracenos, à Papa Ioanne octauo, necessitate compulso, è Germania accersitus, profligatis Saracenis, imperialem coronã accipit. Accersitus à Francis aduersus Normanos, Franciae Rex appellatur. Neustrij publicè detrectabant imperium: pacem cum eis composuit: ídque Neustriae, quod nunc Normania est, nomine à nouis incolis indito, incolendum eis dedit. Exin qui iuuenis mira indole fuerat, adeo degenerauit ab illa Caroli Magni stirpe, vt quòd rebus suis, publicísque superesse non posset, curator ei daretur, nouo exemplo fratris filius patruo: is est Arnulphus. Aemy. Egna. lib. 3. imperat annis 10.
ii 3
ODO
, Roberti Andium Ducis filius, alienus à genere Caroli Magni, tutórque Caroli Simplicis, iussus regnat apud Frãcos post Carolũ Crassum, anno mundi 4852. à Christo nato 890. nec obstitit Arnulphus Crassi curator, & Augustus Imperator sa lutatus, qui regnum occupare satagebat. IsOdo aduersus Normanos praeclarè se gessit. Franci biennio postquam Odonẽ Regem salutarunt, in Aquitania omnino eum regnare iubẽt, assum pto Rege, ante tempus, Simplice adolescẽtulo: id ęmulatione factum putarim: multi enim pro vno tutores exorti sunt, atque armis in Odonem actum ac decertatum est: aduersus quem Arnulphus Augustus accersitus est: virtute tamen, opibus, fortunáque superior Odo euasit. Odo in Galliam attulit nobile illud signum innumeris sparsum liliis, quod ad Caroli sexti tempora durauit. numerantur anni regni huius nouem. Vide Aemy. lib. 3. & Gag. Chro. li. 5. moriens Odo pupillo Simplici regnum restitui iussit.
CAROLVS
Simplex, Balbi filius, post Odonem tunc demum dicitur regnasse apud Frãcos, nempe anno mundi 4861. à Christo nato 899. huic pupillo coram proceribus regnũ iubet restitui Odo animam agens. hoc Rege finitum est bellũ Normanicum: Rhollo primus Normaniae Dux factus est. Tot rerũ fluctus in Gallia extitere à Balbo ad Simplicem, vt vix certò sciri possit quis potissimum regnarit. Robertus Odonis frater, regni ęmulus, aduersus Simplicem pugnãs occiditur. Herbertus, cuius sororem in vxorem duxerat Robertus, Simplicem ad se in speciem rei componendae accersit, & in carcerem Peronę cõiicit: vbi post annos tres moritur, ac Peronae sepelitur. Aemyl. lib. 3. regnat annis 27. fuítque iuxta nostram supputationem 32. Francorum Rex.
ARNVLPHVS
, Carlomani filius, patruo Carolo crasso, cui curator datus fuerat (nempe nouo ac inusitato modo nepos patruo) succedit in imperio Romano anno mundi 4852. à Christo nato 890. codem nempe anno quo Odo apud Francos regnat. Hic Normanos strenuè superat: mox in rapinas conuersus, iusta numinum ira plectitur: nam pediculari morbo cõfectus obiit, anno imperij 12. Vltimus hic è Caroli Magni prosapia imperat Romę: in eóque imperij maiestas deficit ad Germanos, quę per centum annos apud Francos steterat: sub quorum principatu Francorum, adeò floruit, vt vetera tempora nõ desideres. imperat annis duodecim. Vide Baptistam Egn. libro Romanorum principum sexto.
LVDOVICVS
à Gallis & Germanis successor Arnulpho patri creatur, anno mundi 4864. à Christo nato 902. imperat annis decem in Germania & Galliis, puta Lotaringiae. aduersus Berengarium bellum mouit, quẽ primò vicit: deinde Veronae victus, luminibus priuatur. Imperat annis decem. Hic grauiter prostrauit Hungaros Germaniam vastantes. Sed ab illis postea vicissim victus est, coronam accepisse nusquam legitur. Vide Chro. Imperatorum, & Carionem lib. 3.
ii 4
BERENGARIVS
hoc nomine primus, Foroiulij Princeps, ex genere Longobardorum, Arnulpho successor in imperio ab Italis creatur, eodem anno quo Ludouicus, de quo proximè, à Gallis & Germanis. Itali siquidem assiduis barbarorũ incursionibus vexati, ius antiquum, & veterẽ imperij gloriã amittere nolentes, hunc sibi praefecerunt: fuit ingenio & re bellica po tens. Guidonem Spoletinum Ducẽ interfecit. imperat annos ferè quinque. Videto Chro. Impe. Scribit Ioannes Carion li. 3. hũc Berengarium collectis ingentibus copiis aduersus Hungaros quanquàm infeliciter pugnasser, attamen ex ea expeditione tantam nominis existimationem consecutum esse, vt postea Caesarẽ se voluerit nominari. Chronica Phry. referunt hunc Berengariũ ad Arnolphi Imperatoris Romani tempora. Cęterũ imperij Romani maiestas in Arnulpho defecit, quae tanta indole à Carolo magno quaesita fuerat, & ad Germanos translata est. terra certè Itala sub Gallorum principatu adeò floruit, vt vetera Romanorum principum tempora minimè desiderares, sed & anni sexaginta vsque ad Othonem primum Saxonum Regem, quibus nul lum non calamitatis genus sensit Rom. imperium, ac terra Itala, effecere vt Gallicum nomen desiderabilius foret. Vide Egn. li. 3.
BERENGARIVS
secundus priori succedit anno mundi 4868. à Christo nato 906. Hic post tertium aut quartũ annum à Rudolpho Burgundo Rege pellitur. Vide vt supra.
ALEXANDER
Leonis supradicti Imperatoris frater, eidẽ in imperio Cõstantinopolitano successit, anno mun. 4866. à Christo nato 904. Hic & Basilio patri, & Leoni fratri dissimi lis, luxu & delitiis perditus, annum & mensem imperauit: turpissimum quẽque rebus praefecit: erumpente tandẽ è naribus & pudendis toto die sanguine, ob crapulam ac ludum pilae intempestiuum, obiit. Vide vt supra, vbi de patre ac fratre huius memini.
CONSTANTINVS
Leonis supradicti filius, septennis à patre sub matris tutela relictus est. imperauit Constantinopoli post patruum Alexandrum praedictum anno mundi 4867. à Christo nato 905. Huic Romanus quidam Lecapenus insidias tétendit, vtq́ eum omnino imperio deturbaret, nullum non lapi dem mouit: frustratus tamen spe sua, à propriis filiis captus, ac in monasterium trusus est, qui antea matrem Constãtini Zoen, in monasterium truserat. Cùm autem hi Romani Lecapeni filij idẽ Constantino facere tentarẽt, capti ipsimet, & tonsi in monasteriũ detrusi sunt. Constantinus itaque qui à Romano vitrico mul tis annis oppressus fuerat, monarchiam sic recuperat, solusq́; prudenter satis administrat, tyrannis quibusdam oppressis, Turcarúm que principibus aliquot, Christianam amplectentibus pieta tem. Hic literas penè extinctas ab interitu vindicauit. Librũ filio Romano, qui alter est à Romano Lecapeno, reliquit: in quo totius imperij summam, sociorum foedera, hostium vires, rationes, & consilia aperuit, quem Veneti in bibliotheca vt thesaurum adseruãt: nam & multa de Venetorum rebus disserit liber ille. Vide vt supra. Imperauit Constantinus hic, tam solus, quàm cum Romano Lecapeno annos 55.
ii 5
CVNRADVS
Ludouici, Arnulphi filij, ex fratre nepos, vltimus ex nobilissima posteritate Caroli Magni, Germaniae Rex, Caesar designatur anno mundi 4873. à Christo nato 911. nec tamen à Pontifice coronatur. Hic Hungaros, quos instigarat Berengarius (qui Imperatoris sibi nomẽ in Italia vsurpabat) vt iterum Germaniam depopularentur, superauit, Othonis Saxonis ducis pręsidio: cuius filius Henricus à Cunrado morituro, Imperator declaratur. Consulito Chro.
HENRICVS
Saxonum Dux, supradicti Othonis filius, in Germanorũ imperio succedit, defuncto Cunrado anno mundi 4881. à Christo nato 919. tunc imperium à Caroli magni posteris ad Saxones trãslatum est. Hic Hungaros vicit, Sclauos subegit, Dalmatas tributarios fecit: Bohemos imperij legibus subiecit, quadraginta millia Hungarorum apud Meresburgum prostrauit: Brandeburgum cepit: Vandalos subegit ad mare vsque (hi Christianam religionem tunc amplexi sunt) toti Germaniae summam tranquillitatem peperit: hic cognomento auceps, iam morti proximus successorem imperij instituit Othonem filium suum, cum ipse imperasset annos octodecim. Vide Liuthp. lib. 2. ca. 9. Vuitich. lib. 1.
BERENGARIVS
tertius, in Italiam accersitus anno mundi 4872. à Christo nato 910. vnà cum filio Adalberto Ita liae regnum administrauit. Sed cùm tyrannum verius quàm principem ageret, accersitur à Romanis Otho, cuius tunc nomen ac pietas celebris erat, qui Berengariũ cum filio Italia expulit. Vide Bapt. Egna. lib. 3. & Carionem lib. item tertio.
OTHO
Henrici supradicti Saxonum Ducis filius, in Italiã accersitus, cum quinquaginta millibus armatorũ venit: Berenga rium, eiúsque filiũ ad obsequiũ retrahit: quos, data venia, magna Galliae Cisalpinae parte donat. Romam inde profectus, à populo Imperator & Augustus salutatur, à Pontifice coronatur anno mundi 4923. à Christo nato 961. iámque annos 25. Rex Germaniae extiterat, succedens Henrico patri. Hic Otho conscripto exercitu Franciam intrauit, cuius Regem Ludouicum à Norma nis proditum, & in carcerem coniectum, libertati regnóque restituit. Berengarium cum filio res nouas iterum molientes, facilè vicit: captósque alterum Bizãtij, alterum in Austriam relegauit. Huic, cùm administrasset annos 36. successit eiusdem nominis filius, quem etiam pater Romam vocatum, Imperatorẽ designarat. Vide Egn. lib. 3. Aemy. lib. 3. Vuit. lib. 2. Luithpr. lib. 6. ca. 6.
ROMANVS
Lecapenus obscuro genere natus, insidias Constantino parauit, imperiíque Constantinopolitani socius ac particeps ab eodẽ necessariô adscitus est, eodem quo regnare coepit Constãtinus anno, vti supra videre est: Helenamq́; Constantini filiam, pulsa matre Zoë vxorem habuit. Nec tamen iusiuran dum sanctissimum quod praestiterat Lecapenus, nec gener Con stantinus obstitit, quo minus imperium & sibi & Christophoro filio idem Lecapenus assereret. Cum autem aduersus Bulgaros, Simeonémque eorum ducem, infeliciter congressus esset, à Stephano & Constantino, filiis suis captus, imperio exuitur, & in vi cinam insulam in monasterium ad Philosophandum relegatur. At cum iidem ipsi aduersus Constãtinum Leonis filium idẽ molirentur, in laqueum quod tetenderant incidunt, nam & ipsimet, Lecapeni inquam filij, monasterio mancipantur. Imperauit Romanus Lecapenus annos 39. Vide Liuthprandum lib. 5. ca. 9. 10. &. 11. Egna. lib. 2. Cosm. Mun. lib. 4.
ROMANVS
Constantini, Leonis filij, filius iunior, post patrem imperium suscepit Constantinopolitanum, quod tamẽ alieno rexit arbitrio, nẽpe Nicephori Phocae, de quo statim meminerimus, vbi & annorum supputationem inseram, nõ hîc, ne bis id faciam. Fuit Romanus hic foris aduersus Saracenos Cretam occupantes, & Turcas Asiam vastãtes, Nicephori ductu felix: domi in matrem ac sorores impius, vt regia eiectę, ob moerorem quòd regio essent exutae vestitu, quaestum fecerint meretricium: ipse ludis ac crapulae deditus, anno imperij decimo, veneno potionatur. Vide vt supra.
RODVLPHVS
post Carolum Simplicem Franciae trigesimus tertius Rex imperat, anno mundi 4888. à Christo nato 926. Nam dũ anceps fertur Carolus Simplex in potestatẽ Herberti Viromandui, Peronam profectus, praesidio custodibúsque circunfusis, adducitur, & velut cogitur vt regni iure cedere se in procerum concilio profiteatur, illúdque dono dare huic Rodulpho Burgundiae Regi, Richardi filio, post Ludouicum in Italia captum, luminibúsque orbatũ. Hic imperij veluti vagi ac in medio positi spem affectans, in Italiam transcendit, Berengarióque victo, rerum illarum magna ex parte triennium potitur. At verò mortuo in custodia Simplice, cùm Italos iam eius poeniteret, in Galliam rediit. Continuo Hugo Arelatensium Rex, in Italiam tanquam vacuam possessionẽ, spe imperij se contulit: quòd Prouinciae Regibus Italiam deberi diceret, Gallis, Germanísque ac Italis de imperio decertantibus. Regnat in Francia Rudolphus Burgundio, annos duos: alij dicunt 12. Ad fanum D. Columbae apud Senonas sepultus est. Vide Chro. Reg. Franc.
LVDOVICVS
, huius nominis quartus, Simplicis filius, ex Anglia, quo se ad auunculum Regem cum Ogenia seu Oginia matre post comprehensum ab Herberto patrem, contulerat, reuocatur: inde huic Transmarino cognomen est: regnátque apud Francos anno mundi 4890. à Christo nato 928. De regno fuit inter ipsum & Rodulphum cõtrouersia: Rodulphus mo ritur anno regni huius nono. Rex aduersus Othonem Cęsarem, in Lotaringiã bellum mouet: Gerberga Gisleberti vidua Othonis sorot nubit Regi. Hugo Roberti filius, Regi facessit negocium: cuius opera quidã aiũt Regẽ à Normanis captũ, & Laudunum in carcerẽ ductũ, vnde eum liberat Otho. Regnat Ludouicus annis 27. Apud Remos sepultus est. Vide vt supra.
LOTARIVS
, Ludouici transmarini filius, post patrem apud Francos regnat anno mundi 4917. à Christo nato 955. Hic Imperatorem Othonem huius nominis secundũ, bello ador tus, penè opprimit: is vicissim ab octobre ad decembrem Regem persecutus, praeter templa, résque sacras nihil non funditus euer tit Lutetiam vsque: sed pedem cum suis referre coactus, eruptione ciuium ac praesidij, fortissimos suorum, & nobilissimos amisit. Mox ad colloquium congresis Rege & Caesare, in possessione Lotaringiae Carolus Regis frater perseuerauit, sed angustioribus finibus descripta quàm ante fuisset. Mortuo Othone secundo, imperij anno decimo, successit Otho tertius. Tunc Francus repetito Lotaringico bello, Viriduum, eiúsque oppidi Comitem Gothofredum capit: sed supremis suis diebus Caesari Comitem, Comiti opes restituit. regnat Lotarius hic annos 31. Obiit, sepul túsque est Remis. Vide Aemy. li. 3. & chro. Reg. Francicorum.
LVDOVICVS
, huius nominis quartus, supradicti Lotarijfilius, mortuo patre, apud Frãcos regnat anno mun. 4948. à Christo nato 986. vltimus hic ex agnatione Caroli magni regnat: nã cum is annum omnino regnasset, veneno periit, Compendiíque sepultus est, cui Capetus subrogatur. Ita tertiũ stemma in solio locatur, haudquaquam Francis poenitẽdum: nempe Pipini, Martelli, & Capeti. Vide Aemy. lib. 3. huius Capeti agnatio ad haec vsque nostra tempora feliciter perdurat. Caeterum à Faramũdo ad vsque Hugonem Capetum anni sunt 568. à Clodoueo Christiano 487. à Pipino 237. Vide vt supra.
NICEPHORVS
Phocas Constantinopoli imperat anno mundi 4922. à Christo nato 960. Cum Saracenis saepe ac feliciter congressus est, qui Calabriam, Siciliam, Candiam, Ciliciam & Cyprum occuparant: in Sicilia res haud ita bene per duces acta est: ipse Ciliciam, & bonam Asiae partem lętis recepit auspiciis: mox Antiochiam noctu aggressus, pulsis Saracenis imperio eam adiecit. Inuisus omnibus fuit, quòd bellorum praetextu nouis tributis & exactionibus populum expilaret, numismata adulteraret, ac pondus imminueret: quare odiosus ciuibus, facile à Ioanne Zimisce, noctu dormiens in cubili occiditur: intromittente etiam sicarios, Theophania Nicephori vxore: imperat annos decem. Vide Egnat. Ro. prin. lib. 2. & Cosmograp. Mun. de Graecia lib. 4.
IOANNES
Zimisces occiso, vt dixi, Nicephoro, post cum imperat Cõstãtinopoli, an. mun. 4932. à Christo nato 970. Hic clarus antea militari laude, in Roxolanos feliciter mouet, Bulga riámque totam, quam sibi Roxolani vendicabãt, imperio subiicit, Sphendoslauo eorum Rege ad deditionem coacto. Basiliũ & Constantinum fratres, Romani secundi supradicti filios, Caesares facit, ac imperij consortes creat: Nicephoro deditos è medio tollit: & damnatos exilio ab eodem, reducit. At mox parta de Ro xolanis victoria, cum triumphantis specie Constantinopolim ingressus esset, veneno potatur, post annum imperij sextum. Vide vt supra.
OTHO
iunior, siue Otho huius nominis secundus, superioris Othonis filius, patri Romanorum Imperatori succedit anno mundi 4935. à Christo nato 973. attamẽ à patre iam ante sex annos fuerat Imperator creatus: cuius etiam opera Saracenos, Graecósque Calabria expulerat. Hic mortuo patre Henricum Ba uariae Ducem nouis rebus studentem, debellauit: atque aduersus Lotarium Francorum Regem, qui sibi Lotaringiam asserebat, Galliam ingressus, foedis populationibus eam vastauit. At dum reuertitur, in Axonę fluuij transitu graui incommodo à Francis afficitur, quibusdam ex suis militibus vorticibus absorptis, pluribus ab insequente hoste interfectis. Dum in Italiam festinat ad famam Graecorum principum, qui Saraceno etiam milite instructi Italiam sibi vendicabant, vincitur: ac scapha conscensa, à piratis captus, in Siciliam ducitur: liberatus, omnem in Beneuentanos iram, quòd signa deseruissent, effundit: ciuitatem capit, spoliat, incendit. Tandem fato concessit, cum imperasset solus post patrem annos decem. Consulito Blond. lib. 3. Deca. 2. Egna. lib. 3. Ab. Vrsper.
THEOPHANIA
vxor huius Othonis secũdi filia fuit, Nicephori Graecorum Imperatoris, quem regno pulsum, restituit, & confirmauit Otho. Vide Sup. Chro. lib. 12.
BASILIVS
& Constantinus fratres, Romani iunioris filij, post Ioannẽ Zimiscen Constantinopoli imperant anno mundi 4938. à Christo nato 976. nullíque diuturnius imperarũt, nam annos 53. praefuerunt: ille 50. hic treis etiam solus, post fratrem: & ne sine ciuili bello rem transigerent Bardae Scleri ambitio effecit, quem imperium inuadentem, victum ad Persas fugarunt. postea Phocam, ęgrè ferentem se contẽni post rem in Sclerum se duce egregiè nauatam, in acie caesum, ac tyrannidem vsur pantem superarunt. Inde Bulgari victi sunt praeliis aliquot: horũ 15. milibus captis oculos eruit Basilius, vno tãtùm incolumi, qui ad Samuelem eorum Ducem praeiret: ídque ad compescendam eorum perfidiam, qui Thraciam, Macedoniam & Gręciam flam mis & ferro vastarant. Tunc demum Bulgaria tota subditur imperio Constantinopolitano, quę in illum vsque diem semper rebellarat: moerore ob id confectus Samuel, nõ ita diu vixit. Obiit autem septuagenario maior Basilius, cui per treis annos successit Constantinus frater, qui cum eo dignitatis potius quàm potẽtię particeps fuerat: hic totus deliciis diffluens, gulae, veneri ac ludis operam dedit. Vide Egna. lib. 2. Cosmo. Mun. lib. 4.
ROMANVS
Argyropylus Constantini, de quo hîc memini, gener, eidẽ vitrico successit in imperio, anno mundi 4991. à Christo nato 1029. hic sub initia, liberalis fuit: verùm cum parum ex sententia illi cessisset in Saracenos expeditio, statim ignauiae ac pecuniae corradendae se totum tradidit. Zoae vxoris salacissimae ac sterilis insidiis, & Michaelis Paphlagonis adulteri, dolo intra balneas immersus obiit, anno imperij sexto. Vide vt supra.
kk
OTHO
tertius, secundi Othonis supradicti filius, post patrem imperat anno mundi 4945. à Christo nato 983. aetate puer erat vixdum annum duodecimum egressus, cũ moreretur pater: quare Henricus Bauariae Dux, cognatus eius, seruandum eum Romae curauit, & iterum coepit imperij dignitatẽ sibi vsurpare. Itali plerique Crescentium declarandũ Caesarem censebãt, vt ad Italos imperij maiestas rediret: sed fideles erga dominum suum Germani, hunc Othonem Caesarem creant: hic iam natus annos 28. eo fuit ingenio praeditus, vt mirabilia mundi vocaretur. hic Brunonem Saxonem cognatum suum, Gregorium quintum appellatum, Pontificem creat, qui à populo Romano minis & maledictis ex vrbe pellitur. Crescentius Numentanus Consu lem se Romanum titulo praeferens, vrbis dominium ante coeperat: Romã itaque ingẽtibus copiis accinctus aduolat Otho. Papa Ioannes 18. quẽ Romani designarant, cum Crescẽtio fugit. Crescentius captus interficitur, prius naso & auribus truncis retrorsum asino impositus. Ioannes Papa exoculatur: sedi Gregorius pristinae restituitur: qui statim sanctionẽ eam tulit, quae in hunc vsque diem durat, in haec verba:
Imperatorum nullus haereditariam dignitatem vẽdicato. Principes sex, sacri ordinis tres, profani totidem eum deligunto: hi si discordes fuerint, Bohemiae Regem coaptanto.
Egn. lib. 3. Blon. lib. 3.decade 2. Imperauit hic Otho tertius, annos 19. vixit 30. missóque per insidias à Crescẽtij vxore veneno, necatus est, ac Augustae sepultus.
MARIA
, Regis Arragonum filia, vxor fuit huius Othonis tertij, intemperans quidem mulier, vti autorum scripta testãtur.
HVGO
Capetus Parisiorum Comes, mortuo sine liberis Ludouico huius nominis quinto Francorum Rege, Lotaringiae Ducem ac Lotarij Regis fratrem, Franciae regno inhiantem, repressit, atque ex insidiis cepit: deinde vi & militum fauore, Hugo primùm Nouioduni Rex salutatur, mox Remis cõsecratur, anno mundi 4949. à Christo nato 987. Hic cùm annum solus regnasset, Robertum filium, liberalioribus literis institutũ, Aureliani coronandũ curauit. Nã ipse Hugo neque diademate, neque regiis insignibus vnquam, sed tantum vi & armis vsus est. Regnat, tam solus quàm cum filio Roberto, annis nouem. Vide Aemy. lib. 3. Chron. Reg. Franc. Sabaudię domus apud Allobrogas, hoc Rege in Comitatum primùm erigitur.
ROBERTVS
, Hugonis Capeti filius, succedit patri, & solus apud Francos regnat anno mundi 4958. à Christo nato 996. Henricus Dux Burgundiae, quòd liberos nullos suscepisset, Ducatum suum Regi testamento legat: quem confestim Rex Hugonis filio, eiusdem nominis Roberti, tradit: eúmque mittit aduersus Landricum Niuernensem Comitem Burgundionibus acceptissimum. Senonũ vrbs¦ob Comitis Reginaldi scelus, Regis patrimonio adiicitur. Rex cũ Ricardo Normaniae Duce Valentianas proficiscitur, opem laturus Balduino Flandriae Comiti, quas is contra Henricum Imperatorem occupauerat. Aduentu Francorum Caesar soluere obsidionem cogitur: sequitur exinde incredibilis fames & pestis. Pace terris, veniáque à numine reddita, Henricus Caesar, Robertúsque Rex, ad Charum fluuium conueniunt, ac pacem firmant. Regnat annis 34. Vide Aem. li. 3.
kk 2
HENRICVS
huius nominis secundus, Bauarus, dictus Claudus Othonis primi vel filius, vel ex filio nepos (nam id ambigitur) designatus est Imperator Romanus, anno à mũdo condito 4964. à Christo nato 1002. Romae post aliquot annos coronatur. Principio Bohemos & Vandalos bello fatigatos tributarios ac subditos fecit: Metas & Gandauum obsedit: Lotarin giam ac Flandriam debellauit: post haec accepta Romae imperiali corona, in Capuam mouit: Saracenos ex Italia expulit. Constantinopolitani Imperatoris Ducem Bubaganum, Saracenis fauentem, bello insecutus est acerrimo. Troiam in Apuliae finibus, vbi olim Annibalis castra fuere, à Graecis aedificatam obsedit, & per deditionem accepit. Hic Episcopatus Bambergensis fundator, Bambergę sepultus est. Hungaros debellatos ad fidem Christianam pertraxit, data sorore Hungarorum Regi in matrimoniũ. Cunradum Francum, hoc nomine secundum, Caesarem creauit, addito legitimo Electorum suffragio. Hunc cum vxore Cunegunda virginitatem perpetuam obseruasse sunt qui scribant, ac post mortem miraculis claruisse. Primus Electorum principum suffragiis Caesar, iuxta Gregorij formulam designatur: imperátque annis 22. Vide Blon. lib. 3.deca. 2. Egna. lib. 3.
CVNEGVNDA
Henrici secundi supradicti Imperatoris vxor fuit: quam castissimam fuisse, quinimo virginitatẽ perpetuam vnà cum viro obseruasse, memoriae proditum est. Vide autores quos supra.
CONRADVS
Francus, huius nominis secundus, successit Henrico proximè supradicto, Imperatórque designatus est, anno mundi 4986. à Christo nato 1024. Hic sub initium imperij, cum videret turbari passim omnia, effecit vt in consortium imperij filius suus eligeretur. Catulos Sueuos, cum Ernesto Sueuiae Duce, compescuit: ad domandos Hungaros, Hungariam cũ exercitu intrauit: res composuit. Burgundi ad eũ defecerunt: vnde Burgũdia diuisa, altera quae Campaniam attingit Francis, altera quae Bisantinos spectat, Imperatori fuit subiecta. Lugdunũ, & regnum Arelatense cepit, & subiectum suo imperio administrauit. Mediolanum obsedit, cúmque exitium vrbi minaretur, deterritus oraculo recessit. Inde Romam veniens, à Pontifice co ronam accepit: insurgunt Romani, quos reprimit. Ernestus Sueuiae Dux, nouos iterum motus concitans, à Cõrado, in regressu, fugatur, & confoditur: Ducatum donat Hermanno, Ernesti fratri. Imperauit Conradus annos quindecim: dicitur fuisse Othonis ex filia nepos, eius inquam qui Henrico Imperatori successit. Gag. lib. 5. sub finem. Aemyl. lib. 3. Hic magnis sumptibus extruxit Basilicam Spirensem, in qua cum vxore sua Gisela, seu Gisla sepultus est. Vide Carionis Chro. lib. 3.
GISLA
, siue Gisela, Regina fuit Burgundica, ex posteritate Caroli, de qua magnae laudes feruntur, maritum primò haec habuit Ernestum Sueuiae Ducem, ex quo duos suscepit filios, Ernestum, qui pulsus est, & Hermannum: postea in matrimoniũ accepit Conradum. Vide autores quos supra.
kk 3
HENRICVS
huius nominis primus, Roberti Frãcorum Regis filius, succedit patri, regnátque apud Francos anno mũdi 4992. à Christo nato 1030. Contendit Henricus hic (minor natu, vt aiunt, sed à patre haeres nuncupatus) cum Roberto fratre, cuius partes Odo Campaniae, & Balduinus Flandriae Comites sequuntur: Henrici verò partes Robertus Normaniae Dux sequitur: priores ab Hẽrico vincuntur: frater Robertus Ducatu Burgundiae contentatur. Rodulphus Trans Iurensis Burgundiae Rex, regnum Imperatori Conrado dat: Odo Campanus suũ iure censet, armísque inuadit: tũc in Comitatum qui ad imperij ditionem, & in Ducatũ, qui ad regiam pertineret ditionem, diuiditur Burgundia. Henricus Philippum filium Regem creãdum, coronandúmque Remis curat: moriens Balduinũ Flandrię Comitem filiis suis tutorem dat. Vide Aemyl. lib. 3. Gag. lib. 5. Regnat Henricus annos triginta, & sepelitur in aede Diui Dionysij ad Patisios.
PHILIPPVS
Henrici supradicti filius adulescens, succedit patri in regno Franciae anno mundi 5022. à Christo nato 1060. Balduinus Regis tutor, simulat in Saracenos bellũ, quo audaces nobiliũ animos reprimat. Hoc Rege è Galliis duae illustres prodiere familiae, quae apud exteros duo potentissima regna erexerunt. Gulielmus nothus, Normanorum Dux, Angliã Rege caeso occupat: Gothofredus Bullionius terram sanctam, & Ierusalem postea obtinet 39. obsidionis die, anno mundi 5060. à Christo nato 1098. Obiit Philippus Meleduni, anno regni sui 49. Ad aedem Benedicti prope Ligerim sepelitur. Vide Gaguin. libr. 6.
MELLVSINA
, quae olim apud Mellam & Lusignanum dominabatur (vnde fortè Mellusinę nomẽ accepit) Comitis cuiusdam Pictauiensis soror, aut (vt alij volunt) filia fuit: haec Raimondo, Comitis cuiusdam filio, seu nepoti, nupsit, ex quo Gotfridum Magni dentis suscepit, atque alios fortissimos milites: ídque circiter annum à mundo condito 5040. à Christo nato 1078. regnante apud Frãcos Philippo huius nominis primo, Roberti, Capeti filij, aut (vt alij censent) Henrici, Roberti filij, filio: non autem regnante Philippo illo secundo, qui Ludouici filius, fuit: vt malè quidem, Aquitaniae Annales ferunt. Quod autẽ fingitur fuisse Mellusina semiserpens, id fortasse non absurdum fuerit sortilegio tribuere, cuius peritissima esset, sicuitetiam tũc temporis ars magica erat vulg atissima: vel quòd pro insigni tale etiam monstrum ipsa gestaret. Vide Annales Aquitaniae.
GOTFRIDVS
Magni dentis, Mellusinae supradictae filius, vnà cum fratre, Gotfridum Bolionium, siue Bilionensem, in expeditione Ierosolymitana secutus est, vbi strenuum se militẽ praestitit. Ab hoc Gotfrido Magni dentis originem traxere Cypri insulae Reges complures, cognominis Lusignani. Videto Annalium Aquitanię, partem tertiam: nam in partes quatuor digestus est liber 15.
kk 4
MICHAEL
Paphlago, Zoës adulter, quíque eius virum Romanum Argyropylum intra balneas immerserat, ab eadem Imperatrice Zoë Imperator instituitur Constantinopoli, anno mundi 4996. à Christo nato 1034. Fuit hic mancipium barbarum, nulla re nisi forma commendatum, mente etiam commo tum, labénsque ad singula momenta, spuma insuper oris foeda. Quis non effrenem in quinquagenaria muliere Zoë libidinem, amorémque foedissimum execretur, aut fortunae aleã in hoc principe non admiretur? asciuit primùm illa omnem sibi potestatem, Michaële velut ministro vsa, sed non diu durauit haec obseruantia: nã Michael imperij habenas retinuit, nec malè rexit. Tricennales inducias cum Aegyptio Rege percussit: Edessam obsidione liberauit: domi in suos facilis, vni Zoë, propter expertam libidinem, parum aequus fuit. Intercutis morbo Iaborãs, Michaëlem Calaphaten haeredem imperij dixit. imperauit annos ferè septẽ. Vide Egna. lib. 2. Cosmo. Mun. lib. 4.
MICHAEL
Calaphates à Zoë adoptatus, eius pedibus aduolutus iurat se titulo tenus imperaturũ, potestatẽ penes eam mansurã: his blandiciis ad imperiũ euehitur Constantinopolitanum, anno mundi 5004. à Christo nato 1042. paulò pòst in Zoën machinatur, fingens ab ea sibi structas vitae insidias, ac venenum positum, à quibus innocẽs erat: relegat itaque eam in insulam, detõdet, ac monacham facit: interim genio ipse indulget. Id iniq́; ferens plebs, Theodorã Zoës sororẽ, Imperatricẽ creãt: Zoën reuocant: Michaëlem fugientẽ, capiunt, exoculant, vnà cũ fratre: quae familiaris Graecis poena est. Sic praeter sordes parentum, qui naues apud Paphlagonas pice oblinerent, vnde Calaphates etiam dictus, auarè, perfidè, ac crudeliter imperat Michaël hic, menses quatuor. Vide vt supra.
HENRICVS
, huius nominis tertius, dictus Niger, post Conradum 2. Romae imperat anno mundi 5001. à Christo nato 1039. Hic Conradi Franci filius siue gener, primùm Bohemos bello inuasit, sed ab his Hungarorum praesidio adiutis, vincitur: sequente anno adeò illos bello fatigat, vt Regem eorum tributarium fecerit. Lotaringiae Ducem parère imperio cõpulit: apud Capuam Saracenos vicit. Caeterum pertęsus eorum quae Romae circa Põtifices per summum scelus agerentur, Romam contendens, abdicatis adulterinis Pontificibus aliquot, Clementem secundum Pontificiae sedi pręfecit: & vt caueret in posterum Pontificum securitati, iureiurando Romanos adegit, neminem creationi eorum interfuturum sine eius permissu. Petrum Regem ab Hungaris eiectum, regno restituit: Capuam aduersus Saracenos nouo pręsidio firmauit. Hẽricum filium annos quinque natum, Caesarem eligi, & Aquisgrani coronari curauit: qui sub matris Agnetis tutela aliquãdiu fuit. Imperat Henricus Niger ann. 17.
AGNES
, Gulielmi Aquitaniae principis filia, nata in Pictonum Comitatu in Gallia, vxor fuit huius Hẽrici tertij, quae susce pit ex eo Henricum quartum huius nominis Imperatorem: haec non sine laude imperio praefuit annos quinque, dum adolesceret filius: sed Coloniensis Episcopus Otho, clam abducto puero, imperio eam deturbat. Vide Chron.
kk 5
ZOE
, ab exilio & monasterio assentiente vniuersa plebe (vti dictũ à me est) reuocata, & Michaele Calaphate exoculato, imperij fasces suscipit Constantinopolitani, vnà cum sorore Theodora. anno mundi eodẽ quo Michael Calaphates quatuor menses imperauit: itaque flagitia Imperatorum effecere vt muliebre aequius videretur imperium. At verò, cùm sit
varium, ac mutabile semper Foemina,
vt inquit poeta, Zoe sexagenaria, ardens tamen adhuc libidine, Cõstantinum Monomachum ab exilio reuocat, sibíque eum maritum adiungit: curátque vt sceptrum imperij illi tradatur, cùm foeminarum vix treis menses durasset imperium. Vide Egna. lib. 2. Cosmog. Munst. lib. 4.
CONSTANTINVS
Monomachus, imperatorij quidem & ipse stemmatis, quem sibi in virum asciuit Zoe, Gonstantinopoli imperat anno mũdi 5005. à Christo nato 1043. Hic ignauus, & luxu totus diffluens, con cubinã, egregia alioqui forma, iustae vxoris loco habuit, quam efflictim deperiit. Sustinuit tamen duo grauissima bella ciuilia, alterum à Maniace Georgio, alterum à Leone Tornicio, illata: & multa externa. Turcarum arma tunc primum per Asiam latius sunt euagata: victi tamen Roxolani, & Patzinacae, Scythicum genus hominum. Zoe vxore septuagenaria fato mox functa, & ipse tandem podagricus, & pleuritide correptus obiit, anno imperij ferè 13. Vide vt supra.
THEODORA
, Zoës soror, quae iam etiam cum ea menses circiter treis imperium tenuerat Constantinopolitanum (vti in Zoë dixi) nunc denuo, sed sola, post Cõstantinum Monomachum imperat, anno mundi 5017. à Christo nato 1055. Nec verò est quòd pudeat hanc in ordine ac serie Imperatorum inserere, cùm non muliebriter se gesserit: quinimo tãta domi, forísque hac imperante quies & ocium fuit, tãta rerum omnium vbertas, vt foeminei imperij neminem poeniteret. Verùm ingrauescente cumaetate morbo, illecebris Eunuchorum adducta, Michaëlem iam senem imperij accurae participem fecit: nec ita diu superuixit: annos propè duos imperauit. Vide Egna. lib. 2. Rom.prin. & Cosmog. Munst. vbi de Graecia tractat, libro quarto.
MICHAEL
senior, post Theodoram supradictã, qua dixi via, Constantinopoli imperat, anno mundi 5019. à Christi natiuitate 1057. Fuit quidem hic Michaël genere & opibus clarus: cętera minus ad imperij fasces ac administrationẽ suscipiendam, aut exequendam, idoneus, vel propter aetatem decrepitã & praegrauantem. Quare cùm vix etiam annum imperitasset, Isaacij Comneni factio eum imperio deturbauit, & in ordinem redegit: priuatus itaque factus, paulò pòst fatis ac naturae concessit. Videto vt supra.
HENRICVS
quartus (tertium facit Egnatius) Henrici Nigri filius, Romanus Imperator patri Romanorum Imperato ri succedit anno mundi 5018. à Christo nato 1056. Hic dicitur M. Marcellum & Iulium Caesarem supergressus, bis & sexagies pugnasse. In hoc huius generis Imperatorum virtus defecit: & totius Germaniae imperium adeò corruere coepit, vt postea in veterem statum redigi nũquam potuerit. Tragoedię huius autor Papa Hildebrandus fuit: qui statuit Pontificatus confirmationẽ à Caesare non esse petendam, contra sanctionem Henrici Nigri, quam patris constitutionẽ ratam haberi voluit: quamobrem nõ tantum à Papa excommunicatur, sed & principibus potentioribus mãdat Papa, vt Imperatorem alterũ creent: Rudolfus creatur, aduersus quem mouet Henricus, & multis pręliis tandẽ vincit. Deinde Romam venit, & vrbe per vim capta, Papam cepit. Obiit Henricus Leodij, carcere detentus à filio, ab Episcopis solicitato, quem etiam Imperatorẽ delegerat pater: imperat Henricus quartus annos 50. Rodulfo misit Hildebrandus coronam cum hac inscriptione,
Petra dedit Petro, Petrus diadema Rodulfo.
HENRICVS
quintus, Henrici quarti filius, qui patrem bello & carcere est insectatus, post eum imperat ann. mun. 5068. à Christo nato 1106. Recusat eum coronare Papa, nisi prius sta tuat Pontificem & Episcopos sine Caesaris consensu creandos, Romam & Papam capit, coronam extorquet, & inuestituram. Tertiò Italiam intrãs Gelasium Papam vrbe pepulit. Obiit nullis relictis liberis anno imperij 20. Vide Chron.
ISAACIVS
Comnenus post Michaëlem seniorem imperat Constantinopoli, anno mundi 5020. à Christo nato 1058. Hic Michaëlem Seniorem in ordinẽ redegit: fuit tamen vir alioqui strenuus, pace ac bello clarus, ac infractus, moribúsque arrogantioribus. Cooperãte Patriarcha Imperium sumpsit, in quẽ tamẽ postea ingratus, ac velut collati beneficij immemor, ipsum cum suis in exilium misit. Comnena hic gẽte nobili ortus, in negociis obeundis expeditus fuit. Caeterum lateris morbo inter ve nandum subitò correptus, cum de salute desperat, cucullam induit, atque imperio se abdicat. Constantinus Ducas de Senatus populíque consensu ei successor declaratur. Tanta continentia fuisse perhibetur Isaacius, vti nec vxorem cognoscere vellet post prolem semel ex ea susceptam, cùm tamen ad morbi subleuationem medici in primis consulerent vt coitu vteretur frequentiore. Imperauit annos 4. Vide Egna. lib. 2.
CONSTANTINVS
Ducas Constantinopoli imperat post Isaacium, anno mundi 5024. à Christo nato 1062. hunc conspiratio sub initia grauis excepit, quam non sine discrimine compressit: pietatem coluit, ęquitatem obseruauit: sed auaricię supra modum operam dedit, hinc suis odiosus, hostibus etiã ludibrio, res imperij vndique vexantibus, fuit. Ad externa mala familiaris Constantinopoli clades accessit, nempe grauis terrae motus, quo templa, aedésque multae pessum ïere. Obiit sexagenarius, anno imperij sexto, Eudociae vxori & liberis tribus imperiũ tradens. Vide vt supra & Chro. Phry.
EVDOCIA
cũ filiis imperat Constantinopoli post Constantinum Ducam, anno mundi 5031. à Christo nato 1069. Poterat muliebri fortasse prudentia haec, si foris cessassent bella, imperium domi administrate: sed lacessentibus vndique imperium barbaris, vicit eorum sententia, qui rebus pręficiendum virum appositum ac idoneum contendebant. Quare iurisiurandi oblita, quo marito Ducae, morienti, se obstrinxerat, nõ superinducturam se virum, etiam si coacta esset, Romanum cognomine Diogenem, post menses imperij septem, in virum Eudocia assumit, qui rempubl. prudentia ac fortitudine tueretur: at poenituit statim Eudociam, quòd vir hic insolẽs rem ad se totam traheret. Vide Egna. lib. 2. Cosmog. Mun. lib. 4.
ROMANVS
Diogenes Eudocię vir, imperat Constantinopoli, anno mundi 5032. à Christo nato 1070. duas hic suscepit expeditiones vario rerum successu: prior quidem optimè cessit, posterior autem pessimè: nam vel fugatis, vel caesis militibus suis ipse Imperator Constantinopolitanus capitur: quod ad eam diem nunquam contigerat. Ferunt tamen Turcam nomine Azan, ad primum huius euentus nuncium, vix credentem cõstitisse: mox ad se adductum Ro. Diogenem, & cognitũ, in precio habuisse: ac amplis donatum muneribus, pace inita, dimisisse. Sed ad primum aduersae cladis nuncium, vt ferè fit, omnia Cõstantinopoli iam mutata erant: Eudocia nempe relegata est: Romano abdicatum est imperium: Michaël Imperator creatus, Romanum Diogenem victum, deditúmque, contra iusiurandum exoculat, ac in insulã deportat, vbiab vxore Eudocia sepelitur, post annos imperij ferè quatuor. Vide vt supra.
MICHAEL
Constantini Ducae filius, Parapinaceus à fame, quę sub eo inualuit, dictus, imperauit Cõstantinopoli anno mundi 5036. à Christo nato 1074. post Romanum Diogenẽ vitricum suum. Hic ad imperium administrandum ineptus, studiis tantùm literarum intentus, ac sub Psello praeceptore versus factitans, à Turcis interim vndecunque premebatur, maximè ab Orientalibus regionibus: quare praefecti etiam, velut coacti, alterum sibi delegerunt Imperatorem: putà Nicephorum, sanè nobi lissimum, quem, in principis ignaui inuidiam, facilè ciues admisere: Michaële prius, cum vxore & filio, in monasterium detruso, ac monacho facto. Imperauit Michael annos sex. Vide Egna lib. 2. & Gosmogra. Mun. lib. 4.
NICEPHORVS
Botaniates, à Phoca Imperatore originem trahens, tanquam omnium nobilissimus, facilè Michaële deturbato, imperium obtinuit Constantinopolitanũ, anno mundi 5042. à Christo nato 1080. Hic Constantinum, Constantini Ducę filium, imperium sibi asserere contendentem, cepit: totondit, ac in sacerdotẽ inũxit. Paulò pôst Nicephorus qui Comnenorum fratrũ forti, fidelíque opera vsus fuerat (nã hi Bryennium & Basilacium imperij inuasores sustulerãt) ab illis deiicitur, anno imperij tertio, in coenobiúmque cõiicitur, vbi aliquandiu vixit. Post hunc Alexius Comnenus, natu minor, militibus acceptior, imperat: qui die ipso Paschę Bizãtium clam ingressus, hostilem in modum vrbem diripit. Vide vt supra.
GOTFRIDVS
Bolionius, seu Bilionensis, Lotaringiae Dux, Bulionis Ducatum Sperto Eburonum Episcopo magna vi auri vendidit: primúsque Dux huius expeditionis in Iudaeã aduersus Saracenos extitit: quem illustrissimi ac praestantissimi è Gallia principes comitati sunt, diuẽditis vel oppigneratis bonis suis. Habuerat siquidem orationem Pontifex Vrbanus secũdus, super hac re in concilio Claromõtano, qua huiusmodi primores ad suscipiendam hanc expeditionem extimularat: idipsum suase rat Petrus heremita, qui apud Iudęam peregrinatus Christianos à Saracenis valde opprimi renuntiarat. Itaque tercentum hominum millibus cruce signatis comitatus Bolionius, Ierusalẽ ipsam trigesimonono obsidionis die cepit, idibus Iulij, nẽpe ann.mun. 5060. à Christo nato 1098. Corbana Persa victo, caesa sunt infideliũ centũ millia: ipse Gotfridus Rex Ierosolimitanus designa tus est: attamen auream recusauit coronam, quòd eò loci, corona spinis contexta capiti Christi imposita fuisset. Cõtigit id post annos ferè quingẽtos quàm Persae Ierusalem etiã coeperant, atque ad centum Christianorum millia occiderant: quam vrbem exactis decem annis Heraclius receperat, Saraceni quoque post annos 16. expugnarant. At verò Dux Bolionius, anno postquàm rex creatus fuerat, febre correptus obiit, sepultúsque est ad nobile illud Christi sepulchrum. Regnatum est Ierosolymis à Christianis Regibus septem, spacio annorum 88. Vide Blondum lib. 4.decade 2. & Chro. Chronicorum.
BALDVINVS
Gotfrido Bolionio fratri in regno Ierosolymitano succedit die natalitio Christi, anno mundi 5061. à Christo nato 1099. atque post suscepta, ac confecta multa bella, in hostes nominis Christiani, mortuus est anno regni 18. Vide vt supra.
ALEXIVS
Comnenus Isaacij Imperatoris filius, Constantinopoli post Nicephorum Botaniatem imperat, anno mũdi 5045. à Christo nato 1083. Hic Roberto Guiscardo cum Ve netis occurrens, victus, fugatúsq; est. praeterea memorabilẽ illam Gallorum in terra sancta recuperanda expeditionem turbare co natus est: sed Bohemundus Apuliae Dux, exercitũ aduersus eum duxit, ac Dyrachium obsedit. Alexius, eius potentiam reformidans, cum eo foedus init, commeatúq;, & aliis rebus adiuturum se Gallos pollicetur. Inde ad pacis artes conuersus orphanotropheion, & Musaeum erigit: in altero pueros, puellásq; parentibus orbos, alendos, in altero instituendos curat, sumptus ex regio ve ctigali suppeditat. ad supplicia minimè praeceps, moribúsq; mode ratus fuit. Longo tandem pressus morbo, obiit anno aetatis 70. imperij 33. Vide Aemy. li. 5. Egna. lib. 2. Cos. Mun. lib. 4. & Platinam. fauit omnibus qui egregias artes, virtutémque amplexaren tur, quos & euexit.
CALOIOANNES
Alexij filius, post patrem imperat anno mundi 5078. à Christo nato 1116. Variis hic expeditionibus in Asiam vsus, Turcas, Persásque aliquot praeliis vicit, vrbésq; illis non paucas ademit. Gallis & Venetis infestus fuit, qui socia arma iunxerant. Dux tamen Venetus Rhodũ, Samum, Lesbũ, Andrúmq; cepit. Perit Caloioannes manum saucius, telo à seipso intoxicato, quod in aprũ tendebat, anno imperij 25. Hic initio imperij sui dig nitatibus suos omnes consanguineos orna uit: Manuelem fratrem natu minorem imperij haeredem dixit, cùm alterum minus aptum sentiret. Vide vt supra.
ll
LVDOVICVS
Crassus mortuo Philippo patre, continuò Aureliani inungitur à Gilberto Senonum Archiepiscopo, causante Remensia sacra expectari, nimis longum: nempe anno à mondo condito 5071. à Christo nato 1109. Nobiles & Principes ab Anglo Rege adiuti in Regem seditionem mouẽt, quem diu multúmque vexarunt: tandem tamen superior euadit Rex. Tunc coepit initium belli Anglici, quod sexcentis foederibus compositum semper renouatur. Gelasius Papa in Galliam venit, opem implorans aduersus Caesarem. Henricus Caesar ab Anglo socero impulsus Galliam inuadit: timore perculsus, Regis potẽtia cognita, domum reuertitur: paulò pòst in amicitiam cum Rege rediit, re cum Papa composita. Ludouicus iunior Remis presente patre, à Papa Innocentio vngitur in Regem. post sex annos Parisiis obit pater Crassus, anno regni 28.
LVDOVICVS
iunior, proximè supradicti filius, succedit patri in regno Franciae anno mundi 5099. à Christo nato 1137. Hic D. Bernardi consilio, Conradum Imperatorem secutus, exercitum in Saracenos duxit, atque vnà cum vxore per Germaniam & Hungariam, Constantinopolim se contulit: deinde Ierosolymam ipse & Conradus, cladem cum vterque accepisset, ad Regem Balduinum adeũt. tunc coniunctis viribus Damascum oppugnant, sed dissidio ac dolo obsidionem relinquere coguntur. Redit ad suos Conradus. Galli in Syria multa mala pa tiuntur: Rex in reditu penè captus, Georgij Siculi Regis Praetoris ope euadit. multae ingentes pugnae à nostris in Asia & Ierusalem ante reditum commissae. Aemyl. li. 5. Regnat an. 43.
LOTARIVS
, huius nominis secundus, Saxoniae Dux, ab Electoribus Caesar creatus est anno mundi 5088. à Christo nato 1126. fuit huic cum Conrado tertio de imperio cõtrouersia, qui cùm esset nepos ex sorore, Hẽrici quinti, vt Lotarium anteuerteret, Italiam ingressus, Lõgobardiã occupauit, vbi & ferrea corona insignitus est. Interea à Lotario obsessae sunt & captę vrbes Spira, Vlma, & Norimberga: exinde persequitur Conradum in Italiam: at vbi resciuit Conradus vrbes Germanicas amissas, nílque sibi praesidij expectãdum è Germania, pacis conditiones Diui Bernardi opera, cum Lotario pactus est, atque vltro imperio cessit: post Lotarium tamen etiam imperauit. bis in Italiam profectus est Lotarius, primùm ad compescẽdos motus contra Innocentium, alio Pontifice electo, Romae coortos: deinde contra Rogerium, qui Campaniam & Apuliam inuaserat. Imperat Lotarius hic annos vndecim.
CONRADVS
tertius Lotario succedit, imperátque Romae anno mũdi 5099. à Christo nato 1137. hic mouit in Saracenos, vtiiam dictum est in Carolo iuniore. postea in bello cum Catulis gesto, vrbem quandam cum cepisset, mulieribus abire permittit cum tanta bonorum sarcina, quantam ferre possent. hę verò relictis rebus, nobiles pueros omnes asportate malũt: quos cùm quidam captiuos retinere vellent (bonorum nõ puerorum asportandorum copiam causati) adeò delectatus est Caesar nobilium foeminarum virtute, vt eis non solùm puerorum, sed & omnium opum copiam fecerit.
ll 2
MANVEL
, siue Emanuel, Caloioannis, vt quidam putãt, filius, vt alij volunt, frater, post eum Constantinopoli imperat, anno mũdi 5103. à Christo nato 1141. Ab hoc Conradus Ger manus Ro. Imperator, sollicitatus est vt opem ei ferret, siue aduersus Rogerium, vtriusque inuasorem imperij, siue vt in Turcas Conradus ipse moueret: sed mutatus Manuel, fame laborantibus Conradi militibus, gypsum cõtusum farinae immiscet: nec sat illi fuit semel id sceleris perpetrasse: simili fraude Ludouicum Francorum Regem, impius ille, decipit: sic breui magna militum nostrorum vis consumpta est: inde Manuelis nomen Francis odiosum. Rogerius Siciliae Rex, omnem Graeciae oram vastauit: Byzãtium etiam per suos duces adeò oppressit, vt sagittas argen teas, aureásq; hortis regiis immiserit. Contra ius gentium Manuel legatum violat Venetûm negotiatores, quos simulata pace euocarat, vno die comprehendit. quare armis pressus Venetis, aequis pensionibus pacem impetrat. Praelium cum Turcis gessit funestissimum, in quo penè captus est. Imperauit annos 38. quibus exactis, monasticam secutus vitam, morbo periit. Vide Blon. lib. 5.deca. 2. Egna. lib. 2. Cos. Mun. lib. 4.
ALEXIVS
, Manuelis filius, puer adhuc, patri successit: Andronico Comneno à patre commissus fuit, qui primò tutorem egit, dein imperij consortem, demum Alexium cognatum quindecim annos natum, cum treis à patris morte annos rerum esset potitus, clam miserè necat, capitéque truncato, reliquum cadauer sacco inclusum in mare proiicit. Vide vt supra.
FRIDERICVS
, huius nominis primus, natione Sueuus, cognomento Aenobarbus, à colore barbae ruffae, nepos Cõradi ex fratre, post eundem Conradum tertium Romae imperat anno mundi 5114. à Christo nato 1152. Hic Dertonam (nũc Tortonã vocãt) portas sibi claudere ausam, obsessam capit: inde Romã contendens ab Adriano coronatur. Euersa Dertona quae in partibus Alexandri stabat, in cuius locum Octauianum Ponti ficem crearat, Mediolanum inde solo aequat: Galliámq; omnem Cisalpinam eadem sentientem vastat: tertiò & quartò Italiam intrans Alexãdrum fugat. Tandem Friderici filio, nauali praelio victo, vtitur Fridericus summa humilitate: nam pro templi foribus humi prostratus ante Pontificem, pedibus eius se opprimi permittit. Pontifex clamari praecipit,
Super aspidem & basiliscum ambulabis, & conculcabis leonem, & draconem,
ac tum eum absoluit. Fridericus eam à se exhiberi humilitatem Petro, nõ Alexandro, dixit: respondit Alexander,
& mihi & Petro.
Hic deinde Saracenos ac Turcas prostrauit, Sultanum in Aegyptum fugauit. verùm captaiam Armenia, cùm in equo rapidum amnem ingre ditur, strenuissimus heros perit, anno imperij 37. Egna. li. 3.
HENRICVS
Friderici filius post patrem imperat anno mundi 5151. à Christo nato 1189. huic Papa Clemens tertius Constantiam virginem sacram, Rogerij Normani filiam, vxorem dedit. Siciliam obtinuit, Tancredo spurio expugnato. Philippum fratrem, qui postea imperat, cum exercitu in Syriam misit: ducibus etiam Archiepiscopo Maguntino, & Saxoniae Duce existentibus. Aemy. li. 6. Blond. li. 6. Egna. li. 3. imperat ann. 10.
ll 3
PHILIPPVS
à Deo datus hoc nomine secundus, Ludouici iunioris filius, apud Francos regnat anno mundi 5142. à Christo nato 1180. Hic Aediles, quos Scabinos appellãt, Pari siis creandos curat: bonam vrbis partem muro cingit, forum venale, Hallas vocant, reedificat. Saltum Vicenarum moenibus cin git. cum Ricardo Angliae Regis filio ad recuperandã Ierusalem, quae victori Saladino reddita fuerat, expeditionem suscipit: Ptolemaida expugnat. Deinde grassante per exercitum peste, in Gal liam reuertitur. Totam Normaniam & Aquitaniã iure belli recipit 260. an. postquã Rolloni data fuerat Normania. Galli Gręcorum imperium, Byzantio recepto, tenẽt, à Venetis, & quibusdam aliis adiuti, quibus impensas refundunt. Otho quintus, Saxonum Dux, qui post Philippum Henrici sexti fratrem imperat, à rege victus in pugna Bouinensi, fugatur: Ferdinandus, siue Fer randus, Lusitanus, Flandriae Comes, in arcem Luparam recèns aedificatam, captiuus ducitur. Ioannes Brennus Rex Ierusalem, Philippum inuisit, moribundum, à quo 60000. librarum ex testamento accipit. regnat an. 43. quartana febre Medunte interiit: ad fanum D. Dionysij sepultus est. Aemy. li. 6.
LVDOVICVS
Octauus, Philippi filius, post patrẽ apud Francos regnat anno mũdi 5185. à Christo nato 1223. Hic cum Anglo Rege fortiter cõflixit, quo tempore pater cũ Othone. Cum Friderico Imperatore colloquitur: foedere inito, fraternum nomen inter Francos & Germanos redintegratur. Albigensium errorem exrirpauit Rex, Auenione capta, & muris deie ctis. Regnat an. 3. obiit Montisperij: sepultus est in aede D. Dionysij. Gagui. li. 7. Aemy. li. 7. huic succedit D. Ludouicus.
LIBVSSA
, Craci, secũdi Bohemiae Regis filia, aliquot annos principatum tenuit: tandem cum litem aliquam, quanquam iure ac rectè definiisset, attamen qui causa ceciderat, humi procumbens, clamauit, indignè viros à foemina gubernari: accurrẽs multitudo Regem postulat. Quare haec Primislao agricolae, nescio quo modo (vel quòd sic collibuerit, vel sorte quadam) nupsit, qui Bohemos rexit, & Pragam primus aggere & muro cinxit circiter annum mundi 5165. à Christo nato 1123. Videto Chronographiã Ioannis Naucleri, generatione trigesimanona.
VALASCA
, vna quidem ex puellis Libussae, ingentis animi & generosi, Amazonicę gentis virgo, mortua Libussa, accersi uit mulieres ac virgines, quas his verbis compellauit:
Heram perdidimus, quae non passa est nos viris subijci: adeste mihi, & ego vobis imperium polliceor:
coniurant in viros singulae, quos obuios habent ex improuiso trucidant: armatae postea, bella multa feliciter conficiunt, virorum semper victrices: & more Amazonum viuere statuunt. Tandem verò Primislai dolo & insidiis captae, omnes ad internecionem vsque mactantur. Vide vt supra.
ll 4
ANDRONICVS
Cõnenus, Isacio, Caloioannis fratre natu maiore, natus, post Alexium cognatum, quem crudeliter necarat, Constantinopoli imperat anno mundi 5144. à Christo nato 1182. huic Gulielmus Siciliae rex, bellũ intulit, Alexij mortem vindicaturus, à quo cùm vndiq; premeretur, tandem ab Isacio Angelo pręter suam, omniúmq; opinionem, pręliovictus, imperio deiicitur, capitur, ignominiosè occiditur. Nam altero effosso oculo, asinae praeposterè imponitur: caput alliorum reste, diadematis loco praecingitur: cauda manibus sceptri vice alligatur: per vrbem sic ornatus circumuehitur: vulgi turbaeq́; tumultu lacer, perit foedissimè quippe in cuius faciẽ pueri, puellae, viri, foeminae, praeter probra, lutũ, stercus, & foedissima quaeq; cõiiciunt ac cõgerũt: dein de laqueo suspensus, vncis à mulieribus frustilla tim discerpitur, anno imperij altero. Vide Eg. li. 2. Cos. Mũ. li. 4.
ISACIVS
Angelus post Andronicum, Cõnenorum stirpe sublata è medio, Cõstantinopoli imperat anno mundi 5146. à Christo nato 1184. Hic varias multorum tyrannides oppressit: Fridericum Aenobarbum Ro. Imperatorem in Syriam prope rantem magnificè excepit. Alexium fratrem natu minorẽ, a Tur cis captum, magno redemit: à quo postea, ingratissimo homine, per summum scelus imperio oculísq; priuatus, in carcerem truditur: donec filius Isacij, Alexius alter, & lõgè ab illo dispar, à Frãcis ac Venetis opem implorans, patrem lachrymis obtinuit. Sed carcere post longam captiuitatem eductus, morbo ex aëre cõtra cto, non diu superuixit. Imperauit annos 16. Vide vt supra.
PHILIPPVS
Henrici sexti (Friderici primi filij) frater, mortuo ipso eodem fratre Romanis imperat anno mũdi 5161. à Christo nato 1199. huic fuit de imperio cõtentio cum Othone, cui Innocẽtius, tertius huius nominis Papa, praeterea Angliae Rex fauebat: Sed Galliae Rex eiusdem nominis, Philippi, Philippo opem tulit, qui fugato saepius Othone, rerum tandem potitur. Hic cùm annos nouem imperasset, ab Othone Comite Pala tino (cuius genus celebre & clarũ fecerat Fridericus primus) occiditur, die quodã cùm esset ei à medico vena incisa, & nihil iam ab aduersariis suspicaretur optimus princeps. Credo Othonorum nomen illi fatale fuisse. Imperauit annis nouẽ. Vide Aemy. li. 5. Egna. li. 3. & Carionem lib. 3. Philippus Bambergae occisus, Bambergae sepelitur: cuius corpus humatum postea Spiram, iubente Friderico secundo, translatum est.
OTHO
Saxonum Dux (Comitem Palatinũ vocat Aemylius) quem Imperatorem elegerat Innocentius aduersatus Philip po, eidem Philippo mactato surrogatur, & à Papa, omniũ cõsensu, ad tollendam discordiam coronatur anno mundi 5170 à Christo nato 1208. Sed cùm hic Pontificiae ditionis oppida quaedam caperet, & Friderici iunioris inuadere cuperet regnum, diris Pontificiis petitus, imperio priuatur anno imperij 3. Frideri cúsq; henrici sexti filius, adnitente etiam Innocẽtio, Imperator creatur: qui cum Philippo Francorum Rege in Othonem arma sumpsit: nec sine manifesta vi numinis, & Gallorum virtute, clade memorabili affectus Otho, etiã ab Anglo adiutus, in patriam inglorius se recipit. neque verò suo tãdem supplicio caruit, nam & ipse non multo post trucidatus periit. Vide Aemyl. li. 5. Egna. lib. 3. Carionem. lib. 3.
ll 5
ALEXIVS
Angelus fratricida, post Isacium Angelũ fratrem, Constantinopoli imperat, anno mũdi 5162. à Christo na to 1200. Hic planè impius, maiori fratri imperium per scelus ademit: & Alexium Isacij filium, nepotem suum, voluit perdere: qui fugiens, in Dalmatiámq; delatus, Francorum proceres, Balduinum & Venetos in patruum mouit, paciscendo 30000. mar carum auri, & cõmeatum, sieorum ope, vel solus, vel cum patre, qui in carcere agebat, imperio restitueretur. Quare hi proceres classe parata, Byzantiũ versus nauigant, expugnant, fracta prius catena, que ab vrbe ad Peram tensa erat. Fratricida fuga saluti suae consulit: Isacius carcere liberatur: & Alexius iunior, post subitam patris liberati mortem, imperat. Vide Egna. li. 2. Cosmo. Mun. lib. 4.
ALEXIVS
iunior, Isacij filius, qua dixi ope, imperio restituitur Cõstantinopolitano, anno eodem quo supra imperasse dicitur Alexius Angelus. In foedere sanciẽdo inter hunc, & Gallos, ac Venetos, cautum est vt Patriarcha Cõstantinopolitanus Romano subesset Põtifici, & damna Francis, Venetísq; à Manuele illata cõpensaret: at mẽse post restitutionem vix exacto, cùm rerum quas promiserat satageret, à Murziphlo quodam ignobili, quem tamen ad summum dignitatis gradũ euexerat, iuuenis admodum necatur. Murziphlus frustra se hostibus opponens, vrbe Byzãtio amissa, noctu cũ vxore, pellicibus ac thesauro fugit: paulò post in Pelopõneso captus, ac Byzantium retractus, miserè perit. Vrbs Frãcis, Venetísq; dedita cum omni milite, ab eis est possessa: & res imperij deinde ad Francos translata: è quibus primus fuit Graecorum Imperator Balduinus. Vide vt supra.
BALDVINVS
, Flãdriae Comes, ab omni milite, & exercitu, Flandrensi scilicet, Montis ferratensi, Allobrogum & Ve netorũ, Imperator Cõstantinopolitanus creatur post Alexium iuniorem anno mundi 5162. à Christo nato 1200. hac conditione vt siex Francis designaretur Imperator, Veneti Patriarcham darent: quod & euenit. Balduinus cuncta praeter Adrianopolim recepit: in qua imperauit Theodorus, Alexij Imperatoris pessimi gener, quam & nomine dotis accepit. Cum Franci eam obsiderent ac propè expugnarent, captus & mortuus est Balduinus, qui annum imperio vix praefuerat. Vide Egna. li. 2. Ro. prin. & Cosm. Mun. li. 4.
HENRICVS
Balduini frater, Imperator post eius mortem creatur, anno mũdi 5163. à Christo nato 1201. Hicexpu gnationem Adrianopolitanam persequitur, ac repetit: sed irruen tibus Saracenis, obsidionem soluit: Constantinopolim rediit, quam & muniit. Foedere cum Valachis firmato, & filia Ducis eorum in vxorem ducta, domi, forísq; cum prudenter se Henricus gereret, Gulielmum Bonifacij filiũ, Regem Thessaliae designat. mox moriens, Iolantem filiam, Petro Altisiodorensi nuptam, haeredem relinquit, anno imperij 13. Vide vt supra.
FRIDERICVS
, secundus huius nominis, deturbato Othone quarto, imperat anno mundi 5173. à Christo nato 1211. Viguere in hoc principe corporis animíq; dotes, auo simillimus Aenobarbo, militaris laudis appetẽtiss. fuit: Graecã, Latinã, Ger manicam & Saracenicam linguã calluit: bonarũ artiũ disciplinas promouit: Sed has virtutes animi calliditas ac perfidia, et in Guel phũ nomen saeuitia, neq; nõ in Põtifices odiũ obscurarunt. Guel phos ac Gibellinos, perniciossima Italiae nomina, primus inuexit: hi Imperatori, illi Papae fauebãt. Mediolanẽses, qui stabant à Põtifice, vicit. A Papa Innocẽtio quarto, imperio priuatur, ac excõmunicatur. Henricus Thuringiae, dictus Lanthgrauius, Imperator dicitur: bona Italiae pars in Fridericum armatur: Parma ei adimitur: Victoria quoq;, vrbs quam condiderat, & multis orna mentis decorarat, diripitur. Hic Ierosolymã profectus, ita negotium confecit, vt à Sultano non solùm Ierosolyma, sed & multae aliae vrbes ei sint redditae, coronatúsq; est Ierosolymae, quam mu niuit, & Ioppen item aduersus hostium vim. Panormum prosectus, Manfredi filij nothi dolo necatur: sunt qui veneno extinctũ scribunt, cõscio Pontifice. imperauit an. 35. Vide Egn. li. 3. & Carionem li. 3. & Chr. Phry.
IOLE
Ioannis Ierosolymorum Regis filia, nupsit huic Friderico secundo, cui pater in dotem omne ius in Ierosolymae regnum dedit. inde etiam hodie Siciliae Reges, Ierosolymitanos se Reges vocitant: Nam erat Fridericus Siciliae Rex, & Sueuiae Dux. Ex hac vxore filium nomine Conradũ sustulit Fridericus, quem regnorum haeredem reliquit: & Manfredum nothum Tarentinum principem instituit. Aemyl. li. 7. Blon. li. 7. deca. 2.
PETRVS
, Altisiodorensis Comes, vxorio innixus iure, Henrico vitrico (quando mascula supererat nulla proles) succedit, imperióque Constantinopolitano praeest, anno mũdi 5176. à Christo nato 1214. Hic Roma rediens, vbi imperij insignia sumpserat, Dyrachium in Venetorum gratiam cum frustra tentasset, à Theodoro Lascare, qui se Adrianopolitanum, ac Graeco rum Imperatorem dicebat, ac pro tali se gerebat, per assimulationem pacis, praeter iurisiurandi religionem & fidẽ, medio conuiuio obttuncatur. Scribunt alij Lascarem in nemorosis Thessaliae locis (Tempe ea vocãt) insidias collocasse, captúmq; Petrum abduxisse: tandémque eum in vincula coniectum, occidisse. Vide Fgna. li. 2. Cosmo. Mun. lib. 4. Imperauit Petrus Altisiodorensis annos quinque.
ROBERTVS
, Petri supradicti filius, ex Galliis accersitus, ad paternę calamitatis nuntium, Byzantium aduolans, Imperator dicitur, anno mũdi 5181. à Christo nato 1219. Puellam hic nobili cuidam Burgundo pactam, matrimonio sibi copulauit. quare Burgundus animi impotens, in regiam irrupit, nates puellae abscidit: matrem, quae noui erat connubij conciliatrix, proximum in mare proiecit. Nec est ausus ad iniuriam hanc vel mutire quidem Imperator, Romam adiens pro diademate impetrando: at inde rediens iniuriam vlturus, in Achaia morbo decessit, anno imperij 7. Vide vt supra.
BALDVINVS
secundus, Roberti Constantinopolitani Imperatoris praedicti, filius, post patrem Imperator creatur anno mundi 5188. à Christo nato 1226. sed cùm per aetatem haud esset idoneus, Ioannes Brennius Ierosolymitanus quidem nomine solum Rex, Italia euocatus, adiutor ei datur: cuius filiam in vxorem duxit, spreta quae illi offerebatur Regis Pontici filia: vnde bellum atrox obortum. Balduinus multis bellis exhau stus, ac pressus filium, & crucis dominicae partem Venetis oppignerat, templorum omnium donaria aufert, exercitũ ingentem ad Bosphori fauces obiicit: interim Byzantiũ proditione amittit: profugus cum patriacha, naui in Euboëam delatus est: ita dum externam vim timet, à domestica opprimitur, anno imperij 33. tunc Graeci imperium recipiunt Constantinopolitanum, quod Franci annos 58. tenuerant. Vide Blon. lib. 7. deca. 2. Egna. lib. 2. Volater. li. 23. Aemyl. li. 7. Cosm. Mun. li. 4.
MICHAEL
Palaeologus pulso Balduino, Byzantiũ capit, imperátq; anno mundi 5221. à Christo nato 1259. Hic Ioanni Lascari tutor datus à patre Theodoro moriente, puerũ interẽmit: imperium sibi ac suis destinans, primũ Achaiae regno Guillelmum spoliat, Genuensium classe fretus: deinde Balduini opes frangit, vrbẽ (vt dixi) capit. Bellũ cum Venetis diu gessit, quem facile imperio deturbassent, nisi Genuenses obstitissent. induciis factis Lugdunum ad concilium quod Gregorius decimus indixerat, venit: faciléq; illi cum Pontifice conuenit: vnde tantã suae gentis inuidiam contraxit, vt mortuo sepulturam negarint. man sit tamen imperium in familia eius annis 193. donec in Turcarum manus deuenit, Mahomete, vi capto Byzantio, Constantinum obtruncante, anno mundi 5414. à Christo nato 1452. Vide vt supra. regnat an. 34.
D. LVDOVICVS
post patrem Ludouicum octauum, Philippi secundi filium, apud Francos regnat anno mundi 5188. à Christo nato 1226. huius mater Blancha rectrix testamento relicta, moderata & sapiens, partim obscuras, partim apertas inimicitias, initio regni exortas sedat, tum vi, tum beneuolentia cõcilians sibi principes, aliósq; qui secesserant, facta in filium coniu ratione. Innocentius quartus Fridericum metuens cùm in Galliam fugisset, Lugduni concilium habuit, in quo ruber pileus & purpura primũ Cardinal. data sunt. Spinea corona, & sacrosancta Christi monimenta, quae Balduinus Venetis oppignauerat, D. Ludouicus redemit haec apud sacrũ palatij sacellũ quod Lutetiae erigebat, asseruanda commisit. Ad iuuandas res Christianas cum ingenti exercitu in Asiam nauigauit: Aegyptum ingressus, Damiatam expugnauit. Christianos barbarorũ seruos gregatim vndiq; cogens, redemit. Pastores, ingens manus perditorum hominum, cum Regem captum esse audissent, arma capiunt, sed à Biturigibus, Aurelianensibúsq; delentur. Robertus Regis fra ter, Lutetiae Sorbonam in stituit. Rex histriones & parasitos ab Aula exegit: Magistratuum ambitũ coercuit: honorũ dignitates non erant tũc venales, nec ausi fuissent toto iurisdictionis tractu aut fundos emere, aut sacerdotia liberis accipere: blasphemis in fronte cauterium inussit. Rex in Africã traiecit, Carthaginẽ expugnauit, Tunetim obsedit: pest ilẽtia grassante obiit ex profluuio anno regni 44. sepultus est in ęde D. Diony. Gag. & Ae. li. 7.
PHILIPPVS
D. Ludouici filius, mortuo patre Rex in castris salutatur, postea Remis inungitur anno mundi 5232. à Christo nato 1270. Hoc Rege gesta sunt bella Flussatiũ, Hispa nicum Castulonense, & Tarraconense. Siculi, die Paschae, ingen ti Gallorum caede facta, à Carolo Regis patruo deficiunt. Obiit Rex Perpeniani, sepultus est in templo D. Dionysij.
RVDOLPHVS
, Comes Habspurgensis seu Habispurgius, Imperator eligitur anno mundi 5234. à Christo nato 1272. Interregnum imperij à deturbato Friderico per 26. annos durauit. Hic Othocarum Bohemiae Regem acie victum occidit: Pseudofridericum qui se in Sueuis erexerat, combussit. In Italiam non est profectus Rudolfus, solitus Aesopi fabulam reci tare de Vulpe, & Leone in spelunca aegrotante, apud se reputãs maiores suos ingressos quidem saepe magnis copiis Italiam, sed male acceptos demũ plerunq; rediisse. Hic redacta sub ditionem Austria, constituit in ea Ducem filium suum Albertum, à quo ori ginem trahunt Austriaci principes, ad Carolum quintum vsque, & Ferdinandum eius fratrem. Vuenceslao Othocari filio, Bohemiae regnum, humanitate summa vsus Rudolfus, reliquit, dedítque ei in vxorem filiam suam. Imperat annis 19.
ADOLPHVS
post Rudolphum imperat anno mundi 5253. à Christo nato 1291. Hic Comes de Nassau cùm esset, Imperator eligitur. Sed ab electoribus pertaesis eius sordes ac ambitionem, imperio destituitur, in cuius locum subrogatur Albertus Austriae Dux, ac Rudolfi frater: cum quo dum congreditur Adolfus, occumbit anno imperij 7. Consulito Aemyl. lib. 8. Egna. lib. 3.
PHILIPPVS
Pulcher, post patrẽ Philippum apud Francos regnat anno mundi 5247. à Christo nato 1285. Hic Palatium in insula quam Sequana Lutetiae facit, extruxit magnificum: vbi forum est quod Parlamentũ vocant. Vniuersam Flandriam Rex, opera Caroli Valesij subigit: Vido Comes cum liberis Lutetiam captiuus adducitur. Rex à Flandris magnificè excipitur. Comes cum filio Hilermo Regi data fide, in patram ad tumultus sedandos proficiscitur: qui vbi nil promouet, ad Regem redit, obítq; Compendij. tribus deinde praeliis plus 20000. Flan drorum caesa sunt. Certis tandem cõditionibus Roberto Vidonis filio maximo, Comitatus Flandriae redditur. Hoc Rege, Cle mens quintus Lugduni in Papã coronatur: sedes Papalis Roma Auenionem transfertur, vbi 70. constitit annos: tribus Cardinalibus missis cum potestate Senatoria, quorum auspiciis Roma & Italia regeretur. Turcis expulsis, D. Ioãnis Hospitalarij Rhodum capiunt: qui ob id ipsum postea vocari coeperunt Equites Rhodij. Templariorum nomen Papa abolet, quorum reditus D. Ioãnis Hospitalariis cõcedũtur. Obiit Philippus Pulcher ad fon tem Blaudi locum natiuitatis, anno regni 28. in aede D. Dionysij sepultus. Gagui. li. 7. Aemy. li. 8.
LVDOVICVS
Hutinus Puchri filius, patri succedit, atq; apud Francos regnat anno mundi 5275. à Christo nato 1313. Hic iam ante matri Ioanae in regno Nauarrae successerat. Engerranus Marinius suppenditur, eius statua è summis palatij gra dibus deiicitur. Regnat Hutinus annos ferè duos: ad Vicenarum saltum moritur, ad fanum Dionysij sepultus. Vide vt supra.
mm
ANDRONICVS
, ex tribus maribus, filiis Michaëlis Paleologi, natu maximus, patri in imperio Constantinopolitano succedit, anno mundi 5255. à Christo nato 1293. Andronicus Michaëlem quendam, matre natũ Hungarica, generum ac imperij consortem assumpsit: quo mox defuncto, Andronicum Constantinum Despotem iuniorem, ad imperij successionem inuitat: id Michaëlis praedicti filius Andronicus, molestè ferẽs, in auum insurgit, Genuensium ope fretus, ius omne ad se trahit. At Veneti seniorem cum restituissent Andronicum, tandem praegrauantibus Bulgaris & Genuensibus, Venetos destituit, partésque Ligusticas, à nepote coactus, amplectitur: & septuagenario maior tandem moritur, anno postquam imperare coeperat decimo octauo. Vide Egna. lib. 2. Cosmo. Mun. lib. 4.
ANDRONICVS
iunior, Michaëlis filius ex superioris Andronici filia, sex & amplius annis cum Andronico auo praedicto, varium ac anceps bellum gessit, saepe tamen reconciliatis animis, amicorũ opera, & gratia malè sarta non coëunte. Byzantium tandem clam ingressus, in auũ nil molitur: quin illum quoad vixit, secum imperare permisit: quo mortuo, cùm aduersus ho stes fortem se praestitisset, quinquagenarius obiit, febre capitísq; dolore intra quatriduum confectus, anno imperij circiter 16. coe pit imperare anno mundi 5273. à Christo nato 1311. Vide vt supra, & Chro. Phry. De hoc Andronico, sequentibúsque Imperatoribus ad Constantinum vsque, qui à Mahomete, capto Byzantio, est obtrũcatus, quot annis imperarint, ac quo anno definito singuli coeperint, nil certi statuunt autores: ordine tamen vniuscuiusque imago, ac vita, descriptae sequuntur.
ALBERTVS
Rudolphi filius, & Austriae Dux, vti dictũ est, deuicto, ac occiso Adolpho, imperat anno mundi 5260. à Christo nato 1298. Noluit primò Bonifacius Papa ratum habere imperium Alberti: postea tamen vltro cõfirmauit in odium Philippi Pulchri Gallorum Regis: quinetiam donatũ Albertum titulo regni Gallici, extimulauit eum aduersus eundem Franciae Regem. At Philippus data filia in vxorem filio Alberti, placauit Albertum. Porrò Albertus filium suum Bohemiae Regem constituit: Bauaros & Magũtinos hostilia foedera ineuntes, ita domuit vt parêrent imperio. Tandẽ à Ioanne fratris filio prope Renum interficitur, anno imperij 10. Consulito Aemy. li. 8. Egna. li. 3.
HENRICVS
Lucelburgensis, mortuo Alberto Imperator creatur anno mundi 5270. à Christo nato 1308. Hic Comitem Vuirtembergensem, quòd Imperatori parêre nollet, iugúmque detrectaret, fortunis omnibus exuit. Deinde in Italiam penetrans, Longobardiam capit, & Mediolani ferrea insignitur corona. inde Romam profectus, post diadema acceptum, ab Vrsinis expellitur. Tandem graui obsidione Florentiam premens, veneno in Eucharistia dato, opera Dominici cuiusdam, è medio tollitur, anno imperij 5. Hic Ioanni filio suo Regis Bohemici filiam vxorem dedit: éstque hac occasione princeps Lucelburgensis Caroli quarti pater, Rex Bohemiae factus. Vide Aemy. lib. 8. Egna. lib. 3.
mm 2
OTHOMANNVS
regnat apud Turcas anno mundi 5261. à Christo nato 1299. Hic primus in ea gente hoc nomen tulit, à castello Galatiae à se capto: primúsq; veterem gentis gloriam asserere ausus est: nam gẽs ea Ierosolymam ceperat anno mundi 4970. à Christo nato 1008. Sed à Christianis Go thofredo Bolione duce victi, ac pugna non incruenta, fusi, fugatíq; ad Niceam Turcae, nullum dehinc Ducem cuius extet memo ria praecipuum habuere, ad hunc vsq; Othomannum, qui primus neglecta paucorum potentia, Monarchiam inuasit, primúmq; in Turcica historia inter Imperatores locum tenet. Hic cùm esset obscuriore loco natus, attamen ingenio felix, cautus, diligens, ambitiosus regna semper meditabatur: cui etiam impense fauit fortuna: nam magnam Bithyniae partem, plurimáq; loca munita Ponto adiacentia subegit: sed egregias suas victorias maximè nobilitauit, expugnata Siua, quę olim Sebastia dicebatur. Regnat annos 28. obiit affecta aetate anno primo Philippi Valesij Regis. Pau. Iouius, & Munst. in Cosm.
ORCHANES
Othomanni supradicti filius, post patrem imperat anno mundi 5289. à Christo nato 1327. Hic noua di gnitate auctus, nihil mutatus, nec patri absimilis, quinetiam mili taris disciplinae peritior, liberalitate, facilitate, & dexteritate fauorem & multitudinẽ vndiq; comparãs, rem à patre inchoatam industria, studio, & prudentia auxit, Mysiam, Lycaoniam, Phrygiam & Cariam domuit: Prusiam (quae nũc Bursia) Regum olim Bithyniae sedem vi cepit, accepto ibi graui vulnere, quo postea interiit, anno primo Ioannis Francorum Regis. Regnat an. 22. Pau. 10. Christoph. Recherius. lib. 1.
LVDOVICVS
Bauarię Dux, Rudolphi Imperatoris ex filia nepos, & Fridericus Austriae Dux, variantibus Electorum suffragiis, ambo Imperatores eliguntur anno mundi 5276. à Christo nato 1314. His varia fortuna saepe congressis, tandem anno 8. victor Ludouicus, capto Friderico rerum potitur: sed cùm se Imperatorem citra Papae assensum scriberet, excommuni catur. nihilominus Mediolanũ venit, vbi ferreã accipit coronã: deinde Romae summo acceptus honore à Stephano Columnio coronatur. Petrum Corbariensem in Pontificem creat: & oppidis iuris Pontificij alios dedit praefectos, Pontificem aemulatus, qui & ipse Galliae Cisalpinae multos autoritate sua Regulos pręfecerat. Imperauit Ludouicus annos 33. sumendo initium imperij eius ab excessu, & fato venenato Henrici Lucelburgensis. Aemyl. lib. 8. Egna. lib. 3.
CAROLVS
quartus Bohemus, Ioannis Lucelburgensis Bohemiae Regis, de quo dictum est supra in Henrico, filius, post Edoardum Anglum & Guntherũ Caesares electos, Caesar quoq; designatur: ad hũc Carolum res deuenit, altero subinde post alterum vita functo. Romę itaq; coronam hac conditione accepit, vt confestim Italia excederet. laudem meruit ob Aureã bullam, in qua multa quae ad pacem publicam pertinent, complexus est. Rerum Bohemicarum imprimis studiosus fuit: Pragae gymnasium publicum instituit. obiit anno imperij 32. Venceslao filio prius Caesare creato, promissa Electoribus pecunia, vectigalíque imperij illis obligato. Vide vt supra.
mm 3
DANTES
Aligerus, Florentinus, cùm humanioribus tum diuinis literis instructissimus, Philosophus ac Poëta, nulli suo seculo secundus, pulsus patria, in Gallia aliquandiu maximè Parisiis, postea apud Arragonum Regem exulans, de sua calamitate varia edidit opera. Tandem exul etiam apud Rauennam obiit, Ludouico Bauaro Imperante, anno mundi 5283. à Christo nato 1321. Videto Trithemium de Scriptoribus Ecclesiasticis, & Supplementum Chronicorum li. 13.
CANIS
Scaliger, à rebus gestis, cognomento Magnus, Veronae vrbis dominium sibi vendicans, rexit eam annos ferè 20. quam etiã variis ac superbis aedificiis ornauit: Picenũ & Romãdiolam omnem sua potius virtute ac liberali humanitate, quàm armis subegit. Princeps hic eloquens, comis, liberalis, oratoribus, historicis, poëtis, omnibus denique doctis fauens, Dantem Florentinum ad se accersiuit, & praemiis ac honoribus eum donauit. Hic sine virili prole moriens, duobus nepotibus, Alberto inquam & Mastino fratribus, vrbis tantae dominium reliquit: obiit Veronae, atque inibi maxima funeris pompa sepultus est, anno à mundo cõdito 5291. atq; à Christo nato 1329. Videto Chronicorum Supplementum li. 13.
PHILIPPVS
Longus Ludouici Hutini Francorũ Regis frater, sucessit ei in regno Franciae anno mundi 5277. à Christo nato 1315. Hic Longus dictus est ob corporis proceritatem ac gracilitatem: id vnum mirum est, quòd neque ab ecclesia, neque à populo quae petebat tributa & vectigalia impetrare potuerit. Puteos elephãtiaci à Iudęis persuasi, veneno infecerũt: quae res occasionem vt pestis grassaretur praebuit: sed vtrique miserè, dato supplicio, perierunt. Constituerat Rex efficere vt vbiq; ponderis, mensurae & pecunię ratio eadem esset: sed morte praeuentus id praestare non potuit. obiit anno regni, quod per Saliquam legem adeptus erat, quinto, nullis confectis bellis: nam festa pax vndique ridebat. in aede D. Dionysij conditus est. Vide Paulum Aemylium de rebus Francorum lib. 8. Gaguin. lib. 7. & Carionem lib. 3.
CAROLVS
huius nominis quartus, cognominatus Pulcher, Philippi Lõgi frater, Nauarrae Rex, quemadmodũ & tres Francorum Reges superiores, succedit fratri in Franciae regno anno mũdi 5282. à Christo nato 1320. Hic in scelera seueris simè animaduertit, iu stitiae & aequitatis cultor fuit. Aquitaniam ingressus, Regum hic primus Papae decimas permisit, vt quaestus particeps fieret. has autem colligebat Papa, vt bello lacesseret Lu douicum Bauarum Imperatorem, quem hostem scilicet ecclesiae iudicauerat. Regnat annos septem: moritur ad saltũ Vicenarum, sepultus in aede D. Dionysij, relicta vxore grauida. Vide autores quos supra.
mm 4
PHILIPPVS
Valesius trium superiorũ Francię Regum patruelis, Carolo Pulchro succedens, regnat apud Frãcos anno mũdi 5289. à Christo nato 1327. Flandri à Gallis profligantur: Casletũ capitur, spoliatur, incenditur. Ad Ambianos Regum Franci, Angli, Bohemi, & Balearici fit cõuentus. Anglus cliẽtem se Franci Regis profitetur. Sacra arma Valesius induit contra fidei Christianae aduersarios. Petrus Cunerius frustra conatur temporalem Episcopis auferre iurisdictionẽ. Incipit maximum bellum Anglicum. Iacobus Arteuilla plebeius multas in Flãdria excitat turbas contra Flandrẽsem Comitem, quise in Franciam recipit. Galli & Angli Regum acies in conspectum ferè sine conflictu veniũt. Anglus quando Francus praelio abstinet, Flandriã repetit, vbi Arteuillae consilio, lilia & Regis Franciae titulum adsumit, quę hucusq; sibi arrogat. Ad Cresciacũ pugnatur tandem à nostris infeliciter. Calitium Anglis deditur, à quibus recuperari nũquam potuit. Trapezitae Longobardi & Itali capti, pulsi, ac proscripti sunt ex Francia ob immanes vsuras. Rex sortem accipit, interusurio relicto. Humbertus Princeps vili Delphinatum vendit, ea lege vt primus Regis filius Delphinus vocaretur, & Delphinatum obtineret: itaq; Dominicanum Humbertus profitetur. Initio regni immanes exactiones fuere, ac primùm ex sale vectigal institutum. Regnat annis 22. obit ad Nogentum regium, sepultus ad D. Dionysium. Aemy. lib. 8. & 9.
IOANNES
Philippi Valesij filius, patri in regno succedit anno mundi 5311. à Christo nato 1349. Hic ab Anglo, capitur, ad quartum lapidem ab vrbe Pictonum, ac post annos 4. liberatur: nec multo post iterum in Angliam traiicit vt de suis obsidibus liberandis transigat: at morbo ante reditum praeuentus, Londini moritur an. regni. 14. ad D. Diony. Carolus quintus patris Ioannis cadauer transtulit. Aemy. lib. 3.
IOANNES
Palaeologus, dictus etiam Calo-ioannes, patri Andronico iuniori succedit, licet Ioannes Cantacuzenus, tutor prudens, imperium administret Constantinopolitanum circa annum mundi 5290. à Christo nato 1328. Tutor itaque Cantacuzenus, ac imperij consors Apocauci fraude (viri quidem obscuri, sed solertis & callidi, ac inter principis amicos ob eiusmodi mores, praecipuae dignationis) & Patriarchae ambitione, in ẽxilium truditur. iniuriae impatiens bellum quinquennale aduer sus Reginam & Ioannem Cantacuzenum Imperatorem, Andro nici filium gerit, Turcarum arma Europae primus infert. Huic tandem proditur Byzantiũ: quod cùm occupasset, nulli molestus fuit, imperij tantùm consortem egit, filia in vxorem Ioanni tradita. Inde in Genuenses, sociis Venetis & Arragoniis, varia fortuna bellum gerit Cantacuzenus: cui & statim ab Ioanne Palęologo exule praedicto bellũ indictum, Turcarũ in primis ope geritur, quibus etiam in Europa locum primus inhabitandum tradidit. Cùm autem improuisus Byzantium, ex Tenedo soluens, ingressus esset Palaeologus, tandem Cantacuzenus imperio relicto, monachũ egit. Palaeologus Matthęum Cantacuzeni filium participem imperij agere volentem, imperium deponere coëgit. & cùm multa bella confecisset Palaeologus, moriẽs filio Manueli imperium reliquit. Vide Egna. li. 2. & Cosm. Mun. li. 4.
MANVEL
praedicti Ioannis Palaeologi filius, post patrem imperat Constantinopoli: septem mares filios hic reliquit, quorum Ioannes natu maximus, morienti successit. Vide vt supra.
mm 5
AMVRATHES
huius nominis primus, Orchanis filius, mortuo patre, apud Turcas imperat anno mundi 5311. à Christo nato 1349. Is auitam paternàmq; felicitatem aemulatus est: at verò in Caramanum auum maternum non minus infestus quàm pater fuit, qui socerum occiso eius filio adolescente non minima Ciliciae parte exuerat. Caeterùm à Constantinopolitano Imperatore Ioãne Palaeologo solicitatus Amurathes 12000. Turcarum ei in auxilium mittit: ídq; initium ac origo ruinae imperij Constantinopolitani fuit. Nam Europeis opibus illectus Amurathes, opis denuo adferẽdae simulatione, potiundae tamen Graeciae animo, Genuensium nauibus vsus Amurathes, Thurcarum 60000. in Graeciam transportat: Hellespontum ad Abydum superat: Callipolim cũ aliis oppidis occupat: in ipsum quoq; Imperatorem inexpectatò grauem impetum facit. Postea Seruiam, Bulgariámq; ingressus, Lazarum Seruiae, & Marcum Bulgariae principes, cum paratissimis copiis ei occurentes, ingenti caede profligat, prius occupata Adrianopoli: sed Lazaro caeso, mox à seruo in domini vindictam Amurathes occiditur, anno regni 23. Vide Egna. li. 2. Pau. 10. & Christop. Richerium de rebus Turcarum li. 1.
SOLIMANVS
Amurathis filius, patri in imperio succedens, confestim haereditariae dignitati eripitur, atq; per insidias occiditur à fratre aemulo Baiazete: quamobrem à nonnullis inter Turcicos Imperatores minimè annumeratur. Vide vt supra.
CAROLVS
quintus, Ioannis Francorum Regis filius, patri in regno succedit anno mũdi 5325. à Christo nato 1363. Hicsapiens cognominatur ob morum probitatem, & egregiam regni administrationem: literas, & literatos coluit: Bibliorum libros syncerè transferri iussit: ius ex aequo vt diceretur in primis curauit, iudiciísq; fre quenter adfuit. togatus omnino fuit, nec arma vnquam induit: tantùm loca Lutetiae vicina peragrans, longinqua & grauia negotia, & bella, per fratres ac praefectos suos administrauit: per quos quicquid patri ab Anglis ablatum erat, id omne ferè recuperauit. vt belli impensis sufficeret, vectigal sali, ac promercali vino imposuit. Aduersus Anglos exercitus quinq; po tentissimos habuit. Carolus quartus, Imperator, ac Venceslaus filius Caesar, in Franciam veniunt, vt inter Anglos & Fran cos pacem componant: sed re infecta redeunt ob Reginae, ac I sabellę filię interitum. Lex Regis in Senatu promulgatur, vt Regũ Franciae filijanno 14. inungãtur, & coronentur. Bastildę fundamenta iaciuntur Lutetiae, Regis sumptibus. obiit an. regni 16. in castro pulchritudinis ad saltum Vicenarum: sepultus ad D. Dionysium. Turlupini, qui se paupertatis societatem vocitabant, delentur. Aemyl. li. 9.
CAROLVS
sextus, Caroli quinti filius, adhuc adolescẽs, in Regem Franciae consecratur, anno mundi 5342. à Christo nato 1380. Hic Rex tres tantùm Liliorum flores pro insigni Regũ Franciae gestare instituit. huic pater duodeuicies 100000. aureorum reliquit: initio tamen regni filij, magnae fisci angustiae fuerunt: huius adolescẽtia & crebra gubernãtiũ mutatio, tantam vim pecuniae dissiparat. Armeniae Rexà Turcis pulsus in Franciam venit. Africum bellum conficitur. Regnat an. 42. ad D. Dio nysium sepultus. Vide vt supra.
FRANCISCVS
Petrarca, natione Hetruscus, vir doctissimus, Philosophus, Rhetor, & Poëta celeberrimus, literas velut intermortuas quasi ab inferis reuocauit: nec minus sancta conuersatione quàm scientia claruit, multa opera tam in lingua latina, quàm in sua vernacula conscripsit. Amore Christi & Philosophiae salutaris vitam solitariam elegit, in qua Philosophando, orando & scribendo perseuerans, moritur in Eremitorio suo agri Patauini, sub Carolo Imperatore huius nominis quarto, & Gregorio Papa huius nominis vndecimo, anno à mundo condito 5336. à Christo nato 1374. Videto Trithemium.
IOANNES
Boccatius Florentinus itidem Poëta, Philosophus, & Astronomus eruditissimus, multa praeclara volumina tum Latino, tum vulgari suo idiomate conscripsit. moritur statim post Petrarcam. Videto etiam Trithemium.
IO. GALEATIVS
Vicecomes, Galeatij Mariae filius, anno mundi 5333. à Christo nato 1371. postquam more patrum suorũ, annos 17. Mediolani imperauerat, à Ladislao Cesare, Dux Mediolani creatur. Vt autem à suis inciperet, Barnaba patruo occiso, opes eius & imperium occupauit. Hinc Veronam, Vicentiam, & Paduam subiugauit. ad Occidentem, Vercellas, Albam, atq; Astam subegit. ad meridiem debellauit Aquas, Alexandriam, Tortonam, Bubbium, Placẽtiam, Parmam, Regium, Bononiam, Pisas, Massam, Senas, Grossetum, atque Clusium. & reuertens Perusium, Assisium, Noceam, Ciuitatem, Bellonã cepit & Feltrũ: & (vt velut circulũ absolueret) Brixiã, Bergamum, Laudem, Cremonam, atque Cremam, subegit. Lucẽses in deditionem accepit. tota ipsum Italia reformidauit. Ticini aedificauit arcem superbam, ad quartum verò lapidem, septum admodùm ingens, ad feras omnis generis asseruandas, cum caenobio magnifico extruxit. fuit pulcher, doctus, & eloquens: sed imprimis sagax. Tandem 55. aetatis anno, post 24. imperij obiit, relicta Va lentina, Caroli Regis Frãciae postea vxore. Paul. Iouius, & Supplementum Chro.
IO. MARIA
Vicecomes, adhuc paruulus, & sub materna custodia, anno Salutis 1402. feliciss. patri successit. Hic cũ adoleuisset, multos innocentes occidit, & non paucos inimicos canibus viuos deuorandos tradidit. Piam matrem detrusit in car cerem, ibíq; eam saeuissimè mori coëgit. Verùm mox quasi Deo vindice, nudatus ampliss. bonis paternis, à domesticis, post decem annorum tyrannidem, in templo trucidatur. Paul. Iou. & Supplementum.
BAIAZETES
Turcarum Rex quartus, siue Pazaites, huius nominis primus, mortuo patre Amurathe Solimanum fratrem per insidias occidit, solúsq; imperio potitur anno mundi 5335. à Christo nato 1373. Hic Marcum Bulgariae principem praelio superatum trucidat, patris mortem vlturus: bonámq; Bul gariae partem debellat: neq; ita multò pòst, crudelissimas in Hũgaria, Albania, & Valachia excursiones fecit: Christianos quàmplurimos ligatos in Thraciam duxit. In negotiis exequendis tãta vsus est celeritate, vt Baiazetes Hildrin, id est coeli fulgur cognominaretur. Animi itaq; ac corporis dotibus adiutus totam fe ra Graeciam subegit. Constantinopolim obsedit annis 8. cuius Imperator in Galliam nauigat, auxilium imploraturus, quod & obtinet. Baiazetes autem Gallos, Hungaros, Germanos ac Seruianos, siue Mysios, semel ac strenuè superat: atque ad obsidionem Constantinopolitanam reuertitur: neq; vlla ratione imperij caput illud seruari poterat, ni Tamberlanes, Orientalis Scythiae Rex, ei occurrisset, qui Baiazetem ad Stellam montem, vbi cum Mithridate Pompeius pugnarat, vicit, catenísq; aureis ligatum, atq; in ferream caueam detrusum, per totam Asiam ac Syriam circunduxit, donec etiam in fata concederet. Vide Egna. li. 3. Pau. Iouium, dere. Tur.
TAMBERLANES
Zagataiae Orientalis Scythiae regionis, versus Parthiam ac Sogodianam princeps, peditum ac equitum infinita penè multitudine fretus, Turcarum 200000. vnico congressu caeîdit, Regémq; eorum Baiazetem, vti dictum est, cepit, circa annum Domini 1397. Vide vt supra.
VENCESLAVS
succedit Carolo patri Imperatori huius nominis quarto, imperátque post eum anno mundi 5340. à Christo nato 1378. hic nec patri, nec auo similis fuit: cum patre tamen annos 8. regnarat: tandem solus ignauissimè rem administrat annis 22. Caeterùm à Sigismundo fratre captus est, móxq; Electores ei imperium abrogant, in cuius locum Robertum Bauarum sufficiunt. Porrò Galeatius Vicecomes Mediolanensis bonam Italiae partem suo dominio adiicit, atque à Venceslao, pro Vicecomite, Dux Mediolanensis dicitur. tunc igitur in Ducatum erectus est primùm Vicecomitatus Mediolanensis. Apud fratrem in carcere apoplexia obiit Venceslaus. Blond. lib. 10. deca. 2. Egna. li. 3.
ROBERTVS
, qui & Rupertus, Bauariae Dux, deiecto Venceslao, imperat anno mundi 5362. à Christo nato 1400. Hic vt Florentinis gratum faceret, ad comprimendam Galeatij potentiam, in Italiam traiicit: verùm cum eo ad Benacum cõgressus, facilè repellitur: vnde mox ad Venetos deflexit: & incassum Florentinis adnitentibus ne Italia exiret, in Germaniam retro abiit, paci, religioníque vacaturus, Florentinos interim in magno relinquens discrimine. Obiit post annos ex quo imperauit decem. Vide vt supra.
CYRISCELEBES
, quem alij falsò Calapinum dicũt, Baiazetis filius natu maximus, cum fratribus post patris cladem fugiens, Asiáq; à Tamberlane spoliatus, & ad Imperatorẽ Constantinopolitanum pro singulari praeda deductus, regiéque apud eum educatus, postea summa Imperatoris clementia solutus est: in Asiámq; discedẽs, paternum imperium recuperat. Instauratis itaq; imperij viribus, aduentanti Sigismundo Hungariae Regi fortiter se opposuit, qui Salumbezenes campos occuparat, sperans vires non resumpturos Turcas post tantam à Tamberlane acceptam cladem: sed non magis sibi fauente fortuna quàm, cùm ad Nicopolim pugnans cum Baiazete, fauerat, fugere cogitur Sigismundus: cuius pedites ante sagittis confossi sunt, quàm in pha langem dispositi cominus cõgredi cùm hoste potuerint: equites verò ad primum statim aduentantis hostis impetum terga verte runt. Victor Cyriscelebes cum Despotam bello lacessere inciperet, morbo praeuentus in ipso aetatis flore obiit anno regni 6. Pau. Iouius de rebus Turcicis.
ORCHANES
patri Cyriscelebae, tenella adhuc aetate adolescentulus, ac vnicus imperij haeres, ad imperium cùm conaretur paucorum studio atque opera admitti, à Mose patruo interficitur. Moses statim dignum illo parricidio exitium tulit, à fratre Mahomete vita bonísque priuatus. Sunt qui hunc Mahometem, nulla prorsus facta de Cyriscelebe, Orchane, & Mose mentione, à morte Baiazetis statim imperasse tradant: quare nullam hîc supputationis annorum rationem habuimus, sicuti nec Chronici. Vide vt supra.
MOSES
Orchanẽ nepotem, cui erat patruus interfecit: ipse quoque à fratre Mahometo vicissim interfectus est. nec connumerantur ambo in serie Turcicorum Imperatorum, quòd paucis admodum diebus imperitarint. Vide Richerium de rebus Turcicis lib. 1.
MAHOMETES
huius nominis primus, Mustaphae & Mosis, eius inquam qui Orchanem ex fratre nepotem è medio sustulerat frater, post Baiazetem Turcis imperat anno mundi 5359. à Christo nato 1397. Sunt qui ea quae de Cyriscelebe feruntur, huic vni tribuant. Is itaque Bulgaros & Valachos praedis & cladibus afflixit, tributúmq; magnum imposuit. Arma deinde in Satrapas Asiae vertit, loca omnia quae Tamberlanes occu pauerat recepit: nihil generis propinquitate commotus, Turcicę nationis cõplures principes ex Galatia, Põto & Cappadocia pul sos extirpauit: alios autem integros atq; incolumes seruauit. Reuersus in Graeciam, Adrianopolim, quae caput est Thraciae, sedis imperatoriae loco habuit, pulsis illinc Christianis. Obiit anno imperij sui 17. regni verò Caroli hoc nomine sexti Francorum Regis 35. Vide Richer. li. 1. & Cosm. Munst. lib. 4.
nn
SIGISMVNDVS
, Hungariae & Bohemiae Rex, Venceslai frater, mortuo Alberto communi omnium assensu Imperator creatur anno mundi 5372. à Christo nato 1410. Hic Imperatoriae planè indolis, sapientia, eruditione, probitate ac liberalitate clarus, doctos fouit, ac dignitatibus ornauit. Attamen ab Amurathe Turcarum principe graui praelio victus, castris etiam exuitur. Hic per triennium magnam Europę partem peragrauit, quò schisma Christiano nomini calamitosissimum extirparet: quare effecit vt reiectis adulterinis tribus Pontificibus qui Barionae sedem inuaserant, Oddo Columnius omnium consensu Põtifex declararetur. obiit Sigismundus nulla relicta virili prole, cum annos 27. imperasset. Vide Egna. li. 3.
ALBERTVS
Dux Austriacus, post Sigismundi obitum Imperator designatur anno mũdi 5399. à Christo nato 1437. Hic Sigismundi gener cùm esset, post eius obitum haeres regnorum Bohemiae & Hungariae factus est. Morauos ac Sarmatas intra suos fines quiescere compulit. Bohemiae factiones compescuit: Amurathẽ Turcam, qui Hungariã inuaserat, fugauit: Synderouiam in deditionem accepit: inde in Graeciam contendens, Thessalonicam expugnauit. Austriam repetens, moritur anno imperij sui (proh dura fata) secundo. Vide vt supra.
PHILIPPVS
Maria, obtruncato Ioanne fratre supradicto, armis paternum Mediolanensem inquam ducatum repetiit anno mundi 5379. à Christo nato 1417. Callidus hic in bello pacem, in pace, bellũ poscere visus est. Discẽdi auidus semper fuit, callidus, sagax, liberalis, in iniuriis relaxãdis facillimus, statura procerus, vultu formidabilis, maturo consilio, arte, ac validissimis armis, tyrannos qui suę ditionis ciuitates occupauerant, è medio sustulit. Recuperauit Comum, Tricium, Bergamum, Brissiam, Placentiam, Laudem, Cremonam quoq; subegit. Io. Iacobus Montisferrati Marchio, veritus huius potentiam, Vercellas, Alexandriã, Astámq; sponte Philippo restituit. Suo praeterea dominio Genuam maritimam vrbem potentissimam adie cit. Genuenses itaq; subacti, ac eius subditi, Alphonsum Neapoli, & Io. Nauarrae Reges, & magnum magistrum S. Iacobi Compo stellani fratres, cum aliis primoribus supra 100. & equitibus clarissimis vltra 200. pręlio nauali ceperunt: quos ad se perductos humanissimè excepit: ac multis donatos muneribus dimisit. cum illorum regnum ac ditionem totam sibi vindicare, aut occupare facilè potuerit. Tandem foedissima libidine insaniuit. & mutata fortuna, nulla relicta virili prole, obiit ventris profluuio anno salutis 1447. Vide Paul. Iou. & Supple. Chro. li. 14.
BEATRICINA
, antea Facini Canis vxor, iam vetula, nupsit praedicto Philippo, & numerauit dotẽ aureorũ 400000. hanc postea vt suspectam interfecit. Deinde Mariam Amidei Sabaudiae Ducis filiam in coniugem ductam, praeuentus morte, intactam dimisit. Vide autores quos supra.
nn 2
AMVRATHES
, hoc nomine secundus, Mahometis supradicti filius, patri in Turcarum imperio succedit anno mundi 5376. à Christo nato 1414. Hic cognita patris morte, ex Asia in Thraciã cupiens traiicere, Mustapham patruum cui Gręci fauebant, auxiliúmq; ferebant, fundit, ac delet. Primus pro tuitione corporis, Ianizaros, Christum abnegantes, instituit, quorum viribus & ipse, & qui ipsi successere, totum penè debellarunt Orientem. Is Hungariam, Bosinam, Albaniam, Valachiam & Grae ciam infestauit: Venetis Thessalonicam ademit. Ladislaum Polo niae Regem, & Iulianum Cardinalem, ac Huniadem vicit. Regnat annos 34. Vide Riche. li. 1. Pau. Iou. & Cosm. Munst. lib. 4.
SCANDERBEGVS
, siue Scanderbechus, sic dictus à Turcis inter circuncidendum: antea enim vocabatur Georgius Castriotus, is inquam à patre, Epiriatq; Albaniae, seu Macedoniae, principe, datur obses Amurathi Turcarum Regi septimo: qui eum tandem post multa egregia facinora, expeditioni, quam aduersus Hungaros parabat, praeficit: porrò ad hos cùm res malè Turcis cederet, desciscit Scanderbegus, atq; à secretario Bassa literas ad Croiae magistratus extorquet, in quibus nomine Amu rathis, ciuitas ac praefectura sibi tradatur. sic Croiam patriam recipit circiter annum mundi 5409. à Christo nato 1447. Caeterum Amurathes Epirum cum ingẽti exercitu repetit: at Croia frustra per aliquot menses oppugnata, moerore animi obiit. Vide vt supra. & Marinum Barletium li. 1.
CAROLVS
huius nominis septimus Francorum Rex, vnicus Caroli sexti silius, patri in regno succedit anno mundi 5384. à Christo nato 1422. Tunc regnum Frãcicum turbulentissimum fuit, nam Anglorum Burgundionúmq; bello petitus Carolus, omnibus penè regni finibus amissis, ad Bituricenses se contulit, apud quos mansit: quare ab hoste Bituricensium Rex per iocum dictus est. Henricus sororis Caroli filius inter titulos, Angliae, Franciaeq́; Regem se scribebat: qui etiam Parisiis in Francię Regem coronatus est. Ioanna puella, armis instructa, militis subit munus: obsessos Aurelianenses iuuat, hostes cogit obsidionem soluere: per loca ab hostibus occupata Regem Carolum Remis consecrandum ducit, multásq; in itinere vrbes recipit: tandẽ ab hostibus capta, Rothomagi exuritur. Lutetia Francorum armis Angli pelluntur. Pragmatica sanctio in concilio Basiliensi aedita, à Rege probatur, & in Senatu Lutetiae promulgatur. Vniuersam Normaniam Carolus recuperat: Angli expul si, praeter Calitium & vicina aliquot loca nil in Gallia possident. Delphinus secundò à patre deficit, aduersus quem pater bellum mouet, & spoliatum rebus omnibus, ne à quoquam excipiatur inhibet: porrò ad Burgundiae Ducem ille profugit. Regnat Carolus an. 38. Vide Gaguin. li. 9. & 10. & Aemy. li. 10.
LVDOVICVS
Caroli septimi filius, apud Burgundiones agens, nuntio paternae mortis accepto, in Galliam confestim transit, ac Francorum Rex creatur anno mundi 5422. à Christo nato 1460. Bellum geritur, bonũ publicum, vulgò dictum, de quo fusissimè tractat Philippus Cominius, & syncerissimè. nam huic bello interfuit. Regnat Ludo.an. 23.
nn 3
IOANNES
, Manuelis Palaeologi filij, filius natu maior, post mortem patris in imperio succedit Cõstantinopolitano, cir citer annũ mundi 5395. à Christo nato 1433. Paci hic ac concordiae magis quàm bello studens, comitatus totius Graeciae comitibus, cùm sacris, tum profanis, atque Eugenij huius nominis quarti Pontificis autoritatem secutus, Ferrariensi, quod deinde Florentiam translatum est, cõcilio interfuit: susceptúsque est ab Eugenio Imperatorum more: atq; ex duabus, nempe Graecorum ac Latinorum Ecclesiis, vna facta est. Tunc à Graecis ac Latinis de processione Spiritus sancti damnatus est error. Reuersus Imperator, haud ita diu superuixit. Vide Egna. lib. 2. & Cosmog. Munst. li. 4. Plati. & Volater.
CONSTANTINVS
, septimus Manuelis filius, mortuo sine liberis fratre Ioanne supradicto, Constantinopoli imperat, circiter annum mundi 5409. à Christo nato 1447. hic ab initio Peloponnesi Rex, Draconis cognomen inditum accepit, ob eam quam in Turcas exercebat ferocitatẽ. At verò à Mahomete Amurathis secundi filio capta Constantinopoli, ipse Constantinus ad portam trepidus se recipiens, fugientium trepidatione oppressus obiit: cuius caput pilo affixum, totis castris ad ludibrium hostis gestauit: anno mundi 5414. à Christo nato 1452. Id mirum, atq; in fatis quasi habendum, nempe quòd à Constantino Magno Helenę filio Constantinopolis, vrbs Ro mę semper aemula, cõdita aut instaurata sit, ac sub Cõstãtino, qui eiusdem nominis matrem haberet, capta, Turcarúmque iugo ad hanc diem sit subdita. Vide vt supra.
CAROLVS
, Philippi Burgundiae Ducis filius, patri succedens, bellicosus ac strenuus, bellũ gessit aduersus Ludouicum Francorum Regem, huius nominis vndecimum, cum quo postca foedere inito, in Leodienses bellum mouit, quos & debellauit. Nouesium quod alij Nussiam vocant, agri Coloniẽsis oppidum, diu obsedit, hocest annum integrum. Huc autem maximè spectabat Carolus, vt imperio Diocesim Coloniensem adimeret: aduersus hunc expeditionem parat Fridericus Imperator: Tandẽ foedus hac cõditione ineunt, vt Maximilianus Friderici filius, Mariam Caroli Ducis filiam vnicam, in vxorem accipiat. Pugnauit Carolus semel atque iterum, infeliciter quidem, cum Heluetiis. Caeterùm ad Nansen contra Argentinensium Helue tiorúmque auxiliares copias dimicans, à Renato Lotaringo victus miserè occubuit, anno mũdi 5437. à Christo nato 1475. Hic antequam pater moreretur, bellum etiam Gandauis intulerat. Vide Chro. Philippi Cominij, & rerum memorabilium Paraleipomena.
BARTOLOMAEVS
Coglio siue Coleo, Bergoma, clarissima ortus familia, Dux exercitus Venetorum creatus est, atq; à Carolo Duce Burgundionum supradicto & Ioanne Andegauensi Duce, per priuilegia autentica in familiis eorum ascriptus. Hic bellicis artibus instructus, consilio item, prudentia, ac humanitate maximè pollebat: huius etiam aulae amplitudo, pom pa & gloria, omnium ferè principum aulas aequabat. Videto Supplementum Chronicorum lib. 16.
nn 4
CALIXTVS
Papa huius nominis secundus, in Pontificem eligitur post Gelasium huius nominis secundum, anno mundi 5080. à Christo nato 1118. fuit hic natione Burgundus, frater Ducis Burgundiae, prius Archiepiscopus Viennensis, diuinarum scripturarum peritissimus, nec ab humanioribus literis abhorrẽs. Sanctum Iacobum Apostolum coluit: in cuius honorem Compostellanam ecclesiam in Archiepiscopatum erexit. Videto Trithemium: pręfuit Ecclesiae in summo Pontificatu annos ferè sex.
PIVS
, huius nominis Papa secundus, creatur Pontifex anno mundi 5419. à Christo nato 1457. Hic Aeneas Syluius antea vocatus, natione Tuscus, patria Senensis, vir vndecunque doctissimus, Philosophus, Orator, & Poëta insignis, multa doctrinae ac ingenij sui monimenta posteris reliquit. In concilio Basiliensi Praelato cuidam minister fuit: deinde in Scribam Can cellariae Friderici Imperatoris, huius nominis tertij, assumptus, & Poëta ab eo, Laurea recepta creatus, primò Episcopus, postea Cardinalis, tandem Papa omnium suffragio electus est. Obiit Anconae, Friderico, huius nominis tertio, imperante. Videto vt supra. Pontificatum gessit annos sex.
PAVLVS
, hoc nomine Papa secundus, Pio supradicto in Pontificatu successit, anno mũdi 5425. à Christo nato 1463. Hic Petrus Barbarus antea dictus, Eugenij huius nominis quarti Pontificis ex sorore nepos, sedit annis ferè 7. corpore fuit amplo, & maiestatis Pontificiae digno. Duo bella toto suo Pontificatu in Italia suscepit. Robertum Sigismundi Malatestae filium aggressus est. Cęterum pauperum curam gessisse perhibetur, imperiosus tamen ac fastu plenus cùm esset, odiosus omnibus fuit. Eius prima cura fuit, vt quę victui essent necessaria, vrbi non deessent. Die quadam cùm iucundissimè coenasset, apoplexia correptus obiit. Vide Chronicorum Supplementum.
SIXTVS
huius nominis Papa quartus in locum Pauli supradicti suffectus est, Pontificatúmque obtinuit anno mundi 5432. à Christo nato 1470. Hic natione Ligur, ordinis Minorum generalis antea minister, sedit annis tredecim. Hic cùm alioqui fuisset vitae pientissimae, ac in pauperes & religiosos munificentissimus, attamen suos nimis amauit, eis diuina & humana cõtribuens, idest ecclesiastica & temporalia bona, praeter Dei & Romanae Ecclesiae dignitatem ac honestatem: & quędam bella iudicio multorum praeter aequum suscepit: imprimis contra Laurentium Medicen, & Florentinos, quibus multa damna intulit: & contra Ferdinandum Apuliae Regem, dein contra Venetos. Tandem febre correptus, cum audisset foedus ictum inter Venetos & reliquos principes, expirauit. Hic festa seraphici Francisci, conceptionis & praesentationis D. Mariae, & S. Annae & Ioseph celebrari iussit. Vide vt supra.
nn 5
ALEXANDER
Targinus de Imola, siue Imolensis, Iureconsultus doctissimus, claruit temporibus Friderici Imperatoris huius nominis tertij, & Sixti Papae, huius nominis quarti, de quibus supra mentionem fecimus. Hic Alexãder, in vsum eorum qui iurisperitiae operam dant, aliquot libros cõscripsit, quos nominatim descriptos habes apud Ioannem Trithemium.
ANDREAS
Barbatias legum peritissimus, multa praeclara in iure edidit opuscula, quorum nomenclaturam potes etiam apud Trithemium legere.
FRIDERICVS
Austriae Dux, post Albertum imperat anno mũdi 5401. à Christo nato 1439. hic pacis atq; otij stu diosissimus fuit: seditionem mouentes Austriacos facilè compescuit. bellum à Matthia Pannoniae inferioris Rege illatum, com posuit: in Flandros mouens, qui filium Maximilianum ceperãt, & asseruabant, recepto filio paucorum poena contentus, omnem discordiarum fomitem sustulit. Romae vnà cum vxore Heleono ra, siue Leonora, Lusitani Regis filia, coronatus, inde Neapolim ad Alphonsum vxoris necessarium ac sanguine cognatum, diuer tir, à quo, & ab ipsis postea Venetis, summo honore, & apparatu excipitur. Iterum Romã voti reus petit, priuati more, atq; humili veste indutus: quo voto damnatus ad suos redit: & quiescente Germania, moritur anno imperij 53. Maximiliano prius Caesare designato. Vide Baptistam Egnatium, Romanorum principum li. 3.
HELEONORA
, siue Leonora, supradicta, Lusitanię Regis filia, vxôrq; Friderici Imperatoris, Romę cum marito Imperijcorona insignitur anno mũdi 5412. à Christo nato 1450. Ex hac Maximilianum, qui postea imperat, sustulit Fridericus. Vide Egnatium ad calcem libri tertij, in Friderici Imperatoris supradicti vita.
RENATVS
Lotaringiae Dux, Apuliae Regis ex filia nepos, à Venetis solicitatus spe regni Apuliae obtinendi, quod sibi haereditate materna debebatur, Venetias iuit. Foedere cum Venetis percusso, in Ferrariensem agrum bellum mouet, atq; vrbis ipsius, Ferrariae inquam, oppugnationem adgreditur. Verùm ab Alphonso Aragonum Rege fortiter pulsus, cum exercitum viribus eneruari, ac se ob aëris intemperiem mala valetudine affici sentiret, inglorius in patriam rediit, circiter annum à mundo condito 5404. à Christi natiuitate 1442. hunc perhibent fuisse probitatis eximiae principem, nec à maioribus degenerasse, qui verè pij, & syncerae fidei cultores semper sunt habiti. Videto Supplem. Chronicorum li. 16.
IOANNES
, Calabriae ac Lotaringię Dux, primogenitus Siciliae Regis filius, magnanimus, bellicosus, & aequitatis amantissimus extitit. Videto vt supra.
FRANCISCVS
Sforza, Sforzae à Cutiniola filius, Philippi Mariae Vicecomitis gener, ab eodẽ adoptatus est, & angue, insigni familiae donatus, anno salutis 1430. socero defuncto, proximo statim anno, ob singularem virtutem Mediolani principatum adeptus est. Hic Sforzae cognomen à Sforza patre bellicoso traxit: qui humilis & abiectus, cum se militiae tradidisset, per vim ab aliis quicquid cuperet extorquebat, sicq́ue Sforzae cognomen assecutus, vt proprium nomen semper postea habuit, & ad posteros cognomen transmisit. Hic per cunctos gradus, ad summum militiae culmen conscẽdit. Contra Eugenium Papam, cõtra Florẽtinos, Venetos, Mediolanẽses, nõ semel victor, Guel forum, ac Gibellinorum nomen ferè è medio tulit, Italiae vniuersae propemodum factus terror. Composita cum Venetis pace, multae Italiae ciuitates eius exempla secutae, arma deposuere. Intus forísq; pacatis omnibus, à fundamentis denuò erexit castrum Mediolani, quod Iouis dicitur, à populo antea dirutum. Magnum illud hospitale, aegrotis recipiendis, aedificauit, quod regali censu ditauit, opus in orbe rarum. Vtdiui Ambr. tẽplum erigeret, multum auri expendit. Tandem verò hic tantus vir, adeò libidine exarsit, vt adolescentum flagitia superarit. rexit an. 16. obiit, sex filiis, duabúsq; filiabus relictis, anno salutis 1466. Vide Supple. li. 15. & Archie. Antoninum.
GALEATIVS
Maria, Francisco Sforzae patri defuncto, statim in Mediolani principatu succedit, pulsa matre quae rem cum eo administrabat: multis hic se inquinauit flagitiis: quamobrem adulteriis, homicidiis, incestibus, sacrilegiísque pollutus anno administrationis 9. liberis 4. relictis, in aede Diui Stephani vulneribus est confossus. Vide Supple. Chro.
MAHOMETES
, hoc nomine secundus, Turcarũ verò Rex octauus, Amurathi, etiam huius nominis secundo, succedit anno mundi 5411. à Christo nato 1449. Hic regnum à parricidio auspicatur, fratrem paruulum, ne pater solus sepeliretur, opera Mosis interficit. Impiissimus nullum Deum credidit: Mahometem suum, Pseudoprophetam sui similem dixit: Prophetas ac Patriarchas risit, ac nugas duxit: huic tametsi impio, fauit aliquando fortuna. Nam magni cognomentum Othomannicae familiae quaesiuit. Duo Christianorum imperia Constantinopolitanum & Trapezuntinum subuertit: regna 12. ademit: ducentas vrbes Christianas cepit: Ipse colico dolore correptus, quarto demum die moritur, anno aetatis 58. regni 31. Richer. li. 1. Paul. Iou. Egna. li. 2. Cosm. Mun. li. 4.
BAIAZETES
hoc nomine secundus, Mahometis supradicti filius Ianizarorũ opera Turcis imperat anno mũdi 5442. à Christo nato 1480. Hic minorẽ fratrem Zizimũ, quem primores Imperatorẽ exposcebant, vincit ac fugat: qui à Rhodi prae fecto ad Carolũ octauum in Galliam mittitur. Porrò Baiazetes Caramanno fuso, quaecunq; is cis & trans Taurum Turcis ademerat, recepit: Valachiam subegit: In Sultanum Aegyptium mo uit: Sed is potentior, vtpote qui Mamaluchos, post Caramanni caedem fugitiuos exceperat, ac Arabum maximas copias ad sui tuitionem alebat, Baiazetem saepe debilitat, ac profligat: postea Cerauniorum montium accolas subdit. Venetis Methonẽ, nunc Modonem, Nepanthum, olim Naupactum, & Dyrrachium ademit. Acomathem primogenitum decrepitus Baiazetes absentem in locum suum substituit: Sed, Ianizaris Zelimo suffragantibus, cogitur pater Zelimum pro Acomathe substituere. paulò pòst imperio deturbatus à filio Zelimo, ab eodem filio veneno necatur, anno regni 30. Vide vt supra.
SIGISMVNDVS
Malatesta Arimini princeps, Pandulphi Malatestae filius spurius, bellicosus admodum, splendidus & liberalis fuisse perhibetur: interim tamen multis flagitiis inquinatus turpi nota nomen suum inussit: ideóq; diris & armis Pontificum obnoxius fuit. Hic tres duxit vxores, primam Crimigno lae comitis filiam, quam mortuo patre repudiauit: cùm tamen do tem ex ea amplissimam percepisset: Secundam Nicolai Estensis, Ferrariae principis filiam, generosam ac probam: hanc nihilominus paulòpost veneno sustulit: tertiam Francisci Sfortiae filiam, praeclaram & modestam, quam tandem propriis etiam manibus, vt mensuram scelerum suorum impleret, apprehenso ac fortiter presso iugulo suffocauit. Vide Supplem. Chro. li. 15.
ROBERTVS
Malatesta Sigismũdi filius, etiam nothus, patri in principatu Ariminensi succedit, anno mundi 5428. à Christo nato 1466. Fuit hic moribus patri dissimilis, belli etiã artibus, & praeclaris rebus gestis ornatissimus. pro Venetis, sub quorum stipẽdiis diu militauit, varia mortis pericula adiit. Cum Galeatio Mediolanensium Duce, & Florentinis suas coniunxit copias, & oppida omnia quae Pontifex patri in Ariminensi agro ademerat recepit. Hic Alfonsum Calabriae Ducem, alioqui fortissimum vicit, ac fugauit: quo in bello, prae ardore pugnae nimio, in dysenteriam incidit, nec ita diu, hoc dolore correptus, superuixit. habuit in vxorem Elisabetam, Vrbini Ducis filiam. Vide vt supra.
IO. MARIA
, patre, ab Andrea à Lãpognano, interẽpto, à Senatu populóq; adhuc paruulus Mediolanẽsium Dux creatus est anno mundi 5438. à Christo nato 1476, Bonae ip sius ma tri & consanguineis quibusdam, atq; primoribus, regiminis cura commissa. Hic inter viuendum ac moriendũ infelicissimus fuit. Nam tutores breui Bonam à gubernatione repellunt: & Ludouicus patruus atq; tutor, atte & astu principatũ inuadit, permittens adolescentem à virtutibus deflectere, & voluptatibus operam dare. Nec prius hic tantum suum malũ aduertit, quàm cùm morti esset vicinus, hausto iam veneno quod ei pararat patruus. Itaq; hoc pacto, cum annos 26. mensésq; 9, Ducem nomine tantùm egisset, inglorius diem clausit extremum, Francisco Sforza secundo, filio relicto, ex Isabella Ferdinaldi Neapolis Regis filia suscepto. Morti eius ac funebri pompae Christianissimus Ca rolus Galliae Rex, qui Neapolim tunc petebat, interfuit. Vide Supple. li. 16. & Archie. Antoni.
BONA
, Sabaudiae Ducis filia, inter omnes Heroides laudatissima, Galeatij Mariae olim vxor, peperit illi quatuor filios, duos mares, totidémq; foemellas. Haec 10. Gal. Mariae filio adhuc paruulo tutrix à viro moriente relicta, parùm admodùm in admi nistratione perseuerauit, à Ludouico Sforza, Mauro vocato, ado lescentis patruo, & tutore deturbata, ac in ordinem redacta. Vide autores quos supra.
INNOCENTIVS
, huius nominis Papa octauus, Pontificatum obtinet anno mundi 5445. à Christo nato 1483. Hic patria Genuensis, in rebus gerendis prudens, magnanimus ac constans, meritò Innocentius dictus est, ob morum sanctimoniam. sedit annis octo. Pluribus de hoc Innocentio tractat Iacobus Philippus Bergoma, qui eum, dum Cardinalis esset Innocentius, nouit, & cum eo aliquando verba fecit. Vide Supplem. Chron. lib. 16.
LAVRENTIVS
Medices inter Florentiae nobiles & primores facilè primus (tametsi non Princeps) summa prudẽtia, ac singulari virtute, omnia suo arbitrio, in patria admistrauit. An gelus Politianus & Marsilius Ficinus, viri vndecunq; doctissimi, huius alumni fuere. Hic sapientissimus fuit, literarum, literatorúmq; amantissimus, in quo probitas, iustitia, atq; fides domicilium elegisse visae sunt. Praeterea fortis etiam atque magnanimus cùm esset, pericula saepe à suorum ceruicibus bello propulsauit: nomen Thuscum ad barbaras gentes protulit, ampliata etiam ditione sua multis vrbibus ac oppidis. Quinetiam huic Re ges atque respublicae, Sultanus denique ipse legatos & munera, tanquam altero Octauio Caesari miserunt. Sixtus & Innocẽtius Pontifices hunc tanquã dilectissimum filiũ in pretio habuerũt. Hic in funere suo, ad aui Cosmae exemplum, nullam peragi põpam mandauit, quod & obseruatum est. Videto vt supra.
oo
CAROLVS
, huius nominis octauus Frãcorum Rex succedit patri Ludouico, anno mundi 5445. à Christo nato 1483. annum ferè attingens 14. Hic bellum aduersus Britones mouit: ad fanum Albini insignem de Britannis, seu Britonibus victoriam reportauit, vix siquidem dimidia pars cxercitus aduersariorum superfuit. Rex religiosè nimis Hispano Regi Ruscinonis, & Perpiniani Comitatus reddidit. Regnum Neapolitanum recuperat, principibus & nobilibus militantibus suis sumptibus. Romae à Papa Imperator Constantinopolitanus pronuntiatur. Alphonsus Portugalliae Rex, cum filio Ferdinando in Siciliam fugit. Neapolim cum pompa, & triumpho ingreditur Rex. Vniuersi Italiae principes & ciuitates coeunt vt obsessis itineribus Regem intercludãt, qui nobilem & ingentem victoriam Forno uiensem reportans (cùm tamen perquàm modicas copias haberet) victor in Franciam rediit. Sed Neapolis ad Ferdinandũ post annum defecit. Rex repentina morte obiit Amboesiae, nullis relictis liberis, anno regni 14. sepultus est in aede Diui Dionysij ad Parisios. vixit annos ferè 27. porrò mortuus est, dum animi laxandi gratiaex ambulacro cum vxore pila ludentes aspicit. Vide Rober. Gaguin. lib. 10. & 11. & Paul. Aemyl. lib. 10. & vltimo. Latinè scire Carolum pater vetuerat, praeter hoc vnum, Qui nescit simulare, nescit regnare. Collegium prostitutarum poenitentium, hoc Rege, Lutetiae instituitur: & conuentus trium ordinum in vrbe Turonum fit.
ANNA
, Francisci Britanniae Ducis maior natu filia, patre mortuo nupsit Carolo octauo recõciliatis Britonibus, cõplurésq; liberos ex eo peperit, quibus tamẽ omnibus superuixit pater. Cae terùm repudiata Margareta Maximiliani Imperatoris filia, Annam hanc, prius eidem Maximiliano per legatũ nuptam, in vxorem duxit Carolus octauus anno salutis 1489.
ALEXANDER
, Papa huius nominis sextus, Pontifex creatur anno mundi 5453. à Christo nato 1491. Hic Calixti, huius nominis Papae tertij, ex fratre nepos fuit, apud eum à puero educatus, atq; institutus. Hunc valde terruit Francorum Rex Carolus, huius nominis octauus, quem postea acceptis conditionibus in vrbe excepit, parauítque ei palatium Diui Martini: ipse verò Põtifex timidus in arcem se recipit vsq; in proximum diem. subiugata itaq; à Carolo Roma, Papa, licet inuitus, eidem Carolo Turcarũ Imperatoris fratrem tradidit: atq; Valentinum Cardinalem filium (vt aiunt) obsidem dedit, vrbésq; Neapolitano regno proximas. Hic etiam Carolo Neapoli redeunti, frustra tentedit insidias, inito nouo foedere cum Hispaniae Rege, cum Venetis, ac cum Ludouico Sfortia, quorum ope fretus Regem Carolum in reditu intercludere tentabat Papa. Mortuo autem Carolo, pacem pepigit Papa cum Ludouico duodecimo, qui Carolo in regno Franciae successit. sedit Alexander hic, annis vndecim, Vide Supple. Chro. lib. 15.
CAE
. Borgia, dictus Valentinus, Alexandri supradicti filius, Flaminiã prouinciã, & Vmbriam sibi subiecit: verùm ciues, principis qui fugatus erat, amantissimi, eum hoc Valentino exacto, reuocarunt. haec sub mortem Alexandri patris eius acta sunt. Videto vt supra. Hic relicto Cardinalitio pileo, galeam assumpsit.
MAXIMILIANVS
, Friderici Imperatoris huius nominis tertij filius, post patrem solus imperat anno mũdi 5454. à Christo nato 1492. Hic antequam imperaret, exercitum in Flandriam duxit, & Mariam Burgundam in vxorem accepit: nec multò pòst cum Ludouico Frãcorum Rege, huius nominis vndecimo, graui praelio propter principatum Burgundiae congreditur, postea cum eo in annos 7. inducias facit. Austriam, quam Matthias Hungariae Rex occuparat, Maximilianus recuperat. Priore vxore defuncta, Blancam Mariam Galeatij Insubriae Ducis filiam, vxorem duxit: Burgundiam statim inuasit, va riè pugnatum est, tandémq; pax inita. Sfortia Mediolanum recipit, Gallis pulsis, quos dum insequitur, incautus capitur, & in Galliam ducitur, anno Domini 1500. Imperauit Maximilianus annos 27. literas, & literatos coluit, profitebatúrque eos se in precio habere qui aliis praestarent. Vide Baptistam Egnatium li. Romanorum principum tertio, & Paul. Aemy. in Ludouico supradicto: item Chro. Reg. Franc. & Chro. Carion. li. 3.
MARIA
, Caroli Burgundiae Ducis filia vnica, Maximiliano antequam imperaret nupsit, ac post annos quinque, relictis Philippo & Margareta liberis, ex equo decidens, fracta ceruice, obiit anno mundi 5443. à Christo nato 1481. Vide vt supra.
LVDOVICVS
Sfortia, cognomento Maurus, Franc. Sfor. filius, tutor nepoti Ioanni Galeatio à Senatu vnà cum Bona, adolescentis matre, atq; aliis primoribus datus est. Fuit ingenio astuto ac callido: Bonam, tutorésq; alios à principatu statim deturbauit: adolescentem principem vt genio indulgeret permisit: ne administrationi intenderet, dum voluptatibus ac deliciis irretitur. id etiam fortè eo astu fecit, vt inuisum iuuenem populo redderet. Porrò cùm adoleuisset Galeatius, atq; administrationi esset idoneus, veneno eum praeuenit Ludouicus: arripuítq; principatum & in suam etiam sententiam arte vel maxima Senatum ac primates traxit, omniúmq; suffragia sibi comparauit. Ducem itaq; aut potius tyrannum, enecato adolescente annis 5. egit, ac mensibus 6. Quare ab exercitu Gallorum terrritus, in Germaniam aufugit: ac post annum reuersus, & cum aliquot Heluetiorum copiis per Nouarram Mediolanum petens, an. D. 1500. à suis proditus est, atque à Gallis captus, in Galliam perductus est, vbi quasi scelerum poenas luens, priuatus & vinctus interiit. Vide Pau. Iou. Supplem. Chro. li. 16.
MAXIMILIANVS
Sfortia Ludouici praedicti filius, in Flãdria cum Frãcisco fratre educatus, post varias rerũ mutationes circa principatũ suũ, à Carolo quinto tandem reuocatus Mediolano praeficitur, eo nomine vt Imperatoris res agat, ac pecuniam ei corradat. Verùm huic fatale fuit, fortè ob scelera paterna, priuatum ac extorrem viuere. Nã vix principatũ, ac naturale solum attigerat, cùm à Francisco Valesio, qui ius suum armis repetebat, Mediolanumvnà cum Maximiliano capitur an. D. 1515. attamen tanquam ab humaniss. & Christianiss. Rege, ac consanguineo, datur illi pẽsio annua 36000. aureorum: facta potestate vt liberam in Francia vitam ducat: in qua etiam obiit, princeps alioqui non contemnendus. Vide vt supra.
oo 3
PHILIBERTVS
Sabaudiae Dux octauus, succedit patri Philippo anno mundi 5457. à Christo nato 1495. Hic pietatem summopere coluit, magnanimus, speciosissimus, atque omnibus acceptissimus fuit, pulcher etiam ob elegantiam cognominatus. Magaretam coniugem accepit, quam ex Maria Caroli Burgũdiae Ducis filia susceperat Maximilianus. obiit multa commendatione dignus, nullis interim relictis liberis: quare ei Carolus frater successit. Vide Allobrogum, siue Sabaudiae Chro.
MARGARETA
Imperatoris Maximiliani filia, vt dictum est, ac Philiberti supradicti relicta, animum pudicum atq; amorem erga virum castissimum testata est, tum quòd nullum superin duxerit coniugem, vitam perpetuò cęlibem ac laudatissimam ducens: tum quòd in vrbe quam vulgo Burgum in Bressia vocãt, templum nobile ac celebratissimum extruxerit, quod inter Europae nuper structa aedificia, tanquam opus rarum ac perce lebre praedicatur: necid quidem ob templi amplitudinem, sed potius ob artis ornamenta ac splendorem, vt omnium conspicientium oculos in admirationem trahat. Verùm aedificij decus ac splendorem longè superat sepulchrum candidissimo marmore extructum: vbi extat amantissimi coniugis effigies ad viuum expressa: in quod signum quicquid ars sculpendi vnquam valuit contulisse, ac deprompsisse videtur. haec Ducis effigies hinc & inde habet duarum Margaretarum marmorea simulachra ad viuum etiam formata: nempe Margaretae vxoris praedictae, & Margaretae alterius, quae Ducis mater extitit. Vide vt supra.
IASON
Maynus, nobilis Mediolanensium Patricius, absolutissimus Iurisconsultus, ac orator facundissimus, Eques auratus, & Ducalis Senator, claruit temporibus Friderici & Maximi liani, Imperatorũ, apud quos legationes obiit nomine Ludouici Sfortiae Mediolanensium Ducis: atq; legationis munere egregiè desunctus, ab iisdem dona varia cum summis priuilegiis reportauit. Hic intra Oratores ab omnibus Christianis principibus ad Alexandrum sextũ hoc nomine Papam missis, dum Pontificatum auspicaretur, palmam facilè retulit. facundia, necnon interim facetiis ornatus fuit. Papiae, Pisae, ac Paduae ius interpretatus est annis 50. ex omnibus Europae finibus clarissimos ac no bilissimos alliciens auditores: tanti enim erat nominis, tantáq; scientia percelebris, vt in eius commendationẽ Lodouicus Cerrus medicus ac Poeta clarissimus, sic cecinerit:
Te quondam in terris hominem nouére priores,
Dum leges aperis, scitáque docta patrum:
At nunc, more Deûm, cùm des responsa petenti,
Es Deus, oracli Numen ad instar habens.
In Iure complures libros edidit. Orationes habuit ad Pontifices, & ad Imperatores supradictos: Caeterùm feliciter obiit anno aetatis 84. Vide Supplem. Chro. li. 16.
BARTOLOMAEVS
Socinus Senẽsis, domini Mariani legum interpretis celeberrimi filius, Iurisconsultus eximius inter legis interpretes in Hetruria extitit: doctrina siquidem & ingenio plurimum valuisse testantur adhuc plurimaeius consilia quae extant. Claruit eodem tempore quo Iason supradictus. Videto Supplem. Chro. lib. 16.
oo 4
IOANNES
Iacobus Triuulsius Mediolanensis, Francię Mareschalus seu Tribunus, ac praefectus militum Franciae in Ita lia, deuicta Alexandria Ludouicum Sfortiam Mediolano expulit, ac deinde Nouarra: quamobrem à Francorum Rege cui erat addictissimus, Mediolano praeficitur anno Domini 1499. Postea Lugdunum Galliae rexit, vbi diligentissimè, atque accuratissimè praefuit anno Domini 1514. Caeterùm Carnuti obiit non sine omnium planctu, ob synceram eius administrationem, anno aetatis 80. iussítque corpus suum Mediolani sepeliendum deferri.
THEODORVS
Triuulsius Marchio Picichitoni, praefectus militum Regis Neapolitani, deinde Dux exercitus Veneto rum ac Florentinorum, postea Eques ordinis à Francisco Valesio creatus, Mediolano praeficitur: tandémq; Mareschalus, siue Tribunus militum ab eodem designatus, Lugduni praeest: vbi summa fide, ac vigilantia, re administrata, eodem quo natus fuerat die obiit septuagenario maior, anno à Christo nato 1533.
PHILIPPVS
Archidux Austriae, Maximiliani filius, ex Maria, vnica Caroli Burgũdiae Ducis filia, vxorẽ duxit Ioannã, vnicã Ferdinãdi Arragonũ Regis filiã. Cuius nomine, post mor tem Isabellae socrus suae classe in Hispaniam profectus, Castellae regnum haereditario iure obtinuit. Post haec ad cõpescendum vetus inter Brabantos & Sicãbros bellũ, anno 1505. in Flandriam reuersus, multas Gueldrię vrbes partimvi expugnauit, partim ad deditionem compulit: ducémq; ipsum nomine Carolum pueritiam vixdum egressum, captiuum abduxit, vnáque cum liberis suis in aula sua liberaliter educauit. Flãdriae & Artesię comitatus Ludouico duodecimo iure feudi acceptos retulit: idq́ue Atrebati, delegatis ad id munus Guidone à Rupeforti, Gallię Cancellario & Ludouico à Lutzemburgo Ligniaci Comite. Re búsque ita compositis, cùm denuo instructa classe in Hispaniam contenderet, vi tempestatis in Anglię littus eiectus, ab Henrico Septimo Anglorũ Rege summo honore est exceptus: ita tamen vt exitus ei non patuerit, donec Suffortij ducem qui ex Albae rosae familia proximus Angliae haeres esse putabatur, quemq́; Henrici metu patria profugum in Sicambria ceperat, Anglo tradidisset. Post haec in Hispaniam profectus, non multò pòst supremum diem obiit, anno à Christo nato 1506. die 27. Septẽbris, aetatis 28. Vide Genealogiam Imperatorũ, & Chronica Chronicorum.
IOANNA
Ferdinandi Hispaniae Regis & Elisabetae filia, vxor fuit Philippi supradicti, quae peperit ei Carolum quintum Romanorum Imperatorem, & Ferdinandum Bohemiae ac Hun gariae Regem, filios: & filias Leonoram, Isabellam Mariam & Catharinam, Reginas Lusitaniae, Galliae, Daniae & Hungariae. Vide vt supra, & Paralip. rerum memorabil.
oo 5
LVDOVICVS
duodecimus Carolo octauo in regno Franciae succedit anno domini 1497. atque ann. 1499. ducibus Io. Iac. Triuultio & Albiniaco, expeditionem in Insubriam fecit. Hi cùm Alexandriam ac Papiam ce pissent, timore perculsus Ludouicus Sfortia, in Germaniam sese proripuit, Mediolanum illis tanquam bolum relinquens: hoc nuntio accepto Rex in Italiam penetrat, atque ouans Mediolanum ingreditur: inde exiens praefectum reliquit Triuultium. Porrò Sfortia è Germania rediẽs, Mediolanum recipit: statímque armis Francicis egredi cogitur: itaque Nouarram se confert, vbi à Francis capitur. Ann. 1502. regno Rex potitur Neapolitano, Duce Albiniaco: Fridericus regnũ priùs occupans, cum vxore ac filio in Galliam captiuus ducitur. Bononiam Rex à Bentiuolo occupatam, Papae reddit. Praeterea ad Aignadellum insignem de Venetis reportat victoriam, capto etiam Bartolemaeo d'Aluiano copiis Venetis praefecto, quem in Galliam perduxit: omnem ditionem quae tum Papae, tum Mediolanensi Ducatui adempta fuerat, recuperauit: quae ad Pontificem spectabant, ei reddidit. Tandem ann. 1512. Venetos, Hispanos, Papalésq; ad Rauennam debellauit. Haecvi ctoria maximũ principum numerũ captiuorum illi cum Rauenna vrbe tradidit. Obiit anno Regni 17. Vide Chro. Reg. Fran.
ANNA
, Caroli octaui relicta, nupsit Ludouico duodecimo, ex quo suscepit Claudiam, quae data est in vxorem Francisco Valesio, tunc Angolismensium Duci: & Renatam, Ferrariae Ducis nunc vxorem. Vide vt supra.
PIVS
Papa huius nominis tertius, Pontifex creatur anno mundi 5464. à Christo nato 1502. hic natione Hetruscus, Senis oriundus, Pij secundiex Laodamia sorore nepos, in genio ac literis claruit, laboris & inediae patientissimus fuit. Sed Pij auunculi exemplo in Gallos cõiurauit, quòd aegrè ferret Apuliam & non modicam Italiae partem eos subegisse. obiit mense 1. quo in Alexandri Pontificis locum suffectus fuerat. Vide Platinam.
IVLIVS
Papa huius nominis secundus, eodem anno Pontificatum obtinet quo Papa Pius supradictus, cui successit. Fuit hic patria Sauonensis, quae vrbs est Genuę subdita, parẽtibus natus obscuris, verùm cum fortunae beneficio, tum sua industria ad Pontificatum euectus est: acri & versuto ingenio fuit, animóque minimè abiecto. Patrimonium Petri nemo animosius tutatus est, neq; callidius quisquam amplificare in stituit. Gallis sub initiũ Pontificatus fauit: quare à Ludouico duodecimo adiutus, Bo noniã Ioanni Bentiuolo eripuit: ingratum tamẽ Gallis postea se praestitit. Rauennam à Venetis occupatam obsedit, ac expugnauit: Seruiam, Imolam, Fauentiam, Foroliuium à Venetis quoq; eripuit, atque alia non pauca loca: fuit equidem vt laborum patientissimus, sic iniuriarum impatientissimus, ac animo iracundo, quod vitium etiam generosissimos vrget ac rapit. Sedit annis 10. Vide vt supra.
LEO
Papa huius nominis decimus, in demortui supradicti Iulij locum suffectus est anno mundi 5474. à Christo nato 1512. Hic non obscuro loco natus (nempe ex clarissima apud Florentinos Medicum domo) educatus liberaliter fuit, bonísq; à prima aetate literis institutus: preęceptoribus vsus cum aliis, tum maximè Angelo Politiano: quem Medices familia, sicut & alios complures eruditos, indulgentissimè fouit. Fuit itaq; Leo vt natura, ita disciplina ac consuetudine mansuetus. Doctos amauit, nimirum ipse eleganter doctus. Ducem Vrbinatem, quandã ob causam, Ducatu priuauit, atq; in eius locum, quem habebat ex fra tre nepotem, Laurentium Reginae Francorum parentem substituit. In Ducem Ferrariensem idem tẽtauit, sed frustra. Sedit annos 9. Vide Platinam.
ADRIANVS
huius nominis Papa sextus, Caroli, qui etiã nunc imperat, olim praeceptor, Leoni praedicto absens substituitur anno mũdi 5483. à Christo nato 1521. Hic summus Theo logus doctrinam & grauitatem blanda quadam morum grauitate condiit: vt eius scripta testãtur: cuius vita cùm frugalis esset, parum placuit Romanis non paucis. In conferendis sacerdotiis perquàm parcus fuit: quòd nullis ea nisi idoneis & doctis danda iudicaret: fuit natione Teutho, è Traiecto, inferioris Germaniae ciuitate. Pontificem egit annum vnum. Vide vt supra.
FRANCISCVS
Valesius, defuncto Ludouico huius nominis duodecimo, nulla relicta prole masculea, vt sanguine propior in Regem inungitur anno mundi 5476. à Christo nato 1514. Hic Mediolanum statim recuperat. Ducem Maximilianũ Sfortiã capit: de Heluetiis victoriã reportat insignem. Posthaec in Flandriam Imperatorem Carolũ quintũ fugat anno Domini 1521. Hisdinum eodem anno Borbonio Duce expugnatur, cuius arx tormentis bellicis per aliquot dies concussa, in deditionem regiam venit. Anno sequente Fontarabia, in confinio Hispaniae capitur, ac praesidio munitur. postea Angli cũ Caesarianis Hisdinensem arcem duobus mensibus frustra obsident: extremámque Picardiae oram latè populantur. At verò, post annum vnum atque alterum, dum Papiam obsidet Franciscus Vale sius, subiugata iam tota ferè Lombardia, à transfugis, qui fidem Imperatori dederant (ò sortem iniquã, ac in re bellica, si vsquam alibi dominantem!) in ipso pugnae calore, fortiter se gerens ac di micans nihilominus capitur, mẽse Februario anni à Christo nato 1524. foedus tandem initur apud Cameracum, illustrium ac prudentissimarum Heroinarum Gallicarum opera, anno à Chri sto nato 1529. videlicet inter Franciscum Valesiũ, Carolũ Imperatorẽ, & Papã Clementẽ 7. Videto Chro. Reg. Fran. Ioannẽ Cario. li. 3. & Paralipomena rerum memorabilium.
CLAVDIA
, maior natu filia Ludouici, huius nominis duodecimi, Francorum Regis, mense Maio anni mundi 5475. & à Christo nato 1513. Francisco Valesio, qui paulò pòst regnat, nupsit. erat tunc temporis Franciscus ille Valesius Angolismorum Dux: qui ex ea complures liberos sustulit: inter quos praecipui duo superstites hodie sunt, nempe Henricus Francorum Rex nobilissimus ac potẽtissimus, & Margareta eius soror illustrissima simul ac pientissima. Vide vt supra.
CAROLVS
quintus, Philippi Austriae Archiducis filius, post auum Maximilianum imperat anno mundi 5481. à Christo nato 1519. postea Bononiae à Clemente Pontifice imperiali diademate coronatus est anno D. 1529. porrò anno sequente ingentem exercitũ per Germaniam in Hungariam duxit aduersus Turcam Viennã obsidentẽ. Inde victoriam reportãs in Hispaniam rediit. Anno autem 1535. in Tunetim expeditionẽ parans, quae olim Carthago erat, eam Solimano Turcae extorquet: Gouletã arcẽ expugnat: regnúmq; Tunitiũ totũ recipit, & Regẽ Altzachenũ antè pulsũ restituit, multis Christianis captiuis liberatis. Frãciã bis tẽtauit, sed Frãci milites validissimis armis eius impetũ forti animo sustinuere. Semel in Francia tanquã amicus summo apparatu exceptus est, ex Hispania in Flãdriã per Galliã iter sibi faciẽs. At enim an. 1543. cũ potentissimo exercitu Germaniã tandẽ ingressus, eam ferè totã in suã vertit sententiã, captis etiã aliquot Germanorum Ducibus ac primoribus: à quibus atq; ab vrbibus Germanię olim liberis, ingentẽ auri vim corrasit. Anno verò 1551. in Africã Libyae ciuitatẽ exercitũ traiecit, principe Doria praefecto, quam feliciter expugnauit, solutis non pau cis captiuis Christianis. An. 1552. Confoederatis aliquot Germanorum Principibus cũ Henrico Christianis. Francorũ Rege, ea gratia vt eos ab Imperatoris iugo excuteret, pedem in Villacum Carolus quasi coactus retulit: sed intra paucos dies re cũ ali quot Germanis primoribus cõposita, cõparato maximo Germanorũ exercitu, ipse Mediomatricũ, vrbẽ prius ab Hẽrico Rege ca ptã, ac Frãcicis armis munitã obsedit: vbinouercã fortunã exper tus, obsidionẽ soluere cogitur, cũ nõ modica suorũ strage ac dãno, partim ob temporis inclementiam, partim ob Francorum ro bur ac vigilantiam.
ISABELLA
Portugallię Regis filia, Caroli prędicti vxor, peperit ei liberos quatuor, atque in partu vltimo emoritur.
SELIMVS
itaque pulso patre imperat Turcis anno mundi 5472. à Christo nato 1510. Is ad parricidiũ adiecit fratrum caedem, nepotúmq; strangulationem. Sophim vicit ac fugauit: & Sultanos duos, Campsonem & Tomombeium, multis deleuit praeliis. Aegyptũ Arabiámq; suo adiecit imperio. Reuersus Constantinopolim vlcus in renibus contraxit, quod canceris in morem serpens eum extinxit, anno regni 7. Vide Cosm. Munst. li. 4. Paul. Iou. & Riche. li. 1.
SOLIMANVS
Selimi, siue Zelimi filius vnicus, Imperat Turcis post patrem anno mũdi 5480. à Christo nato 1518. eodem ferè tempore quo Carolus, qui nunc imperat, coronatus est. Hic Solimanus qui etiam nunc regnat, Belgradum, Christianorum propugnaculũ anno regni 3. expugnat: atq; anno 6. Rhodũ, cum 400. nauibus ac 200000. Turcarum capit. Anno octauo Hungariam inuadit, igne ferróq; deuastat: Ludouicũ Regem vincit, Budam in deditionẽ accipit. Anno verò 14. maximo exer citu Viennam oppagnans, auxilio Dei ac Germanorum virtute, fugatur. Hic natura gloriae cupidus, atq; ob victorias quàmplurimas imperiíq; magnitudinem elatus, Romae, totiúsq; occidentis imperium ad se spectare contendit, cùm Imperatoris Constantini, qui imperium transtulit Constantinopolim, legitimum succes sorem se profiteatur. sexagies centena aureorum millia quotannis habet: quoties populos censere libet, ex bellis plus lucratur quàm in damno sit. plus gemmarum ac thesaurorum possidet, quàm caeteri omnes orbis principes simul possideant. Vide Pau. Iou. qui etiam Papae negligentia Rhodum Turcis deditam fuisse scribit.
CHRISTIERNVS
Ioannis Daniae Regis filius, post patris obitum Dancrum Rex, nullum non lapidem mouit quo regnum Sueciae suo regno adiiceret: quod & tandem partim viarmorum, partim dolo assecutus est: sed tamen non diu administrauit: quinimo tantum abest vt retinere potuerit, vt etiam patrio ac peculiari suo regno Daniae ob tyrannidem deturbaretur, atque exul in Angliam vnàcum vxore profugeret, anno à mũdo condito 5484. à Christo nato 1522. Caeterùm cùm Daniam recuperare tentaret à Christiano, patruo suo, captus est, atque in carcerem coniectus, vbi diem clausit extremum. Vide Cosmog. Mun. li. 4. de regnis Septentrionalibus: item nouam temporum continuationem Germani cuiusdam, ad Euse. Chron. adiectam: praeterea Carionis Chro. li. 3. qui loco Daniae scribit Regẽ Christiernum Daciae: vnde colligendum Daniam, & Daciam, interim cõfundi. nam & Volater. li. 7. sic inquit: Nunc sanè Cimbricam Chersonesum Daciam vocant, cui Rex praeest qui Suetiam & Noruegiam, peninsulas, in eodem mari obtinet, Ptolemaeo & antiquis minimè positas, quòd ignotae atque incompertae tunc essent.
ISABELLA
Caroli Imperatoris huius nominis quinti soror, nupsit Christierno Daniae Regisupradicto, qui ex ea liberos sustulit, Dorotheam Friderici Palatini vxorem, & Christianam, Lotharingiae Ducissam. Vide vt supra.
FERDINANDVS
Philippi Austriae Archiducis ac Castellae Regis minor natu filius, Caroli hoc nomine Imperatoris quinti frater, vxorem accepit Annam Vladislaj Hũgariae ac Bohemiae Regis filiam vnicam, sororémq; eandem Ludouici Hungariae ac Bohemiae Regis vltimi. per cuius obitum iure haeredita rio haec regna possedit. Posthaec in Romanorum Regem Coloniae creatus est anno D. 1530. atq; anno proximè sequente Aquisgrani coronatus est. Porrò an. 1540. expeditionem in Budam suscepit aduersus Georgium Monachum, Vaiuodae filij tutorem, qui Budam occupabat. Verumenimuero Georgius hic implorato à Solymãno auxilio, Ferdinandũ pedem referre coe git: qui saluti suae cõsulens in transitu Danubij, vt sunt belli euẽtus varij, bonam exercitus partem amisit. quamobrem hac victoria potitus Solymannus, Budam ipsam occupauit, ac praedictum Georgium Monachum, vnà cum Vaiuodae filio in Transsyluaniam expulit. Vide Chron. Carionis li. 3. & Paralip. re. memo.
ANNA
Hungariae Regis filia, praedicti Ferdinandi vxor, speciosa quidem, proba & viro gratissima fuit: ex quo etiam libe ros complures, chara coniugalis amicitiae pignora, suscepit Vide vt supra.
pp
CAROLVS
Sabaudiae Dux, ex antiqua ac illustri Saxoniae familia oriundus, fratri suo Philiberto cognomine pulchro, qui nulla relicta stirpe obierat, successit. Porrò anno à Christo nato 1535. Carolus hic Allobrogum Ducatu, ac maxima Pedemontij parte deturbatus est: nam vrbes atque arces quamplurimas partim expugnat, partim in deditionem accepit Franciscus Valesius: tum quòd Gallicanis expeditionibus infestissima semper haec gens esset, tum quòd ius suum persequeretur in haec ipsa Sabaudiae territoria. Vide Chron. Sabaudiae, & Supplem. Chro.
BEATRIX
Portugalliae Regis filia, sorórq; vxoris ipsius Imperatoris Caroli quinti, liberali ac eleganti forma Princeps, Carolo supradicto Duci nupsit, ex eóque Philibertum, qui Princeps Sabaudię vocatur, suscepit. Cęterùm haec cùm deploratae sibi in Sabaudia & Pedemontio res essent, Niciam concessit, ac post paucos annos decessit. Vide Chron.
CLEMENS
, huius nominis Papa septimus, Adriano supradicto in Pontificatu successit anno mundi 5484. à Christo nato 1522. Hic antea Iulius vocabatur, sed Cardinalium quorundam suasu, Clementis nomen assumpsit. Fuit Leo decimus huic patruelis. Dicitur Clemens fauisse Francorum Regi Francisco etiam capto, aduersus Caesarem Carolum: ideóq; Romã ab exercitu Caesaris, cui praeerat Carolus Borbonius, direptã ac expilatam, nihilominus tamen ab hoc coronã accepit Carolus imperialem, praeterea sacram vnctionem. fuit rarissimi ac callidissimi ingenij. Francisci Valesij partes iterum secutus, ad Massiliam cum eo conuenit, initúmq; est matrimonium proneptis suae Catharinae Laurentij Medices Ducis Vrbinatis filiae, cum Henrico Duce Aurelianense, nunc autem Francorum Rege. Florẽtiam vrbem patriam obsedit, quam post annum obsidionis cepit: Ducémq; in ea constituit Alexãdrum Medices, praedicti Laurentij Medices filium naturalem. Aiunt prouocatum à Florentinis id bellum gessisse, qui in cognatos ac necessarios huius Clementis infesti essent, atq; etiam in ipsum Pontificem infensi: vitio ta men illi interim vertitur, quòd in patriam ita saeuierit, quam etiam velut sub iugum miserit. sedit annis 12. Vide Iouium, Supplem. Chro. & Platinam.
ODETVS
de Foix, dictus Lautretius, Mediolani sub Frãcisco Valesio praefectus, deinde exercitus Gallici in Italia Dux, Papiã & Alexãdriã expugnauit: Neapolim exercitũ duxit: quò dũ tẽderet, Clementi, quẽ Aurasiẽsis Princeps sub custodia tenebat, opẽ attulit: Porrò vbi Neapolim peruenit, arridẽtis fortunae occasionẽ captare nesciuit: nã cominus si vrbem aggressus esset, hãc facilè cepisset: sed interim dum eminus nimis cunctatur, Nea polis auxiliares Hispanos milites recipit. tãdem tum ob aeris intemperantiam, tum ob aquas veneno infectas cum multis aliis Gallorũ primoribus periit an. D. 1528. Vide Suppl. & Iouium.
pp 2
CAROLVS
Borbonij Dux, Comitis Gilberti à Montepẽserio filius, Ianam Ducatus Borbonij haeredem vnicam, duxit vxorem: hunc Gilbertum praefectum Neapoli reliquit Carolus octauus. Porrò Carolus eius filius Magister equitum, seu Connestabilis, à Francisco Valesio creatus est anno à Christo nato 1516. Fuit quidem princeps hic magnanimus ac bellicosus, sed qui ob factionem quandam ad Imperatorem deficiens, cladem patriae non minimam attulit: tandémq; in expugnatione Romae occisus est. Nam ipsi stanti in scalis, globus aenej tormẽti parum cautè à suis emissus (vt est plena periculi eius generis armorum tractatio) crus alterũ sub femore perfregit, quo ex vulnere post vnum atque alterum diem, animam exhalauit. Vide Chron. Regum Franc. & re. memor. Paral.
ANTONIVS
Leua, Mediolano primùm, deinde expedi tioni Caesarianae praefectus, cùm paralysi laboraret, in cathedra sedens circunferebatur: industrius quidem ille, ac in rebus bellicis arte Pelasga, quasi alter Sinon instructissimus, moritur prae dolore vani ac cassi in Massiliam conatus: cùm eius spe potiundae, à Melforum Principe ad eam recipiendam ex Italia prudenter ac callidè euocatus esset: nempe ea arte vt in Taurinum susceptam ab ipso expeditionem auerteret, anno à Christo Seruatore nato 1535.
ANDREAS
Doria, nobili apud Genuenses ortus familia, ineũte aetate nõ vno sub principe stipẽdia meruit. Verùm cùm se terrestri Marte laudẽ inuenturũ diffideret, ad suũ rediit elementũ: quatuórq; triremibus à ciuibus suis pręfectus, Gallorũ primũ, mox Pontificis partes fouit: à quo duabus auctus triremibus, denuo sese ad Gallos cõuertit. Nec multò pòst vniuersę regiae classi praefectus, & insigni equitum D. Michaëlis torque exornatus, strenuam aliquandiu Regi operã nauauit. Post haec Marchione Vasti, aliísq; nõnullis Caesarianarũ partium ducibus, Philippini nepotis sui opera non procul à Neapoli captis, cùm Rex eos ad se mitti identidem iuberet, iustúmq; redemptionis pretiũ eorum nomine offerret, Doria tantarũ rerũ successu elatior factus, constanter id recusauit: tandémque Marchionis Vasti suasu ad Caesarem defecit: qui ob singularem rei naualis peritiam, tantum honoris ei detulit, vt non alio, quàm patris nomine, eum vnquam salutauerit. Ciuibus quoq; suis tã charus extitit, vt marmo ream illi statuã in foro posuerint, Patrísq; patrię appellatione exornarint. Vide Paulum Iouium, & Supplem. Chron.
PHILIPPINVS
Doria, edito sub Vrbinatiũ Duce singularis suae virtutis specimine, Comitis dignitatẽ & prouentum est adeptus. Rebúsq; deinde plurimis pręclarissimè gestis, tandẽ Andreae patrui, Gallicae classis praefecti, vice fungens, cum Caesa rianis non procul à Neapoli nauali praelio congressus, insigni victoria potitus est, anno 1527. capto Marchione Vasti, aliísq; nõ paucis tũ Italorũ, tũ Hispanorũ proceribus, triremibúsq; aliquot, partim captis, partim depressis. Et Biennio pòst incredibili põpa copiarũ Genuensiũ Dux adoptatus, post res plurimas Caroli Cę saris auspiciis feliciter gestas, fatis concessit.
pp 3
HERCVLES
Estensis, Alphonsi Ferrariae Ducis filius, non tam parentis gloria aut stabili illius, pacatôque Principatus statu, quàm singulari sua virtute, ac moribus planè heroïcis, Re natae Ludouici duodecimi Gallorũ Regis filiae coniugio est potitus: quam incredibili apparatu, pompáq; prorsus regia vxorem duxit Lutetiae Parisiorũ anno 1528. Post haec Alphonso patre è viuis sublato, in Principatu ei successit anno 1534. multáq; heroïcarum, non modò specimina, verùm etiam exempla edidit. Ditionem singulari prudẽtia administrauit, & inter tot belli tumultus, quibus tota propemodũ concussa est Italia, tranquillam incolumémq; cõseruauit. Ius seuerè & integrè imprimis dicẽdũ curauit: A cademiam celeberrimam, disciplinarum omniũ altricem, Ferrariae instituit, eámq; accitis vndique maximi nominis professoribus, singulari studio ac liberalitate fouit. Sub huius Principatu cùm alij propemodum innumeri, tum singulare illud Italicorum Poëtarum decus, Ludouicus Ariostus emicuit.
RENATA
, è regia Gallorum stirpe Princeps prudentissima, Ludouici duodecimi filia natu minor, Regísq; Henrici, qui hodie florentissimi Galliarum regni gubernacula tenet, matertera, Herculi Estensi Principi clarissimo nupsit: cui & multos sexus vtriusq;, & generosissimae indolis liberos peperit: è quibus filia natu maxima, Aumalię Principi Guisiae Ducis filio nupsit: qui deinde patri è viuis sublato in Principatu successit.
LVDOVICA
ex clarissima Sabaudiae Ducũ familia, illu strissimo Angolismorũ Duci nupsit: cui & duo praecipua nostrae aetatis lumina peperit, Franciscũ Valesiũ, qui post Ludouici 12. mortem Gallici regni habenas tenuit, & Margaritã postea Hen rici inclyti Nauarrae Regis vxorem. Haec tanto ingenio mulier, tantáque in arduis rebus obeundis dexteritate fuit, vt nõ immeritò filius longinquiore expeditione suscepta, regni totius administrationem amplissima cum potestate ei semper crediderit. Ex praeclarissimis eius in rem Christianam promeritis, illud praecipuè memoria dignum est, quòd anno 1529. mẽse Augusto, inito Cameraci cũ Margarita Maximiliani filia colloquio, pacũ stabilierit, liberó sque regios, Franciscum Delphinum, & Hẽricum Aurelianorum id temporis Ducem, paternorum pactorum in Hispania obsides, parentis patriaeq́ue desiderio restituerit. Supre mum diem clausit 11. Cal. Octob. anno 1531. singularis quandiu vixit, ingeniorum & virtutis fautrix. Vide Chr. Cari. & Galliae.
MARGARITA
Austriaca, Maximiliani Caesaris, & Mariae Burgundae filia, anno salutis nostrae 1479. vitae limen ingressa est. Nupsit primùm Georgio Hispaniarũ Principi, eóque è viuis sublato, Philiberto Allobrogum Duci, quo praematurè orbata, cùm in coelibatu persisteret, nomine Caroli quinti, fratris sui filij, Flandriae Germaniaeq́ue inferioris gubernacula suscepit. Anno deinde 1529. habito Cameraci cum Ludouica Francisci Regis matre colloquio, compositis Principum controuersiis, lętam suis pacem peperit: annóque in sequenti magno suorum desiderio fatis concessit. Vide Genealog. Carol. quinti.
pp 4
MARIA
, Philippi Archiducis Austriae, & Ioannae Reginae Hispaniarũ filia, & Caroli quinti Imperatoris soror, nupsit admodum puella Ludouico inferioris Pannoniae Regi, qui in ipso statim adolescẽtiae suae limine, anno 1527. cùm aduersus Turcas infeliciter pugnasset, fuga sibi salutem quaerens, in palude quadam interiit, superincumbentis equi pondere suffocatus. Cuius memoriae tãtùm tribuit Maria, vt nulla vnquàm ratione adduci potuerit, vt aut ad secundas nuptias animum adiiceret, aut vestem lugubrẽ cultu amoeniore mutaret. Nec multò pòst à Carolo fratre inferioris Germaniae gubernaculis admota, strenuè inprimis munus sibi creditũ obiuit: multáq; Caesare absente bella Gallis, Sicambris, & Menapiis partim vltro intulit, partim ab illis illata sustinuit. In omni denique vitę ratione virilem potius, quàm muliebrem, animum prae se tulit, à principũ mulierũ deliciis prorsus abhorrẽs. Tandẽ vt nominis sui memoriae cõsuleret, in Eburonũ, & Namurcẽsiũ finibus oppidũ egregiè munitũ con didit, quod de nomine suo Mariae. Burgum voluit appellatum.
CATHERINA
, quarta Philippi Archiducis Austriae filia, nupsit Ioanni Emanuelis Lusitaniae Regis filio, qui hodie regni eius sceptra tenet, quem & quatuor liberorum Emanuelis, Philippi, Mariae, & Isabellae parẽtem fecit. Haec praeter insignem formae venustatem, eruditionis nomine in primis commẽdatur, aliis etiam virtutibus, regia matrona dignis, egregiè dotata.
ALEXANDER
Laurentij Medicis Vrbinatiũ Ducis filius, secundo fortunae flatu, & immodico Clementis Pontificis propin qui sui fauore, primus Florẽtinorũ Dux creatus est anno nostrae salutis 1532. Hic prudentissimorũ hominũ consiliis parens, quos Clemens ei consiliarios addiderat, summa aliquandiu cum laude patriae suae praefuit. Ius summa aequitate dicendũ cura uit: rebúsq; multis per seipsum iudicatis, nõ obscura & cordati iuuenis, & Medicei sanguinis specimina edidit. Caroli Caesaris filiam, tori consortem sibi adsciuit: ex qua nullos suscepit liberos. Postremò cùm neq; tanta fortunae suae amplitudine, neq; tam ge neroso contentus coniugio, pudicis nobilium thalamis insidiare tur, anno 1537. à Laurẽtino Medice suo propinquo, & in eam vsque diem spectatissima erga se fide, fraude circumuentus, multis vulneribus confossus interiit.
COSMVS
Medices, secundus Florẽtinorum Dux, patre natus est Ioannino Medice, viro omnium suae aetatis rei militaris gloria clarissimo. Hic anno salutis 1537. principatũ auspicatus, subitò saluberrimis multis promulgatis legibus (quod ab ea aetate nemo expectarat) ditionis suae tranquillitatem stabiliuit. Scelerum omniũ acerrimũ se vindicem praebuit: literatos verò, atq; adeò bonos omnes, singulari studio fouit. Academiam Pisis regia prorsus magnificentia extruxit, praestantissimísq; omnium disciplinarum professoribus exornauit: in qua bonę spei ingenia, rei familiaris angustia à liberalibus studiis exclusa, in sextũ vsq; annum ali voluit. V xorem duxit Leonoram Proregis Neapolitani filiam, tanto sibi, eóque mutuo amore deuinctam, vt nõ immeritò inter pręcipua amantium paria debeant cõnumerari. Hic locis non paucis ditioni suae adiectis, principatus sui fines non parum propagauit.
pp 5
FRANCISCVS
Valesius Galliarum Rex clarissimus, literarum atque adeò liberaliũ omnium studiorũ (quae superiorũ Principum incuria diu neglecta iacuerant) vnicus Mecoenas & singularis instaurator extitit. Celeberrimam Parisiorum Acade miam, conductis amplissimis stipẽdiis trium linguarũ aliarúmque disciplinarũ professoribus, & frequentiorem reddidit, & ornatiorem. Quid multa? ea cura, eóque animi conatu in hanc rem incubuit, vt Patẽs literarũ non immeritò debeat appellari. Neque verò rei militaris gloria inferior fuit: cuius non obscura indi cia prae se ferunt praeclara aliquot ab eo conscripta de disciplina militari volumina. Post haec rebus plerisque iam felicissimè gestis, Allobrogum Ducatum & bonã Subalpinę regionis partem, quorum ius tum morte Margaritae Borboniae auiae suae, Philippi Ducis vxoris, tum ex testamento Comitis Narbonensis Prouinciae ad se deuolutum contendebat, finibus suis adiecit. Denique suis Landrisij à Caesare obsessis, iámque ad extremã rerum omnium penuriam redactis, suppetias tulit, recentíque in hostis conspectu inuecto commeatu, ad eam consilij inopiam Caesarem redegit, vt abiecta spe potiundi oppiduli, obsidionem soluere fuerit coactus.
LEONORA
Philippi Archiducis filia, & Caroli quinti Imperatoris soror natu maxima, primùm Emanueli Lusitanorũ Regi nupsit: eóque è viuis sublato, anno 1530, Francisco Valesio Regi secundis nuptiis coniuncta, non parum ad sedandas viri fratrisque discordias momenti attulit: eodémque anno regni diadema accepit.
SOLYMANVS
Turcarum Rex, ex re feliciter prouisa, cui euentus responderit, nomen tulisse fertur, quod Salomonem Sapientiae gloria inclytum, immutatis syllabis referat. Itaq; Soly mano secus ac patri contigisse constat, qui à contrario sensu Sely mus, hoc est mansuetus, autórque pacis, sit vocatus: quo nemo Othomãnorum ferocior & bellicosior fuerit. Sed Solymani res gestae, paternae famae nomen aequasse censeri possunt. Recepta nanq; Syria, interfecto Gazelle qui rebellarat, Belgradũ fortiter expugnatũ, Rhodus manu capta, Buda bis occupata, Austriacus exercitus in suga caesus, Rocandulphi ingentes copiae ad Budam superatae, expugnatum Strigonium & Alba Regalis praeclarae Hungariae ciuitates an. 1543. & paulò antè Hispani in Dalma tia ad Castrum nouũ expugnati, classibus eorum, quae insuperabiles viderentur, ad Leucadem fugatis: hęc, inquã, Solymanum patri, ausu nec imparem, nec gloriae minus auidum testabuntur. Assyriae praeterea & Mesopotamiae regna, cum Babylonia vrbe, magnae Memphi aequanda, quae suo Solymanus adiecit Imperio, captae à patre Aegypto opponi possunt. Quinetiam Solymanus maioris Armeniae, Mediae, Persidísque fines, vsque ad sinũ Persi cum, vastauit: Taurim Persarũ Regiã, bis cepit: Tammasum Sophim, Hismaëlis filium, refugientem ad montes, fugauit. Verùm quod ad Solymani mores etiã attinet, fatentur sanè Turcae, eius subditi, eum supra caeteros Othomannorum principes, qui per ducentos regnarint annos, iustitiae, sobrietatis, & continentiae laude clarissimum. Vide Paulum Iouium.
ROSSA
omnium Solymani vxorum pulcherrima, praeter formam multis etiam virtutibus dotata est: quare apud Solymanum prae cęteris omnibus vxoribus maxima pollet gratia, ab eóque vnicè amatur, ac colitur.
SOPHI
nomine Tammas, Persarum Rex potentiss. vrbe Tauris, ac parte regni pulsus à Solymano anno D. 1534. Punicis artibus voluit hostem circun uenire: nã cùm viribus esset infe rior, fingens longius aufugere, perduxit Solymanum in loca inuia, ac praerupta, Turcísque ipsis incognita, vnde vix egredi potuerit Solymanus, hostẽ 8. dies prosecutus. Porrò Sophi per vias quasdam sibi notas iter faciẽs, partem exercitus, nempe 60000. hominum armatorũ, transmisit: Taurínque vrbem, media nocte aggressus, recuperauit, omnibus qui in ea erant Turcis trucidatis. erat autem haec vrbs Turcicis thesauris non minimis, atque armis aucta & ornata. Solymanus itaque subito quaqua via pedẽ referre coactus est, séque in suae ditionis castellũ quàm citissimè recipere. Anno autẽ 1549. Solymani primogenitus ad Persas defecit, quòd fratrem suũ à patre in Imperio praeferendũ praesen tiret. coacto itaque exercitu Persico, in patrẽ insurgit, locáq; paterna, Persis finitima oppugnat. tum verò pater cum 500000. mi litũ eò profectus Persas metu perculsos retrocedere cogit: sed incensis à Persis villis, pagísq; omnibus quacunq; dierum 5. spatio profugiebant, ad tantam rerum penuriã adactus est Solymanus, vt 100000. suorum peste ac fame extinctis, reuerti sit coactus. hu ius Tammae frater germanus Helcas, ad Solymanum trãsfugit, cuius hortatu bellum renouatũ est, qui cùm eius belli Dux esset, vt perfidiae poenas daret, ad Persicum sinum est interceptus. Caeterùm ipse Sophi roseo vultu, vegetísq; oculis dignam Imperio faciem praefert, equitandi, & sagittandi peritiss. conatúrque in Oriẽte Imperium reparare: aegregiísque factis maiorum suorum gloriam reuocare. Vide Iou. Munst. & Cario.
VXOR
Sophi speciosissima, more quidem antiquarum Heroinarum incedit, omni cultu ac mundo muliebri ornatissima.
PAVLVS
hoc nomine Papa tertius, Alexander Farnesius antea vocatus, vna omnium voce in demortui Clementis septimi locum substituitur anno D. 1534. Hic ab adolescentia literis latinis ac Graecis, liberalibúsque disciplinis probè est institutus: atque, ante Pontificatum initum, Petrum Aloyfium, & Con stantiam, matrem Vidonis Ascanij Cardinalis à S. Flora, peperit. Postea Pontifex creatus, concilium generale indixit, eíq; locum assignauit, primùm Mantuam, deinde Vicentiam, nouissimè Tridẽtum, vbi & inchoatum est. Hic sex expeditas triremes ad Imperatorem aduersus Aenobarbum misit. Praeterea cũ Galliae Rege Francisco Valesio, & Imperatore Carolo ad Niciam conuenit: vbi decennales pactę sunt induciae inter Imperatorem & Regem: initum est etiam matrimonium inter Octauium Pauli nepotem, & Imperatoris filiam, Alexandri Medices Florentię Ducis viduam. Deinde assentiente Imperatore, prędictus Petrus Aloysius Parmae ac Placentiae Dux designatus est: hac quidem conditione vt Papa 12000. peditum ad Imperatorem aduersus Protestantes mitteret: quod praestitit Pontifex: auxiliaribúsque hic copiis, quasi Cleri Coryphaeus, creatus est Octauius. Sedit Paulus hic annos 16. vixit 84. Vide Iouium.
IVLIVS
Papa hoc nomine tertius, Ioãnes Maria de Monte antea vocatus, Pontifex designatur anno D. 1550. Hic cùm iam antea valde eruditus ac eloquens esset, concilio Tridentino Pauli Legatus praesederat. Iubilaeum statim celebrauit, nam in annum 50. eius electio incidit. Primo etiam Pontificatus sui anno concilium Tridẽtinum inchoatum, sed aliquantisper intermissum, resumẽdum indixit. Aduersus Henricum Regem Christianiss. in Italia ad Parmam ac Mirandulam, bellum aliquandiu gessit: verùm tandem res inter eos componitur: cuius foederis componendi autor fuit Cardinalis Turnonius.
FRANC
. Sfortia secundus, Mauri filius, Dux vltimus Mediolani, anno Salutis 1523. à Prospero Colonna, generali Duce copiarum Caroli quinti Imperatoris & Leonis decimi Ponti ficis, atq; ab vniuerso Senatu Tridenti, vbi morabatur, ad Mediolanensem principatum reuocatus est. Nõ multo antè ipse populus à Gallo Rege deficiẽs, Regium Pręsidem Lautrec omnésque Gallos milites, quòd insolẽter viuerent, vnanimiter expulerant. Receptus est summo cum gaudio, & applausu incredibili. Anno verò Salutis 1534. Christiernam Daniae Sereniss. Regis filiam summo Imperatori neptem, vxorem duxit. At post fatales dolores & fugam, populíq; sui graues querelas, ob aurum Caesari persoluendum, longa alterius oculi aegritudine praegrauatus, quem & amisit, die 24. Octobris 1535. decessit, suos relinquens Caesareis Praefectibus expilandos. Eo exenterato cor subaridum & inflatum repertum est. Vide Supplem. Chro. & Gazzo.
CHRISTIERNA
Sereniss. Daniae Regis filia, Carolo quinto Caesari, ex sorore neptis, anno Salutis, quo supra, Franc. Sfortiae hoc nomine secundo, & vltimo Mediolanensium Duci, matrimonio iuncta est, applausu sanè incredibili. Verùm, tum ob perlongam viri aegritudinem, in qua & oculum perdidit, tum quòd populum vexari ac expilari cerneret, tum demum ob Imperij breuitatẽ, quandò paulò plus anno principatum tenuit, hae nu ptiae parùm illi laetae fuerunt. Nam pullis, lugubribúsque cooper ta vestibus, gemens ad patriam remeauit: postea nupsit Antonio Lotharingiae Duci. Vide autores quos supra.
PETRVS
Aloysius, Alexãdri Farnesij (qui postea ad Pontificatum euectus, Pauli tertij nomine innotuit) filius, opera parentis Parmę & Placentiae Principatũ consequutus, cùm immodico Placentinae vrbis exornandae studio, edixisset ditionis suae Comitibus, caeteraeq́; nobilitati, in eam vsq; diem in villis suis ca stellísve agere assuetis, vt Placentiam domicilium suum transferrent: aegrè id illis ferentibus (vt pote qui sub Pontificum imperio, summae semper libertati assueuerant) nonnullos non infimae autoritatis, qui imperium suũ detrectabant, exilio mulctauit, bonáq; eorũ fisco adiudicauit. Qua occasione irritatis nobilium animis, illorum coniuratione circũuentus, in arce Placentina multis vulneribus obtruncatur: mortuíque corpus in publicum protractũ, cõcursu plebis foedè discerpitur, anno nostrae salutis 1547.
HIERONIMA
Vrsina, Romanę castitatis matrona, vni cúmq; vittutis omnis exemplar, Petro Aloysio nupsit, Alexandri Farnesij (qui postea Pontifex creatus, Pauli Tertij nomen adsciuit) filio: cui pręter Victoriam filiam, Vrbinatium Duci iam elocatam, quatuor liberos mares peperit, totidem aetatis nostrae lumina: quorũ duos hodie omni disciplinarum genere ornatissimos, rarissimo exemplo, in Cardinaliũ ordinem videmus cooptatos, Alexandrũ nimirum, & Raynutiũ Farnesios, ambos amplissimo legatorum munere, illum apud Auenionenses, hunc in Flaminia fungẽtes. E reliquis duobus, Octauius Parmẽsiũ Dux, militaris gloria imprimis illustris, & Caroli quinti gener, remotissimos orbis Christiani angulos nominis sui splendore impleuit. Horatius verò Castri Dux, generosi animi iuuenis, & in adeũdis periculis prorsus intrepidus, hoc ipso anno incredibili apparatu, Henrici Regis filiã cõiugẽ sibi adsciuit: nemini fortitudinis gloria cessurus, nisi nimia hominis virtus, ad manifesta peri cula incautius impulsum, praematura nece eũ nobis praeripuisset.
HENRICVS
Albretius illustrissimus Nauarrorũ Rex, Francisci Valesij Regis Christianissimi fidus belli comes, eíque semper intimus fuit: cum quo etiam aduersus Caesarianos ad Pa piam strenuè dimicans, captus est. Hic literas, literatósque semper impensè coluit: Margaritam principem omnium longè illustrissimam, praedicti Regis Valesij sororem vxorem accepit: ex qua filiam vnicã suscepit inclytam nobilissimi, simul ac magnanimi Vindocinensium Ducis vxorem.
MARGARITA
Heroinarum omnium in toto orbe facile Princeps, pietate ac doctrina prae caeteris omnibus celebris, Fancisci Valesij soror illustrissima, primùm nupsit Alenconio Duci, ex quo nullos peperit liberos: post cuius obitum nupsit secundò, ac in virum accepit illustrissimum Regem praedictum, Henricum Albretium: cui splendidissimam forma ac moribus filiam peperit, nomine Ianam: quae in coniugem data est clarissimo, simul ac humanissimo Vindocinesiũ Duci. Migrauit autem Heroina Margarita ex hac in alteram quam praeoptabat vitam, anno Domini 1549. Vide Chro. Fran. Caeterùm, vt de eadem Margarita hoc vnum addam, quisquis sanè, huius Margaritę seu perlustris vnionis splendorem tentat animo perlustrare, atque oculis, etiam si perspicacissimis, assequi, eadem certè opera diductis ciliis in splendidissimum, simulac ardentissimum solem recta ac illaesa acie contendat.
AENOBARBVS
, vulgò Barbarossa vocatus, Rex Algerij, Christiana matre natus, à pueritia per inopiam vrgentem apud Hispanos importandis venùm caseolis, aliísque id genus opsoniolis victum sibi quaerere coactus est. Ex hoc Pirata factus, non mediocriter rem auxit: comparatáq; perditissimorum hominum manu, per vim ac insidias, Algerij in Mauritania Regnum occupauit. Mox Turcarum Principi foedere iũctus, mari tima praelia feliciter gessit. Hispanias infestauit, Tuneti Regem sedibus expulit: qui tamen paulò pòst à Carolo Augusto v. est restitutus: neq; enim tanta erat Aenobarbi Piratae potentia, vt Imperatori obsistere posset. Eius etenim potentia soli Turcarum adminiculo nitebatur. Vide Paulum Iouium & Gazzo.
MVLEASEM
suo Tuneti Regno per Barbarossam expulsus, mox per Carolũ Caesarem v. fuit restitutus, anno 1535. Qui anno deinde 1541. huius Muleasem fretus auxiliis, Barbarossam Algerij Principatu frustra deturbare conatus est, traiecto eam in spem Libyco mari, & ciuitate cincta obsidione. At oborta statim tempestate, imbribus densis, & continuis, & ventis colluctantibus, Algeriani occasione arrepta, & fauenti sydere adiuti, eruperunt impetu magno, castráq; Caesaris assiduis iactata calamitatibus, frigore, siti, & fame debilitata, & pluuiarum inunda tionibus stagnantia diripuerunt, Caesare ab obsidione depulso non citra insignem iacturam, cum rerum, tum Illustrium hominum, Ducum exercitus, strenuorúmq; militum, & instructissimę classis. Tãta verò, & tam infesta Caesari tempestas saeuiit eodem anno circa principium Octobris. Vide Gaz. & Iouium.
qq
FRANCISCVS
Francisci Regis filius primogenitus, natus anno D. 1517. Franciae Delphinas indole verè regia, & praesumptis à natura virtutis omnis heroicae egregiis principiis artium (quae liberalem Principem decent) praecipuè verò militaris disciplinae studiosissimus, spẽ de se dedit mirabilem. Sed dum contra hostilia Caesaris arma Massiliam versus, expeditionem parat, Lugduni obiter considens, veneno necatus est à Sebastiano quodam Montis Cuculli Comite, qui compraehensus, veneficiúmq; non diffessus, neq; secleris conscios, poenas luit, in quatuor partes membratim helciariis equis distractus. Hic Princeps ad hunc modum veneno intus cruciante malè affectus, ardore ta men adeũdi ad Prouincialia bella patris, vix Turnonẽ perlatus, magno omnium moerore expirauit, anno suae aetatis 20. mense Augusti, 1536. Vide Chro. Fran. & Paulum Iouium.
CAROLVS
Aureliae Dux, Regalium liberorũ ex Francisco Franc. Rege natu minimus, adolescens fuit perhumanus, liberalis, & magnanimus, praebito iam de se heroicae magnanimitatis exemplo, in expugnatione Iuodij, oppressione Arluni, Viretonij, ac Luxemburgi, omniúmque locorum, castrorum, & arcium circum circa inuasione, munimento, confirmatione, pręsi dio, & commeatu. Anno 1542. Bellicosissimus hic Regis filius, in florentissimo dilectae iuuentutis decore, acutissima febri praeproperè extinctus est anno 1545. Vide vt supra.
MAGDALENA
Francisci Valesij filia, Iacobo Scotiae Regi vxor data est, celebratis Lutetię Parisiorum nuptiis, Regalis luxus apparatu, triumphis, & concursibus hippodromicis, & magna vi nummorum per populum sparsa, ídque anno nostrae salutis 1536. Postea modico tempore, diem in Scotia clausit.
MARGARETA
Francisci Christianiss. Franc. Regis filia, & supra memoratae Magdalenes soror, Dux inclyta Biturigum Princeps est, ac Heroina prudentissima, atque castissima, adeò virtutis amans, vt omni modo, bonis ac literatis faueat, ipsa etiam & literis, & virtutibus, & moribus qui talem tanti Regis filiam deceant, ac praesertim pietate, maximè commendata. Vt citra controuersiam inter omnes Galliarum Principes foeminas excellere praedicetur.
qq 2
ALPHONSVS
Daualus, Vuasti Marchio ex nobilissima Comitum Aquinatum Familia ortus, literis & armis à pueritia exercitus, post mortuum in Prouincia Narbon. Ant. Laeuam, Caesarianae militiae in Italia Dux creatus, & Imp. Legatus anno 1536. Casalium, primam Montisferrati vrbem à D. Buriano Gallo captam, mirabili celeritate intra biduum illuc quasi peruolans recuperauit. Anno deinde sequenti, multis & magnis rebus gestis suam in rebus bellicis strenuitatem comprobauit. Reparatísque viribus Albam, Carmanolium, Cherium, Montemcalerium, omnémque circà regionem vastans cepit, Pignerolio etiam, ac Taurino obsessis. Verùm adueniens Delphinus Franciae omnia rursus victor recepit, ipsúmque Marchionem longè repulit. Expugnata deinde Montisdiuisi ciuitate munitissima, necnon Saluiliano, & Salutio, aliísque locis, dum Carinianum victus commeatu instruere molitur, fortunam expertus est admodum sinistram. Nam sub Cerisoliorum ignobili pago Franco rũ virtute, & auspiciis, Francisci Borbonij Anguiani, acie profligata, & maxima suorum parte caesa, victus, & in fugam versus est anno 1544. Denique post certas pacis conditiones inter Regem Francorum, & Imperatorem confirmatas, decessit vir maximi animi Alphonsus Daualus, anno 1546. mense Martio. Vide Gazium.
MARIA
Tarraconensis, seu Aragonia, Alphonsi Dauali Vuastensis Marchionis vxor, forma eleganti, nec minori gratia fuit. Verùm prudẽtia longè magis excelluit. Heroina pudicissima virum recit pulchra prole parentem, liberis vtriusque sexus eductis, quibus etiam maturè pater viuens prouisum voluit. Vide vt supra.
HENRICVS
octauus, Angliae Rex, patri Henrico septimo successit in Regno, anno Christi 1510. Qui traiecto in Galliam exercitu, Neruiorum vrbem Tornacum certis conditionibus recepit: quam quinque pòst annis Francisco Valesio Regi restituit, pactus filiae suae Mariae connubium, cum Francisco Franciae Delphino. Postea verò anno 1520. in Galliam reuersus visendi gratia Regis Francisci, pacem cum eo firmauit. Tragoedias verò turbulentissimas quas excitauit, quásque saeuitias exercuit, & in Clerum, & in suas vxores, nunc commemorare non libet: qui fusius haec videre volet, legat Iouijprimum, & secundum tomum, & Supplementum Chronicorum. Regnauit annos 36. & mortuus est anno 1546.
EDVARDVS
sextus Angliae Rex supradicti Henrici silius, annos natus octo patri successit, anno mundi 5508. & à Christo nato 1546. Hic puer fuisse dicitur (quantum tulit aetas) multum eruditus, ac pius: pacis amantissimus, & animo ad tranquillitatem inclinato. Bononiam maritimam Henrico 2. Regi Franciae reddidit, per annos quinque prius occupatam à patre Henrico octauo. Inter eos denique post grauissima bella de pace conuentum est, iis legibus, vt odiorum veterum inter Gallos, & Britannos perpetua fieret amnestia: ídque omnium Magnatum consensu, & populi diutinorum bellorum vtrinque pertaesi. Quae sanè pax, & concordia omnibus fuit quàm gratissima. Vide Chronica Franciae & Iouium.
qq 3
HENRICVS
secundus anno 1547. die suo natali Martij vltimo, in regno Franciae successit patri Francisco Valesio. Sequenti deinde anno, Scotis veteris iure amicitię foederatis aduersus infestantes Anglos suppetias tulit, hostilémq; exercitum fudit, foedus cum Eluetiis iam olim à patre initum denuo confirmauit, ac amplificauit. Deinde, arte viribus, & impetu Bononiã maritimam ab Anglis occupatam adgressus est, captis omnibus quae circunstabant arcibus: sic vt Anglorum Regem ad pacem impulerit, dimissa Bononia. Postea verò multorũ precibus allectus Principum Germanorum, qui pro sua libertate vindicanda ipsius opem implorabant: cum eis foedus iniit: & in Germaniam ipse Rex cum apparatissimo exercitu profectus est: & inter eundum Metas nobilissimam Lotharingiae ciuitatem sibi subdidit. Redeundo autem Danuillarium, Iuodium, Montemmedium, & alia plaeraq; oppida, & castella expugnauit, in quibus erat tutissi mum hostibus profugium. Interim cum Rege rediit in gratiam Iulius tertius Pont. Max. Idem Rex Mirandulã tutatus est, Parmam stabiliuit, Senas, expulsis Hispanis, antiquae restituit libertati. Dum haec in Italia geruntur: Caesar qui prudenter retro cesserat, resumptis spiritibus, ad obsidionem Metarum (quas prouidus Rex valẽtissimo strenuorum Ducum, Equitum, ac Militum praesidio firmarat) reuersus est cum 100000. armatorum, vel amplius. Sed Gallorum virtute recedere iterum coactus est, re infecta, multis suorum ferro, fame, & frigore amissis.
CATHARINA
de Medicis, Henrici Regis cõiunx, virtutibus, morum integritate, ac pietate sic excellit, vt tantũ in Heroina encomion vix cuiquam credibile videatur. Propter quod populis honorata, Principibus grata, Regi suo viro supra modũ est dilecta, quem sex liberorum patrẽ in cõiugalis testimonium amoris iam effecit.
ANTONIVS
Borbonius Dux Vindocinensis inclytus Christ. Franc. Regis in Belgicalegatus anno 1542. Turnaeam arcem vi expugnatam solo aequauit. Ducem Riuiũ Atrebati Gubernatorẽ fugauit, captis plaerisq; arcibus, & castellis intra Atrebatensium fines. Anno mox 1543. Insularium, & Bapalmam quantumlibet valido propugnarẽtur praesidio, simúlq; alia quaedam munitissima loca subegit, eáque ad tollendum belli nidum, funditus diruit. Anno hinc 1552. cùm intellexisset Dux vigilan tissimus supra memoratum Heroa Riuiũ Imperatoris vices gerentem satagere ne Morinorum ciuitas annonae, & cibariorum commeatu instrueretur, comparata ad hoc impediendum numerosa Flandrorum Belgarum expeditione, illi mox occurrit: vbi caesis quàm plurimis, nonnullísq; captiuis: eodem momento Castellum Comitum vicoepit. maximum obstaculum hostibus futu rum. Regísq; imperio idipsum subdidit. Sequenti mense Decem bri Hedino per Legatum Riuium expugnato, repentè fortissimus Heros tanto impetu, ac ardore adcurrit: vt intra breue tem poris spatium in pristinum statũ restituerit. Deniq; inuictus hic, & inclytus Princeps egregios conatus suos tantis animis, prudentia, & strenuitate persequitur adhuc nobis superstes: vt immensae sublimitatis maiorem in dies spem ostendat.
IOANNA
d'Albret Regis Nauarrae, & clarissimae Principis illius Margaretae Regiae sororis filia vnica, Moliniis incredibili nobilium & popularium applausu nupsit supradicto illustris simo Duci Vindocinensi. Porrô ea nulla ex parte à tantis, talibúsque parentibus degenerat: quin protinus aemulatur moribus, ac virtutibus planè Regiis, & summo amore literarum, ac virtutum, quibus ipsa etiam est ornatissima.
qq 4
IN EFFIGIEM CHRISTIANISSIMI FRANCORVM REGIS, HENRICI SECVNDI
.
Illud honor andum populo, magnísque timendum,
Et cui iure subest Gallia tota, caput:
Henrici est Regis, rationis Regia, cui plus
Quàm linguae est cerebri: mentis imago nota est.
qq 5
Cos
Iason
L. An.
Otho
Ti. Au
D. DOM. S.