<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title xml:lang="la">Christiani Hugenii opera varia; Bd. 1: Opera mechanica</title>
        <author>Huygens, Christiaan</author>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>unknown</publisher>
        <date>1724</date>
        <idno>MPIWG:KF5SR7Q5</idno>
        <availability>
          <p>open access</p>
          <p>http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/policy/oa_basics/declaration</p>
          <p>free</p>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <p>Automatically created from the ECHO source; ECHO version 1.0RC; Script version 2011-08-15</p>
        <p>{ος} in running head makes problems during xml generation</p>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="lat">lat</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
  </teiHeader>
  <facsimile>
    <surface xml:id="0001">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/1/" />
      <label>0001</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0002">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/2/" />
      <label>0002</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0003">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/3/" />
      <label>0003</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0004">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/4/" />
      <label>0004</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0005">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/5/" />
      <label>0005</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0006">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/6/" />
      <label>0006</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0007">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/7/" />
      <label>0007</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0008">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/8/" />
      <label>0008</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0009">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/9/" />
      <label>0009</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0010">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/10/" />
      <label>0010</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0011">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/11/" />
      <label>0011</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0012">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/12/" />
      <label>0012</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0013">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/13/" />
      <label>0013</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0014">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/14/" />
      <label>0014</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0015">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/15/" />
      <label>0015</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0016">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/16/" />
      <label>0016</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0017">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/17/" />
      <label>0017</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0018">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/18/" />
      <label>0018</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0019">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/19/" />
      <label>0019</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0020">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/20/" />
      <label>0020</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0021">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/21/" />
      <label>0021</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0022">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/22/" />
      <label>0022</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0023">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/23/" />
      <label>0023</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0024">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/24/" />
      <label>0024</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0025">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/25/" />
      <label>0025</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0026">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/26/" />
      <label>0026</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0027">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/27/" />
      <label>0027</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0028">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/28/" />
      <label>0028</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0029">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/29/" />
      <label>0029</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0030">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/30/" />
      <label>0030</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0031">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/31/" />
      <label>0031</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0032">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/32/" />
      <label>0032</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0033">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/33/" />
      <label>0033</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0034">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/34/" />
      <label>0034</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0035">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/35/" />
      <label>0035</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0036">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/36/" />
      <label>0036</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0037">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/37/" />
      <label>0037</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0038">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/38/" />
      <label>0038</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0039">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/39/" />
      <label>0039</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0039a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/40/" />
      <label>0039a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0040">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/41/" />
      <label>0040</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0041">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/42/" />
      <label>0041</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0042">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/43/" />
      <label>0042</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0043">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/44/" />
      <label>0043</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0044">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/45/" />
      <label>0044</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0045">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/46/" />
      <label>0045</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0046">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/47/" />
      <label>0046</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0047">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/48/" />
      <label>0047</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0048">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/49/" />
      <label>0048</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0049">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/50/" />
      <label>0049</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0050">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/51/" />
      <label>0050</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0051">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/52/" />
      <label>0051</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0052">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/53/" />
      <label>0052</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0053">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/54/" />
      <label>0053</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0054">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/55/" />
      <label>0054</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0055">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/56/" />
      <label>0055</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0056">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/57/" />
      <label>0056</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0057">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/58/" />
      <label>0057</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0058">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/59/" />
      <label>0058</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0059">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/60/" />
      <label>0059</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0060">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/61/" />
      <label>0060</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0061">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/62/" />
      <label>0061</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0062">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/63/" />
      <label>0062</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0063">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/64/" />
      <label>0063</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0064">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/65/" />
      <label>0064</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0065">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/66/" />
      <label>0065</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0066">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/67/" />
      <label>0066</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0067">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/68/" />
      <label>0067</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0068">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/69/" />
      <label>0068</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0069">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/70/" />
      <label>0069</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0070">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/71/" />
      <label>0070</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0071">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/72/" />
      <label>0071</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0072">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/73/" />
      <label>0072</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0073">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/74/" />
      <label>0073</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0073a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/75/" />
      <label>0073a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0074">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/76/" />
      <label>0074</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0075">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/77/" />
      <label>0075</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0076">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/78/" />
      <label>0076</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0077">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/79/" />
      <label>0077</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0077a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/80/" />
      <label>0077a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0078">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/81/" />
      <label>0078</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0079">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/82/" />
      <label>0079</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0080">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/83/" />
      <label>0080</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0081">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/84/" />
      <label>0081</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0082">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/85/" />
      <label>0082</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0083">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/86/" />
      <label>0083</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0083a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/87/" />
      <label>0083a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0084">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/88/" />
      <label>0084</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0085">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/89/" />
      <label>0085</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0086">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/90/" />
      <label>0086</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0087">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/91/" />
      <label>0087</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0088">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/92/" />
      <label>0088</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0089">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/93/" />
      <label>0089</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0090">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/94/" />
      <label>0090</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0091">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/95/" />
      <label>0091</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0092">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/96/" />
      <label>0092</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0093">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/97/" />
      <label>0093</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0094">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/98/" />
      <label>0094</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0095">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/99/" />
      <label>0095</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0096">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/100/" />
      <label>0096</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0097">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/101/" />
      <label>0097</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0097a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/102/" />
      <label>0097a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0098">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/103/" />
      <label>0098</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0099">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/104/" />
      <label>0099</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0100">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/105/" />
      <label>0100</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0101">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/106/" />
      <label>0101</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0102">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/107/" />
      <label>0102</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0103">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/108/" />
      <label>0103</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0103a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/109/" />
      <label>0103a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0104">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/110/" />
      <label>0104</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0105">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/111/" />
      <label>0105</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0106">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/112/" />
      <label>0106</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0107">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/113/" />
      <label>0107</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0108">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/114/" />
      <label>0108</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0109">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/115/" />
      <label>0109</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0109a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/116/" />
      <label>0109a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0110">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/117/" />
      <label>0110</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0111">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/118/" />
      <label>0111</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0112">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/119/" />
      <label>0112</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0113">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/120/" />
      <label>0113</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0114">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/121/" />
      <label>0114</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0115">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/122/" />
      <label>0115</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0115a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/123/" />
      <label>0115a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0116">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/124/" />
      <label>0116</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0117">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/125/" />
      <label>0117</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0118">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/126/" />
      <label>0118</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0119">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/127/" />
      <label>0119</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0120">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/128/" />
      <label>0120</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0121">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/129/" />
      <label>0121</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0122">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/130/" />
      <label>0122</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0123">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/131/" />
      <label>0123</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0123a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/132/" />
      <label>0123a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0124">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/133/" />
      <label>0124</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0125">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/134/" />
      <label>0125</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0126">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/135/" />
      <label>0126</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0127">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/136/" />
      <label>0127</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0128">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/137/" />
      <label>0128</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0129">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/138/" />
      <label>0129</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0129a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/139/" />
      <label>0129a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0130">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/140/" />
      <label>0130</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0131">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/141/" />
      <label>0131</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0132">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/142/" />
      <label>0132</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0133">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/143/" />
      <label>0133</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0134">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/144/" />
      <label>0134</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0135">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/145/" />
      <label>0135</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0136">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/146/" />
      <label>0136</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0137">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/147/" />
      <label>0137</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0137a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/148/" />
      <label>0137a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0138">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/149/" />
      <label>0138</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0139">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/150/" />
      <label>0139</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0140">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/151/" />
      <label>0140</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0141">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/152/" />
      <label>0141</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0142">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/153/" />
      <label>0142</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0143">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/154/" />
      <label>0143</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0143a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/155/" />
      <label>0143a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0144">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/156/" />
      <label>0144</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0145">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/157/" />
      <label>0145</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0146">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/158/" />
      <label>0146</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0147">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/159/" />
      <label>0147</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0148">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/160/" />
      <label>0148</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0149">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/161/" />
      <label>0149</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0150">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/162/" />
      <label>0150</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0151">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/163/" />
      <label>0151</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0152">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/164/" />
      <label>0152</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0153">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/165/" />
      <label>0153</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0153a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/166/" />
      <label>0153a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0154">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/167/" />
      <label>0154</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0155">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/168/" />
      <label>0155</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0156">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/169/" />
      <label>0156</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0157">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/170/" />
      <label>0157</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0157a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/171/" />
      <label>0157a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0158">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/172/" />
      <label>0158</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0159">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/173/" />
      <label>0159</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0160">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/174/" />
      <label>0160</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0161">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/175/" />
      <label>0161</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0162">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/176/" />
      <label>0162</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0163">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/177/" />
      <label>0163</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0164">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/178/" />
      <label>0164</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0165">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/179/" />
      <label>0165</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0165a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/180/" />
      <label>0165a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0166">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/181/" />
      <label>0166</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0167">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/182/" />
      <label>0167</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0168">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/183/" />
      <label>0168</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0169">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/184/" />
      <label>0169</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0169a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/185/" />
      <label>0169a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0170">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/186/" />
      <label>0170</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0171">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/187/" />
      <label>0171</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0172">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/188/" />
      <label>0172</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0173">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/189/" />
      <label>0173</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0174">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/190/" />
      <label>0174</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0175">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/191/" />
      <label>0175</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0176">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/192/" />
      <label>0176</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0177">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/193/" />
      <label>0177</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0178">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/194/" />
      <label>0178</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0179">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/195/" />
      <label>0179</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0179a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/196/" />
      <label>0179a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0180">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/197/" />
      <label>0180</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0181">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/198/" />
      <label>0181</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0182">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/199/" />
      <label>0182</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0183">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/200/" />
      <label>0183</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0184">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/201/" />
      <label>0184</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0185">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/202/" />
      <label>0185</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0186">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/203/" />
      <label>0186</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0187">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/204/" />
      <label>0187</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0187a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/205/" />
      <label>0187a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0188">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/206/" />
      <label>0188</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0189">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/207/" />
      <label>0189</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0190">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/208/" />
      <label>0190</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0191">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/209/" />
      <label>0191</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0192">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/210/" />
      <label>0192</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0193">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/211/" />
      <label>0193</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0194">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/212/" />
      <label>0194</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0195">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/213/" />
      <label>0195</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0196">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/214/" />
      <label>0196</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0197">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/215/" />
      <label>0197</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0197a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/216/" />
      <label>0197a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0198">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/217/" />
      <label>0198</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0199">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/218/" />
      <label>0199</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0200">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/219/" />
      <label>0200</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0201">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/220/" />
      <label>0201</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0202">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/221/" />
      <label>0202</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0203">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/222/" />
      <label>0203</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0204">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/223/" />
      <label>0204</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0205">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/224/" />
      <label>0205</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0205a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/225/" />
      <label>0205a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0206">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/226/" />
      <label>0206</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0207">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/227/" />
      <label>0207</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0208">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/228/" />
      <label>0208</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0209">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/229/" />
      <label>0209</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0210">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/230/" />
      <label>0210</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0211">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/231/" />
      <label>0211</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0212">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/232/" />
      <label>0212</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0213">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/233/" />
      <label>0213</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0214">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/234/" />
      <label>0214</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0215">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/235/" />
      <label>0215</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0216">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/236/" />
      <label>0216</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0217">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/237/" />
      <label>0217</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0218">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/238/" />
      <label>0218</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0219">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/239/" />
      <label>0219</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0219a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/240/" />
      <label>0219a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0220">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/241/" />
      <label>0220</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0221">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/242/" />
      <label>0221</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0222">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/243/" />
      <label>0222</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0223">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/244/" />
      <label>0223</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0223a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/245/" />
      <label>0223a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0224">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/246/" />
      <label>0224</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0225">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/247/" />
      <label>0225</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0226">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/248/" />
      <label>0226</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0227">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/249/" />
      <label>0227</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0228">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/250/" />
      <label>0228</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0229">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/251/" />
      <label>0229</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0229a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/252/" />
      <label>0229a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0230">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/253/" />
      <label>0230</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0231">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/254/" />
      <label>0231</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0232">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/255/" />
      <label>0232</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0233">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/256/" />
      <label>0233</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0234">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/257/" />
      <label>0234</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0235">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/258/" />
      <label>0235</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0235a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/259/" />
      <label>0235a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0236">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/260/" />
      <label>0236</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0237">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/261/" />
      <label>0237</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0238">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/262/" />
      <label>0238</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0239">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/263/" />
      <label>0239</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0239a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/264/" />
      <label>0239a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0240">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/265/" />
      <label>0240</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0241">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/266/" />
      <label>0241</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0242">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/267/" />
      <label>0242</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0243">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/268/" />
      <label>0243</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0244">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/269/" />
      <label>0244</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0245">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/270/" />
      <label>0245</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0245a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/271/" />
      <label>0245a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0246">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/272/" />
      <label>0246</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0247">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/273/" />
      <label>0247</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0248">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/274/" />
      <label>0248</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0249">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/275/" />
      <label>0249</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0250">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/276/" />
      <label>0250</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0251">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/277/" />
      <label>0251</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0252">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/278/" />
      <label>0252</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0253">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/279/" />
      <label>0253</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0254">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/280/" />
      <label>0254</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0255">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/281/" />
      <label>0255</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0256">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/282/" />
      <label>0256</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0257">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/283/" />
      <label>0257</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0258">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/284/" />
      <label>0258</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0259">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/285/" />
      <label>0259</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0260">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/286/" />
      <label>0260</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0261">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/287/" />
      <label>0261</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0262">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/288/" />
      <label>0262</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0263">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/289/" />
      <label>0263</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0264">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/290/" />
      <label>0264</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0265">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/291/" />
      <label>0265</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0265a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/292/" />
      <label>0265a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0266">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/293/" />
      <label>0266</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0267">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/294/" />
      <label>0267</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0268">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/295/" />
      <label>0268</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0269">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/296/" />
      <label>0269</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0270">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/297/" />
      <label>0270</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0271">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/298/" />
      <label>0271</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0272">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/299/" />
      <label>0272</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0273">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/300/" />
      <label>0273</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0274">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/301/" />
      <label>0274</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0275">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/302/" />
      <label>0275</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0276">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/303/" />
      <label>0276</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0277">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/304/" />
      <label>0277</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0278">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/305/" />
      <label>0278</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0279">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/306/" />
      <label>0279</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0280">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/307/" />
      <label>0280</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0281">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/308/" />
      <label>0281</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0282">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/309/" />
      <label>0282</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0283">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/310/" />
      <label>0283</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0284">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/311/" />
      <label>0284</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0285">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/312/" />
      <label>0285</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0286">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/313/" />
      <label>0286</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0287">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/314/" />
      <label>0287</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0288">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/315/" />
      <label>0288</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0289">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/316/" />
      <label>0289</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0290">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/317/" />
      <label>0290</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0291">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/318/" />
      <label>0291</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0292">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/319/" />
      <label>0292</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0293">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/320/" />
      <label>0293</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0294">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/321/" />
      <label>0294</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0295">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/322/" />
      <label>0295</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0296">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/323/" />
      <label>0296</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0297">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/324/" />
      <label>0297</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0298">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/325/" />
      <label>0298</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0299">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/326/" />
      <label>0299</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0300">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/327/" />
      <label>0300</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0301">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/328/" />
      <label>0301</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0302">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/329/" />
      <label>0302</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0303">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/330/" />
      <label>0303</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0304">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/331/" />
      <label>0304</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0305">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/332/" />
      <label>0305</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0306">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/333/" />
      <label>0306</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0307">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/334/" />
      <label>0307</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0308">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/335/" />
      <label>0308</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0309">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/336/" />
      <label>0309</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0310">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/337/" />
      <label>0310</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0311">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/338/" />
      <label>0311</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0312">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/339/" />
      <label>0312</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0313">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/340/" />
      <label>0313</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0314">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/341/" />
      <label>0314</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0315">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/342/" />
      <label>0315</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0316">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/343/" />
      <label>0316</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0317">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/344/" />
      <label>0317</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0318">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/345/" />
      <label>0318</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0319">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/346/" />
      <label>0319</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0320">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/347/" />
      <label>0320</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0321">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/348/" />
      <label>0321</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0322">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/349/" />
      <label>0322</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0323">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/350/" />
      <label>0323</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0324">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/351/" />
      <label>0324</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0325">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/352/" />
      <label>0325</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0326">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/353/" />
      <label>0326</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0327">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/354/" />
      <label>0327</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0327a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/355/" />
      <label>0327a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0328">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/356/" />
      <label>0328</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0329">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/357/" />
      <label>0329</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0330">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/358/" />
      <label>0330</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0331">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/359/" />
      <label>0331</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0332">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/360/" />
      <label>0332</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0333">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/361/" />
      <label>0333</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0334">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/362/" />
      <label>0334</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0335">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/363/" />
      <label>0335</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0336">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/364/" />
      <label>0336</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0337">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/365/" />
      <label>0337</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0338">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/366/" />
      <label>0338</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0339">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/367/" />
      <label>0339</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0340">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/368/" />
      <label>0340</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0341">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/369/" />
      <label>0341</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0341a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/370/" />
      <label>0341a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0342">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/371/" />
      <label>0342</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0343">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/372/" />
      <label>0343</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0344">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/373/" />
      <label>0344</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0345">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/374/" />
      <label>0345</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0346">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/375/" />
      <label>0346</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0347">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/376/" />
      <label>0347</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0348">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/377/" />
      <label>0348</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0349">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/378/" />
      <label>0349</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0349a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/379/" />
      <label>0349a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0350">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/380/" />
      <label>0350</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0351">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/381/" />
      <label>0351</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0352">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/382/" />
      <label>0352</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0353">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/383/" />
      <label>0353</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0354">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/384/" />
      <label>0354</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0355">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/385/" />
      <label>0355</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0356">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/386/" />
      <label>0356</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0357">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/387/" />
      <label>0357</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0358">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/388/" />
      <label>0358</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0359">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/389/" />
      <label>0359</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0359a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/390/" />
      <label>0359a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0360">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/391/" />
      <label>0360</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0361">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/392/" />
      <label>0361</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0362">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/393/" />
      <label>0362</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0363">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/394/" />
      <label>0363</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0364">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/395/" />
      <label>0364</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0365">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/396/" />
      <label>0365</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0366">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/397/" />
      <label>0366</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0367">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/398/" />
      <label>0367</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0368">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/399/" />
      <label>0368</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0369">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/400/" />
      <label>0369</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0370">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/401/" />
      <label>0370</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0371">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/402/" />
      <label>0371</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0371a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/403/" />
      <label>0371a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0372">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/404/" />
      <label>0372</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0373">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/405/" />
      <label>0373</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0374">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/406/" />
      <label>0374</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0375">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/407/" />
      <label>0375</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0376">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/408/" />
      <label>0376</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0377">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/409/" />
      <label>0377</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0378">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/410/" />
      <label>0378</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0379">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/411/" />
      <label>0379</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0380">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/412/" />
      <label>0380</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0381">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/413/" />
      <label>0381</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0382">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/414/" />
      <label>0382</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0383">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/415/" />
      <label>0383</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0384">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/416/" />
      <label>0384</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0385">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/417/" />
      <label>0385</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0386">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/418/" />
      <label>0386</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0387">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/419/" />
      <label>0387</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0388">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/420/" />
      <label>0388</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0389">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/421/" />
      <label>0389</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0390">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/422/" />
      <label>0390</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0391">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/423/" />
      <label>0391</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0392">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/424/" />
      <label>0392</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0393">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/425/" />
      <label>0393</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0394">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/426/" />
      <label>0394</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0395">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/427/" />
      <label>0395</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0395a">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/428/" />
      <label>0395a</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0396">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/429/" />
      <label>0396</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0397">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/430/" />
      <label>0397</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0398">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/431/" />
      <label>0398</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0399">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/432/" />
      <label>0399</label>
    </surface>
    <surface xml:id="0400">
      <graphic url="https://mpiviewer.intranda.com/viewer/image/867338261/433/" />
      <label>0400</label>
    </surface>
  </facsimile>
  <text>
    <body xml:lang="la" type="free">
      <div type="section">
        <pb facs="0001" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">@@VM MANT, <lb />OB MERITA</head>
        <pb facs="0002" />
        <pb facs="0003" />
        <note />
        <pb facs="0004" />
        <note />
        <pb facs="0005" />
        <pb facs="0006" />
        <figure>
          <ab type="description" xml:space="preserve">CHRISTIANUS HUGENIUS</ab>
          <ab type="description" xml:space="preserve">natus 14 Aprilis 1629.</ab>
          <ab type="description" xml:space="preserve">denatus 8 Junii 1695.</ab>
          <ab type="description" xml:space="preserve"><hi rend="small caps">Lugd</hi>. <hi rend="small caps">Bat.</hi> Apud <hi rend="small caps">Janssonios</hi> <hi rend="small caps">Van der</hi> Aa. Bibliopolas.</ab>
        </figure>
        <pb facs="0007" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve"><hi rend="red">CHRISTIANI HUGENII</hi></head>
        <head xml:space="preserve">ZULICHEMII,</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Dum viveret Zelemii Toparchæ,</head>
        <head xml:space="preserve"><hi rend="red">OPERA VARIA.</hi></head>
        <head xml:space="preserve"><hi rend="small caps">Volumen</hi> <hi rend="small caps">Primum</hi>.</head>
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0007-01" />
          <label>0007-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve"><hi rend="small caps">Lugduni</hi> <hi rend="small caps">Batavorum</hi>, <lb />Apud <hi rend="red">JANSSONIOS VANDER <hi rend="small caps">Aa</hi>,</hi> <lb />Bibliopolas, <hi rend="small caps">MDCCXXIV</hi>.</head>
        <note />
        <pb facs="0008" />
        <note />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">MAX-PLANCK-INSTITUT <lb />FOR WISSENSCHAFTSGESCHICHTE <lb />Bibliothek</head>
        <note />
        <pb facs="0009" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">ADMONITIO BIBLIOPEGIS, <lb />ubi locandi ſint Tituli.</head>
        <head xml:space="preserve">AVIS AU RELIEUR, <lb />Pour placer les Titres ſuivant les Pages marquées ci-deſſous.</head>
        <head xml:space="preserve">BERIGT AAN DEN BOEKBINDER, <lb />Om en alwaar de Titels te plaatſen.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">1. </s>
          <s xml:space="preserve">Chriſtiani Hugenii Opera Mechanica. </s>
          <s xml:space="preserve">Tomus Primus. </s>
          <s xml:space="preserve">(ante) (de-<lb />vant) voor Pag. </s>
          <s xml:space="preserve">1. </s>
          <s xml:space="preserve">(&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">poſt Hugenii Vitam) (apres Hugenii Vi-<lb />ta) agter Hugenii Vita.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">2. </s>
          <s xml:space="preserve">Chriſtiani Hugenii a Zulichem, dum viveret Zelhemi Toparchæ, <lb />Opera Varia. </s>
          <s xml:space="preserve">Volumen Secundum. </s>
          <s xml:space="preserve">(ante)(devant) voor Pag. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">309.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">3. </s>
          <s xml:space="preserve">Chriſtiani Hugenii Opera Geometrica. </s>
          <s xml:space="preserve">Tomus Secundus. </s>
          <s xml:space="preserve">(etiam an-<lb />te) (auſſi devant) mede voor Pag. </s>
          <s xml:space="preserve">309. </s>
          <s xml:space="preserve">(&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">poſt Titulum <lb />Voluminis Secundi) (&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">après le Titre de Volumen Secun-<lb />dum) en na de Titel van Volumen Secundum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">4. </s>
          <s xml:space="preserve">Chriſtiani Hugenii Opera Aſtronomica. </s>
          <s xml:space="preserve">Tomus Tertius. </s>
          <s xml:space="preserve">(ante) (de-<lb />vant) voor Pag. </s>
          <s xml:space="preserve">521.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">5. </s>
          <s xml:space="preserve">Chriſtiani Hugenii Opera Miſcellanea. </s>
          <s xml:space="preserve">Tomus Quartus. </s>
          <s xml:space="preserve">(ante) (de-<lb />vant) voor Pag. </s>
          <s xml:space="preserve">723.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0010" />
        <pb facs="0011" />
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0011-01" />
          <label>0011-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">G. J.’s GRAVESANDE <lb />L. S.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">ILlos de re litteraria bene mereri, ſem-<lb />per perſuaſum habui, qui doctorum vi-<lb />rorum ſcripta diſperſa colligunt; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />minoribus, ſeorſim perituris, in ma-<lb />jori volumine collocatis poſteritatem <lb />quaſi donant.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Hac de cauſa cùm Bibliopolæ bujus Urbis, Jan-<lb />ſonii vander Aa, mihi declararent, ſe in men-<lb />te habere Hugenii opus, olim Pariſiis editum, de <lb />Horologio Oſcillatorio typis mandare, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hac de <lb />re quid ſentirem ego quærerent, Ipſis Auctor fui, <lb />ut non modo in propoſito perſeverarent, ſed ut <lb />omnia ante edita ejuſdem Auctoris opera minora buic <lb />adjungerent.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0012" />
        <fw type="head">PRÆFATIO.</fw>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">In me libenter ſuſcepi curam colligendi hæc, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />diſponendi; </s>
          <s xml:space="preserve">ſchedaſque ſemel &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">altera vice a cor-<lb />rectore examinatas, ipſe attente relegi, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cum <lb />figuris contuli; </s>
          <s xml:space="preserve">ſcripta etiam quædam, in Diariis <lb />non ſub Auctoris oculis edita, ſæpe mendis variis <lb />purgavi.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Opera quæ hic exſtant, in quatuor diſperſi to-<lb />mos; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ Mechanicam Machinaſque ſpectant to-<lb />mo primo continentur: </s>
          <s xml:space="preserve">Geometrica ſecundo: </s>
          <s xml:space="preserve">A-<lb />ſtronomica tertio: </s>
          <s xml:space="preserve">Miſcellanea pauca quarto.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Tractatus varios Auctor ſeparatim ediderat; </s>
          <s xml:space="preserve">ſcri-<lb />pta minora multa in Diariis diſperſa dantur: </s>
          <s xml:space="preserve">in-<lb />ter hæc quædam ſpectant controverſias quæ Aucto-<lb />ri cum viris doctis intercedere, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ ad ean-<lb />dem controverſiam pertinent, aliquando in variis <lb />regionibus publicata exſtant, partim Gallicè conſcri-<lb />pta, partim Latinè.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">In edendis libris, ſeparatim ab Auctore publici <lb />juris factis, exemplaria manu ipſius recognita, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />in variis locis aucta, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">emendata, ſecutus ſum; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quod etiam referri debet ad ſcripta pauca ex iis quæ <lb />in Diariis fuere tradita.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Exemplaria hæc accepi à Nob. </s>
          <s xml:space="preserve">D<hi rend="superscript">no</hi> Hugenio Ze-<lb />lemii Toparchâ, qui patrui Chriſtiani opera hæc
</s>
          <pb facs="0013" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">PRÆFATIO.</fw>
cum cura ſervaverat, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">qui libenter mibi hæc ea <lb />lege conceſſit, ut abſoluta editione in Bibliotbeca <lb />publica Acad. </s>
          <s xml:space="preserve">Lugd. </s>
          <s xml:space="preserve">Bat. </s>
          <s xml:space="preserve">jungantur cum ejuſdem <lb />Auctoris manuſcriptis quæ ibi ſervantur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">In Indice, ad calcem libri adjecto, monui ubi ſcri-<lb />pta ſingula antea edita fuere. </s>
          <s xml:space="preserve">Tractatus ſepara-<lb />tos Latine Auctor conſcripſit, præter Inſtitutionem <lb />de Uſu Horologiorum <ptr type="noteAnchor" />, quæ Belgico ſermone in lu-
<ptr xml:id="note-0013-01a" corresp="note-0013-01" type="noteAnchor" />
cem prodiit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ex Gallicis Diariis excerpta ſcripta <lb />Gallico ſermone conſcripta dantur. </s>
          <s xml:space="preserve">Illorum autem <lb />quæ inter opera Acad. </s>
          <s xml:space="preserve">Reg. </s>
          <s xml:space="preserve">Paris. </s>
          <s xml:space="preserve">Artium &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Scient. </s>
          <s xml:space="preserve">cum publico communicata fuere, quædam Gal-<lb />lica ſunt reliqua Latina, nempe;</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0013-01" corresp="note-0013-01a" n="*" anchored="true" place="margin">pag. 193.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">De potentiis funeſve trahentibus <ptr type="noteAnchor" />:</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="margin">pag. 287.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Conſtructio loci ad Hyperbolam <ptr type="noteAnchor" />:</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="margin">pag. 485.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">De maximis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">minimis <ptr type="noteAnchor" />:</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="margin">pag. 490.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">De inveniendis tangentibus <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="margin">pag. 498.</note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Ut omnia Latino ſermone exhiberentur, quæ <lb />Belgicè, aut Gallicè, edita fuere, Latinè reddidit <lb />Clariſſ. </s>
          <s xml:space="preserve">Hermanni Ooſterdyk Schacht, Med. </s>
          <s xml:space="preserve">Profeſſo-<lb />ris in hac Acad. </s>
          <s xml:space="preserve">Celeberrimi, Filius Digniſſimus Johan-<lb />nes Ooſterdyk Schacht, qui ad ſtudia ſubtiliora na-
</s>
          <pb facs="0014" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">PRÆFATIO.</fw>
tus, à naturâ acceptum, adhuc dum juvenis, di-<lb />ligentiâ pulcherrime excoluit ingenium.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si collectioni huic volumen operum poſthumorum <lb />Hugenii, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tractatus duos de Lumine &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Gravitate, <lb />addas, omina B. </s>
          <s xml:space="preserve">L. </s>
          <s xml:space="preserve">habebis Hugenii opera.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Hæc autem quæ hìc deficiunt, eâdem formâ cum <lb />hiſce, brevi edituri ſunt Bibliopolæ Amſtelodamenſes <lb />Waesbergii.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Dabam Lugd. </s>
          <s xml:space="preserve">Bat. </s>
          <s xml:space="preserve">3°. </s>
          <s xml:space="preserve">Id. </s>
          <s xml:space="preserve">Mart. </s>
          <s xml:space="preserve">MDCCXXIV.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0015" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">HUGENII VITA.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">CHriſtianus Hugenius, natus eſt Ha-<lb />gæ Comitum in Hollandia, 14. </s>
          <s xml:space="preserve">A-<lb />pril. </s>
          <s xml:space="preserve">1629. </s>
          <s xml:space="preserve">Patrem habuit Conſtan-<lb />tinum Hugenium, Equitem, To-<lb />parcham Zulichemii, Zelhemi, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in Monikenlandt, qui tribus Auriacis Principi-<lb />bus a ſecretis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſiliis fuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Mater erat Su-<lb />ſanna van Baerle.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In ſtudiis Mathematicis integram conſumſit vi-<lb />tam, non tantum ſpeculationibus deditus, ſed <lb />harum diſciplinarum ſubtiliſſima ad vitæ uſum re-<lb />ferens. </s>
          <s xml:space="preserve">Ab ipſa infantia huic ſtudio applicavit <lb />animum, vix natus annos novem, ipſo Patre du-<lb />ce, in Muſicis, Arithmeticis, Geographicis, mi-<lb />ros, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">vix credibiles, progreſſus fecit, Latinis <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Græcis litteris interim animum applicans.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Anno ætatis decimo tertio quàm ingenium ſtu-<lb />dio Mechanices eſſet aptum, quod tanta deinde <lb />hominum utilitate excoluit, in examinandis ma-<lb />chinis, haſque, quantum infanti liceret, imitan-<lb />do, demonſtravit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Anno 1644, ſtudium Matheſeos aggreſſus eſt, <lb />Mathematicumque Belgam Stampioen præcepto-<lb />rem habuit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sequenti anno Academiam petiit quæ Leidæ <lb />eſt apud Batavos. </s>
          <s xml:space="preserve">Ibi Vinnium jus civile expli-<lb />cantem audivit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">magiſtro Schotenio ſtudium
</s>
          <pb facs="0016" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HUGENII VITA.</fw>
Matheſeos continuavit, ingeniique ad hæc ſtu-<lb />dia nati varia tunc temporis dedit ſpecimina, <lb />brevique famam inter Mathematicos, annos ſu-<lb />perantem, acquiſivit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Studium autem Juridicum Bredæ proſecutus <lb />eſt annis 1646, 1647, 1648, occaſione ſcho-<lb />læ illuſtris, tunc temporis ibi erectæ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cu-<lb />ræ Patris ipſius pro parte commiſſæ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hagam anno ſequenti redux, Henricum Co-<lb />mitem Naſſavium ſecutus, Holſatiam, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Da-<lb />niam, inviſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Vehementi tenebatur deſide-<lb />rio in Sueciam uſque iter ſuum producendi, <lb />Carteſium ut videret, quod ipſi non licuit, bre-<lb />vi finitâ Comitis legatione.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Anno 1651. </s>
          <s xml:space="preserve">Tractatum edidit de quadratu-<lb />ra Hyperboles, Ellipſis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Circuli, ex dato portio-<lb />num gravitatis centro<ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="margin">Vide pag. <lb />309.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut librum hunc perluſtrent Lectores rogo Ma-<lb />thematicos, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">videant an non merito, in ipſa <lb />juventute, inter ſummos Mathematicos relatus <lb />fuerit Hugenius.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eodem anno &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſequentibus varia de refractio-<lb />nibus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Dioptrica conſcripſit, quæ in operibus <lb />poſthumis edita exſtant.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Anno 1655. </s>
          <s xml:space="preserve">Galliam petiit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Andegavi Do-<lb />ctor Juris renunciatus eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eodem anno cum fratre Conſtantino vitris for-<lb />mandis, quæ Teleſcopiis majoribus inſervirent
</s>
          <pb facs="0017" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HUGENII VITA.</fw>
operam dedit. </s>
          <s xml:space="preserve">Teleſcopium decem pedum con-<lb />ſtruxit quod, ut ipſe perſuaſum habebat, omnia <lb />illius temporis ſuperabat. </s>
          <s xml:space="preserve">Hujus auxilio comi-<lb />tem Saturni detexit. </s>
          <s xml:space="preserve">Omnes hujus Planetæ ſa-<lb />tellites tunc temporis Aſtronomos latebant, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />niſi multis annis ſerius, reliquos quatuor, inter <lb />quos unus Hugeniano à Saturno remotior, de-<lb />texit Caſinus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Non ſtatim ſibi novum ſidus cognitum dari <lb />cum Aſtronomis communicavit, ad quoſdam <lb />tamen inventum, hiſce verbis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">litteris invo-<lb />lutum, miſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Admovere oculis diſtantia ſidera noſtris <hi rend="small caps">VVVVVVV <lb />CCCRRHNBQX.</hi></s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quæ verba cum adjectis litteris ipſo vitro in-<lb />ſcripſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Explicatio eſt Saturno Luna ſua circumducitur <lb />diebus ſexdecim horis quatuor. </s>
          <s xml:space="preserve">Exactius tamen <lb />in ſequentibus hujus Lunæ periodum determina-<lb />vit<ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="margin">Vide pag. <lb />551.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Tranſpoſitione litterarum Ænigma explica-<lb />tur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Per multos annos vitris formandis quibus no-<lb />va in cœlis detegeret ſedulam cum fratre impen-<lb />dit operam, præcipuè ab anno 1681 ad an-<lb />num 1687, artemque hanc perfectiorem red-<lb />didere; </s>
          <s xml:space="preserve">multa ex acuratè admodum elaboratis <lb />vitris majora conſtruxere Teleſcopia. </s>
          <s xml:space="preserve">Inter vi-
</s>
          <pb facs="0018" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HUGENII VITA.</fw>
tra hæc duo præ ceteris antecellunt, magnitu-<lb />dine Teleſcopiorum quibus inſervire debent, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">, ſi <lb />Auctori noſtri fidem habeamus, excellentiâ <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">ma-
<ptr xml:id="note-0018-01a" corresp="note-0018-01" type="noteAnchor" />
jus deſtinatum erat Teleſcopio ducentorum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">de-<lb />cem pedum, alterum Teleſcopio centum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſe-<lb />ptuaginta. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc duo nunc poſſidet Anglia. </s>
          <s xml:space="preserve">Mul-<lb />ta alia Teleſcopiis, centum pedes excedentibus, <lb />ut &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">minoribus, inſervientia apud heredes adhuc-<lb />dum ſuperſunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0018-01" corresp="note-0018-01a" n="*" anchored="true" place="margin">Vide pag. <lb />698.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Anno 1656 tractatum conſcripſit de ratiociniis <lb />in ludo aleæ <ptr type="noteAnchor" />, editus hic fuit ad calcem Exercita-
<ptr xml:id="note-0018-02a" corresp="note-0018-02" type="noteAnchor" />
tionum Mathematicarum Schotenii. </s>
          <s xml:space="preserve">Methodum <lb />in hoc tractatu demonſtravit ipſam ſortem com-<lb />putationi Mathematicæ ſubjiciendi, primuſque pu-<lb />blici juris fecit principia artis poſt illum ad vix <lb />ſperandam perfectionem prolatæ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0018-02" corresp="note-0018-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Vide pag. <lb />723.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Anno 1657 primus mortalium tempus exactiſ-<lb />ſime menſuravit, pendula dum Horologiis appli-<lb />cavit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ante illum Aſtronomi adhibitis pendulis <lb />tempus quidem menſurabant, ſed ad exigua in-<lb />tervalla, cum pendula talia homine indigerent <lb />qui curaret ut in motu perſeverarent. </s>
          <s xml:space="preserve">Ipſe au-<lb />tem ope Horologiorum perpetuum quaſi pendu-<lb />lis motum communicavit, ponderibus enim Horo-<lb />logia agitabantur, quæ, non mutata actione in <lb />Horologia, elevari poterant.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Perſuaſum habebat talia Horologia &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">mari uſu <lb />venire poſſe, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">nil præter hæc in nave requiri <lb />ad determinandas longitudines.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0019" />
        <fw type="head">HUGENII VITA.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Notum enim eſt, utilis hujus longitudinum pro-<lb />blematis diu deſideratam, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">forte deſiderandam, <lb />ſolutionem, ab exacta temporis menſura pende-<lb />re.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Non tamen ſatis erat Horologiorum motus le-<lb />gibus fixis adſtrinxiſſe, ſed ut ipſe notabat, mo-<lb />tum æquabilem ſervare, navim jactantibus auſtris, <lb />hoc opus, hic labor erat; </s>
          <s xml:space="preserve">difficultatem tamen ſu-<lb />perari poſſe ſemper ſperavit, multa tentavit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ad mortem fere uſque nova, ut ad ſcopum per-<lb />veniret, molitus eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed licet ad hunc pertin-<lb />gere non potuerit, quo ingenio, qua perſpicacitate, <lb />rem proſecutus eſt, qui horum operum tomum <lb />primum perleget dijudicabit; </s>
          <s xml:space="preserve">non omnia tamen <lb />tentamina publici juris facta fuere.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Anno 1659. </s>
          <s xml:space="preserve">Syſtema Saturnium <ptr type="noteAnchor" /> edidit, in
<ptr xml:id="note-0019-01a" corresp="note-0019-01" type="noteAnchor" />
quo veram cauſam anſarum hujus planetæ tradi-<lb />dit, quam ante illum nemo ne ſuſpicione qui-<lb />dem attingere potuerat, hancque invictis firmavit <lb />argumentis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0019-01" corresp="note-0019-01a" n="*" anchored="true" place="margin">Vide pag. <lb />527.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sequenti anno altera vice Galliam petiit, unde <lb />in Angliam anno 1661. </s>
          <s xml:space="preserve">profectus eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">lbi artem <lb />ſuam laborandi vitra demonſtravit, cum inter <lb />omnes conſtaret, Hugenii Teleſcopia, longitu-<lb />dinem viginti quatuor pedum tunc temporis non <lb />excedentia, ceteris omnibus perfectiora eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Novum tunc temporis inventum erat Antlia <lb />pneumatica, hujus, ab ipſo ex Anglia reduce
</s>
          <pb facs="0020" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HUGENII VITA.</fw>
perfectioris redditæ, auxilio varia inſtituit experi-<lb />menta <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="margin">Vide pag. <lb />765.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eodem anno regulas de colliſione corporum <lb />Elaſticorum detexit, quas eaſdem poſtea etiam <lb />detexere in Anglia viri celeberrimi Walliſius &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Wrennius, cum quo tamen ultimo contentionem, <lb />ſuper hoc invento, habuit Hugenius noſter.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Anno 1663. </s>
          <s xml:space="preserve">Lutetiam Pariſiorum iterum pe-<lb />tiit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cum Patre in Angliam iter ſuſcepit, ubi <lb />Sociorum numero Regiæ ſocietatis Londinienſis <lb />adſcriptus eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Per paucos tantum ibi ſtetit menſes &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in Gal-<lb />liam rediit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Anno 1664 Hagam redux de invento applica-<lb />tionis pendulorum ad Horologia ipſi cum invidio-<lb />ſo quodam lis fuit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hoc tempore, in Gallia, ſtudiorum ſe Mæce-<lb />natem demonſtrabat vir illuſtris Colbertus; </s>
          <s xml:space="preserve">cu-<lb />jus conſilia de ſtudiis promovendis libenter au-<lb />diebat Galliarum Rex. </s>
          <s xml:space="preserve">Undique viri ſcientiâ illu-<lb />ſtres in Galliam vocabantur, inter quos Hugenius.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hic anno 1665, nomine Regis, Colberti lit-<lb />teris, ut Lutetiam peteret, ibique domicilium <lb />eligeret, promiſſo largo annuo ſtipendio, oblatâ-<lb />que habitatione in ædificio ſervandis Regiis bi-<lb />bliothecis deſtinato, invitatus eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ibi vixit ab anno 1666. </s>
          <s xml:space="preserve">ad annum 1681. </s>
          <s xml:space="preserve">Du-<lb />rante hoc tempore pulcherrima, ſubtiliſſimaque
</s>
          <pb facs="0021" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HUGENII VITA.</fw>
multa, in Mathematicis detexit, variaque ex iis <lb />operibus conſcripſit, quæ nunc in unum corpus <lb />collecta, quid in variis Matheſeos partibus præſti-<lb />terit, ſub oculis ponunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Præter ipſius jam memorata inventa præclara <lb />inter alia duo inſigni uſu eminent. </s>
          <s xml:space="preserve">Libellam <lb />Teleſcopio munitam ita conſtruxit, ut ipſi præ ce-<lb />teris fides haberi poſſit <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Inventum aliud ſpectat
<ptr xml:id="note-0021-01a" corresp="note-0021-01" type="noteAnchor" />
temporis menſuram, Horologiis portatilibus fi-<lb />lum, chalybeum, ſpirale, elaſticum, adapta-<lb />vit <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">quo nunc nullum portatile Horologium
<ptr xml:id="note-0021-02a" corresp="note-0021-02" type="noteAnchor" />
deſtituitur, quo etiam ſublato, accuratiſſimè con-<lb />ſtructa omnem motus æquabilitatem amittunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0021-01" corresp="note-0021-01a" n="*" anchored="true" place="margin">Vide pag. <lb />254.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0021-02" corresp="note-0021-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Vide pag. <lb />253.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Nimium verò ſtudiis Mathematicis deditus, <lb />menti gratum Corpus non potuit ſuſtinere laborem. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Bis Hollandiam hac de cauſa petiit, annis 1670, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />1675, iterumque recuperatâ ſanitate in Galliam <lb />rediit, ſed tandem valetudini ut conſuleret illi <lb />in perpetuum dixit vale anno 1681, omnibuſque <lb />Regis beneficiis nuncium remiſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Reliquum vitæ curſum iiſdem occupatus ſtudiis <lb />abſolvit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Anno 1682. </s>
          <s xml:space="preserve">conſtrui curavit Automaton Pla-<lb />netarium in quo planetarum motus in plano pul-<lb />cherrime æmulatus eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Machina hæc in operibus poſthumis delineata, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">accuratiſſimè deſcripta, datur. </s>
          <s xml:space="preserve">Exſtat adhucdum <lb />apud hæredes.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0022" />
        <fw type="head">HUGENII VITA.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Anno 1689. </s>
          <s xml:space="preserve">Angliam tertia vice inviſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sequenti anno tractatus duos, alterum de Lumi-<lb />ne, de Gravitate alterum edidit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Coſinotheoros tempore mortis ſub prælo ſudabat, <lb />editio tamen inchoata tantum erat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Vitam finivit Hagæ Comitum octavo Junii 1695.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Scripta omnia legato dedit Bibliothecæ Acade-<lb />miæ Ordinum Hollandiæ quæ eſt Lugd. </s>
          <s xml:space="preserve">Bat. </s>
          <s xml:space="preserve">vi-<lb />roſque duos, inſignes Mathematicos, Burcherum <lb />de Volder, in eâdem Acad. </s>
          <s xml:space="preserve">Philoſophiæ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Math. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Profeſſorem celebrem, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Bernhardum Fullenium, <lb />in Academiâ Friſiâ Franequeræ Profeſſorem, ro-<lb />gavit ut ex ſcriptis eligerent, quæ prælo committi <lb />poſſent, cui petitioni volumen debemus operum <lb />poſthumorum, anno 1700. </s>
          <s xml:space="preserve">editorum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0022-01" />
          <label>0022-01</label>
        </figure>
        <pb facs="0023" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">CHRISTIANI HUGENII <lb />OPERA <lb />MECHANICA. <lb /><hi rend="small caps">Tomus</hi> <hi rend="small caps">Primus</hi>.</head>
        <pb facs="0024" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">Tomi primi contenta.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb /><hi rend="small caps">Horologium</hi>. # pag. 1. <lb /><hi rend="small caps">Horologium</hi> <hi rend="small caps">Oscillatorium</hi>, ſive de motu pendulorum, ad <lb />horologia aptato, demonſtrationes Geometricæ. # 15. <lb /><hi rend="small caps">Brevis</hi> <hi rend="small caps">Institutio de usu</hi> <hi rend="small caps">Horologiorum</hi>, ad inveniendas <lb />longitudines. # 193. <lb />De Hugeniana centri oſcillationis determinatione <hi rend="small caps">CONTROVER-<lb />SIA</hi>. # 215. <lb /><hi rend="small caps">Machinæ quædam</hi>, &amp; varia circa Mechanicam. # 249. <lb /></note>
        <pb facs="0025" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">CHRISTIANI</head>
        <head xml:space="preserve">HUGENII <hi rend="small caps">A</hi> ZULICHEM,</head>
        <head xml:space="preserve"><hi rend="small caps">Const</hi>, F. <lb />HOROLOGIUM.</head>
        <pb facs="0026" />
        <pb facs="0027" />
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">ILLUSTRISSIMIS AC POTENTISSIMIS</head>
        <head xml:space="preserve">HOLLANDIAE <lb />Et <lb />WESTFRISIAE <lb />ORDINIBUS</head>
        <head xml:space="preserve">Dominis ſuis, <lb /><hi rend="small caps">Christianus</hi> <hi rend="small caps">Hugenius</hi> à <hi rend="small caps">Zulighem</hi> <lb />Felicitatem omnem.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">PRoditum eſt memoriæ primum Ro-<lb />mæ ſolare horologium fuiſſe, quod <lb />è capto Siciliæ oppido quodam, an-<lb />nis poſt urbem conditam <hi rend="small caps">CCCCLXXVII</hi>, <lb />cum cætera præda deportatum ſit, <lb />locoque publico dedicatum. </s>
          <s xml:space="preserve">Cui non <lb />planè ad Latii clima deſcripto, eo-<lb />que nec lineas horis congruentes ex-<lb />hibenti, quum neceſſitate tamen &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />meliorum penuria undecentum annis <lb />Pop. </s>
          <s xml:space="preserve">Romanus paruiſſet, Cenſorem tandem Q. </s>
          <s xml:space="preserve">Marcium Phi-<lb />lippum diligentius ordinatum juxta poſuiſſe, idque munus in-<lb />ter cenſoria opera gratiſſime acceptum. </s>
          <s xml:space="preserve">Mihi, Proceres Am-<lb />pliſſimi, rem haud abſimilem nec minore publico bono hodie <lb />agitanti, ut qui non in una modo urbe, ſed omnium ubivis <lb />horologiorum inſtabilem motum correxerim, ſimilem quoque ab <lb />univerſis gratiam expectandam cenſuiſſem atque à civibus ſuis <lb />Q. </s>
          <s xml:space="preserve">Marcius reportavit, ſi, quemadmodum res eventusque ii-<lb />dem ex intervallo redire ſolent, ita priſcus candor &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ingenui-<lb />tas in terris aliquando reduces cernerentur. </s>
          <s xml:space="preserve">Verum bæ cum <lb />jam diu apud majorem hominum partem deſitæ ſint virtutes,
</s>
          <pb facs="0028" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DEDICATIO.</fw>
contraque impoſtura &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">obtrectatio late omnia obtineant; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ-<lb />nam fortuna maneret inventum noſtrum, ſimul ac vulgò in-<lb />noteſcere cœpiſſet, facile equidem prævidi, neque me fefellit <lb />augurium. </s>
          <s xml:space="preserve">Ecce enim jam primum in patria hac noſtra eo ex-<lb />ceſſit quorundam tum audacia tum impudentia, ut nihil in-<lb />terdicto veſtro deterriti, interpolare acceptum à nobis inven-<lb />tum, ac dein tanquam novum prorſus, noſtroque etiam, ſi <lb />diis placet, præſtantius jactare auſi ſint. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque hæc qui co-<lb />ram &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ante oculos nobis fieri viderunt, nihilo meliora ab ex-<lb />teris regionibus imminere crebro admonuerunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Nempe alibi <lb />quoque exorituros, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in gloriolam hanc noſtram involaturos <lb />homines inique invidos, qui, forte an &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſibi ipſis, certe orbi <lb />univerſo perſuadere conentur, non hæc noſtr atium ingeniis de-<lb />heri, ſed à ſua ſuorumve alicujus induſtria diu ante profecta <lb />fuiſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Cujus rei indignitas cum ad gentem omnem noſtram, <lb />eoque ad vos etiam, Domini Illuſtriſſimi, ſpectare videretur, <lb />qui nunquam æquo animo tuleritis inventorum longe præcla-<lb />riſſimorum, typographiæ inquam &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">telescopii, laudem à Ba-<lb />tavia veſtra, plagiariorum fraude, averti; </s>
          <s xml:space="preserve">fateor me non le-<lb />vi ſtimulo impulſum fuiſſe, ut eidem hujus quoque qualiscun-<lb />que reperti decus adſererem. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque eam quæ ſola ad hoc pate-<lb />re viſa eſt, viam ſecutus, rationem omnem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſtructionem <lb />novi automati, autor ipſe, paucis deſcribendam &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in publi-<lb />cum producendam ſuſcepi; </s>
          <s xml:space="preserve">exiguo ſanè volumine, ſed quod <lb />brevius etiam fuiſſet niſi obiter ad ea quoque reſpondendum <lb />duxiſſem quæ à nonnullis objici mihi, ipſumque artificii noſtri <lb />fundamentum laceſſcre poſſe, proſpiciebam. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc vero quicquid <lb />eſt operæ, quum melioribus auſpiciis lucem aſpicere non poſſet, <lb />veſtro Illuſtriſſimo Nomini actutelæ, ea qua decet veneratione, <lb />dicatum commiſſumque venio, neque tam pagellas haſce paucu-<lb />las, quam inventum ipſum, ut videtur, non incelebre futurum, <lb />dedico conſecroque. </s>
          <s xml:space="preserve">Vos pro ſolita benignitate veſtrafavete, ad <lb />publicam utilitatem, quoquo modo ſtudia ſua referenti, neque <lb />aliud magis in votis habenti, quam ut majoris momenti in rebus <lb />eadem poſthac approbare vobis conting at. </s>
          <s xml:space="preserve">Ita Rempublicam ſub <lb />imperio veſtro incolumem ſervet, beneque fortunet Deus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0029" n="5" />
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0029-01" />
          <label>0029-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">CHRISTIANI <lb />HUGENII <hi rend="small caps">A</hi> ZULICHEM, <lb /><hi rend="small caps">Const</hi>. F. <lb />HOROLOGIUM.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">TEmporis dimetiendi rationem novam, quam <lb />exeunte Anno 1656. </s>
          <s xml:space="preserve">excogitavimus, pauciſque <lb />deinde menſibus in patria divulgare inſtituimus, <lb />etſi dubitandum non erat, propter egregiam uti-<lb />litatem, brevi longe lateque manaturam, quip-<lb />pe pluribus jam distractis, ac dimiſſis quaqua-<lb />verſum novi operis exemplaribus; </s>
          <s xml:space="preserve">nos tamen haud in-<lb />viti conſiliis eorum obtemperamus, qui ut ſcripto compre-<lb />henſam in lucem ederemus, autores fuere. </s>
          <s xml:space="preserve">cum ut illos de-<lb />mereamur, ad quos, ob locorum intervalla, tardius fortaſſe <lb />perventura erat: </s>
          <s xml:space="preserve">tum ut male feriatorum hominum audaciæ <lb />obviam eamus, ne, quod ſolenne ipſis eſt, alienis inſidien-<lb />tur inventis, ac per ſummam injuriam pro ſuis venditent. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quanquam hos, ſi fuerit opus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dati Privilegii tempus <lb />refellere poſſit, quod à Celſiſſimis Fœderatarum Provincia-<lb />rum Ordinibus die 16. </s>
          <s xml:space="preserve">Junii Anno 1657. </s>
          <s xml:space="preserve">impetratum eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />teſtes præterea non pauci, quos de oblato nobis recens in-<lb />vento ſubinde certiores fecimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Occaſionem ei præbuiſſe <lb />Aſtronomorum pendula, facile quivis conjiciet, qui non <lb />neſcierit aliquot jam retro annis hæc uſurpari illis cœpta.</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0030" n="6" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
Nimirum fallentibus clepſydris automatiſque quibuslibet, <lb />quæ inter obſervandum adhibere conſueverant, tandem, do-<lb />cente primum Viro ſagaciſſimo Galileo Galilei, hunc mo-<lb />dum inierunt, ut è catenula tenui pondus appenſum manu <lb />impellerent, cujus vibrationibus ſingulis dinumeratis, toti-<lb />dem colligerentur æqualia temporis momenta. </s>
          <s xml:space="preserve">Hac metho-<lb />do Obſervationes Eclipſium ſcrupuloſius quam antea pere-<lb />gere, Soliſque item diametrum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Stellarum diſtantias di-<lb />menſi ſunt non infeliciter. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed præterquam quod deficiebat <lb />neceſſario pendulorum motus, niſi adſtantis opera identidem <lb />juvaretur, tædioſus inſuper labor evadebat, omnes eorum <lb />itus redituſque numerantibus; </s>
          <s xml:space="preserve">cui ſane integris noctibus mi-<lb />rabili patientia nonnullos invigilaſſe, ipſis prodentibus, con-<lb />ſtat. </s>
          <s xml:space="preserve">Nos autem æquabiliſſimum hocce genus motus cernen-<lb />tes, ac veluti unicum in rerum natura datum, quod ad Me-<lb />chanicam conſtructionem poſſet traduci, quæſivimus quo <lb />pacto hoc ipſum breviſſime aſſequi liceret, atque ita reme-<lb />dium inven@re gemino quod retulimus incommodo. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac mul-<lb />ta fabricæ varietate animo perpenſa, hanc denique, quam <lb />deinceps tradituri ſumus, ut cæteris planiorem faciliorem-<lb />que ſelegimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Qua percepta &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in publicum porro priva-<lb />tumque uſum, ſicut jam fieri cœpit, converſa, ad univer-<lb />ſos quidem hic fructus redundabit, quod horologiorum, <lb />cum inter ſe, tum cum Sole ipſo, quantus nunquam antehac, <lb />imo quantus pene optari poſſet, conſenſus animadvertetur. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Aſtronomi vero id conſequentur, ut nulla poſthac agitando-<lb />rum perpendiculorum moleſtia, numerandive ſolicitudine, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">illa omnia exequantur, quorum paulo ante meminimus, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">alia illis ſubtiliora, ipſam puta dierum de meridie in me-<lb />ridiem inæqualitatem, ſcrutentur; </s>
          <s xml:space="preserve">quam qui negare audent, <lb />ratione hactenus magis quam certa experientia refutati ſunt. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ut jam de Longitudinum, quam vocant, ſcientia dicere <lb />omittam: </s>
          <s xml:space="preserve">quæ ſi unquam extitura eſt, deſideratumque tan-<lb />topere uſum curſui navigantium præbitura, non aliter, quam <lb />vectis per mare exquiſitiſſimis atque omni errore vacuis ho-<lb />rologiis, id obtineri poſſe, multi nobiſcum exiſtimant. </s>
          <s xml:space="preserve">Ve-
</s>
          <pb facs="0031" n="7" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOGIUM.</fw>
rum hæc res vel ipſi mihi, vel aliis quandoque curæ erit. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Nunc automaton noſtrum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">figura oculis ſubjiciam, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">figu-<lb />ram verbis quam potero dilucide explicabo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Præcipuam operis partem binæ laminæ continent oblongæ <lb />
<ptr xml:id="note-0031-01a" corresp="note-0031-01" type="noteAnchor" />
atque inter ſe æquales, A B, C D; </s>
          <s xml:space="preserve">quibus rotarum axes u-<lb />trinque inſerti ſunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Eæ laminæ lateribus tantum hic ſunt <lb />conſpicuæ: </s>
          <s xml:space="preserve">columellas autem quatuor, quibus verſus angu-<lb />los connexæ ſunt, de induſtria exprimere neglexi, ut ne re-<lb />liquis officerent. </s>
          <s xml:space="preserve">Prima rota ſeu tympanum dentatum eſt E, <lb />cujus axi orbiculus quoque F affixus eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Huic circumjectus <lb />funis cum appenſo pondere Δ, eo quem poſtea dicemus mo-<lb />do. </s>
          <s xml:space="preserve">Ponderis itaque vi tympanum E vertitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc movet <lb />proximum tympanum H. </s>
          <s xml:space="preserve">hoc rotam L, cujus dentes ad inſtar <lb />ſerræ dentium formati ſunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Hujus prope axem erectus ſtat <lb />axis M N, cum affixis lamellis ſive auriculis binis, quarum <lb />alteri occurrunt ſuperiores rotæ L dentes, alteri inferiores, <lb />idque perpetua viciſſitudine, ita ut non in gyrum axis hic <lb />circumagatur, ſed reciproco motu, nunc in hanc, nunc in il-<lb />lam partem libretur, dum interim rota L in orbem vertitur. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quem motum pluribus exponere ſuperſedeo, quod in vul-<lb />garibus paſſim horologiis reperiatur. </s>
          <s xml:space="preserve">à quibus equidem huc-<lb />uſque noſtrum hoc non diſcrepat; </s>
          <s xml:space="preserve">at plurimum in his quæ <lb />ſequuntur. </s>
          <s xml:space="preserve">Axi enim N M infigitur O tympanum, cujus den-<lb />tibus aptantur dentes rotæ P, ejus generis quas coronarias <lb />vocant artifices noſtri. </s>
          <s xml:space="preserve">Nec vero toto ambitu dentata ut ſit <lb />neceſſe eſt, ſed parte ſuperiori duntaxat. </s>
          <s xml:space="preserve">quippe tympanum <lb />O, haud aliter atque axis N M cui cohæret, reciprocam li-<lb />brationem habet, unde &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">rotam P ſimili motu agitat. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum-<lb />que major ſit hujus diameter quam tympani O, ſequitur ut <lb />minori etiam circuitus parte rota quam tympanum dictum <lb />gyretur. </s>
          <s xml:space="preserve">quod quo pertineat alibi indicabimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro ejuſ-<lb />dem rotæ P axis trans laminam C D aliquantum extenditur, <lb />habetque conjunctam clavulam Q R, inferius itidem inflexam <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">terebratam ad R, ita ut per foramen hoc laxiuſculum vir-<lb />gula ænea I T libere transmeet. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc vero virgula ſuperius <lb />ad S ſuſpenſa eſt filo S I, ex inferiori parte pondus T. </s>
          <s xml:space="preserve">ſuſti-
</s>
          <pb facs="0032" n="8" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
nens, quod cochleæ ſubjectæ converſione ſurſum propellitur <lb />cum opus eſt, vel ulterius deſcendit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0031-01" corresp="note-0031-01a" place="margin">TAB. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quibus expoſitis ut motus ratio, totiuſque adeo inventi <lb />percipiatur (nam quæ præterea in Schemate notata apparent, <lb />poſtea exequemur) advertendum eſt in primis, quod ſi per-<lb />pendiculum S I T per foramen R trajectum non eſſet, neque <lb />omnino adeſſet, tunc quidem clavula Q R concitato motu <lb />ultro citroque jactaretur, vi ponderis Δ, omnes rotas auto-<lb />mati agitantis. </s>
          <s xml:space="preserve">Transmiſſa autem virgula I T, cum appenſo <lb />pondere T per foramen R, impeditur eo dictus clavulæ mo-<lb />tus, totumque horologium quieſcit, donec pondus T ſemel <lb />impulſum principium agitationis nanciſcatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quo facto, <lb />pendulum quidem S I T oſcillatorio motu fertur juxta planum <lb />laminæ C D. </s>
          <s xml:space="preserve">clavula vero Q R, momentum ſentiens ponderis <lb />Δ, ultro obſequitur penduli motui, ita ut pauliſper etiam <lb />vibrationibus hunc ſingulis adjuvet. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque hoc modo peren-<lb />nis efficitur penduli agitatio, quæ niſi illud horologio con-<lb />junctum foret, brevi deficeret vergeretque ad quietem. </s>
          <s xml:space="preserve">Ad <lb />ſingulos autem recurſus penduli, percipientur ictus totidem <lb />ex appulſu dentium rotæ L ad lamellas M, N. </s>
          <s xml:space="preserve">Et hæc qui-<lb />dem de motu automati noſtri, quæ præcipue explicationem <lb />requirebant, quoniam in eo ſumma totius inventi vertitur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In ſchemate porro tertia lamina eſt Y Z, prioribus paral-<lb />lela, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à lamina A B ſpatio diſtans. </s>
          <s xml:space="preserve">quo in ſpatio conſpici-<lb />tur tympanum dentatum V, communem cum rota E axem <lb />habens. </s>
          <s xml:space="preserve">Huic congruunt dentes rotæ X, quæ media ſui par-<lb />te conjunctum habet tubulum cavum Γ ultra laminam Y Z <lb />prominentem, impoſitumque gerentem horologii indicem <lb />primarium Λ. </s>
          <s xml:space="preserve">Ipſi vero Γ tubulo alius itidem cavus introrſus <lb />conſtitutus eſt, laminæque Y Z conſertus, axis nimirum quo <lb />rota X volvatur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per quem ſimul transmittatur axis rotæ <lb />H, cui impoſitus eſt index alius Σ longior indice Λ. </s>
          <s xml:space="preserve">Is ſe-<lb />cunda ſcrupula demonſtrat. </s>
          <s xml:space="preserve">Primorum vero ſcrupulorum ſeu <lb />minutorum index prioribus illis utriſque multo brevior Ψ, <lb />extremo axi D V, ultra laminam Y Z producto, affixus eſt. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Et hic quidem indiculus, laminæ, Y Z proximus fertur,
</s>
          <pb facs="0033" n="9" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOGIUM.</fw>
parvo in circello ſingula prima ſcrupula diſtinguens. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc <lb />verò ſuperior index horarum Λ convertitur: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſupra hunc <lb />denique Σ index, quem dixi, ſecundorum. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc autem, <lb />uti &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tympanorum omnium diſpoſitio ac dentium numerus, <lb />cum multimodis variari poſſint, nos hunc unum in exem-<lb />plum proponere ſatis habuimus, eumque experientia com-<lb />probatum. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dentium multitudinem in ſingulis tym-<lb />panis deſignabimus, eam quæ huic formæ optime convenire <lb />viſa eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">I<unclear reason="illegible" />n circumferentia rotarum ſingularum E H ſeptua-<lb />geni bini ſunt, ſeni in tympanis G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K. </s>
          <s xml:space="preserve">rota L viginti <lb />quinque habet, tympanum O decem. </s>
          <s xml:space="preserve">rota P viginti, vel <lb />tantum partem horum aliquam, quia, ut dixi, totam den-<lb />tibus inſecari nihil opus eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Penduli longitudo S I T pedis <lb />Rhenolandici, qui ad Romanum veterem proxime accedit, <lb />dextantem circiter æquat, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cuique vibrationi ſimplici im-<lb />pendit ſemiſcrupulum ſecundum. </s>
          <s xml:space="preserve">ad quam menſuram obſer-<lb />vationibus ad ſolem vel ad aliud hujus generis horologium <lb />comparatis non difficile perducitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Ea longitudo rotis ita <lb />ordinatis convenit: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">exquiſitam motus æqualitatem, quæ-<lb />que etiam Aſtronomicis uſibus ſufficiat, præſtare valet. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi tamen concinnitate operis inſuper habita, quadru-<lb />plo majus pendulum adhibeatur, vel ultra etiam producatur, <lb />rotis interim majoribus quoque adſumptis, haud dubiè len-<lb />tioribus oſcillationibus tutius etiam fidemus. </s>
          <s xml:space="preserve">Et jam in ma-<lb />gnis publicis Horologiis, egregio ſucceſſu, perpendicula <lb />ejusmodi prælonga uſurpari vidimus, alibi duodecim, alibi <lb />vicenûm pedum, cum appenſa ſphæra 25 vel 30 librarum. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Cæterum revertendo ad ea quæ hic poſita fuere, apparet <lb />quidem, rota E ſemel circumacta, duodecies converti ro-<lb />tam H. </s>
          <s xml:space="preserve">centies vero quadragies &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quater eam quæ ſequitur <lb />L. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ cum dentes 25 habeat, 3600 vicibus alternatim im-<lb />pellit lamellas M. </s>
          <s xml:space="preserve">N. </s>
          <s xml:space="preserve">ac totidem recurſus duplices facit pen-<lb />dulum S I T. </s>
          <s xml:space="preserve">Cumque 3600 ſcrupula ſecunda, horâ unâ <lb />contineantur; </s>
          <s xml:space="preserve">hinc horæ ſpatio rota E ſemel convertetur. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Quamobrem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">circulus indici Ψ ſubjectus in 60 partes divi-<lb />ditur, quæ prima ſcrupula ſignificent. </s>
          <s xml:space="preserve">Rota vero H quia
</s>
          <pb facs="0034" n="10" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
duodecies in hora, hoc eſt, ſemel ſpatio 5 ſcrupulorum pri-<lb />morum verſatur, unaque index Σ, ideo circulum huic in-<lb />dici ſuppoſitum in 5 partes primum diſpeſcimus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">harum <lb />deinde ſingulas in 60 minores, quæ ſecunda ſcrupula deno-<lb />tent. </s>
          <s xml:space="preserve">Denique index Λ in ſuo circulo duodecim horas diſtin-<lb />guere debet; </s>
          <s xml:space="preserve">ac proinde, ut harum tempore ſemel circum-<lb />eat, tympano V ſex dentes tribuuntur, rotæ X ſeptuageni <lb />bini.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Nunc qua ratione pondera Δ, Ξ, horologio appendan-<lb />tur docebimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc enim novo artificio ita ordinavimus, <lb />ut cum ſurſum retrahitur pondus primarium Δ, non pro-<lb />pterea ceſſet aut ullatenus impediatur horologii curſus. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quod in hac inventione apprime neceſſarium erat, ne par-<lb />ticula temporis aliqua quotidie ſubduceretur, neve penduli <lb />motus interea dum pondus attollitur langueſceret. </s>
          <s xml:space="preserve">Paratur <lb />itaque funis continuus atque in ſe rediens, extremitatibus <lb />apte inter ſe connexis. </s>
          <s xml:space="preserve">Is primo orbiculum F amplexus, <lb />aculeis ferreis aſperum, quo melius funis inhæreat, parte <lb />altera trochleæ, cui pondus primarium Δ alligatum eſt, cir-<lb />cumvolvitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc aſcendens ſuper orbiculo Ω tranſit, ac <lb />rurſus deſcendens ſuſtinet trochleam alteram cum appenſo <lb />minori pondere Ξ; </s>
          <s xml:space="preserve">unde denuo ad F redit. </s>
          <s xml:space="preserve">Orbiculus Ω <lb />(quem demonſtrandi gratia hic inter laminas A B, Y Z, <lb />ſuſpendimus, nam alioqui commodius thecæ quæ toti horo-<lb />logio circumdatur affigi ſolet) circumferentiam verſus den-<lb />ticulos habet, ut in rota L, ſerratos, ac deſuper premen-<lb />tem elaterem Θ, quo fit ut in alteram tantummodo partem <lb />volvipoſſit, attracto nimirum fune Π, ac pondere propter-<lb />ea Δ aſcendente: </s>
          <s xml:space="preserve">Nam contrarium motum elater dentibus <lb />occurrens prohibet. </s>
          <s xml:space="preserve">Crenam autem ſecundum circumferen-<lb />tiam dicti orbiculi ita cavari oportet, ut funem immiſſum <lb />nonnihil coarctet conſtringatque, quo minus poſſit immo-<lb />to orbiculo delabi; </s>
          <s xml:space="preserve">quem in finem etiam pondus Ξ ad-<lb />hibetur. </s>
          <s xml:space="preserve">His ſic conſtitutis, ſemper Δ dimidia ſui gra-<lb />vitate incumbet funi Φ, motumque horologio continuabit <lb />etiam dum attracto fune Π in altum attollitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Et hactenus
</s>
          <pb facs="0035" n="11" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOGIUM.</fw>
quidem quæ ad conſtructionem automati pertinent declaravi-<lb />mus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Reliquum eſt, ut, quantum idem iis omnibus, quæ ad <lb />hanc diem in uſu fuere, antecellat, perſpicuum facia-<lb />mus. </s>
          <s xml:space="preserve">Satis conſtat plurimas in his erroris &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inæqualita-<lb />tis cauſas eſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in diſponendis rite elimandiſque <lb />tympanis vel leviſſimum peccatum, continuo motus in-<lb />conſtantia notabilis conſequitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Tum vero &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſiccato <lb />atque evaneſcente oleo, quod axibus addi ſolet, tardius <lb />horæ procedunt. </s>
          <s xml:space="preserve">atque ut hæc abſint, varias tamen, an-<lb />ni tempeſtatum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aeris, mutationes horologia ſentiunt, <lb />imo præſentiunt nonnunquam: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">frigore quidem plerun-<lb />que pigriora comperiuntur, æſtu plus æquo properant. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Penduli vero cum ſit ea vis ac proprietas, ut neceſſario eo-<lb />dem ſemper tenore feratur, neque ab eo niſi mutata lon-<lb />gitudine unquam declinet; </s>
          <s xml:space="preserve">apparet ſane omnia illa quæ <lb />diximus incommoda invento noſtro penitus nos ſuſtuliſſe, <lb />adeo ut niſi tale quod interveniat impedimentum, quo <lb />horologii motus omnis ſiſtatur, nulla jam curſus ejus <lb />retardatio aut inæqualitas timenda ſit. </s>
          <s xml:space="preserve">At enimvero non <lb />nemini duplicem hic dubitandi cauſam oboriri poſſe <lb />ſcio. </s>
          <s xml:space="preserve">Primum, quod differre à pendulo libero no-<lb />ſtrum hoc videatur, quippe ad ſingulas vibrationes vim <lb />quandam ac nixum clavulæ Q R ſentiens. </s>
          <s xml:space="preserve">Deinde <lb />quod, etiamſi penduli ſimplicis proprietates retineat, <lb />perque omnia æmuletur, hujus tamen ipſius geminæ <lb />inæqualitates à nonnullis, qui ſubtiliter hæc perquiſive-<lb />runt, animadverſæ ſint. </s>
          <s xml:space="preserve">Hìc illud quod de clavulæ im-<lb />preſſione dicitur verum eſſe non diffitemur. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed leviſſi-<lb />mam utique hanc eſſe novimus ratione gravitatis T, quæ <lb />ſic temperatur, ut tantum non deficiat penduli agita-<lb />tio, ſed quam minimâ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">eâdem tamen latitudine per-<lb />ſeveret. </s>
          <s xml:space="preserve">Proinde nihilo concitatior aut minus æquabilis <lb />hic ipſius motus evadit, quam ſi clavulæ prorſus obno-<lb />xius non eſſet, pendulumque ſimplex S I T, ut adhuc <lb />fieri conſuevit, manu impelleretur. </s>
          <s xml:space="preserve">Et hoc quidem ex-
</s>
          <pb facs="0036" n="12" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
perientia optime comprobat. </s>
          <s xml:space="preserve">Penduli vero ipſius, quas ad-<lb />notant, binas inæqualitates, alii autem contra pernegant, <lb />earum alteram admittimus, ſed vix quicquam horologio no-<lb />ſtro officientem, alteram plane nullam eſſe adſeverare non <lb />dubitamus. </s>
          <s xml:space="preserve">Illud itaque vere aſſerunt, non prorſus æquali <lb />tempore latiores ejusdem penduli ac anguſtiores vibrationes <lb />tranſire, ſed his illas paulo plus inſumere, quod facili ex-<lb />perimento demonſtrari poteſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam ſi pendula duo, pon-<lb />dere ac longitudine æqualia, alterum procul à perpendicu-<lb />lo, alterum parumper dimoveantur, ſimul dimiſſa, non <lb />diu in partes eaſdem una ferri cernentur, ſed prævertet il-<lb />lud cujus exiliores erunt recurſus. </s>
          <s xml:space="preserve">Verum huic inæqualitati <lb />noſtrum, uti dixi, horologium minus obnoxium eſt, eo <lb />quod omnes oſcillationes æquali ſpatio à perpendiculo ex-<lb />currant. </s>
          <s xml:space="preserve">Nec tamen in totum expers remanſit, ſi minutiſ-<lb />ſima quæque, ſicut hac in re fieri neceſſe eſt, conſectari ve-<lb />limus. </s>
          <s xml:space="preserve">Contingit ſiquidem vel aëris intemperie, vel operis <lb />vitio aliquo, ut non ſemper pari vi agitetur clavula Q R, <lb />unde &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">oſcillationes penduli (licet exiguo diſcrimine) cre-<lb />ſcere ac rurſus imminui neceſſe eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Cumque ampliores re-<lb />curſus arctioribus, ſicut modo dicebam, plus temporis im-<lb />pendant; </s>
          <s xml:space="preserve">idcirco nonnulla hinc in horologii motu inæquali-<lb />tas exiſtit. </s>
          <s xml:space="preserve">Et huic quidem, utut contemptibilis videri poſ-<lb />ſit, remedium etiam adhibere ſolebamus, quamdiu ita con-<lb />ſtructa erant horologia, ut majuſcula eſſet penduli agitatio. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Poſtmodum vero, ne remedio opus eſſet, effecimus adhi-<lb />bito tympano O rotaque P: </s>
          <s xml:space="preserve">quibus hoc conſequimur, ut <lb />quamlibet anguſtæ ſint penduli vibrationes, neque eo ſecius <lb />axis M N, quantum neceſſe eſt, reciproco motu converta-<lb />tur. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam cum tympani O diametro dupla vel tripla pona-<lb />tur diameter rotæ P, ſequitur ut hujus exigua licet oſcilla-<lb />tione, illud tamen ſatis magnam circuitus partem abſolvat. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Sic igitur oſcillationibus univerſis exilioribus redditis, etiam-<lb />ſi harum aliæ alias latitudine quandoque excedant, ſingula-<lb />rum tamen tempora, experientia teſte, nullo memorabili <lb />diſcrimine differunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Qua ex re &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc contingit, ut aucto
</s>
          <pb facs="0037" n="13" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOGIUM.</fw>
vel ad duplum pondere Δ, non propterea penduli motus <lb />acceleretur, aut horologii curſus alteretur, quod in omni-<lb />bus aliis hactenus uſitatis ſecus accidit. </s>
          <s xml:space="preserve">Alteram penduli in-<lb />æqualitatem, vir Aſtronomiæ ſtudiis clarus, Gothofr. </s>
          <s xml:space="preserve">Wen-<lb />delinus, primus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſolus, ut opinor, prodidit; </s>
          <s xml:space="preserve">expertum <lb />ſeſe ſcribens, ejuſdem penduli velociores eſſe oſcillationes <lb />hyemali tempore quam æſtivo idque notabili differentia. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Sed quoniam in eo examine arenaria tantum horologia, <lb />vulgariaque automata ſeſe adhibuiſſe fatetur, cum ſcioteri-<lb />cis, fortaſſe non nimia cura deſcriptis; </s>
          <s xml:space="preserve">multi, quam recte <lb />ſe haberet hæc ipſius obſervatio, dubitarunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Mihi certe <lb />nihil ejusmodi licuit animadvertere. </s>
          <s xml:space="preserve">Quin contra, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">mino-<lb />ribus horologiis, quibus ſemipedale eſt pendulum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ma-<lb />joribus, in quibus 24 fere pedes æquat, eandem perpetuo <lb />longitudinem, brumæ tempore ac æſtate media, convenire <lb />expertus ſum. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ longitudo ſaltem ſeptima ſui parte per <lb />hyemem productior eſſe deberet, ſi Wendelini vera foret <lb />opinio.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Aſſerta igitur &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hac in parte automati noſtri motus æ-<lb />quabilitate &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſtantia, finem jam deſcriptioni impone-<lb />mus; </s>
          <s xml:space="preserve">multa quæ his addi præterea poſſent, artificum indu-<lb />ſtriæ relinquentes, qui rationem inventi hujus edocti, non <lb />difficile reperient quo pacto illud varii generis horologiis, <lb />atque iis etiam quæ pridem ad veterem formam fabricata <lb />ſunt, applicari queat. </s>
          <s xml:space="preserve">Nos quidem apud eum, cujus opera <lb />primum in his fabricandis uſi ſumus, talia quoque confecta <lb />vidimus, quæ non pondere, ſed elateris vi moverentur. </s>
          <s xml:space="preserve">In <lb />quibus, cum antehac pyramide illa æquatoria, chordaque <lb />huic circumvoluta opus eſſet, quorum ope adæquarentur <lb />primi ac poſtremi elateris impetus; </s>
          <s xml:space="preserve">nunc iis omiſſis, ipſi <lb />tympano, cui elater incluſus eſt, dentes adduntur. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam <lb />licet hoc modo non æque in fine ac principio vigeat pendu-<lb />li motus, non tamen eo lentiores ſub finem oſcillationes effi-<lb />ciuntur, uti ſuperius fuit demonſtratum. </s>
          <s xml:space="preserve">Elater vero ea <lb />parte, qua ad centrum convolutus eſt, intenditur, atque <lb />ita cavetur ne quo temporis momento curſus horologii ſuf-
</s>
          <pb facs="0038" n="14" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII HOROLOGIUM.</fw>
flaminetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Mitto quod &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſonitu horas edentia automata <lb />hujusmodi machinatus eſt, ita ut uno eodemque, ſive pon-<lb />dere, ſive elatere, pars utraque, tam quæ ad hoc compa-<lb />rata eſt, quam quæ indicem horologii verſat, moveretur. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Etenim hæc omnia ad inventum noſtrum haud aliter ſpe-<lb />ctant, quam quod occaſionem iis atque opportunitatem <lb />præbuerit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">FINIS.</head>
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0038-01" />
          <label>0038-01</label>
        </figure>
        <pb facs="0039" />
        <pb facs="0039a" />
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 14<lb />TAB. I.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">Y A S C O I Q P M Σ Λ L K R H N G Γ Ψ X E V D F Ω B Θ Φ Z Π Δ T Ξ</ab>
        </figure>
        <pb facs="0040" />
        <pb facs="0041" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">CHRISTIANI <lb />HUGENII</head>
        <head xml:space="preserve">ZULICHEMII, CONST. F.</head>
        <head xml:space="preserve">HOROLOGIUM <lb />OSCILLATORIUM.</head>
        <head xml:space="preserve">SIVE</head>
        <head xml:space="preserve">DE MOTU PENDULORUM <lb />AD HOROLOGIA APTATO <lb />DEMONSTRATIONES <lb />GEOMETRICÆ</head>
        <pb facs="0042" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">Dividitur liber hic in partes quinque, <lb />quarum</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Prima Deſcriptionem <hi rend="small caps">Horologii</hi> <hi rend="small caps">Oscillatorii</hi> continet.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Secunda agit de Deſcenſugravium, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">motu eorum in Cycloide.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Tertia de Evolutione &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Dimenſione linearum curvarum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Quarta de Centro Oſcillationis ſeu Agitationis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quinta alterius Horologii conſtructionem, in quo circularis <lb />eſt penduli motus, exhibet, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Theoremata <lb />de Vi Centrifuga.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0043" />
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0043-01" />
          <label>0043-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">LUDOVICO XIV, <lb />FRANCIÆ ET NAVARRÆ <lb />REGI INCLYTO.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">RENATAM, Rex maxime, <lb />reſtitutamque hoc ſæculo <lb />Geometriam, Galliæ præ-<lb />cipue debemus. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc enim <lb />orti, qui magna meliorique <lb />ſui parte deperditam, ac <lb />veluti ſepultam, inſtaura-<lb />runt primi, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in lucem re-<lb />duxerunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Quorum veſti-<lb />giis inſiſtentes, ita eam deinde, per totam Eu-<lb />ropam, excoluere viri ſubtiliſſimi, ut pauca <lb />jam poſterorum induſtriæ ab his relicta videan-<lb />tur; </s>
          <s xml:space="preserve">veterum vero inventa longiſſime præter-<lb />vecti ſint. </s>
          <s xml:space="preserve">In hac ſcientia, quam ſemper admi-<lb />ratus ſum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">amavi plurimum, quandocunque <lb />ad eam animum applicui, illa mihi præ cæteris <lb />propoſui inveſtiganda, quæ vel ad vitæ com-<lb />moda, vel ad Naturæ cognitionem, reperta
</s>
          <pb facs="0044" n="18" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DEDICATIO.</fw>
prodeſſe poſſent. </s>
          <s xml:space="preserve">Tunc verò optimè operam me <lb />collocaſſe exiſtimavi, cum in ea incidiſſem, in <lb />quibus utilitas cum inveniendi difficultate, ac <lb />ſubtilitate aliqua, conjuncta foret. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi com-<lb />mendationis nonnihil accerſere muneri noſtro <lb />permittitur, ne prorſus indignum tua magnitudi-<lb />ne appareat; </s>
          <s xml:space="preserve">non alias felicius, quam in hoc Ho-<lb />rologii invento, utrumque illud me conſecu-<lb />tum eſſe profiteor. </s>
          <s xml:space="preserve">Etenim, cum ex parte me-<lb />chanicum ſit inventum; </s>
          <s xml:space="preserve">ex parte altera, eaque <lb />multò præcipua, geometricis principiis conſtet; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">id quod ad hanc attinet, non levi conamine, <lb />ex intimis artis receſſibus petendum fuit: </s>
          <s xml:space="preserve">adeo <lb />quidem, ut inter omnia, quæ impenſiore ſtu-<lb />dio hactenus pertractaverim, haud dubie pri-<lb />mum huic ſpeculationi locum tribuam. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ-<lb />nam vero in his ſit utilitas, non eſt quod mul-<lb />tis, Rex potentiſſime, oſtendere tibi laborem. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Non ſolum enim diutinâ experientiâ comper-<lb />tum habes, ex quo regiæ tuæ penetralibus reci-<lb />pi meruere Automata noſtra, quantum, æqua-<lb />bili horarum demonſtratione, cæteris hujuſmo-<lb />di machinationibus excellant: </s>
          <s xml:space="preserve">ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">potiores <lb />uſus eorum, quibuſque jam inde à principio <lb />mihi deſtinata fuere, non ignoras. </s>
          <s xml:space="preserve">Illos ſcili-<lb />cet, quos &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in Cæleſtium obſervationibus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />in Longitudinibus locorum inter navigandum <lb />dimetiendis, præſtare apta ſunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Tuo enim <lb />juſſu, non ſemel, per mare vecta fuere Horo-
</s>
          <pb facs="0045" n="19" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DEDICATIO.</fw>
logia noſtra. </s>
          <s xml:space="preserve">Tuis auſpiciis eadem nec pauca, <lb />Aſtronomiæ uſibus dicata, viſuntur in præclara <lb />illa Uraniæ arce, quam inſigni nuper magniſicen-<lb />tia, quantaque antehac regum nemo, exædiſi-<lb />candam curaſti. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ quoties mecum reputo, <lb />toties de fortuna hujus inventi, quod in tua <lb />tempora inciderit, non parum mihi gratulari <lb />ſoleo. </s>
          <s xml:space="preserve">Nec jam requiret quiſquam, opinor, <lb />qui quantum tibi illud debeat intelliget, cur <lb />lucubrationes has, quibus rationem ejus omnem <lb />deſcriptionemque explicui, auguſto Nomini <lb />tuo inſcribendas duxerim. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac minus etiam id <lb />mirabitur, qui mihi, ad hæc atque alia medi-<lb />tanda, tranquillum otium benignitate tua con-<lb />tigiſſe didicerit. </s>
          <s xml:space="preserve">Namque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hujus, ut mihi ali-<lb />quatenus apud te ratio conſtaret, adnitendum <lb />erat; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quoquo modo conandum, ut, multis <lb />continuiſque à te beneficiis affectus, nonnulla <lb />grati animi ſignificatione defungerer. </s>
          <s xml:space="preserve">Scio equi-<lb />dem, rebus maximis, negotiiſque iis intento, <lb />quæ in illo rerum faſtigio poſitum agitare con-<lb />venit, haudquaquam tibi liberum eſſe, ut ad <lb />hujuſmodi contemplationes animum, alioqui <lb />rerum omnium capacem, advertas. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed non <lb />ideo minus grata hæc fore, minusve tibi pro-<lb />batum iri arbitror, Rex auguſtiſſime; </s>
          <s xml:space="preserve">cui illa <lb />maxime placere videmus, quæ plurimum publi-<lb />cè proſunt; </s>
          <s xml:space="preserve">neque aliud magis curæ eſſe, quam <lb />ut nova incrementa ſumant optimæ diſcipſinæ,
</s>
          <pb facs="0046" n="20" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DEDICATIO.</fw>
noviſque illuſtrentur inventis. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc enim ſatis <lb />declarat eximia illa tua, ac ſingularis, tum in <lb />ipſis promovendis, tum in his qui cognitione <lb />earum præminent remunerandis, liberalitas. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quam non immenſæ, ac ſolito majores, bello-<lb />rum impenſæ quidquam imminuunt: </s>
          <s xml:space="preserve">non Gal-<lb />liæ tuæ fines circunſcribunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut plane te hoc <lb />agere appareat, quo non ſolum ſub imperio <lb />tuo viventes, ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Orbis univerſus, quacun-<lb />que beneficio tuo dignus eſt, te regnante, eru-<lb />ditior, ornatior, felicior evadat. </s>
          <s xml:space="preserve">Cui veriſſi-<lb />mæ præclariſſimæque gloriæ tuæ, ita aliquid <lb />fortaſſe etiam hæc literaria monumenta condu-<lb />cent; </s>
          <s xml:space="preserve">ut, ſi viguiſſe hoc tempore ſtudia iſta, <lb />arteſque, poſteris teſtari poſſint, ſimul illos <lb />edoceant, tuæ hoc virtuti, atque animi magni-<lb />tudini, ante omnia acceptum ferendum eſ-<lb />ſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Lutetiæ Pariſiorum; </s>
          <s xml:space="preserve"><hi rend="small caps">XXV</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Mart. </s>
          <s xml:space="preserve">A. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb /><hi rend="small caps">CIƆIƆCLXX III</hi>.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0047" n="21" />
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0047-01" />
          <label>0047-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">HADRIANI VALLII <lb />DAPHNIS, <lb />ECLOGA.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ad Chriſtianum Hugenium Zulichemium, <lb />Conſtantini F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve"><hi rend="small caps">FInitimum</hi> tutela, ſimul jucunda voluptas, <lb />Dilectæ Phæbo, Sceverinides <ptr type="noteAnchor" /> Oceaninæ;</s>
          <s xml:space="preserve">
Hunc quoque Pierium mihi fortunate laborem: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Pervigilem noctem quo carmine duxerit Ancon <lb />Navita, d<hi rend="superscript">1</hi>cemus: </s>
          <s xml:space="preserve">veſtro ſic gurgite numquam <lb />Pan lavet, aut turpes inceſtent æquora Fauni.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Te, quem Fama vehit ſuper aurea ſidera curru, <lb />Ne pigeat nobis aurem præbere faventem, <lb /><hi rend="small caps">Hugenide</hi>, decus Hugenidum, fratrumque patrisque: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Haud indigna tuo ferimus donaria ſenſu, <lb />Siceliſin aptata modis à vate Batavo <lb />Mixta Palæphatio commenta Solenſia verſu, <lb />Teque intertextum tuaque præclara reperta.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Jam caput Oceano, ſtipata minoribus aſtris, <lb />Extulerat radiis fraternis æmula Phæbe, <lb />Cum reditum molirentur paſtoria pubes, <lb />Sidere quam pleno conchas legiſſe marinas <lb />Juverat, hærentesque vadis captare paguros. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">In celſo tamen advertunt Ancona morantem <lb />Colle, reum toties promiſſi carminis. </s>
          <s xml:space="preserve">ipſum <lb />Theſtylis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Corydon, quos cætera turba ſecuti, <lb />A tergo circumveniunt, cinguntque corona.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="bottom">Sceverina, Pagus apud Batavos, mari adjacens.</note>
        <pb facs="0048" n="22" />
        <fw type="head">DAPHNIS ECLOGA.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ecquid agat, rogitant blande: </s>
          <s xml:space="preserve">tum fauſta precantur; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Et damnant voti, promiſſaque carmina poſcunt. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Contra ille; </s>
          <s xml:space="preserve">O Pueri, quid portet craſtinus Eos, <lb />Sedi explorator: </s>
          <s xml:space="preserve">turmales agmine mergi, <lb />Solivaga aut cornix, aut alcyones deſertæ <lb />Si qua darent mihi ſigna. </s>
          <s xml:space="preserve">maris cras æquor arandum. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Detinuit nunc uſque fovis clementia ſudi, <lb />Et picturatus tot circum animalibus æther. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Quæ nos in vitreo miramur monſtra profundo, <lb />Fert radians æther, vultus formasque natantum. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Cancer ibi eſt, delphinque; </s>
          <s xml:space="preserve">eſt grandi corpore cetus. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ad Boream piſces, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">contemplere ſub Auſtro <lb />Piſces; </s>
          <s xml:space="preserve">nuper ubi numero creviſſe feruntur. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Sunt urna, fluviusque, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">apluſtris comta carina <lb />Illic. </s>
          <s xml:space="preserve">quin operis ſimulamina plurima veſtri, <lb />Luminaque in cœlo pecori debentia nomen. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Sunt hœdi parvæque ſues, materque capella. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Et fuſe ſparſo quæ candet ſemita lacte. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Veſtibulum ſervant, elucens vellere fulvo <lb />Dux aries, ingensque auratus cornua taurus. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Bini cernunturque canes, pernoxque bubulcus; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Plauſtraque; </s>
          <s xml:space="preserve">quique auriga ſuis excuſſus habenis. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Stellatum volat alatus per inane caballus: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ac præſepe ſuum juxta ſtabulantur aſelli. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Illic virgo, manum Cereali inluſtris ariſta, <lb />Et, tranſmutatus faciem, Pan ipſe renidet; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Daphnin amans veſtrum, ſecretæ rupis in umbra, <lb />Uranie velut edocuit: </s>
          <s xml:space="preserve">me ſingula Daphnis. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Singula quæ (carmen quia poſcitis) ordine pandam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Extemplo tentat vocem: </s>
          <s xml:space="preserve">numerosque modosque <lb />Perpendens mulcet variis concentibus auras. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Tum venti poſuere. </s>
          <s xml:space="preserve">jacet ſine fluctibus æquor; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Factaque ſunt terris, ſunt facta ſilentia ponto. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Mox interfatur: </s>
          <s xml:space="preserve">Quod proſperet; </s>
          <s xml:space="preserve">ab fove magno <lb />Ordiar: </s>
          <s xml:space="preserve">ordiri conſuerunt ab fove vates. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Vos, nec enim rerum brevis hic mihi naſcitur ordo,
</s>
          <pb facs="0049" n="23" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DAPHNIS ECLOGA.</fw>
Nocturnum chorea defendite corpore frigus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Inde fovis magni cunas, veteriſque celebrat <lb />Saturni juſſum crudele, dolumque Cybelles; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Ortaque Dictæis Corybantia ſacra latebris: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ut puero nutrix ſit olentis lecta mariti <lb />Uxor; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſa recens hædos enixa gemellos; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Queis comitata polum modo lucida ſtella frequentet, <lb />Quæ prius Oleniis balavit beſtia campis; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Sub pedibusque terat formoſi limen Olympi. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Tantus amor fovis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">percepti gratia lactis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Nec tamen hoc niveum manaſſe fluore nitorem, <lb />In duo ſecta vias, oculis manifeſta videntum, <lb />Semita quo candet ducens ad tecta Tonantis; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Tergeminam ſed noctem productumque canebat <lb />Alciden mundo; </s>
          <s xml:space="preserve">Deus immortalis haberi <lb />Haud pote qui fuerat, ſopitæ parvula mammis <lb />Labra pater gnati niſi conjugis admovißet: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Quæ, ſimul experrecta, ſimul conterrita, ſurgens <lb />Uvidulas tenero mammas ſubtraxerit ori, <lb />Indignata. </s>
          <s xml:space="preserve">pavimentum tabulataque cæli <lb />Deciduus maculis ut tunc infecerit albis <lb />Per convexa ruens in ſe revolubilis humor. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Orbita cycneo nunc unde bifurca colore, <lb />Ducta per æquales medio diſcrimine partes, <lb />Cæruleum velut argento ferruminet axem: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Axem, cervices qui quum laſſaret Atlantis, <lb />Haud gravis Herculeo requierit ſarcina collo; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Atque tot ærumnas quem poſt, maneſque ſubactos, <lb />Ipſe ſuis ornet jam portio magna triumphis; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Heſperidum contra cuſtodem divitis horti <lb />Inſurgens Anguem pede nixus; </s>
          <s xml:space="preserve">apertaque retro <lb />Terribili rictu nil curans ora Leonis; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Lerneæque audacem Hydræ ſuccurrere Cancrum; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Monſtra novercales teſtantia jugiter iras <lb />Et fruſtra bacchatum odium funonis iniquæ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Hinc aliam memorat graſſatam fraude novercam;</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0050" n="24" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DAPHNIS ECLOGA.</fw>
Et tranſmittendi pavidam nimis æquoris Hellen: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">In thalamos ſit ut illa tuos, Neptune, recepta: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Phryxeumque pecus, fætamque heroibus Argo <lb />Phaſidos ad fluctus deducit &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">æthera cantu.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Nec ſilet Europæ vectoris præmia; </s>
          <s xml:space="preserve">vel te, <lb />Bigarum Pelopis perjuri, Myrtile, rector. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Myrtoum pelagus ſignaras ante caduco <lb />Funere; </s>
          <s xml:space="preserve">ſublimem nunc tollunt cornua Tauri.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Haud procul his Hyades notat exardeſcere: </s>
          <s xml:space="preserve">ſed, quæ <lb />Sunt Hyades Grajis, Suculas dixiſſe Latinos; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Atque duas ſeptem mutaſſe Trionibus Arctos; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Arctophylaca pigro, ſua plauſtra ſequente, Bubulco; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Quando bovem priſco vocitabant more trionem, <lb />Quod tereret duro proſciſſam vomere terram.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Hanc adeo ſortem miſerans, ſuſpiria ducit; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Buceriumque genus queſtu compellat inani; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ah pecus infelix, armentum! ſæcla fuerunt, <lb />Pondere quum duro neque vos gemeretis aratri, <lb />Navita nec veſtro vocitaret nomine ſtellas. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Tunc neque ſidus erat terris pia Virgo relictis, <lb />Quæ Cereale manu ſpicum gerit; </s>
          <s xml:space="preserve">Icariotis <lb />Sive ſit Erigone@ cui fida Canicula patrem <lb />Quærenti indigna monſtravit cæde peremtum; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Atque, comes dominæ, domino comitem Oarioni <lb />Aſtra minor ſocium majorem repperit inter: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Seu magis Aſtræi ſit ſanguine creta, perenne <lb />De genitore ſuo quæ nomen contulit aſtris: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Sive ſit antiquæ Themidis juſtiſſima proles, <lb />Averſata jugo vos aſpectare gravari, <lb />Tempora dum, pulſis melioribus, ærea ſurgunt: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Sive ſit alma Ceres; </s>
          <s xml:space="preserve">horrens fugitiva videre <lb />Vos quoque mactari; </s>
          <s xml:space="preserve">nil pejor linquit inauſum <lb />Ferrea dum ſoboles, ipſorum inimica Deorum: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Quos, quaſi de terra (nam Dii coluiſtis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">illam) <lb />Sit pepuliſſe parum, tentavit pellere cælo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Tum deteſtatur ſuffultos angue Gigantas;</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0051" n="25" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DAPHNIS ECLOGA.</fw>
Porphyriona, ſtatu terrentem cuncta minaci; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Rhæcumque; </s>
          <s xml:space="preserve">immanemque Gygen, validumque Mimanta; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Enceladumque; </s>
          <s xml:space="preserve">manusque rotantem Ægeona centum; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Et, cui par nemo feritate, Typhöea dirum, <lb />Auſos invaſiſſe Deos tellure fugatos, <lb />Ac totum magno cælum compleſſe tumultu, <lb />Undique divulſas jaculantes torviter ornos <lb />De tumulis cumulorum montibus ex aggeſtis. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Terrigenam ut pubem, Divûm penetralia ſancta <lb />Rimantem, Superi mentito fallere vultu <lb />Quæſierint, addit; </s>
          <s xml:space="preserve">dispertitosque pavore: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Donec apud late ſtagnantis flumina Nili <lb />Horrificam faciem Pan ſumſerit Ægocerotis; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ambiguoque ſono Superos animarit ad arma, <lb />Anguipedesque metu dare terga coëgerit omnes: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Cælo donandos Aſinos auxiſſe timorem <lb />Congerie vocum, perterricrepoque fragore: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Illa cælicolis nam tempeſtate fuiſſe <lb />Auxilio Satyros, Silenorumque phalangem, <lb />Evantes in aſellis cum Bacchæo ululatu, <lb />Thyrſis armatos, tectos colocynthide parma.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Parvus ut interea volucer cum matre Cupido <lb />Venerit Aſſyrii fugiens Euphratis ad undam; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Induerintque gregis (Syriæ poſt numina genti) <lb />Squammigerum formas, gemini nunc aurea Piſces <lb />Lumina, ſigniferum Capricorno juncta per orbem, <lb />Ni fuſa medius ſecernat Aquarius Urna; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Deucalioneos neque non ediſſerit imbres, <lb />Nectaris aut quanti Ganymedes pocula verſet; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Sive ſit is Cecrops, peplo præſignis Athenæ; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Paſtor Ariſtæus ſeu plena alvearia geſtet, <lb />Quæ ſubter volitetis apes examine denſo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Qualiter &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pandus vectarit Ariona Delphin, <lb />Ac aliter vectum Danaeium Perſea narrat; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Cepheaque, Andromedenque, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">mæſtam Caſſiopeiam; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Inſertumque polo vaſtum Piſtricis hiatum:</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0052" n="26" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DAPHNIS ECLOGA.</fw>
Quem Phaëthonteus longo ſinuamine propter <lb />Fulgeat Eridanus declivi proximus Auſtro: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Nuper ad occulti Batavos ubi verticis axem <lb />Intuitos nova ſquammigerum ſimulacra micare: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Sollertes Batavos, imo ſeu gurgite piſcem <lb />Venari ſit opus, vel in alto ſidera cælo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Tum canit, ut Daphnis ſacra ſub rupe docentem <lb />Viderit Uranien: </s>
          <s xml:space="preserve">argutas carmina ſilvas, <lb />Et repetita cavos ediſcere carmina montes: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Ut Chaldæa vetus, mira dulcedine capti, <lb />Stent auditores circum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Babylonia turba; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Dein quos Graja tulit, quos aut Nilotica tellus, <lb />Itala quos, ac pulchra ſuo cum Cæſare Roma; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Poſt Arabum de ſtirpe viri &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">regnator Iberus; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ac tandem quos conſultos Germania miſit <lb />Aſtrorum cælique, ſuæ qui ſidera terræ; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Inferior nullis ut item neque Gallia deſit; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Gallia magnanimi Regis ſplendore ſuperba, <lb />Borbonios ignes cui parturit arduus æther:</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Tum Dea quo Daphnin, Divam quo Daphnis amore <lb />Complexus, quanti non conſcia Latmia ſaxa: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Utque Conon juveni radium donarit, utrimque <lb />Multo inſignem auro, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pellucidulis cryſtallis; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Per quas quod ſpectes, prope fiat; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">augmina ſumat: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Dixerit &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">: Sollers, en, primus quale Batavus <lb />Munus adornarit; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed Etruſci quo decus Arni <lb />Eſt Antenorea ſenior Tyrrhenus in urbe <lb />Regna fovis princeps metatus, ab æthere vobis <lb />Nunquam nota prius miracula nuntia portans; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Lunaï montes; </s>
          <s xml:space="preserve">vultus tibi, Phoſphore, ternos; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Quove ſatellitio ſubluſtri nocte vagetur <lb />Stella Deûm regis per cærula templa ſuperne. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Hoc quoque tu non nota prius miracula prodes: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Hujus erat tibi ſervatus ſollertior uſus; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Arcanumque Chroni mortalibus omne recludes. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Accipe fruſtra olim nobis optabile donum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0053" n="27" />
        <fw type="head">DAPHNIS ECLOGA.</fw>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Daphnidis ad gratum nomen pernice chorea <lb />Exſultant alacres Pueri: </s>
          <s xml:space="preserve">neque ſegnius ipſe <lb />Proſequitur; </s>
          <s xml:space="preserve">Geminas imitantia lumina falces <lb />Hactenus ut vane Saturni credita ſidus <lb />Oblongo tam diverſa ſub imagine diſco <lb />Fingere, quando globum teretem teres annulus extra <lb />Splendet, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ambo nigror ſpatii diſterminat intus; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Exiguo circum quos erret ſtellula gyro: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Omnia divino quæ fretus munere Daphnis <lb />Extulerit, non ante novam vulgata per artem: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Adjungitque; </s>
          <s xml:space="preserve">quod his meritis permulſus, eundem <lb />In ſua magna Chronus ſit adire ſacraria paſſus: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Heic oculis luſtrarit ut omnia; </s>
          <s xml:space="preserve">promſerit atque <lb />Inventum ſubtile ſecandi temporis illinc; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Partes quo minimas ac momina dividat horæ, <lb />Oſcilla ex tenui ſuſpendens mollia filo: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Id labyrintheos curſus qui dirigat alni, <lb />Ignarumque viæ ratis haud ſinat eſſe magiſtrum: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Cui neque quotidie tam certus ſpondeat auctor, <lb />Oceano quantum Titan altiſſimus exſtet; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ac quibus emergat, queis tunc ſimul occidat oris, <lb />Daphnidos egregio norint conamine docti.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Ille canit: </s>
          <s xml:space="preserve">chorus in numerum ſua brachia quaſſant, <lb />Alternoque ſolum pede pulſant. </s>
          <s xml:space="preserve">at freta ſaltu <lb />Librabant hilares ſeſe ſuper humida thynni. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Auritus leporum populus tunc creditur ultro <lb />Iliceas liquiſſe domos, carasque quietes <lb />Vicini nemoris: </s>
          <s xml:space="preserve">nulloque frequentior unquam <lb />Caricis arroſor prodiiſſe cuniculus antris <lb />Tempore narratur; </s>
          <s xml:space="preserve">narrent ſi vera puellæ <lb />Littoreæ, quæ ſiccandis cuſtodia paſſim <lb />Retibus ad ventos expanſis forte ſedebant. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Pectore Nereïdes nudo, laſciva caterva, <lb />Viſa per incertam Lunam, viſæve putantur, <lb />Et Triton, Glaucusque, procul ſub luce maligna; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Tuque, cubans juxta ſtratas prope littora phocas,
</s>
          <pb facs="0054" n="28" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DAPHNIS ECLOGA.</fw>
Neptuninarum pecudum fidiſſime cuſtos: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Neu quisquam ſeræ meminit decedere nocti. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Interea tenebræ denſantur; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">abdita nimbo <lb />Cynthia dum latitat, cæli de parte ſerena <lb />Cinctum non ſolitis proceſſit crinibus aſtrum, <lb />Prolixumque trahens albore notabile ſyrma. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Mirantur chorus attoniti. </s>
          <s xml:space="preserve">miratur &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſe; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Præſertim tantum capiti cum demſit honorem, <lb />Ornatumque ſequacem omnem mox reddita Luna. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Infit &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">: Ad ſua quisque mapalia tendite nota, <lb />Prodigio nil ſolliciti, curamve foventes. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Inſuetos alias tales cantabimus ignes, <lb />Et trepidantem nequicquam formidine vulgum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Hæc Ancon: </s>
          <s xml:space="preserve">mihi viſa tibi quæ digna referri, <lb /><hi rend="small caps">Hugenide</hi>, decus Hugenidum, cui ſidera curæ, <lb />Nec Phæbum ac Pimplæ fas eſt contemnere Divas, <lb />Queis tua tota domus, fratres, genitorque dicati. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Sic neque te facies peregrini terreat aſtri, <lb />Idemve anne alius vario fulgore cometes.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">A. </s>
          <s xml:space="preserve"><hi rend="small caps">CIƆ IƆC LXV</hi>.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0055" />
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0055-01" />
          <label>0055-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">CHRISTIANI HUGENII</head>
        <head xml:space="preserve">ZULICHEMII, CONST. F.</head>
        <head xml:space="preserve">HOROLOGIUM <lb />OSCILLATORIUM,</head>
        <head xml:space="preserve">SIVE <lb />DE MOTU PENDULORUM <lb />AD HOROLOGIA APTATO</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Demonſtrationes Geometricæ.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">ANNUS agitur ſextus decimus ex quo fabricam <lb />horologiorum, tunc recens à nobis inventorum, <lb />edito libello <ptr type="noteAnchor" /> publicam fecimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Ab illo verò
<ptr xml:id="note-0055-01a" corresp="note-0055-01" type="noteAnchor" />
tempore cùm multa invenerimus ad perfectio-<lb />nem operis ſpectantia, viſum eſt ea ſingula hoc <lb />libro exponere. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ quidem adeo ad perfectionem ejus in-<lb />venti pertinent, ut potiſſima ejus pars cenſeri poſſint, ac <lb />velut fundamentum totius mechanicæ hujus, quo prius de-
</s>
          <pb facs="0056" n="30" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
ſtituta erat. </s>
          <s xml:space="preserve">Menſura enim temporis certa atque æqualis, <lb />pendulo ſimplici naturâ non inerat, cum latiores excurſus <lb />anguſtioribus tardiores obſerventur; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed geometria duce di-<lb />verſam ab ea, ignotamque antea penduli ſuſpenſionem re-<lb />perimus, animadverſâ lineæ cujusdam curvaturâ, quæ ad <lb />optatam æqualitatem illi conciliandam mirabili planè ratione <lb />comparata eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Quam poſtquam horologiis adhibuimus, <lb />tam conſtans certusque eorum motus evaſit, ut poſt crebra <lb />experimenta terra marique capta, manifeſtum jam ſit &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Aſtronomiæ ſtudiis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">arti Nauticæ plurimùm in iis eſſe <lb />præſidii. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc ea eſt linea quam defixus in circumferentia <lb />currentis rotæ clavus, continua circumvolutione, in aëre <lb />deſignat; </s>
          <s xml:space="preserve">à Geometris noſtri ævi cycloidis nomine donata, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ob alias multas ſui proprietates diligenter expenſa; </s>
          <s xml:space="preserve">à no-<lb />bis verò propter eam quam diximus menſurandi temporis <lb />facultatem, quam nihil tale ſuſpicantes, ac tantùm artis ve-<lb />ſtigiis inſiſtentes, ineſſe ipſi comperimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Hanc cum jam <lb />pridem amicis horum intelligentibus notam fecerimus (nam <lb />non multo poſt primam horologii editionem animadverſa <lb />fuit) nunc eandem, demonſtratione quàm potuimus accu-<lb />ratiſſima firmatam, omnibus legendam proponimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque <lb />in hac tradenda demonſtratione potiſſima pars hujus libri <lb />verſabitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Ubi primùm neceſſe fuit novis nonnullis demon-<lb />ſtrationibus ſtabilire &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">promovere ulterius viri maximi Ga-<lb />lilei de deſcenſu gravium doctrinam, cujus fructus deſidera-<lb />tiſſimus, atque apex veluti ſummus, hæc ipſa quam inve-<lb />nimus cycloidis eſt proprietas.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0055-01" corresp="note-0055-01a" n="*" anchored="true" place="margin">Vide <lb />ſupra <lb />pag. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quæ porro ut ad pendulorum uſum aptari poſſet, nova cur-<lb />varum linearum conſideratio adhibenda fuit, earum ſcilicet
</s>
          <pb facs="0057" n="31" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
quæ ſui evolutione alias curvas generant. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde comparatio in-<lb />ter ſe longitudinis curvarum cum rectis naſcitur, quam ulterius <lb />etiam quam præſens neceſſitas poſtulabat proſecutus ſum, pro-<lb />pter theoriæ, ut mihi viſum eſt, elegantiam &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">novitatem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterùm ad explicandam Penduli Compoſiti naturam, <lb />cujus utilitatem in conſtructione horum automatôn demon-<lb />ſtro, adjungenda fuit Centrorum Oſcillationis contemplatio, <lb />à pluribus quidem, ſed minus feliciter, hactenus tentata; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">in qua theoremata complura animadverſione, ni fallor, di-<lb />gna reperientur, ad figuras lineares, planas, ſolidasque per-<lb />tinentia. </s>
          <s xml:space="preserve">Ante hæc omnia vero præmittitur ipſa horologii <lb />mechanica conſtructio, pendulique applicatio, eâ formâ quæ <lb />ad uſus aſtronomicos aptiſſima reperta eſt, ad cujus inſtar re-<lb />liquæ omnes, mutatis quæ opus eſt, facile ordinari poſ-<lb />ſint.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quia vero contigit egregio hujus inventi ſucceſſu, quod <lb />fieri plerumque ſolet, quodque futurum prædixeram, ut <lb />plures ſeſe ejus auctores eſſe cuperent, aut ſi non ſibi ipſis, <lb />ſuæ tamen nationis alicui potius quàm nobis eum honorem <lb />tribui vellent, iniquis eorum conatibus tandem aliquando <lb />occurrendum hic arbitror. </s>
          <s xml:space="preserve">Nec ſanè aliud fere opponere iis <lb />neceſſe fuerit præterquam id unum, nempe ante annos ſex-<lb />decim, cum nec dicto nec ſcripto cujusquam de horologiis <lb />hujusmodi mentio facta eſſet, aut rumor ullus omnino ferre-<lb />tur (loquor autem de penduli ſimplicis uſu ad horologia <lb />translato, nam de Cycloidis additione nemo credo contro-<lb />verſiam movebit) conſtructionem eorum propria meditatio-<lb />ne me adinveniſſe &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">perficiendam curaſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">In ſequenti anno, <lb />qui nempe hujus ſæculi quinquageſimus octavus fuit, deli-
</s>
          <pb facs="0058" n="32" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHR. HUGENII HOROL. OSCILL.</fw>
neationem automati deſcriptionemque typis vulgaſſe; </s>
          <s xml:space="preserve">exem-<lb />plaria, tum operis ipſius, tum libelli, quaquaverſum dimi-<lb />ſiſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam cum hæc ita omnibus nota ſint, ut nec teſtimo-<lb />niis eruditorum, nec Bataviæ Ordinum actis, quibus poſ-<lb />ſent, confirmari opus habeant, facile apparet quid de illis <lb />exiſtimandum ſit, qui ſeptem poſt annis eandem conſtru-<lb />ctionem, quaſi à ſe ſuisve amicis profectam, libris ſuis ven-<lb />ditarunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Qui vero Galileo primas hic deferre conantur, ſi <lb />tentaſſe eum, non vero perfeciſſe inventum dicant, illius <lb />magis quam meæ laudi detrahere videntur, quippe qui rem <lb />eandem, meliore quam ille eventu, inveſtigaverim. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum <lb />autem vel ab ipſo Galileo, vel à filio ejus, quod nuper vo-<lb />luit vir quidam eruditus, ad exitum perductum fuiſſe con-<lb />tendunt, horologiaque ejusmodi re ipſâ exhibita, neſcio <lb />quomodo ſibi creditum iri ſperent, cum vix veriſimile ſit <lb />adeo utile inventum ignoratum manere potuiſſe annis totis <lb />octo, donec à me in lucem ederetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi deditâ operâ <lb />celatum fuiſſe dicant, idem hoc intelligunt à quolibet alio <lb />poſſe obtendi, qui ſibi originem inventi arrogare cupiat. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Itaque probandum quidem id foret, neque eo magis ad me <lb />tamen quicquam pertineret, niſi unà quoque oſtendatur, id <lb />quod omnes latebat, mihi ſoli innotuiſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Et hæc quidem <lb />neceſſariæ defenſionis cauſa dicenda fuere. </s>
          <s xml:space="preserve">Nunc ad ipſius <lb />automati conſtructionem pergamus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0058-01" />
          <label>0058-01</label>
        </figure>
        <pb facs="0059" />
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0059-01" />
          <label>0059-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">HOROLOGII OSCILLATORII</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">PARS PRIMA, <lb />Deſcriptionem ejus continens.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">FIGURA adſcripta horologium à latere inſpiciendum præ-<lb />
<ptr xml:id="note-0059-01a" corresp="note-0059-01" type="noteAnchor" />
bet, ubi primum laminæ binæ ſunt A A, B B, ſemipe-<lb />dali aut paulo ultra longitudine, latæ pollices duo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſemis, <lb />quarum anguli quatuor columellis coaptantur, ut ſesquipol-<lb />lice inter ſe diſtent. </s>
          <s xml:space="preserve">His laminis rotarum præcipuarum axes <lb />utrinque inſeruntur. </s>
          <s xml:space="preserve">Prima atque infima eſt quæ notatur C, <lb />dentibus 80 inciſa, cujus axi orbiculus quoque D affixus <lb />eſt, aculeis ferreis aſper, ut funem cum appenſis ponderi-<lb />bus contineat, quæ qua ratione ordinentur poſtea dicetur. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Ponderis itaque vi rota C vertitur; </s>
          <s xml:space="preserve">hæc movet proximum <lb />tympanum E dentium octo, unáque rotam F eodem axe hæ-<lb />rentem, cui dentes 48. </s>
          <s xml:space="preserve">Hanc excipit tympanum aliud G, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in eodem axe rota H, quibus dentium numerus idem qui <lb />tympano rotæque præcedenti. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed hæc rota ejus eſt generis <lb />quas à forma coronarias vocant artifices noſtri. </s>
          <s xml:space="preserve">Hujus den-<lb />tibus agitatur tympanum I ſimulque rota K, quæ eodem <lb />axe tenetur, ad perpendiculum erecto. </s>
          <s xml:space="preserve">Tympano dentes 24; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />rotæ 15, atque hi ad inſtar ſerræ dentium inciſi. </s>
          <s xml:space="preserve">Supra me-<lb />diam rotam K transverſus jacet axis pinnatus L M, cujus <lb />extrema ſuſtinent hinc inde gnomones N Q &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">P, ſeorſim <lb />affixi laminæ B B. </s>
          <s xml:space="preserve">Notanda vero in gnomone N Q pars de-<lb />orſum prominens Q, quæ oblongo foramine patens trans-<lb />mittit axem L M, ſimulque retinet eum quem rotæ K tym-<lb />panoque I communem eſſe diximus, inferiori ſui parte gno-<lb />moni R innitentem. </s>
          <s xml:space="preserve">In lamina B B foramen amplum excava-<lb />tum eſt, quo ultra ipſam extendatur axis pinnatus L M, qui <lb />ſubtili cuſpide inſertus gnomoni P, liberius ita movetur quam <lb />ſi ab ipſa lamina B B ſuſtineretur ſimulque ultra eam pro-
</s>
          <pb facs="0060" n="34" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
mineret, debet enim prominere neceſſario ut affigi poſſit cla-<lb />
<ptr xml:id="note-0060-01a" corresp="note-0060-01" type="noteAnchor" />
vula S, quæ ſimul cum eo verſationes faciat. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem hic <lb />motus reciprocus, nunc in hanc nunc in illam partem, <lb />quum dentes rotæ K alternatim occurrant pinnulis L L, no-<lb />tâ vulgo ratione, quæque proinde diligentiori explicatione <lb />non indiget.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0059-01" corresp="note-0059-01a" place="margin">TAB. II. <lb />Fig. 1.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0060-01" corresp="note-0060-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro clavula S, ima ſui parte reflexa ac foramine ob-<lb />longo terebrata, penduli virgam ferream, cui plumbum X <lb />affixum eſt, amplectitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc vero virga ſupernè duplici <lb />filo ſuſpenſa eſt inter geminas lamellas, quarum una T hic <lb />tantum cernitur; </s>
          <s xml:space="preserve">itaque alteram figuram juxta deſcripſi-<lb />mus, quæ utriusque formam flexumque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">totam hanc <lb />
<ptr xml:id="note-0060-02a" corresp="note-0060-02" type="noteAnchor" />
ſuſpendendi penduli rationem exprimeret. </s>
          <s xml:space="preserve">Quanquam de <lb />vera laminarum iſtarum curvatura pluribus poſtea agendum <lb />erit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0060-02" corresp="note-0060-02a" place="margin">TAB. II. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Nunc autem ut de motu horologii dicamus, nam reliquas <lb />figuræ partes poſtea exequemur, facile equidem apparet &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />vi rotarum, à pondere tractarum, perpendiculi V X mo-<lb />tum ſuſtentari, poſtquam ſemel manu incitatum fuerit; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ſimul perpendiculi ſtatos recurſus rotis univerſis, totique <lb />adeo horologio movendi legem normamque præſcribere. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Clavula enim, quantumvis levi rotarum impulſu acta, non <lb />tantum obſequitur trahenti perpendiculo, ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſingulis re-<lb />curſibus paulisper ejus motum adjuvat, atque ita perennem <lb />reddit, qui alioqui ſua ſponte, vel verius occurſu aëris, <lb />deficeret paulatim, vergeretque ad quietem. </s>
          <s xml:space="preserve">Rurſus vero, <lb />quum ejusmodi ſit natura penduli ut eodem ſemper tenore <lb />feratur, neque ab eo ulla ratione præterquam mutata longi-<lb />tudine dimoveri poſſit; </s>
          <s xml:space="preserve">utique poſtquam flexu lamellarum, <lb />inter quas ſuſpenſum eſt, æqualitatem illam conſequuti fui-<lb />mus; </s>
          <s xml:space="preserve">nequaquam permittitur rotæ K, ut nunc citius nunc <lb />tardius incedat, etſi ſæpe, ut in vulgaribus horologiis, id <lb />facere conetur; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed neceſſario ſinguli dentes ejus coguntur <lb />æqualibus tranſire temporibus. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc vero manifeſtum eſt, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">reliquarum quæ præcedunt rotarum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">denique etiam <lb />indicum æquabiles converſiones effici, cum omnia propor-
</s>
          <pb facs="0061" n="35" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
tionaliter moveantur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quamobrem ſiquid in fabrica vi-<lb />
<ptr xml:id="note-0061-01a" corresp="note-0061-01" type="noteAnchor" />
tii fuerit, vel, ob aëris mutatam temperiem, diffici-<lb />lius rotarum axes volvantur; </s>
          <s xml:space="preserve">dummodo non eo usque ut <lb />omnis horologii motus interrumpatur; </s>
          <s xml:space="preserve">nulla propter <lb />hæc inæqualitas aut motus retardatio timenda erit, ſem-<lb />perque aut rectè tempus metietur aut omnino non metie-<lb />tur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0061-01" corresp="note-0061-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO HO</hi>-<lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Indices porro hoc pacto circumaguntur atque ordinantur. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Tertia lamina prioribus parallela eſt Y Y, pollicis quarta <lb />parte diſtans ab ea quæ notatur A A. </s>
          <s xml:space="preserve">In ea circuli horarii <lb />deſcripti ſunt centro eodem α quo protenditur axis rotæ C. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Quorum circulorum interior duodecim horarum diviſionem <lb />habet, alter ſcrupulorum 60. </s>
          <s xml:space="preserve">Axi vero rotæ C aptatur, ul-<lb />tra laminam A A, rota ß, tubulo cohærens qui usque ad ε <lb />continuatur trans laminam Y Y; </s>
          <s xml:space="preserve">atque ita inſidet axi illi, <lb />ut una cum illo circumferatur; </s>
          <s xml:space="preserve">ſine illo tamen, ubi opus <lb />fuerit, converti poſſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ad ε index imponitur, horæ ſpa-<lb />tio circuiturus atque ita ſcrupula prima, ſeu ſexageſimas ho-<lb />rarum, demonſtraturus. </s>
          <s xml:space="preserve">Rota vero quam diximus ß, aliam <lb />rotam, totidem quot ipſa habet dentium, impellit, atque <lb />una affixum ei tympanum cui dentes ſex, axiculo eorum <lb />communi hinc laminâ A, inde gnomone δ ſuffulto. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc <lb />tandem tympano rota ζ movetur, dentes habens 72, tubu-<lb />lumque affixum qui &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſe ultra laminam Y ad θ porrigitur, <lb />paulo citra quam deſinit tubulus rotæ ß, quem intra ſe com-<lb />plectitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Parte extrema θ apponitur horarius index, brevior <lb />aliquanto illo quem ſcrupula prima ſignare diximus, cum in-<lb />teriore gyro ferri debeat. </s>
          <s xml:space="preserve">Secunda vero ſcrupula ut absque <lb />errore demonſtrentur, imponitur axi rotæ H, usque ad la-<lb />minam Y producto, orbis λ, cui circulus in ſexaginta par-<lb />tes diviſus inſcribitur, inciſoque in laminâ Y foramine <lb />ad Z, eæ diviſiones, cuspide in ſummo foramine defixâ, <lb />prætereuntes notantur. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc vero tota indicum circulo-<lb />rumque horariorum diſpoſitio ex figura minori (fig. </s>
          <s xml:space="preserve">3.) </s>
          <s xml:space="preserve">cla-<lb />rius perſpicitur, exteriorem horologii formam referen-<lb />te.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0062" n="36" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum penduli longitudinem, rotis quemadmodum di-<lb />
<ptr xml:id="note-0062-01a" corresp="note-0062-01" type="noteAnchor" />
ximus ordinatis, eam eſſe oportet ut ſcrupula ſecunda ſin-<lb />gulis recurſibus metiatur, quæ longitudo tripedalis eſt, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">commodè in ſchemate exhiberi non potuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Tripedalem <lb />dico, non alicujus reſpectu pedis qui apud Europæ gentem <lb />hanc illamve in uſu ſit, ſed certo æternoque pedis modulo <lb />ab ipſa hujus penduli longitudine deſumpto, quem <hi rend="small caps">Pedem</hi> <lb /><hi rend="small caps">Horarium</hi> in poſterum appellare liceat, ad illam enim <lb />omnium aliorum pedum menſuræ referri debent quas incor-<lb />ruptas poſteris tradere voluerimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Neque enim, verbi gra-<lb />tiâ, ignorabitur unquam venturis ſæculis Pariſini pedis mo-<lb />dus, dum conſtabit eum ad Pedem Horarium eſſe ut 864 <lb />ad 881. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed de hujus menſuræ exactiſſima conſtitutione plu-<lb />ribus agemus in iis quæ de Centro Oſcillationis. </s>
          <s xml:space="preserve">nunc tem-<lb />pora converſionum in ſingulis rotis indicibusque obiter de-<lb />ſignabimus, ut rectè omnia ad dentium ſupra deſcriptorum <lb />numerum quadrare intelligantur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0062-01" corresp="note-0062-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Hc-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ergo una quidem converſione rotæ C, decies circumire <lb />apparet rotam F, ſexagies vero rotam H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">centies vicies <lb />ſupremam K: </s>
          <s xml:space="preserve">cui quum dentes ſint quindecim, iisque <lb />alternatim pulſentur pinnulæ L L, una converſione rotæ K <lb />numerabuntur ictus 30, quibus reſpondent totidem itus re-<lb />ditusque penduli V X. </s>
          <s xml:space="preserve">ideoque converſionibus 120, reſpon-<lb />debunt oſcillationes ſimplices 3600, qui numerus eſt ſcru-<lb />pulorum ſecundorum unam horam efficientium. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque ho-<lb />ræ tempore ſemel circumit rota C, cumque ea ſimul index <lb />ad E impoſitus, qui ſcrupula prima demonſtrat. </s>
          <s xml:space="preserve">Et quo-<lb />niam eodem temporis ſpatio etiam rota ß, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per eam γ, <lb />convertitur, cum tympanidio ſuo dentium ſex, ad quem <lb />numerum duodecuplus eſt numerus dentium rotæ ζ, appa-<lb />ret duodecim demum horis hanc circumduci, totidemque <lb />indicem illi conjunctum in θ. </s>
          <s xml:space="preserve">Denique cum rotæ H ſexa-<lb />ginta converſiones reſpondere oſtenderimus ſingulis conver-<lb />ſionibus rotæ C, hinc illa, una cum affixo orbe λ, ſexagies <lb />in ſingulas horas circumferetur, hoc eſt, ſemel unius ſcru-<lb />puli primi tempore, ideoque partes ſexageſimæ orbiculi λ
</s>
          <pb facs="0063" n="37" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
<ptr xml:id="note-0063-01a" corresp="note-0063-01" type="noteAnchor" />
ſecunda ſcrupula tranſitu ſuo oſtendent: </s>
          <s xml:space="preserve">atque ita omnia rectè <lb />ſe habere manifeſtum erit. </s>
          <s xml:space="preserve">Pondus X in imo perpendiculo <lb />trilibre eſt, plumbeum totum, vel ænea ſuperficie plumbum <lb />continente. </s>
          <s xml:space="preserve">Nec tantum metalli gravitate ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">figurâ in-<lb />ſuper proſpiciendum (plurimi enim refert) ut quam mini-<lb />mum occurſu aëris impedimentum ſentiat. </s>
          <s xml:space="preserve">Eoque in cylin-<lb />
<ptr xml:id="note-0063-02a" corresp="note-0063-02" type="noteAnchor" />
dri jacentis oblongi &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">utrinque præacuti formam fingitur, <lb />qualis cernitur ad a ſchemate horologii minore. </s>
          <s xml:space="preserve">Quanquam <lb />in his quæ ad navigationem parantur, forma lentis erectæ <lb />aptior viſa eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0063-01" corresp="note-0063-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0063-02" corresp="note-0063-02a" place="margin">TAB. II. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro eodem ſchemate &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ponderis alterius b, quo motus <lb />horologii continuatur, ſuſpendendi ratio expreſſa eſt, quam, <lb />incognitam prius, inveſtigare nobis neceſſe fuit, ne interim <lb />dum ſurſum retrahitur pondus iſtud, ceſſaret vel impedire-<lb />tur aliquatenus horologii curſus, quod hic omnino caven-<lb />dum erat. </s>
          <s xml:space="preserve">Paratur itaque funis continuus atque in ſe rediens, <lb />extremitatibus apte inter ſe connexis. </s>
          <s xml:space="preserve">Is primum orbiculum <lb />rotæ infimæ conjunctum, qui in ſchemate majori notatus eſt <lb />D, amplectitur; </s>
          <s xml:space="preserve">inde deſcendens, altera ſui parte trochleam <lb />c, cui pondus b appenſum eſt, ſubit. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc ſuper orbicu-<lb />lum d aſcendit, extrinſecus horologio affixum, qui ferreos <lb />per circumferentiam aculeos habet, atque inſuper ſerratis <lb />dentibus ita eſt aptatus ut volvatur tracto fune e; </s>
          <s xml:space="preserve">nequa-<lb />quam vero in partem contrariam revolvi poſſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ab hoc or-<lb />biculo deſcendit funis ad alteram trochleam f, cui pondus <lb />exiguum g appenditur, quantum ſufficit continendo majori <lb />b, ne aliter quam revoluto orbiculo deſcendat. </s>
          <s xml:space="preserve">Namque à <lb />trochlea f rurſus ad ipſum orbiculum D, unde deſcenderat, <lb />funis revertitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quibus ita ſe habentibus, manifeſtum eſt <lb />ſemper pondus b dimidia ſui gravitate conari ut rotas horo-<lb />logii circumagat, nec tunc quidem ceſſare cum manu fu-<lb />nem e trahente aſcendere cogitur; </s>
          <s xml:space="preserve">adeoque horologii mo-<lb />tum nusquam interrumpi, nec momentum temporis de-<lb />perdi.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Gravitatis modus in pondere b definiri certo non poteſt, <lb />ſed quo minor conſervando motui ſuffecerit, eo melius ac-
</s>
          <pb facs="0064" n="38" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
curatiusque fabrefactum automaton arguet. </s>
          <s xml:space="preserve">In noſtris, quæ <lb />
<ptr xml:id="note-0064-01a" corresp="note-0064-01" type="noteAnchor" />
optima hactenus habemus, ad ſex libras redactum eſt, po-<lb />ſita nimirum orbiculi D diametro pollicari fere; </s>
          <s xml:space="preserve">uti exhibi-<lb />ta fuit; </s>
          <s xml:space="preserve">item perpendiculi pondere trilibri, ac totidem pe-<lb />dum longitudine. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ longitudo, ut hoc etiam admonea-<lb />mus, trans capſam horologii dependet, oblongo foramine <lb />perviam, quantum oſcillationibus peragendis neceſſe eſt, <lb />Ipſum vero horologium, ad hominis altitudinem ſuſpenſum, <lb />horis 30 moveri perſeverat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0064-01" corresp="note-0064-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Supereſt nunc forma lamellarum deſcribenda inter quas <lb />perpendiculum affigi diximus, quarumque ad æquabilem <lb />horologio motum præſtandum vel præcipua eſt opera. </s>
          <s xml:space="preserve">Abs-<lb />que his enim Penduli ſimplicis oſcillationes (etſi nonnullis <lb />aliter viſum eſt) non erunt æque diuturnæ, ſed brevioris <lb />temporis eæ quæ per minores arcus incedent; </s>
          <s xml:space="preserve">idque primùm <lb />experimento hujusmodi facile deprehenditur. </s>
          <s xml:space="preserve">Si enim fila <lb />accipiantur ejusdem longitudinis duo, paribusque in parte <lb />ima ponderibus religatis, utrumque ſeorſim ſuſpendatur, <lb />tumque alterum eorum procul à linea perpendiculari, alte-<lb />rum parumper duntaxat extrahatur, ſimulque è manu di-<lb />mittantur; </s>
          <s xml:space="preserve">non diu utrumque ſimul in partes easdem ferri <lb />videbitur, ſed prævertet illud cujus exiliores erunt recur-<lb />ſus. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">temporum per quoslibet arcus rationes numeris <lb />definiri poſſunt, certâ ſcientiâ nixis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">vero quam libuerit <lb />propinquis, veluti quod tempus deſcenſus per totum circu-<lb />li quadrantem eſt ad tempus per arcum minimum fere ut <lb />34 ad 29. </s>
          <s xml:space="preserve">Adeo ut nequaquam reſiſtentiæ aëris ea diverſitas <lb />imputanda ſit, ut quidam voluere, ſed ex ipſa motus natu-<lb />ra circulique proprietate naſcatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod alio quoque argu-<lb />mento concludi poſſit ex ipſa Penduli iſochroni conſtructio-<lb />ne, ubi à circulari linea haud parum receditur, uti mox <lb />patebit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed videatur forſan in noſtris horologiis hiſce, ubi eadem <lb />ſemper eſt oſcillationum latitudo, nullius momenti futura <lb />quam diximus inæqualitas, adeoque nec correctione ulla <lb />perpendiculi opus fore. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſane ita eſſet ſi latitudo omni-
</s>
          <pb facs="0065" n="39" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
um planè eadem conſtanter maneret. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed cum pauxillum <lb />
<ptr xml:id="note-0065-01a" corresp="note-0065-01" type="noteAnchor" />
quandoque excedat vel deficiat, ex multis minimis differen-<lb />tiolis tandem magna ſatis conflatur, idque ita eſſe reipſa <lb />atque experimentis evincitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Etſi enim eadem ſemper ſit <lb />ponderis vis, rotæ ſibi proximæ reſpectu, tamen per tot <lb />alias transdita, quantâcunque curâ limatæ fuerint, non <lb />ſemper eadem ad perpendiculum usque pervenit. </s>
          <s xml:space="preserve">Præter-<lb />quam quod frigore quoque difficilior motus rotarum effici-<lb />tur; </s>
          <s xml:space="preserve">itemque evaneſcente aut ſordeſcente quod illis additur <lb />oleo. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed præcipue inæquales fiunt oſcillationes horologiis <lb />quæ mari vehuntur, ob jactationem navis continuam, adeo <lb />ut omnibus quidem in univerſum, ſed his maxime omnium <lb />remedio opus ſit, quo reciprocationum Penduli latiorum <lb />anguſtiorumque tempora æqualia evadant.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0065-01" corresp="note-0065-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ad definiendam ergo lamellarum formam in quibus poſi-<lb />tum eſt remedium iſtud, in primis Penduli longitudinem <lb />ſtatuiſſe oportet, quæ facile ex eo habetur, quod ſint inter <lb />ſe longitudines perpendiculorum, ſicut temporum quæ in <lb />ſingulos recurſus impenduntur quadrata. </s>
          <s xml:space="preserve">Adeo ut cum tri-<lb />bus pedibus definiverimus longitudinem perpendiculi quod <lb />ſcrupula ſecunda metitur, ejus quarta pars, ſive unciæ no-<lb />vem debeantur ei quod ſemiſecunda notaturum ſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Item ſi <lb />Penduli longitudo quæratur, cujus recurſus ſimplices 10000 <lb />horæ ſpatio peragantur, hoc modo ratio inibitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Penduli <lb />nempe tripedalis ſcimus 3600 recurſus in horas ſingulas nu-<lb />merari: </s>
          <s xml:space="preserve">ergo hujus recurſuum tempora ſingula, majora ſunt <lb />temporibus Penduli quæſiti, proportione 10000 ad 3600, <lb />ſive 25 ad 9. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare ut quadratum numeri 25 ad quadra-<lb />tum 9, hoc eſt, ut 625 ad 81, ita erit longitudo pedum 3 <lb />ad eam quæ quærebatur, nempe unciarum 4 cum {66/100}.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Poſita ergo longitudine perpendiculi, puta pedum trium <lb />in horologio à nobis propoſito, inde Cycloïs linea, quæ <lb />curvaturam laminarum T datura eſt, hoc modo deſcribe-<lb />tur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Super tabula plana affigatur regula A B, ſemidigiti craſſitu-<lb />
<ptr xml:id="note-0065-02a" corresp="note-0065-02" type="noteAnchor" />
dine. </s>
          <s xml:space="preserve">Deinde fiat cylindrus C D E eadem illa altitudine, dia-
</s>
          <pb facs="0066" n="40" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
metrum vero baſeos, dimidiæ perpendiculi longitudi-<lb />
<ptr xml:id="note-0066-01a" corresp="note-0066-01" type="noteAnchor" />
ni, æqualem habens; </s>
          <s xml:space="preserve">ſitque F G H E faſciola, ſeu <lb />potius bractea tenuis, affixa regulæ in F, cylindro verò in <lb />circumferentiæ puncto aliquo E, ita ut partim huic circum-<lb />voluta ſit, partim extendatur juxta latus regulæ A B. </s>
          <s xml:space="preserve">Cy-<lb />lindro autem infixa ſit ferrea cuſpis D I, pauxillum ultra <lb />baſin inferiorem prominens, atque ita ut circumferentiæ ejus <lb />exacte reſpondeat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0065-02" corresp="note-0065-02a" place="margin">TAB. III. <lb />Fig. 1.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0066-01" corresp="note-0066-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">His ita ſe habentibus, ſi cylindrus ſecundum regulam A B <lb />volvatur, bracteolæ tantum F G craſſitudine intercedente, <lb />eâque ſemper quantum poteſt extensâ, deſcribet cuſpis I in <lb />ſubjecto tabulæ plano lineam curvam K I, quæ Cyclois vo-<lb />catur. </s>
          <s xml:space="preserve">Circulus vero genitor erit C D E, cylindri adhibiti <lb />baſis. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi jam laminam K L ad regulam A B appli-<lb />cuerimus; </s>
          <s xml:space="preserve">exaratâ primum in ea cycloidis portione K I, in-<lb />vertemus deinde ipſam, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in ſuperficie adverſa ſimilem li-<lb />neam K M, ab eodem puncto K egredientem, incidemus. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Tum figuram M K I, accurate ſecundum lineas iſtas, ef-<lb />formabimus, cui figuræ lamellarum interſtitium aptari opor-<lb />tet, inter quas perpendiculum ſuſpenditur. </s>
          <s xml:space="preserve">Sufficiunt au-<lb />tem ad horologiorum uſum portiones exiguæ arcuum K M, <lb />K I; </s>
          <s xml:space="preserve">reliquo flexu inutili futuro, ad quem perpendiculi fi-<lb />lum accedere non poteſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Verum, ut mirabilis lineæ natura atque effectus plenius <lb />
<ptr xml:id="note-0066-02a" corresp="note-0066-02" type="noteAnchor" />
intelligantur, integras ſemicycloides K M, K I, alio ſche-<lb />mate hic exprimere viſum fuit, inter quas ſuſpenſum agita-<lb />tumque Pendulum K N P, diametri circuli genitoris du-<lb />plum, cujuscunque amplitudinis oſcillationes, usque ad <lb />maximam omnium per arcum M P I, iisdem temporibus <lb />confecturum ſit: </s>
          <s xml:space="preserve">atque ita, ut appenſæ ſphæræ P centrum, <lb />in linea M P I, quæ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſa cyclois integra eſt, ſemper <lb />verſetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ proprietas inſignis, neſcio an alii præter hanc <lb />lineæ data ſit, ut nempe ſe ipſam ſui evolutione deſcribat. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Hæc autem quæ dicta ſunt, in ſequentibus, ubi de deſcen-<lb />ſu gravium, deque evolutione curvarum agemus, ſingula <lb />demonſtrabuntur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0066-02" corresp="note-0066-02a" place="margin">TAB. III. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0067" n="41" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Licebit autem aliter quoque, per inventa puncta, cy-<lb />
<ptr xml:id="note-0067-01a" corresp="note-0067-01" type="noteAnchor" />
cloidem deſignare. </s>
          <s xml:space="preserve">Deſcribatur circulus diametro A B, quæ <lb />dimidiæ longitudini perpendiculi æqualis ſit. </s>
          <s xml:space="preserve">In cujus cir-<lb />cumferentia ſumptis partibus æqualibus quotlibet, A C, <lb />C D, D E, E F, A G, G H, H I, I K, jungantur <lb />G C, H D, I E, K F, quæ erunt inter ſe parallelæ. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Deinde arcui A F ſumatur æqualis linea recta L M, eaque <lb />in partes æquales totidem dividatur quot ſunt in arcu A F, <lb />earumque partium uni æquales ponantur ſingulæ C N, <lb />G O in recta C G; </s>
          <s xml:space="preserve">duabus vero partibus rectæ L M, æ-<lb />quales fiant ſingulæ D P, H Q in recta D H. </s>
          <s xml:space="preserve">Tribus ve-<lb />ro, ſingulæ E R, I S in recta E I; </s>
          <s xml:space="preserve">atque ita porro ſi par-<lb />tes plures fuerint acceptæ ac tandem toti L M æquales <lb />fiant ſingulæ F T, K V in linea extrema F K. </s>
          <s xml:space="preserve">Jam ſi <lb />curvæ deſcribantur per puncta A O Q S V, A N P R T, <lb />hæ rurſus quæſitæ cycloidis partes erunt, inter quas per-<lb />pendiculum affigi oportet.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0067-01" corresp="note-0067-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>. <lb /><hi rend="small caps">TAB. III.</hi> <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Recta autem L M æqualis arcui A F invenitur, ſi pri-<lb />mum duabus rectis, quæ ſemiſſibus arcus A F ſubtendun-<lb />tur, æqualis ponatur X Z, totius vero arcus ſubtenſæ A F <lb />æqualis ab eodem termino accipiatur X Y, differentiæque <lb />Y Z triens Z Δ ad totam X Z adponatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam tota X Δ <lb />toti arcui A F tam prope æqualis erit, ut licet ſextans fue-<lb />rit circumferentiæ, (neque major hic unquam requiritur) <lb />non una ſexies milleſima parte ſuæ longitudinis deficiat, <lb />uti in his, quæ de Circuli Magnitudine antehac ſcripſimus, <lb />demonſtratum eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Explicitis quæ ad horologii fabricam attinent, nunc quo-<lb />que illud declarandum eſt, quo pacto ad veram horarum <lb />menſuram componi debeat. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo primum, an recte ſe ha-<lb />beat motus ejus, hoc modo examinabitur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Oculo obſervatoris certus eligatur locus, unde ſidera de-<lb />ſpici poſſint, ſimulque tecta parietesve vicinarum ædium, <lb />ſic poſita, ut, cum eò appulerint ſtellæ quædam è fixarum <lb />numero, ſimul videri deſinant. </s>
          <s xml:space="preserve">Eo loco foramen, ad pu-<lb />pillæ magnitudinem, conſtituatur, ut ſequentibus diebus,
</s>
          <pb facs="0068" n="42" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
absque errore, oculus ad idem punctum reponi poſſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Jam <lb />
<ptr xml:id="note-0068-01a" corresp="note-0068-01" type="noteAnchor" />
ad momentum ipſum, cum ſtellarum aliqua è conſpectu abit, <lb />notetur tempus horologio indicatum. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque idem poſtero <lb />die, vel potius aliquot diebus intermiſſis, fiat. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi <lb />tantum unius diei ſpatium duabus obſervationibus interceſſe-<lb />rit, oportet in poſtrema obſervatione tempus horologii de-<lb />ficere ab illo, quod prima obſervatione annotatum fuerat, <lb />ſcrupulis primis 3, ſecundis 56. </s>
          <s xml:space="preserve">Ita enim rectè ſe habere <lb />perpendiculi longitudinem conſtabit; </s>
          <s xml:space="preserve">quum tanto ſuperetur <lb />quælibet ſiderum fixorum revolutio à die ſolari mediocri. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Mediocri dico, quoniam dies ſolares, de meridie ad meri-<lb />diem, non omnes inter ſe æquales ſunt, ut mox amplius <lb />exponetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Si vero poſt plures demum dies obſervatio re-<lb />petatur, in ſingulos tantundem differentiæ cauſa computan-<lb />dum erit. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit, exempli gratiâ, in prima obſervatione, ad <lb />momentum evaneſcentis ſtellæ, adnotata horologii hora 9, <lb />cum ſcrupulis primis 30, ſecundis 18; </s>
          <s xml:space="preserve">deinde, ſeptimo <lb />poſt die, eâdem diſparente ſtellâ, indicet horam 8, cum <lb />ſcrupulis pr. </s>
          <s xml:space="preserve">50, ſec. </s>
          <s xml:space="preserve">24. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc hora deficit à priore ſcrupu-<lb />lis pr. </s>
          <s xml:space="preserve">39, ſecundis 54. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ, in ſeptem diviſa, dant retar-<lb />dationem diurnam ſcrupulorum 5′. </s>
          <s xml:space="preserve">42″. </s>
          <s xml:space="preserve">Debebat autem eſſe <lb />ſcrupulorum 3′.</s>
          <s xml:space="preserve">56″. </s>
          <s xml:space="preserve">quæ illâ minor eſt ſcrupulis 1′.</s>
          <s xml:space="preserve">46″. </s>
          <s xml:space="preserve">Ita-<lb />que tantundem quotidie deficit horologium à vera, ſeu me-<lb />dia, dierum menſura.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0068-01" corresp="note-0068-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum alio quoque modo, ad ſolem, horologii motum <lb />examinare licebit. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed hic jam inæqualitatis dierum natu-<lb />ralium ratio habenda erit. </s>
          <s xml:space="preserve">Sunt enim, ut jam dixi, non <lb />omnes ejusmodi dies inter ſe æquales; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quanquam exi-<lb />guum ſit diſcrimen, tamen plurium dierum intervallo ſæpe <lb />eo usque excreſcit, ut haudquaquam contemni poſſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ete-<lb />nim ſi &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſolarium quam perfectiſſime deſcriptum habeatur, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">horologii automati motus ad veriſſimam dierum menſu-<lb />ram exactus ſit, neque ab ea recedat; </s>
          <s xml:space="preserve">eveniet tamen neceſ-<lb />ſario ut, certis anni temporibus, ſæpe horæ quadrante, aut <lb />etiam ſemihora, inter ſe diſcrepent, ac rurſus ſtatis tempo-<lb />ribus ultro concordent. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc enim ita eſſe, ex tabula tem-
</s>
          <pb facs="0069" n="43" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
poris æquatoria quam ſubjicimus, intelligetur; </s>
          <s xml:space="preserve">poſtquam <lb />
<ptr xml:id="note-0069-01a" corresp="note-0069-01" type="noteAnchor" />
uſum ejus oſtenderimus, qui eſt hujusmodi.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0069-01" corresp="note-0069-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Accipiatur æquatio tabulæ, aſſignata diei qua primum <lb />cum ſole, ſive cum ſciotherico, horologium ut conveniret <lb />fecimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Itemque æquatio diei, qua quæritur quam bene <lb />ad dierum menſuram temperatum ſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi jam prior æ-<lb />quatio major fuerit ſequente, ſuperare debebit hora auto-<lb />mati horam gnomonis eo, quo inter ſe æquationes iſtæ dif-<lb />ferunt. </s>
          <s xml:space="preserve">At ſi poſterioris diei æquatio major inveniatur, erit <lb />exceſſus penes horam gnomonis, ſive eam quæ ex ſole ob-<lb />ſervatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut ſi, exempli gratiâ, die 5 Martii in eandem <lb />horam conveniant ſciothericum horologium atque automa-<lb />ton, cujus diei æquatio invenitur, in tabula, ſcrupulorum <lb />primorum 3, ſecundorum 11. </s>
          <s xml:space="preserve">lubeatque ſcire ejusdem menſis <lb />die 20, an automaton horas æquales rectè metiatur necne: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">invenietur die poſteriori adſcripta æquatio ſcrupulorum pri-<lb />morum 7, ſecundorum 27. </s>
          <s xml:space="preserve">quæ quia ſuperat præcedentem <lb />ſcrupulis primis 4, ſecundis 16, debebit tanto ſerior eſſe <lb />hora ſciotherici, quam quæ automato indicatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, ſi <lb />diverſum reperiatur, facile inde colligetur, quantum in dies <lb />ſingulos exuperet automaton, aut retardet.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In computanda tabula hac duplicem cauſam adhibui, u-<lb />tramque Aſtronomis notam, Eclipticæ nimirum obliquita-<lb />tem; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſolaris motus anomaliam. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod cum ratio poſtulat, <lb />tum experientia quoque, his ipſis horologiis ſuperſtructa, <lb />quæque ſine his nequaquam haberi poterat, evincit; </s>
          <s xml:space="preserve">quan-<lb />doquidem, cum æquatione hìc propoſita, obſervationes ſo-<lb />lis, quas ſæpe per complures menſes, quotidie ad momen-<lb />tum quo meridianum circulum ſol occuparet, inſtituimus, <lb />planiſſime conſentire inventæ ſunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0070" n="44" />
        <fw type="head">TABULA ÆQUA.</fw>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb /> ## Dies. ## Januar. ## Febr. ## Mart. ## Apr. ## Maj. ## Jun. <lb />" # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. <lb />1 # 10 # 40 # 0 # 32 # 2 # 15 # 11 # 18 # 18 # 32 # 18 # 10 <lb />2 # 10 # 10 # 0 # 24 # 2 # 28 # 11 # 37 # 18 # 39 # 18 # 1 <lb />3 # 9 # 41 # 0 # 18 # 2 # 42 # 11 # 56 # 18 # 46 # 17 # 51 <lb />4 # 9 # 13 # 0 # 13 # 2 # 56 # 12 # 15 # 18 # 53 # 17 # 41 <lb />5 # 8 # 45 # 0 # 9 # 3 # 11 # 12 # 34 # 18 # 59 # 17 # 30 <lb />6 # 8 # 17 # 0 # 6 # 3 # 26 # 12 # 53 # 19 # 4 # 17 # 19 <lb />7 # 7 # 50 # 0 # 3 # 3 # 41 # 13 # 12 # 19 # 9 # 17 # 8 <lb />8 # 7 # 23 # 0 # 1 # 3 # 56 # 13 # 31 # 19 # 14 # 16 # 57 <lb />9 # 6 # 58 # 0 # 0 # 4 # 12 # 13 # 49 # 19 # 18 # 16 # 46 <lb />10 # 6 # 34 # 0 # 0 # 4 # 29 # 14 # 6 # 19 # 22 # 16 # 35 <lb />11 # 6 # 10 # 0 # 0 # 4 # 46 # 14 # 23 # 19 # 25 # 16 # 24 <lb />12 # 5 # 47 # 0 # 2 # 5 # 4 # 14 # 39 # 19 # 28 # 16 # 13 <lb />13 # 5 # 24 # 0 # 4 # 5 # 22 # 14 # 55 # 19 # 29 # 16 # 1 <lb />14 # 5 # 2 # 0 # 8 # 5 # 40 # 15 # 10 # 19 # 29 # 15 # 49 <lb />15 # 4 # 41 # 0 # 12 # 5 # 58 # 15 # 25 # 19 # 29 # 15 # 37 <lb />16 # 4 # 21 # 0 # 16 # 6 # 16 # 15 # 39 # 19 # 28 # 15 # 24 <lb />17 # 4 # 2 # 0 # 21 # 6 # 33 # 15 # 53 # 19 # 26 # 15 # 11 <lb />18 # 3 # 44 # 0 # 26 # 6 # 51 # 16 # 7 # 19 # 24 # 14 # 58 <lb />19 # 3 # 27 # 0 # 32 # 7 # 9 # 16 # 21 # 19 # 21 # 14 # 45 <lb />20 # 3 # 11 # 0 # 40 # 7 # 27 # 16 # 34 # 19 # 18 # 14 # 32 <lb />21 # 2 # 55 # 0 # 48 # 7 # 45 # 16 # 47 # 19 # 15 # 14 # 19 <lb />22 # 2 # 39 # 0 # 57 # 8 # 3 # 16 # 59 # 19 # 11 # 14 # 6 <lb />23 # 2 # 23 # 1 # 6 # 8 # 22 # 17 # 11 # 19 # 7 # 13 # 53 <lb />24 # 2 # 7 # 1 # 16 # 8 # 41 # 17 # 22 # 19 # 2 # 13 # 40 <lb />25 # 1 # 52 # 1 # 26 # 9 # 1 # 17 # 33 # 18 # 57 # 13 # 27 <lb />26 # 1 # 38 # 1 # 37 # 9 # 21 # 17 # 43 # 18 # 51 # 13 # 15 <lb />27 # 1 # 25 # 1 # 49 # 9 # 41 # 17 # 53 # 18 # 45 # 13 # 3 <lb />28 # 1 # 13 # 2 # 2 # 10 # 1 # 18 # 3 # 18 # 39 # 12 # 52 <lb />29 # 1 # 2 ### 10 # 21 # 18 # 13 # 18 # 33 # 12 # 41 <lb />30 # 0 # 51 ### 10 # 40 # 18 # 23 # 18 # 26 # 12 # 30 <lb />31 # 0 # 41 ### 10 # 59 ### 18 # 18 <lb /></note>
        <pb facs="0071" n="45" />
        <fw type="head">TIONIS DIERUM.</fw>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb /> ## Dies. ## Jul. ## Aug. ## Sept. ## Octob. ## Nov. ## Dec. <lb />" # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. <lb />1 # 12 # 19 # 10 # 4 # 16 # 23 # 26 # 30 # 31 # 55 # 25 # 34 <lb />2 # 12 # 8 # 10 # 8 # 16 # 42 # 26 # 49 # 31 # 55 # 25 # 10 <lb />3 # 11 # 58 # 10 # 13 # 17 # 1 # 27 # 8 # 31 # 54 # 24 # 45 <lb />4 # 11 # 48 # 10 # 18 # 17 # 21 # 27 # 26 # 31 # 52 # 24 # 20 <lb />5 # 11 # 38 # 10 # 23 # 17 # 41 # 27 # 43 # 31 # 50 # 23 # 55 <lb />6 # 11 # 28 # 10 # 28 # 18 # 1 # 28 # 0 # 31 # 47 # 23 # 30 <lb />7 # 11 # 18 # 10 # 34 # 18 # 21 # 28 # 16 # 31 # 43 # 23 # 4 <lb />8 # 11 # 9 # 10 # 41 # 18 # 41 # 28 # 32 # 31 # 37 # 22 # 38 <lb />9 # 11 # 0 # 10 # 49 # 19 # 1 # 28 # 47 # 31 # 30 # 22 # 11 <lb />10 # 10 # 52 # 10 # 58 # 19 # 21 # 29 # 2 # 31 # 22 # 21 # 43 <lb />11 # 10 # 47 # 11 # 7 # 19 # 41 # 29 # 16 # 31 # 13 # 21 # 14 <lb />12 # 10 # 38 # 11 # 16 # 20 # 1 # 29 # 30 # 31 # 3 # 20 # 44 <lb />13 # 10 # 31 # 11 # 25 # 20 # 22 # 29 # 43 # 30 # 53 # 20 # 14 <lb />14 # 10 # 25 # 11 # 36 # 20 # 43 # 29 # 56 # 30 # 43 # 19 # 44 <lb />15 # 10 # 19 # 11 # 48 # 21 # 4 # 30 # 9 # 30 # 32 # 19 # 14 <lb />16 # 10 # 13 # 12 # 1 # 21 # 25 # 30 # 22 # 30 # 20 # 18 # 44 <lb />17 # 10 # 7 # 12 # 14 # 21 # 47 # 30 # 34 # 30 # 8 # 18 # 14 <lb />18 # 10 # 2 # 12 # 28 # 22 # 9 # 30 # 45 # 29 # 55 # 17 # 44 <lb />19 # 9 # 58 # 12 # 42 # 22 # 31 # 30 # 55 # 29 # 40 # 17 # 14 <lb />20 # 9 # 54 # 12 # 57 # 22 # 52 # 31 # 4 # 29 # 23 # 16 # 44 <lb />21 # 9 # 51 # 13 # 12 # 23 # 13 # 31 # 12 # 29 # 6 # 16 # 14 <lb />22 # 9 # 49 # 13 # 27 # 23 # 33 # 31 # 19 # 28 # 48 # 15 # 44 <lb />23 # 9 # 47 # 13 # 43 # 23 # 53 # 31 # 26 # 28 # 30 # 15 # 14 <lb />24 # 9 # 46 # 13 # 59 # 24 # 13 # 31 # 32 # 28 # 11 # 14 # 43 <lb />25 # 9 # 46 # 14 # 16 # 24 # 33 # 31 # 38 # 27 # 51 # 14 # 12 <lb />26 # 9 # 46 # 14 # 33 # 24 # 53 # 31 # 43 # 27 # 30 # 13 # 41 <lb />27 # 9 # 47 # 14 # 50 # 25 # 13 # 31 # 47 # 27 # 8 # 13 # 10 <lb />28 # 9 # 49 # 15 # 8 # 25 # 33 # 31 # 50 # 26 # 45 # 12 # 40 <lb />29 # 9 # 52 # 15 # 26 # 25 # 52 # 31 # 53 # 26 # 22 # 12 # 10 <lb />30 # 9 # 56 # 15 # 45 # 26 # 11 # 31 # 55 # 25 # 58 # 11 # 40 <lb />31 # 10 # 0 # 16 # 4 ### 31 # 55 ### 11 # 10 <lb /></note>
        <pb facs="0072" n="46" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Jam poſtquam utrovis modo eorum quos diximus, ſed <lb />
<ptr xml:id="note-0072-01a" corresp="note-0072-01" type="noteAnchor" />
priore potius, examen inſtitutum fuerit, ſi multum aberra-<lb />re à media dierum longitudine horologium reperiatur, adeo <lb />ut differentia ultra tria quatuorve prima ſcrupula aſcendat, <lb />remedium adhibebitur aucta aut diminuta ipſius penduli longi-<lb />tudine. </s>
          <s xml:space="preserve">Ubi hæc tenenda eſt regula, tot ſcrupulis primis, <lb />in ſingulos dies, motum horologii acceleratum aut retarda-<lb />tum iri, quot {7/10} unius lineæ auferentur pendulo aut adden-<lb />tur. </s>
          <s xml:space="preserve">Cumque ad veram menſuram hoc pacto jam prope re-<lb />
<ptr xml:id="note-0072-02a" corresp="note-0072-02" type="noteAnchor" />
ductum erit, reliqua correctio transpoſitione exigui ponde-<lb />ris Δ, virgæ V V adhærentis, commode peragetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Id <lb />pondus lentis formam habet, cujus ſectionem ſecundum <lb />axem in figura 1. </s>
          <s xml:space="preserve">expreſſimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Et quia tantum viceſimam <lb />triceſimamve, aut etiam minorem, partem æquat ponderis <lb />X, hinc fit ut ſat magnis ſpatiis è priore loco diſcedens, <lb />haud multum tamen perpendiculi motum afficiat, acceleran-<lb />do nempe quoties verſus mediam virgæ longitudinem attra-<lb />hitur, retardando cum inde ſurſum aut deorſum movetur. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Ne vero diu punctum illud quærendum ſit quo veriſſimam <lb />daturum ſit dierum menſuram, diviſimus certa ratione, ex <lb />motus legibus petita, inferiorem virgæ medietatem, poſito <lb />nimirum pondere Δ parte quinquageſima ponderis X, pari-<lb />que gravitate ipſius virgæ V V. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ quidem diviſiones fi-<lb />
<ptr xml:id="note-0072-03a" corresp="note-0072-03" type="noteAnchor" />
gura 4 exhibentur, ubi penduli portio inferior in tres partes <lb />ſecta cernitur, quarum, quæ infimo loco ponenda, eſt A B. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Punctum A eſt centrum gravitatis ponderis X, à puncto <lb />autem C, centro oſcillationis, partes ſingulæ, quindecim <lb />ſcrupulorum ſecundorum differentiam diurnam efficiunt, ubi <lb />tali intervallo mota fuerit lens Δ. </s>
          <s xml:space="preserve">Demonſtratio autem divi-<lb />ſionumque inventio, dabitur in iis quæ de Centro Oſcilla-<lb />tionis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0072-01" corresp="note-0072-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">@OLOGII</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0072-02" corresp="note-0072-02a" place="margin">TAB. II. <lb />Fig. I.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0072-03" corresp="note-0072-03a" place="margin">TAB. II. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum illorum quoque quæ mari vehuntur, longitu-<lb />dinum inveſtigandarum gratiâ, formam hic deſcriberemus, <lb />ſi quænam maxime ad hunc uſum accommodata ſit, æque <lb />ac in præcedentibus, exploratum determinatumque habere-<lb />mus; </s>
          <s xml:space="preserve">etſi quidem jam nunc eo res deducta ſit, ut parum
</s>
          <pb facs="0073" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0073a" />
<ptr xml:id="fig-0073a-01a" corresp="fig-0073a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0073a-02a" corresp="fig-0073a-02" type="figureAnchor" />
<pb facs="0074" />
<pb facs="0075" n="47" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
deeſſe videatur ad perficiendum tantæ utilitatis inventum. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0075-01a" corresp="note-0075-01" type="noteAnchor" />
Quid autem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">qua fortuna hìc tentatum fuerit, quidve de-<lb />inceps tentandum reſtet, exponere non pigebit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0073a-01" corresp="fig-0073a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 46.<lb />TAB.II.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A Y B P N Q L L M T λ K 15 Z I 24 H S R G 8 48 F 48 48 8 V E λ C 72 D 30 ß 80 θ ε ε θ ß V γ ζ D C Δ 9 γ 30 δ A B Y X</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0073a-02" corresp="fig-0073a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.<lb />Fig. 4.<lb />Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">B 2′ 30″ 4″ 3′ 30″ 15″ 4″ 1′ 30″ 15″ 45″ d 30″ 15″ e 15″ c C 2′ 3′ b A a f g</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0075-01" corresp="note-0075-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Prima duo hujusmodi horologia Britannica navi vecta <lb />fuere anno 1664, quæ vir nobilis è Scotia nobisque amicus <lb />ad noſtrorum exemplum fabricari curaverat. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc ponderis <lb />loco laminam chalybeam habebant in ſpiram convolutam, <lb />cujus vi rotæ circumagerentur, quemadmodum in exiguis <lb />illis quæ circumferri ſolent automatis adhiberi ſolent. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut <lb />autem jactationem navis perferre poſſent, è chalybea pila, <lb />cylindro æneo incluſa, horologia ſuſpenderat, clavulamque <lb />quæ penduli motum continuat (erat autem ſemipedali longi-<lb />tudine pendulum) deorſum productam geminaverat, ut li-<lb />teræ F inverſæ formam referret; </s>
          <s xml:space="preserve">ne videlicet in gyrum <lb />evagari poſſet penduli motus, unde ceſſationis pericu-<lb />lum. </s>
          <s xml:space="preserve">Navis hæc, cum tribus aliis quas itineris ſocias habue-<lb />rat, poſtquam in Britanniam reverſa eſt, Præfectus claſſis <lb />hæc retulit. </s>
          <s xml:space="preserve">Se nempe, cum à Guineæ littore ſolviſſet, at-<lb />que ad inſulam, ſancti Thomæ dictam, perveniſſet, quæ <lb />æquinoctiali circulo ſubjacet, compoſitis hìc ad ſolem horo-<lb />logiis, occidentem verſus curſum inſtituiſſe, atque ad ſe-<lb />ptingenta circiter milliaria continuo tramite progreſſum, tum <lb />rurſus vento favente Libonoto ad Africæ littora declinaviſ-<lb />ſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum autem ad ducenta trecentave milliaria eò curſum <lb />tenuiſſet, magiſtros aliarum navium, veritos ne priuſ-<lb />quam Africam attigiſſent aquâ ad potum deficerentur, ſua-<lb />ſiſſe ut ad inſulas Americanas, Barbatorum dictas, aquan-<lb />di gratiâ deflecteret. </s>
          <s xml:space="preserve">Tum ſeſe concilio nauclerorum habito, <lb />juſſiſque ut Ephemeridas ac ſupputationes ſinguli ſuas pro-<lb />ferrent, reperiſſe cæterorum calculos à ſuis diverſos abire, <lb />unius quidem 80 milliaribus, alterius centenis, tertii am-<lb />plius etiam. </s>
          <s xml:space="preserve">Ipſum vero, cum ex horologiorum indicio <lb />collegiſſet non amplius quam triginta circiter milliaribus ab-<lb />eſſe inſulam del Fuego dictam, quæ una eſt earum, non <lb />procul ab Africa diſtantium, quæ à Viridi promontorio no-<lb />men habent, eamque poſtero die teneri poſſe; </s>
          <s xml:space="preserve">confiſum
</s>
          <pb facs="0076" n="48" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
pendulis ſuis eò curſum dirigi imperaſſe, ac die inſequenti <lb />
<ptr xml:id="note-0076-01a" corresp="note-0076-01" type="noteAnchor" />
ſub meridiem eam ipſam in conſpectum veniſſe inſulam, <lb />paucisque poſt horis navibus ſtationem præbuiſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Et hæc <lb />quidem ex Præfecti illius relatu.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0076-01" corresp="note-0076-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TLO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ab eo vero tempore aliquoties tum Batavorum tum Gallo-<lb />rum opera, idque Regis Sereniſſimi juſſu, repetita ſuere ex-<lb />perimenta, vario eventu, ſed ita ut ſæpius negligentia eo-<lb />rum quibus horologia commiſſa erant quam ipſamet automa-<lb />ta culpari poſſent. </s>
          <s xml:space="preserve">Optimus vero ſucceſſus fuit in Mediter-<lb />raneo mari, expeditione in Cretam inſulam, quò illuſtriſſi-<lb />mus Dux Belfortius, Candiæ à Turcis obſeſſæ auxilium la-<lb />turus, cum Gallorum copiis miſſus erat, ubi &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in prælio <lb />occubuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Is in ea qua vehebatur navi, horologia hujuſce ex-<lb />perimenti gratiâ habebat, virumque Aſtronomiæ peritum <lb />iis præfecerat, è cujus obſervationibus, in ſingulos dies habi-<lb />tis, longitudines locorum ad quæ in ea profectione aut ap-<lb />pulerunt naves, aut quæ prætervecti dignoſcere oculis po-<lb />tuerant, horologiorum operâ exacte dimenſas fuiſſe compe-<lb />rimus, atque ita ut Geographicis deſcriptionibus quæ melio-<lb />ris notæ habentur eædemmet longitudinum differentiæ diſi-<lb />gnatæ reperiantur. </s>
          <s xml:space="preserve">Namque inter Toloni portum Candiam-<lb />que oppidum differentia hor. </s>
          <s xml:space="preserve">1. </s>
          <s xml:space="preserve">ſcrup. </s>
          <s xml:space="preserve">22′; </s>
          <s xml:space="preserve">reperta fuit, hoc <lb />eſt graduum longitudinis 20. </s>
          <s xml:space="preserve">ſcrup. </s>
          <s xml:space="preserve">30′;</s>
          <s xml:space="preserve">. ac rurſus à Candia <lb />Tolonum revertentibus differentia proxime eadem. </s>
          <s xml:space="preserve">qui con-<lb />ſenſus certiſſimum veritatis eſt indicium.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Inter eundem Toloni portum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inſulam quandam cui Ma-<lb />retimo nomen eſt, prope promontorium Siciliæ quod Occi-<lb />dentem ſpectat, Lilybæum olim vocatum, differentia horaria <lb />obſervata eſt ſcrup. </s>
          <s xml:space="preserve">prim. </s>
          <s xml:space="preserve">25, ſec. </s>
          <s xml:space="preserve">20, quibus reſpondent gra-<lb />dus longitudinis 6, ſcrup. </s>
          <s xml:space="preserve">20′;</s>
          <s xml:space="preserve">. Item à Tolono ad inſulam Sa-<lb />pienza dictam, quæ juxta Peloponneſum eſt Occidentem <lb />verſus, hora 1, ſcrup. </s>
          <s xml:space="preserve">prima 5′;</s>
          <s xml:space="preserve">, ſec. </s>
          <s xml:space="preserve">45″;</s>
          <s xml:space="preserve">, quibus reſpon-<lb />dent longitudinis gradus 16, ſcrup. </s>
          <s xml:space="preserve">26.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Horologia ad ſolem examinata fuerant, mane ad Orien-<lb />tem, veſpere ad Occidentem, ſupputato ex data poli alti-<lb />tudine utroque temporis momento. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque hæc ratio cum na-
</s>
          <pb facs="0077" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0077a" />
<ptr xml:id="fig-0077a-01a" corresp="fig-0077a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0077a-02a" corresp="fig-0077a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0077a-03a" corresp="fig-0077a-03" type="figureAnchor" />
<pb facs="0078" />
<pb facs="0079" n="49" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
ves in anchoris ſtant omnium optima videtur, quod, abs-<lb />
<ptr xml:id="note-0079-01a" corresp="note-0079-01" type="noteAnchor" />
que inſtrumentorum ope, ſolis oculis eæ obſervationes per-<lb />agantur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0077a-01" corresp="fig-0077a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 48.<lb />TAB. III.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A B G C K H M D I L E</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0077a-02" corresp="fig-0077a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">K N M I P</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0077a-03" corresp="fig-0077a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A G C N O H D P Q R S I E T V K F B L M X Y Z Δ</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0079-01" corresp="note-0079-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Pendulum vero unciarum novem longitudine inerat horolo-<lb />giis hiſce, pondere ſemiſſis. </s>
          <s xml:space="preserve">Rotæ ponderum attractu cir-<lb />cumagebantur, eademque cum illis theca incluſæ erant quater-<lb />num pedum longitudine. </s>
          <s xml:space="preserve">In ima theca plumbum inſuper <lb />centum atque amplius librarum additum erat, quo melius <lb />perpendicularem ſitum ſuſpenſa in navi machina ſervaret.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quanquam autem æquabilis admodum ſibique conſtans <lb />automati motus per hæc experimenta comperiebatur, tamen <lb />alia quoque ratione ulterius illud perficere aggreſſi ſumus, <lb />quæ erat hujuſmodi. </s>
          <s xml:space="preserve">Rotæ illi quæ ſerratos dentes habet, <lb />penduloque proxima eſt, pondus exiguum ex catenula affa-<lb />bre conſtructa appendimus, quo ſola ipſa moveretur, reli-<lb />qua omni machina nihil aliud agente quam ut ſingulis ſemi-<lb />ſcrupulis horariis plumbum illud exiguum ad priorem alti-<lb />tudinem reſtitueret; </s>
          <s xml:space="preserve">eadem fere ratione atque in conſtructio-<lb />ne horologii ſuperius expoſita videre eſt, ubi pondus al-<lb />tero fune attollitur, dum altero gravitatem ſuam horolo-<lb />gii motui impertit. </s>
          <s xml:space="preserve">Quibus ita conſtructis, cum veluti ad <lb />unicam rotam omnia eſſent redacta, major adhuc quam an-<lb />tea apparuit horologiorum æqualitas, illudque accidit me-<lb />moratu dignum, quod cum duo ad hanc formam conſtructa <lb />ex eodem tigno ſuſpendiſſemus, tignum vero fulcris duobus <lb />impoſitum eſſet; </s>
          <s xml:space="preserve">motus penduli utriuſque ita ictibus adver-<lb />ſis inter ſe conſenſere, ut nunquam inde vel minimum rece-<lb />derent, ſed utriuſque ſonus una ſemper exaudiretur: </s>
          <s xml:space="preserve">imo <lb />ſi data opera perturbaretur concordia illa, ſemetipſam brevi <lb />tempore reduceret. </s>
          <s xml:space="preserve">Miratus aliquandiu rem adeo inſolitam, <lb />inveni denique, inſtituto diligenti examine, à motu ti-<lb />gni ipſius, licet haudquaquam ſenſibili, cauſam petendam <lb />eſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Nempe pendulorum reciprocationes horologiis, quanto-<lb />libet pondere gravatis, motum aliquem communicare; </s>
          <s xml:space="preserve">hunc <lb />vero motum, tigno ipſi impreſſum, neceſſario efficere ut <lb />ſi aliter quam contrariis ad unguem ictibus pendulum u-
</s>
          <pb facs="0080" n="50" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
trumque moveatur, eo tamen neceſſario tandem deveniant, <lb />
<ptr xml:id="note-0080-01a" corresp="note-0080-01" type="noteAnchor" />
ac tum demum tigni motum penitus interquieſcere. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ ta-<lb />men cauſa non ſatis efficaciæ haberet, niſi &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">horologiorum <lb />motus aliunde æquabiliſſimus foret atque inter ſe conſen-<lb />tiens.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0080-01" corresp="note-0080-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum experimentis in Oceani navigatione habitis, ac <lb />præſertim procella vehementiore aquas agitante, compertum <lb />fuit primam ac præcipuam curam de motu horologiorum <lb />abſque interruptione conſervando habendam eſſe, quod jacta-<lb />tionem navis tantam ægrè tunc perferre illa animadverſum ſit. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quamobrem nova denique ratione &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">penduli formam immuta-<lb />vimus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aliter horologia ipſa ſuſpendimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Pendulum trian-<lb />guli formam habet, in cujus vertice deorſum ſpectante plum-<lb />bea lens affixa eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Anguli utrique reliqui filis inter laminas <lb />cycloidales ſuſpenſi ſunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Baſis clavulam bifurcatam puncto <lb />ſui medio recipit ab eaque movetur, illa vero ab rota ſerra-<lb />ta horizonti parallela motum accipit. </s>
          <s xml:space="preserve">Motus rotarum omni-<lb />um non à pondere ſed à chalybea lamina, tympano incluſa, <lb />principium habet. </s>
          <s xml:space="preserve">In figura adjecta pendulum triangulare eſt <lb />
<ptr xml:id="note-0080-02a" corresp="note-0080-02" type="noteAnchor" />
A B C; </s>
          <s xml:space="preserve">lens plumbea B; </s>
          <s xml:space="preserve">laminæ cycloidales E D, F G. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Clavula bifurcata H K; </s>
          <s xml:space="preserve">rota ſerratis dentibus N, quæ cæ-<lb />teris horologii rotis inferior eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Lenticulæ ad temperandum <lb />penduli motum L L.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0080-02" corresp="note-0080-02a" place="margin">TAB. IV. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <note xml:space="preserve" place="margin">TAB. IV. <lb />Fig. 2.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Suſpenſionis modum altera hæc figura exhibet; </s>
          <s xml:space="preserve">ubi theca <lb />A B axibus primum duobus, quorum alter C tantum appa-<lb />ret, rectangulo ferreo D E inſerta eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">quod deinde rectan-<lb />gulum rurſus axibus ſuis F G ferreo gnomone F H K G <lb />ſuſtinetur, qui contignationi navis immobiliter affixus eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">in <lb />ima theca pondus 50 librarum appenſum eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Quibus ita ſe <lb />habentibus, quacunque navis inclinatione perpendicularem <lb />poſitum ſervat horologium. </s>
          <s xml:space="preserve">Axis autem C, cum ſibi oppo-<lb />ſito, ita collocati ſunt, ut ad rectam lineam reſpondeant <lb />punctis ſuſpenſionum penduli ejus quod diximus: </s>
          <s xml:space="preserve">quo fit ut <lb />motus ipſius oſcillatorius machinam nequaquam commovere <lb />poſſit, quo nihil eſt alioqui quod magis penduli motum de-<lb />ſtruat. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro axium C C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">F G craſſitudo, quæ polli-
</s>
          <pb facs="0081" n="51" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
cem æquat, gravitaſque plumbi inferius appenſi, nimiam <lb />
<ptr xml:id="note-0081-01a" corresp="note-0081-01" type="noteAnchor" />
movendi libertatem horologio adimunt, faciuntque ut ſi for-<lb />te ſuccuſſu navis graviore commotum fuerit, continuo ad <lb />quietem perpendiculumque ſuum revertatur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0081-01" corresp="note-0081-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Descri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">PTIO</hi> <hi rend="small caps">Ho-</hi> <lb /><hi rend="small caps">ROLOGII</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Et hæc quidem ita adaptata machina ut in mare deduca-<lb />tur experientiæque committatur ſupereſt, quæ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">certam pe-<lb />ne ſucceſſus ſpem præbet, quod iis quæ hactenus inſtituere <lb />licuit experimentis, multo melius quam priores illæ omnem <lb />motus diverſitatem perferre reperta ſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0081-01" />
          <label>0081-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">HOROLOGII OSCILLATORII</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">PARS SECUNDA.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">De deſcenſu Gravium &amp; motu eorum in Cycloide.</head>
        <head xml:space="preserve">HYPOTHESES.</head>
        <head xml:space="preserve">I.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI gravitas non eſſet, neque aër motui corporum <lb />officeret, unumquodque eorum, acceptum ſe-<lb />mel motum continuaturum velocitate æquabili, ſe-<lb />cundum lineam rectam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">II.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Nunc vero fieri gravitatis actione, undecunque <lb />illa oriatur, ut moveantur motu compoſito, ex æ-<lb />quabili quem habent in hanc vel illam partem, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ex motu deorſum à gravitate profecto.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">III.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Et horum utrumque ſeorſim conſiderari poſſe, <lb />neque alterum ab altero impediri.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0082" n="52" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ponatur grave C è quiete dimiſſum, certo tempore, <lb />
<ptr xml:id="note-0082-01a" corresp="note-0082-01" type="noteAnchor" />
quod dicatur F, vi gravitatis tranſire ſpatium C B. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac <lb />rurſus intelligatur idem grave accepiſſe alicunde motum quo, <lb />ſi nulla eſſet gravitas, transiret pari tempore F motu æqua-<lb />bili lineam rectam C D. </s>
          <s xml:space="preserve">Accedente ergo vi gravitatis non <lb />perveniet grave ex C in D, dicto tempore F, ſed ad pun-<lb />ctum aliquod E, recta ſub D ſitum, ita ut ſpatium D E <lb />ſemper æquetur ſpatio C B, ita enim, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">motus æquabilis, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">is qui à gravitate oritur ſuas partes peragent, altero alte-<lb />rum non impediente. </s>
          <s xml:space="preserve">Quamnam vero lineam, compoſito il-<lb />lo motu, grave percurrat, cum motus æquabilis non recta <lb />ſurſum aut deorſum ſed in obliquum tendit, è ſequentibus <lb />definiri poterit. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum vero deorſum in perpendiculari con-<lb />tingit motus æquabilis C D, apparet lineam C D, acce-<lb />dente motu ex gravitate, augeri recta D E. </s>
          <s xml:space="preserve">Item, cum ſur-<lb />ſum tendit motus æquabilis C D, ipſam C D diminui recta <lb />D E, ut nempe, peracto tempore F, grave inveniatur <lb />ſemper in puncto E. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi, utroque hoc caſu, ſeorſim, <lb />uti diximus, duos motus conſideremus, alterumque ab al-<lb />tero nullo modo impediri cogitemus, hinc jam acceleratio-<lb />nis gravium cadentium cauſam legesque reperire licebit. </s>
          <s xml:space="preserve">Et <lb />primum quidem duo iſta ſimul oſtendemus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0082-01" corresp="note-0082-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>. <lb />TAB. IV. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO I.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">ÆQualibus temporibus æquales celeritatis par-<lb />tes gravi cadenti accreſcere, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſpatia æqua-<lb />libus temporibus ab initio deſcenſus emenſa, augeri <lb />continue æquali exceſſu.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ponatur grave aliquod, ex quiete in A, primo tempore <lb />
<ptr xml:id="note-0082-02a" corresp="note-0082-02" type="noteAnchor" />
lapſum eſſe per ſpatium A B, atque ubi pervenit in B, ac-<lb />quiſiviſſe celeritatem qua deinceps, tempore ſecundo, mo-<lb />tu æquabili, percurrere poſſet ſpatium quoddam B D. </s>
          <s xml:space="preserve">Sci-<lb />mus ergo ſpatium ſecundo tempore peragendum majus fore <lb />ſpatio B D, quia vel ceſſante in B omni gravitatis actione
</s>
          <pb facs="0083" />
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0083a" />
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="fig-0083a-01a" corresp="fig-0083a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0083a-02a" corresp="fig-0083a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0083a-03a" corresp="fig-0083a-03" type="figureAnchor" />
<pb facs="0084" />
<pb facs="0085" n="53" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
ſpatium B D percurreretur. </s>
          <s xml:space="preserve">Feretur vero motu compoſito <lb />
<ptr xml:id="note-0085-01a" corresp="note-0085-01" type="noteAnchor" />
ex æquabili quo percurſurum eſſet ſpatium B D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex mo-<lb />tu gravium cadentium, quo deprimi neceſſe eſt per ſpatium <lb />ipſi A B æquale. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare ad B D addita D E, æquali A B, <lb />ſcimus tempore ſecundo grave perventurum ad E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0082-02" corresp="note-0082-02a" place="margin">TAB. V. <lb />Fig. 1.</note>
              <figure xml:id="fig-0083a-01" corresp="fig-0083a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 52.<lb />TAB. IV.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">N H G E F D C A K L L B</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0083a-02" corresp="fig-0083a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A B E F D C L</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0083a-03" corresp="fig-0083a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">D D D E E E D E C D B E D E D D D E E E</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0085-01" corresp="note-0085-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi vero inquiramus quam velocitatem habeat in E, <lb />in fine ſecundi temporis, eam inveniemus duplam eſſe debe-<lb />re velocitatis quam habebat in B fine temporis primi. </s>
          <s xml:space="preserve">Dixi-<lb />mus enim moveri compoſito motu ex æquabili cum celerita-<lb />te acquiſita in B, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex motu à gravitate producto, qui <lb />cum tempore ſecundo idem plane ſit ac primo, ideo decur-<lb />ſu temporis ſecundi æqualem celeritatem gravi contuliſſe <lb />debet atque in fine primi. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare cum acquiſitam in fine pri-<lb />mi temporis celeritatem conſervaverit integram, apparet in <lb />fine ſecundi temporis bis eam celeritatem ineſſe quam acqui-<lb />ſiverat in fine temporis primi, ſive duplam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi jam, poſtquam pervenit in E, pergeret deinceps <lb />tantum moveri celeritate æquabili, quantam illic acquiſivit, <lb />apparet tempore tertio, prioribus æquali, percurſurum ſpa-<lb />tium E F, quod duplum futurum ſit ſpatii B D; </s>
          <s xml:space="preserve">quia hoc <lb />percurri diximus dimidia hujus celeritatis, motu æquabili, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">temporis parte æquali. </s>
          <s xml:space="preserve">Accedente autem rurſus gravitatis <lb />actione, percurret tempore tertio, præter ſpatium E F, <lb />etiam ſpatium F G, ipſi A B vel D E æquale. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque in <lb />fine tertii temporis grave invenietur in G. </s>
          <s xml:space="preserve">Velocitatem vero <lb />hîc habebit triplam jam ejus quam habebat in B, in fine pri-<lb />mi temporis: </s>
          <s xml:space="preserve">quia præter celeritatem acquiſitam in E, quam <lb />diximus duplam eſſe acquiſitæ in B, vis gravitatis, tempo-<lb />ris tertii decurſu, æqualem rurſus atque in fine primi cele-<lb />ritatem contulit. </s>
          <s xml:space="preserve">Quamobrem utraque celeritas, in fine tem-<lb />poris tertii, triplam celeritatem conſtituet ejus quæ fuerat <lb />in fine temporis primi.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eodem modo oſtendetur tempore quarto peragi debere &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ſpatium G H triplum ſpatii B D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſpatium H K ipſi A B <lb />æquale: </s>
          <s xml:space="preserve">velocitatemque in K, in fine quarti temporis, fo-<lb />re quadruplam ejus quæ fuerat in B, in fine temporis primi.</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0086" n="54" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
Atque ita ſpatia quotlibet deinceps conſiderata, quæ æqua-<lb />
<ptr xml:id="note-0086-01a" corresp="note-0086-01" type="noteAnchor" />
libus temporibus peracta fuerint, æquali exceſſu, qui ipſi <lb />B D æqualis ſit, creſcere manifeſtum eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">ſimulque etiam <lb />velocitates per æqualia tempora æqualiter augeri.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0086-01" corresp="note-0086-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO II.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SPatium peractum certo tempore à gravi, è quie-<lb />te caſum inchoante, dimidium eſt ejus ſpatii <lb />quod pari tempore transiret motu æquabili, cum <lb />velocitate quam acquiſivit ultimo caſus momento.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ponantur quæ in propoſitione præcedenti, ubi quidem <lb />
<ptr xml:id="note-0086-02a" corresp="note-0086-02" type="noteAnchor" />
A B erat ſpatium certo tempore, à gravi cadente ex A, per-<lb />actum. </s>
          <s xml:space="preserve">B D vero ſpatium quod pari tempore transiri intel-<lb />ligebatur celeritate æquabili, quanta acquiſita erat in fine <lb />primi temporis, ſeu in fine ſpatii A B. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico itaque ſpatium <lb />B D duplum eſſe ad A B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0086-02" corresp="note-0086-02a" place="margin">TAB. V. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quum enim ſpatia primis quatuor æqualibus temporibus <lb />à cadente transmiſſa ſint A B, B E, E G, G H, quorum <lb />inter ſe certa quædam eſt proportio: </s>
          <s xml:space="preserve">ſi eorum temporum du-<lb />pla tempora ſumamus, ut nempe pro primo tempore jam <lb />accipiantur duo illa quibus ſpatia A B, B E, peracta fue-<lb />re; </s>
          <s xml:space="preserve">pro ſecundo vero tempore duo reliqua quibus peracta <lb />fuere ſpatia E G, G K, oportet jam ſpatia A E, E K, <lb />quæ ſunt æqualibus temporibus à quiete peracta, inter ſe <lb />eſſe ſicut ſpatia A B, B E, quæ æqualibus item tempori-<lb />bus à quiete percurrebantur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quum igitur ſit ut A B ad B E, ita A E ad E K; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />convertendo, ut E B ſive D A ad A B ita K E ad E A: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">erit quoque, dividendo, D B ad B A ut exceſſus K E ſu-<lb />pra E A ad E A. </s>
          <s xml:space="preserve">Quum ſit autem, ex oſtenſis propoſitione <lb />præcedenti, K E æqualis tum duplæ A B, tum quintuplæ <lb />B D: </s>
          <s xml:space="preserve">E A vero æqualis tum duplæ A B, tum ſimplici B D; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />apparet dictum exceſſum K E ſupra E A æquari quadruplæ
</s>
          <pb facs="0087" n="55" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
B D. </s>
          <s xml:space="preserve">Sicut igitur D B ad B A ita erit quadrupla D B ad <lb />
<ptr xml:id="note-0087-01a" corresp="note-0087-01" type="noteAnchor" />
E A: </s>
          <s xml:space="preserve">unde E A quadrupla erit ipſius B A: </s>
          <s xml:space="preserve">eadem vero E A <lb />æquatur, uti diximus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">duplæ A B &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſimplici B D. </s>
          <s xml:space="preserve">er-<lb />go B D duplæ A B æqualis erit; </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtran-<lb />dum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0087-01" corresp="note-0087-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO III.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SPatia duo, à gravi cadente quibuslibet tempo-<lb />ribus transmiſſa, quorum utrumque ab initio <lb />deſcenſus accipiatur, ſunt inter ſe in ratione du-<lb />plicata eorundem temporum, ſive ut temporum qua-<lb />drata, ſive etiam ut quadrata celeritatum in fine <lb />cujusque temporis acquiſitarum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quum enim oſtenſum ſit propoſitione antecedenti ſpa-<lb />
<ptr xml:id="note-0087-02a" corresp="note-0087-02" type="noteAnchor" />
tia A B, B E, E G, G K, quotcunque fuerint, æqualibus <lb />temporibus à cadente, peracta, creſcere æquali exceſſu, qui <lb />exceſſus ſit ipſi B D æqualis: </s>
          <s xml:space="preserve">Patet nunc, quoniam B D eſt <lb />dupla A B, ſpatium B E fore triplum A B; </s>
          <s xml:space="preserve">E G quintu-<lb />plum ejuſdem A B; </s>
          <s xml:space="preserve">G K ſeptuplum; </s>
          <s xml:space="preserve">aliaque deinceps au-<lb />ctum iri ſecundum progreſſionem numerorum imparium ab <lb />unitate, 1, 3, 5, 7, 9, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">cumque quotlibet horum nu-<lb />merorum, ſeſe conſequentium, ſumma faciat quadratum, <lb />cujus latus eſt ipſa adſumptorum numerorum multitudo (ve-<lb />lut ſi tres primi addantur, facient novem, ſi quatuor ſexde-<lb />cim) ſequitur hinc ſpatia, à gravi cadente tranſmiſſa, quo-<lb />rum utrumque à principio caſus inchoetur, eſſe inter ſe in <lb />ratione duplicata temporum quibus caſus duravit, ſi nempe <lb />tempora commenſurabilia ſumantur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0087-02" corresp="note-0087-02a" place="margin">TAB. V. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Facile autem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad tempora incommenſurabilia demonſtra-<lb />
<ptr xml:id="note-0087-03a" corresp="note-0087-03" type="noteAnchor" />
tio extendetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Sint enim tempora hujuſmodi, quorum inter <lb />ſe ratio ea quæ linearum A B, C D. </s>
          <s xml:space="preserve">ſpatiaque temporibus <lb />his tranſmiſſa ſint E, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">F, utraque nimirum ab initio de-<lb />ſcenſus adſumpta. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico eſſe, ut quadratum A B ad quadra-<lb />tum C D, ita ſpatium E ad F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0087-03" corresp="note-0087-03a" place="margin">TAB. V. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0088" n="56" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si enim negetur; </s>
          <s xml:space="preserve">habeat primo, ſi poteſt, ſpatium E ad F <lb />
<ptr xml:id="note-0088-01a" corresp="note-0088-01" type="noteAnchor" />
majorem rationem quam quadratum A B ad quadratum <lb />C D, nempe eam quam quadratum A B ad quadratum C <lb />G, ſumta C G minore quam C D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à C D auferatur <lb />pars D H, minor quam D G exceſſus C D ſupra C G, <lb />atque ita ut reliqua H C commenſurabilis ſit ipſi A B; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">hoc enim fieri poſſe conſtat. </s>
          <s xml:space="preserve">Erit ergo C H major quam <lb />C G. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui ut quadratum temporis A B ad quadratum tem-<lb />poris C H, ita ſpatium E, quod tempore A B peractum <lb />eſt, ad ſpatium peractum tempore C H, per ſuperiùs oſten-<lb />ſa. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc vero ſpatio majus eſt illud quod tempore C D per-<lb />curritur, nempe ſpatium F. </s>
          <s xml:space="preserve">ergo ſpatii E ad ſpatium F mi-<lb />nor eſt ratio quam quadrati A B ad quadratum C H. </s>
          <s xml:space="preserve">Sicut <lb />autem ſpatium E ad F, ita ponebatur eſſe quadratum A B <lb />ad quadratum C G; </s>
          <s xml:space="preserve">ergo minor quoque erit ratio quadrati <lb />A B ad quadratum C G, quam quadrati A B ad quadra-<lb />tum C H, ac proinde quadratum C G majus quadrato C <lb />H; </s>
          <s xml:space="preserve">quod eſt abſurdum, quum C H major dicta ſit quam <lb />C G. </s>
          <s xml:space="preserve">Non habet igitur ſpatium E ad F majorem rationem <lb />quam quadratum A B ad quadratum C D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0088-01" corresp="note-0088-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Habeat jam, ſi poteſt, minorem; </s>
          <s xml:space="preserve">ſitque ratio ſpatii E ad <lb />F eadem quæ quadrati A B ad quadratum C L, ſumptâ C L <lb />majore quam C D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à C L auferatur L K minor ex-<lb />ceſſu L D, quo C D ſuperatur à C L, atque ita <lb />ut reliqua K C ſit commenſurabilis A B. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia ergo ut qua-<lb />dratum temporis A B ad quadratum temporis C K, ita eſt <lb />ſpatium E, peractum tempore A B, ad ſpatium peractum <lb />tempore C K. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc vero ſpatio minus eſt ſpatium peractum <lb />tempore C D, nempe ſpatium F. </s>
          <s xml:space="preserve">erit proinde ſpatii E ad <lb />F major ratio quam quadrati A B ad quadratum C K. </s>
          <s xml:space="preserve">Sic-<lb />ut autem ſpatium E ad F, ita ponebatur eſſe quadratum <lb />A B ad quadratum C L. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo major erit ratio quadrati A B <lb />ad quadratum C L quam ejuſdem quadrati A B ad quadra-<lb />tum C K, ideoque quadratum C L minus erit quam qu. </s>
          <s xml:space="preserve">C K. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quod eſt abſurdum, quum C L major ſit quam C K. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ergo neque minorem rationem habet ſpatium E ad F quam
</s>
          <pb facs="0089" n="57" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
quadratum A B ad quadratum C D. </s>
          <s xml:space="preserve">quare neceſſe eſt ut <lb />
<ptr xml:id="note-0089-01a" corresp="note-0089-01" type="noteAnchor" />
eandem habeat. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro cum celeritates in fine temporum A B, <lb />C D acquiſitæ ſint inter ſe ſicut ipſamet tempora; </s>
          <s xml:space="preserve">apparet <lb />rationem ſpatiorum E ad F eandem quoque eſſe quæ qua-<lb />dratorum temporum A B, C D, quibus transmiſſa ſunt. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Itaque conſtat propoſitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0089-01" corresp="note-0089-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">@RAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO IV.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI grave celeritate ea quam in fine deſcenſus ac-<lb />quiſivit ſurſum tendere cœperit, fiet ut paribus <lb />temporis partibus, ſpatia quæ prius ſurſum, ea-<lb />dem deorſum transeat, adeoque ad eandem unde <lb />deſcenderat altitudinem aſcendat. </s>
          <s xml:space="preserve">Item ut æquali-<lb />bus temporis partibus æqualia amittat celeritatis <lb />momenta.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin">TAB. V. <lb />Fig. 1.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sunto enim ut in propoſitione 2, ſpatia quotlibet, æqua-<lb />libus temporis partibus cadendo è quiete peracta, quorum <lb />primum A B; </s>
          <s xml:space="preserve">ſecundum compoſitum ex B D, quod celeri-<lb />tate æquabili acquiſita per A B tranſeundum erat, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex D E <lb />ipſi A B æquali; </s>
          <s xml:space="preserve">tertium compoſitum, ex E F, duplo <lb />ipſius B D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex F G, eidem A B æquali; </s>
          <s xml:space="preserve">quartum com-<lb />poſitum ex G H, triplo ipſius B D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex H K ipſi itidem <lb />A B æquali, atque eadem ratione porro creſcentia, ſi plu-<lb />ra fuerint. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico totidem æqualibus temporibus eadem ſpatia <lb />K G, G E, E B, B A, ſingula ſingulis peragenda eſſe à <lb />gravi ſurſum tendente, atque incipiente cum celeritate in <lb />fine deſcenſus K acquiſita.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Brevitatis autem gratia celeritas quæque deſignetur de-<lb />inceps longitudine ſpatii quod grave motu æquabili, cum <lb />celeritate illa, atque temporis parte una, quales in deſcen-<lb />ſu conſideravimus, tranſmiſſurum eſſet.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Itaque ex oſtenſis dicta propoſitione, cum in K grave <lb />pervenerit, habet celeritatem G H auctam celeritate B D,
</s>
          <pb facs="0090" n="58" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
hoc eſt celeritatem K F, quia K F æquatur ipſis H G, B D, <lb />
<ptr xml:id="note-0090-01a" corresp="note-0090-01" type="noteAnchor" />
ſunt enim partes ſingulæ H K, F G, æquales ipſi A B, <lb />ac proinde utraque ſimul ipſi B D, quam eſſe duplam <lb />A B oſtendimus propoſitione 2. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque celeritatem in fine <lb />deſcenſus K acquiſitam ſurſum convertendo, ſi grave æqua-<lb />bili motu ferretur, conficeret una temporis parte ſpatium <lb />K F. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui, gravitatis actione accedente, diminuetur <lb />aſcenſus K F ſpatio F G ipſi A B æquali, ut patet ex di-<lb />ctis ad hypotheſin initio ſumptam. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo parte prima tempo-<lb />ris aſcendet grave tantum per K G, quo eodem ſpatio parte <lb />temporis noviſſima deſcenderat. </s>
          <s xml:space="preserve">Simul vero &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">celeritati tan-<lb />tum deceſſiſſe neceſſe eſt, quantum acquiritur temporis parte <lb />una deorſum cadendo, hoc eſt celeritatem B D. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque gra-<lb />ve, ubi ad G aſcenderit, habet celeritatem reliquam H G, <lb />cum initio aſcenſus habuerit celeritatem H G una cum cele-<lb />ritate B D. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem ipſi H G æqualis G D; </s>
          <s xml:space="preserve">quum æque-<lb />tur ipſi F E una cum D B, hoc eſt una cum dupla A B, <lb />hoc eſt una cum duabus F G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">E D; </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo ſi ex G, cum <lb />celeritate æquabili, quantam illic habet, ſurſum pergeret, <lb />conficeret una parte temporis ſpatium G D. </s>
          <s xml:space="preserve">Accedente au-<lb />tem gravitatis actione, diminuetur aſcenſus iſte ſpatio D E, <lb />ipſi A B æquali. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo, hac ſecunda parte temporis, aſcendet <lb />per ſpatium G E, quod ſimili temporis parte etiam cadendo <lb />tranſierat. </s>
          <s xml:space="preserve">Simul autem celeritati tantum deceſſiſſe denuo de-<lb />bet quantum temporis parte una ex caſu acquiritur, nempe <lb />celeritas B D. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque ubi uſque ad E aſcenderit, habet dun-<lb />taxat celeritatem F E, quæ nimirum relinquitur quum à <lb />celeritate G D aufertur celeritas B D. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam B D, ut jam <lb />diximus, æqualis eſt duabus D E, F G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0090-01" corresp="note-0090-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem ipſi F E æqualis E A, quum F E æquetur ipſi <lb />B D bis ſumptæ, hoc eſt ipſi B D una cum dupla A B, <lb />hoc eſt una cum duabus A B, D E. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo ſi ex E cum ce-<lb />leritate æquabili, quantam illic habet, ſurſum pergeret, con-<lb />fecturum eſſet una temporis parte ſpatium E A. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed acce-<lb />dente actione gravitatis, diminuetur aſcenſus iſte ipſo ſpatio <lb />A B. </s>
          <s xml:space="preserve">Proinde hac parte temporis per ſpatium E B tantum
</s>
          <pb facs="0091" n="59" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
aſcendet, quod ſimili parte temporis deſcendendo quoque <lb />
<ptr xml:id="note-0091-01a" corresp="note-0091-01" type="noteAnchor" />
tranſierat. </s>
          <s xml:space="preserve">Hic vero rurſus celeritati tantum deceſſiſſe neceſſe <lb />eſt quantum una temporis parte cadendo deorſum acquiritur, <lb />hoc eſt celeritatem B D. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque grave, ubi uſque ad B a-<lb />ſcenderit, habet celeritatem ipſam B D reliquam, cum in E <lb />habuerit celeritatem F E ipſius B D duplam. </s>
          <s xml:space="preserve">Si ergo ex B <lb />cum celeritate æquabili, quantam illic habet, ſurſum per-<lb />geret, confecturum eſſet parte una temporis ſpatium æquale <lb />ipſi D B, hoc eſt duplum A B. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed accedente gravitatis <lb />actione, diminuitur aſcenſus iſte ſpatio quod ipſi A B æqua-<lb />le ſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Igitur hac parte temporis aſcendet tantummodo per <lb />ſpatium B A, quod etiam primo deſcenſus tempore trans-<lb />ierat. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque in fine quidem extremi temporis hujus neceſſa-<lb />rio grave in A puncto reperietur. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed dicetur forſan altius <lb />aſcendiſſe quam ad A, atque inde eo relapſum eſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">At hoc <lb />abſurdum eſſet, cum non poſſit, notu à gravitate profecto, al-<lb />tius quam unde decidit aſcendere. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro quum celeritati quam <lb />in B habebat rurſus deceſſerit celeritas B D, patet jam gra-<lb />vi in A conſtituto nullam celeritatem ſupereſſe, ac proinde <lb />non altius excurſurum. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque oſtenſum eſt ad eandem unde <lb />decidit altitudinem perveniſſe, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſingula ſpatia, quæ æqua-<lb />libus deſcenſus temporibus tranſmiſerat, eadem totidem a-<lb />ſcenſus temporibus remenſum eſſe: </s>
          <s xml:space="preserve">ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">æqualibus tempo-<lb />ribus æqualia ipſi deceſſiſſe celeritatis momenta apparuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo <lb />conſtat propoſitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0091-01" corresp="note-0091-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quia vero in demonſtratione propoſitionis ſecundæ, ex <lb />qua pendet præcedens, adſumptum fuit certam quandam eſ-<lb />ſe proportionem ſpatiorum quæ continuis æqualibus tempo-<lb />ribus à gravi cadente transeuntur, quæque eadem ſit, quæ-<lb />cunque æqualia tempora accipiantur; </s>
          <s xml:space="preserve">quod quidem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex <lb />rei natura ita ſe habere neceſſe eſt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi negetur, fatendum <lb />fruſtra proportionem iſtorum ſpatiorum inveſtigari. </s>
          <s xml:space="preserve">Tamen, <lb />quia propoſitum etiam absque hoc demonſtrari poteſt, Ga-<lb />lilei methodum ſequendo, operæ pretium erit demonſtra-<lb />tionem, ab illo minus perfecte traditam, hic accuratius <lb />conſcribere. </s>
          <s xml:space="preserve">itaque rurſum hic demonſtrabimus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0092" n="60" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SOENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO V. </head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SPatium peractum certo tempore, à gravi è quie-<lb />te caſum inchoante, dimidium eſſe ejus ſpatii <lb />quod pari tempore transiret motu æquabili, cum <lb />celeritate quam acquiſivit ultimo caſus momento.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit tempus deſcenſus totius A H, quo tempore mobile <lb />
<ptr xml:id="note-0092-02a" corresp="note-0092-02" type="noteAnchor" />
peregerit ſpatium quoddam cujus quantitas deſignetur plano P. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ductaque H L perpendiculari ad A H, longitudinis cujus-<lb />libet, referat illa celeritatem in fine caſus acquiſitam. </s>
          <s xml:space="preserve">Dein-<lb />de completo rectangulo A H L M, intelligatur eo notari <lb />quantitas ſpatii quod percurreretur tempore A H, cum ce-<lb />leritate H L. </s>
          <s xml:space="preserve">Oſtendendum eſt igitur planum P dimidium <lb />eſſe rectanguli M H, hoc eſt, ducta diagonali A L, æqua-<lb />le triangulo A H L.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0092-02" corresp="note-0092-02a" place="margin">TAB. V. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si planum P non eſt æquale triangulo A H L, ergo aut <lb />minus eo erit, aut majus. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit primo, ſi fieri poteſt, pla-<lb />num P minus triangulo A H L. </s>
          <s xml:space="preserve">dividatur autem A H in tot <lb />partes æquales A C, C E, E G &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">ut, circumſcriptâ tri-<lb />angulo A H L figurâ è rectangulis quorum altitudo ſingulis <lb />diviſionum ipſius A H partibus æquetur, ut ſunt rectangula <lb />B C, D E, F G, alterâque eidem triangulo inſcriptâ, ex <lb />rectangulis ejusdem altitudinis, ut ſunt K E, O G &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">ut, <lb />inquam, exceſſus illius figuræ ſupra hanc, minor ſit exceſ-<lb />ſu trianguli A H L ſupra planum P. </s>
          <s xml:space="preserve">hoc enim fieri poſſe <lb />perſpicuum eſt, cum totus exceſſus figuræ circumſcriptæ ſu-<lb />per inſcriptam æquetur rectangulo infimo, baſin habenti H L. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Erit itaque omnino exceſſus ipſius trianguli A H L ſupra <lb />figuram inſcriptam minor quam ſupra planum P, ac proin-<lb />de figura triangulo inſcripta major plano P. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro autem, <lb />quum recta A H tempus totius deſcenſus referat, ejus par-<lb />tes æquales A C, C E, E G, æquales temporis illius par-<lb />tes referent. </s>
          <s xml:space="preserve">Cumque celeritates mobilis cadentis creſcant <lb />
<ptr xml:id="note-0092-03a" corresp="note-0092-03" type="noteAnchor" />
eadem proportione qua tempora deſcenſus <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">ſitque celeritas
</s>
          <pb facs="0093" n="61" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
in fine totius temporis acquiſita H L; </s>
          <s xml:space="preserve">erit ea, quæ in fine <lb />
<ptr xml:id="note-0093-01a" corresp="note-0093-01" type="noteAnchor" />
primæ partis temporis A C acquiretur, C K; </s>
          <s xml:space="preserve">quia ut A H <lb />ad A C, ita H L ad C K. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiter quæ in fine partis tem-<lb />poris ſecundæ C E acquiritur, erit E O, atque ita dein-<lb />ceps. </s>
          <s xml:space="preserve">Patet autem, tempore primo A C, ſpatium aliquod à <lb />mobili transmiſſum eſſe, quod majus ſit nihilo; </s>
          <s xml:space="preserve">tempore ve-<lb />ro ſecundo C E transmiſſum eſſe ſpatium quod majus ſit <lb />quam K E, quia ſpatium K E transmiſſum fuiſſet tempore <lb />C E, motu æquabili, cum celeritate C K. </s>
          <s xml:space="preserve">habent enim ſpa-<lb />tia, motu æquabili transacta, rationem compoſitam ex ra-<lb />tione temporum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ratione velocitatum, ideoque cum tem-<lb />pore A H, celeritate æquabili H L percurri poſuerimus ſpa-<lb />tium M H, ſequitur tempore C E, cum celeritate C K, <lb />percurri ſpatium K E, quum ratio rectanguli M H ad re-<lb />ctangulum K E componatur ex rationibus A H ad C E, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />H L ad C K.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0092-03" corresp="note-0092-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. I. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0093-01" corresp="note-0093-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCEN U</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quum ergo, ut dixi, ſpatium K E ſit illud quod trans-<lb />mitteretur tempore C E, cum celeritate æquabili C K, mo-<lb />bile autem feratur tempore C E motu accelerato, qui jam <lb />principio hujus temporis habet celeritatem C K; </s>
          <s xml:space="preserve">manifeſtum <lb />eſt iſto accelerato motu, tempore C E, majus ſpatium quam <lb />K E confecturum. </s>
          <s xml:space="preserve">Eadem ratione, tempore tertio E G, ma-<lb />jus ſpatium conficiet quam O G, quia nempe hoc confectu-<lb />rum eſſet tempore eodem E G, cum celeritate æquabili E O. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Atque ita deinceps, ſingulis temporis A H partibus, à mo-<lb />bili majora ſpatia quam ſunt rectangula figuræ inſcriptæ, <lb />ipſis partibus adjacentia, peragentur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare totum ſpatium <lb />motu accelerato peractum majus erit ipſa figura inſcripta. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Spatium vero illud æquale poſitum fuit plano P. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque fi-<lb />gura inſcripta minor erit ſpatio P. </s>
          <s xml:space="preserve">quod eſt abſurdum; </s>
          <s xml:space="preserve">eo-<lb />dem enim ſpatio major oſtenſa fuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Non eſt igitur planum <lb />P minus triangulo A H L. </s>
          <s xml:space="preserve">At neque majus eſſe oſtendetur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit enim, ſi poteſt; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dividatur A H in partes æquales, <lb />atque ad earum altitudinem, inſcripta circumſcriptaque rur-<lb />ſus, ut ante, ſit triangulo A H L figura ex rectangulis, ita <lb />ut altera alteram excedat minori exceſſu quam quo planum
</s>
          <pb facs="0094" n="62" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
P ſuperat triangulum A H L, erit igitur neceſſario figura <lb />
<ptr xml:id="note-0094-01a" corresp="note-0094-01" type="noteAnchor" />
circumſcripta minor plano P. </s>
          <s xml:space="preserve">Conſtat jam, prima temporis <lb />parte A C, minus ſpatium à mobili transmitti quam ſit B C, <lb />quia hoc percurreretur eodem tempore A C cum celeritate <lb />æquabili C K, quam demum in fine temporis A C mobile <lb />adeptum eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiter ſecunda parte temporis C E, minus <lb />ſpatium motu accelerato transmittetur quam ſit D E, quia <lb />hoc percurreretur eodem tempore C E, cum celeritate æ-<lb />quabili E O, quam demum in fine temporis C E mobile aſ-<lb />ſequitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque ita deinceps, ſingulis partibus temporis <lb />A H, minora ſpatia à mobili trajicientur quam ſunt rectan-<lb />gula figuræ circumſcriptæ, ipſis partibus adjacentia. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare <lb />totum ſpatium motu accelerato peractum, minus erit ipſa fi-<lb />gura circumſcripta. </s>
          <s xml:space="preserve">Spatium vero illud æquale poſitum fuit <lb />plano P; </s>
          <s xml:space="preserve">ergo planum P minus quoque erit figura circum-<lb />ſcripta. </s>
          <s xml:space="preserve">quod eſt abſurdum, cum figura hæc plano P minor <lb />oſtenſa fuerit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo planum P non majus eſt triangulo A H L, <lb />ſed nec minus eſſe jam oſtenſum fuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo æquale ſit neceſ-<lb />ſe eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0094-01" corresp="note-0094-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Et hæc quidem omnia quæ hactenus demonſtrata ſunt, <lb />gravibus per plana inclinata deſcendentibus atque aſcenden-<lb />tibus æque ac perpendiculariter motis convenire ſciendum <lb />eſt: </s>
          <s xml:space="preserve">cum, quæ de effectu gravitatis poſita fuerunt, eadem <lb />ratione utrobique ſint admittenda.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hinc vero non difficile jam erit demonſtrare propoſitionem <lb />ſequentem quam concedi ſibi, ut quodammodo per ſe ma-<lb />nifeſtam, Galileus poſtulavit. </s>
          <s xml:space="preserve">nam demonſtratio illa quam <lb />poſtea adferre conatus eſt, quæque in poſteriori operum <lb />ejus editione extat, parum firma meo quidem judicio vide-<lb />tur. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem propoſitio hujusmodi.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO VI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">CEleritates gravium, ſuper diverſis planorum <lb />inclinationibus deſcendendo acquiſitæ, æquales <lb />ſunt, ſi planorum elevationes fuerint æquales.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0095" n="63" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Elevationem plani vocamus altitudinem ejus ſecundum <lb />
<ptr xml:id="note-0095-01a" corresp="note-0095-01" type="noteAnchor" />
perpendiculum. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0095-02a" corresp="note-0095-02" type="noteAnchor" />
Fig. 4. rum.
<ptr xml:id="note-0095-03a" corresp="note-0095-03" type="noteAnchor" />
ſit aſcendere per totam B C. Ideoque cadens ex F in B, ſi
continuet porro motum per B C; quod repercuſſu ad ſu-
perficiem obliquam fieri poteſt; aſcendet usque in C, hoc
eſt, altius quam unde decidit, quod eſt abſurdum.</s>
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0095-01" corresp="note-0095-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0095-03" corresp="note-0095-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 4. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eodem modo oſtendetur neque per planum A B deciden-<lb />ti minorem velocitatem acquiri quam per C B. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo per <lb />utraque plana eadem velocitas acquiritur, quod erat demon-<lb />ſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi vero, pro plano alterutro, ſumatur perpendicu-<lb />lum ipſum planorum elevationi æquale, per quod decidere <lb />mobile ponatur, ſic quoque eandem quam per plana incli-<lb />nata velocitatem ei acquiri conſtat; </s>
          <s xml:space="preserve">eadem namque eſt de-<lb />monſtratio.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro hinc jam recte quoque procedet demonſtratio alte-<lb />rius theorematis Galileani, cui reliqua omnia, quæ de de-<lb />ſcenſu ſuper planis inclinatis tradidit, ſuperſtruuntur. </s>
          <s xml:space="preserve">Nempe</s>
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO VII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">TEmpora deſcenſuum ſuper planis diverſimode <lb />inclinatis, ſed quorum eadem eſt elevatio, eſſe <lb />inter ſe ut planorum longitudines.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0096" n="64" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint plana inclinata A C, A D quorum eadem elevatio <lb />
<ptr xml:id="note-0096-01a" corresp="note-0096-01" type="noteAnchor" />
A B. </s>
          <s xml:space="preserve">dico tempus deſcenſus per planum A C ad tempus <lb />
<ptr xml:id="note-0096-02a" corresp="note-0096-02" type="noteAnchor" />
deſcenſus per A D eſſe ut longitudo A C ad A D. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt enim <lb />tempus per A C æquale tempori motus æquabilis per ean-<lb />dem A C, cum celeritate dimidia ejus quæ acquiritur caſu <lb />per A C <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiter tempus per A D eſt æquale tempori
<ptr xml:id="note-0096-03a" corresp="note-0096-03" type="noteAnchor" />
motus æquabilis per ipſam A D, cum dimidia celeritate ejus <lb />quæ acquiritur caſu per A D. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem hæc dimidia celeri-<lb />tas illi dimidiæ celerirati æqualis <ptr type="noteAnchor" />, ideoque dictum tempus
<ptr xml:id="note-0096-04a" corresp="note-0096-04" type="noteAnchor" />
motus æquabilis per A C, ad tempus motus æquabilis per A D, <lb />erit ut A C ad A D. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tempora ſingulis iſtis æqualia, <lb />nimirum tempus deſcenſus per A C, ad tempus deſcenſus <lb />per A D, eandem rationem habebunt, nempe quam A C <lb />ad A D. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0096-01" corresp="note-0096-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0096-02" corresp="note-0096-02a" place="margin">TAB. V. <lb />Fig. 5.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0096-03" corresp="note-0096-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 1. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0096-04" corresp="note-0096-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. <lb />præced.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eodem modo oſtendetur &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tempus deſcenſus per A C, ad <lb />tempus caſus per A B perpendicularem, eſſe ut A C ad <lb />A B longitudine.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO VIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI ex altitudine eadem deſcendat mobile conti-<lb />nuato motu per quotlibet ac quælibet plana con-<lb />tigua, utcunque inclinata; </s>
          <s xml:space="preserve">ſemper eandem in fine <lb />velocitatem acquiret, quæ nimirum æqualis erit ei <lb />quam acquireret cadendo perpendiculariter ex pa-<lb />ri altitudine.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint plana contigua A B, B C, C D, quorum terminus <lb />
<ptr xml:id="note-0096-05a" corresp="note-0096-05" type="noteAnchor" />
A, ſupra horizontalem lineam D F per infimum terminum <lb />D ductam, altitudinem habeat quanta eſt perpendicularis E F. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">deſcendatque mobile per plana illa ab A uſque in D. </s>
          <s xml:space="preserve">Di-<lb />co in D eam velocitatem habiturum quam, ex E cadens, ha-<lb />beret in F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0096-05" corresp="note-0096-05a" place="margin">TAB VI. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Producta enim C B occurrat rectæ A E in G. </s>
          <s xml:space="preserve">Itemque <lb />D C producta occurrat eidem A E in E. </s>
          <s xml:space="preserve">Quoniam itaque
</s>
          <pb facs="0097" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0097a" />
<ptr xml:id="fig-0097a-01a" corresp="fig-0097a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0097a-02a" corresp="fig-0097a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0097a-03a" corresp="fig-0097a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0097a-04a" corresp="fig-0097a-04" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0097a-05a" corresp="fig-0097a-05" type="figureAnchor" />
<pb facs="0098" />
<pb facs="0099" n="65" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
per A B deſcendens eandem acquirit velocitatem in termi-<lb />
<ptr xml:id="note-0099-01a" corresp="note-0099-01" type="noteAnchor" />
no B, atque deſcendens per G B <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">manifeſtum eſt, cum
<ptr xml:id="note-0099-02a" corresp="note-0099-02" type="noteAnchor" />
flexus ad B nihil obſtare motui ponatur, tantam velocitatem <lb />bahiturum ubi in C pervenerit, quantam ſi per G C planum <lb />deſcendiſſet; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, quantam haberet ex deſcenſu per E C. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quare &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">reliquum planum C D eodem modo tranſibit ac ſi <lb />per E C adveniſſet, ac proinde in D denique parem veloci-<lb />tatem habebit, ac ſi deſcendiſſet per planum E D, hoc eſt, <lb />eandem quam ex caſu perpendiculari per E F. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat <lb />demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0097a-01" corresp="fig-0097a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 64.<lb />TAB. V.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A B D E F G H K</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0097a-02" corresp="fig-0097a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">C A G H B D K L E F</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0097a-03" corresp="fig-0097a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A B M C K D E O F G P H L</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0097a-04" corresp="fig-0097a-04a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A C F E B D</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0097a-05" corresp="fig-0097a-05a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A C D B</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0099-01" corresp="note-0099-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0099-02" corresp="note-0099-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 6. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hinc liquet etiam per circuli circumferentiam, vel per cur-<lb />vam quamlibet lineam deſcendente mobili (nam curvas tan-<lb />quam ex infinitis rectis compoſitæ eſſent hic conſiderare li-<lb />cet) ſemper eandem illi velocitatem acquiri ſi ab æquali al-<lb />titudine deſcenderit: </s>
          <s xml:space="preserve">tantamque eam eſſe velocitatem, quan-<lb />tam caſu perpendiculari ex eadem altitudine adipiſceretur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO IX.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI grave, à deſcenſu, ſurſum convertat motum <lb />ſuum, aſcendet ad eandem unde venit altitudi-<lb />nem, per quascunque planas ſuperſicies contiguas, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quomodocunque inclinatas, inceſſerit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cadat grave ex altitudine A B, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex puncto B inclinata <lb />
<ptr xml:id="note-0099-03a" corresp="note-0099-03" type="noteAnchor" />
ſint ſurſum plana B C, C D, D E, quorum extremitas E <lb />ſit eadem altitudine cum puncto A. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico ſi mobile, poſt ca-<lb />ſum per A B, convertat motum ut pergat moveri per dicta <lb />plana inclinata, perventutum uſque in E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0099-03" corresp="note-0099-03a" place="margin">TAB. VI. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Dicatur enim, ſi fieri poteſt, tantum ad G perventurum. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Producantur B C &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C D, donec occurrant horizontali G F <lb />in F &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">H. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum igitur mobile, ſuperatis planis B C, C D, <lb />habeat tantum eam velocitatem quâ poſſit aſcendere per <lb />D G, vel per D H; </s>
          <s xml:space="preserve">nam ad hæc utraque eadem velocitate <lb />opus eſſe conſtat ex propoſitione 6; </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo, ſuperato plano <lb />B C, eam duntaxat habebat qua potuiſſet aſcendere per C H,
</s>
          <pb facs="0100" n="66" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
vel per C F. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo in B duntaxat eam qua potuiſſet aſcen-<lb />
<ptr xml:id="note-0100-01a" corresp="note-0100-01" type="noteAnchor" />
dere per B F, hoc eſt, eandem quam acquireret deſcendendo <lb />per F B. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui in B habet velocitatem qua poteſt aſcende-<lb />re uſque in A. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo illa velocitate quam acquirit grave de-<lb />ſcendendo per F B, poſſet aſcendere per B A, hoc eſt, al-<lb />tius quam unde diſceſſerat, quod fieri non poteſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0100-01" corresp="note-0100-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem eadem prorſus demonſtratio quotcunque plana <lb />fuerint per quæ mobile aſcendat. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi infinita fuerit <lb />planorum multitudo, hoc eſt, ſi ſuperficies aliqua curva <lb />ponatur, per hanc quoque ad eam ex qua venit altitudinem <lb />mobile aſſurget.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO X.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI mobile cadat perpendiculariter, vel per quam-<lb />libet ſuperficiem deſcendat, ac rurſus impetu <lb />concepto per quamlibet aliam feratur ſurſum, ha-<lb />bebit aſcendendo ac deſcendendo in punctis æque al-<lb />tis eandem ſemper velocitatem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut ſi mobile ex altitudine A B decidens, motum deinde <lb />
<ptr xml:id="note-0100-02a" corresp="note-0100-02" type="noteAnchor" />
continuet per ſuperficiem B C D, in qua punctum C ſit <lb />pari altitudine atque in A B eſt punctum E. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico in C ean-<lb />dem velocitatem ineſſe mobili atque in E fuerat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0100-02" corresp="note-0100-02a" place="margin">TAB. IV. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quum enim in C ea velocitas ſuperſit mobili qua porro <lb />aſcendat usque ad D punctum, æque altum ac A <ptr type="noteAnchor" />: </s>
          <s xml:space="preserve">cum-
<ptr xml:id="note-0100-03a" corresp="note-0100-03" type="noteAnchor" />
que &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex deſcenſu per A E velocitatem eam acquirat qua, <lb />converſo motu, aſcenſurum ſit per C D <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">Patet cum per-
<ptr xml:id="note-0100-04a" corresp="note-0100-04" type="noteAnchor" />
venit ad C aſcendendo, eandem ipſum habere velocitatem, <lb />quam habebat in E deſcendendo; </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtran-<lb />dum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0100-03" corresp="note-0100-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. <lb />præced.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0100-04" corresp="note-0100-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. <lb />præced.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI mobile per ſuperficiem aliquam deorſum ten-<lb />dat, ac deinde converſo motu ſurſum per ean-
</s>
          <pb facs="0101" n="67" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
dem ſuperficiem vel aliam ſimilem ſimiliter que po-<lb />
<ptr xml:id="note-0101-01a" corresp="note-0101-01" type="noteAnchor" />
ſitam feratur, æqualibus temporibus per idem ſpa-<lb />tium deſcendet atque aſcendet.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0101-01" corresp="note-0101-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Velut ſi per ſuperficiem A B deſcendat mobile, atque, ubi <lb />
<ptr xml:id="note-0101-02a" corresp="note-0101-02" type="noteAnchor" />
ad B pervenerit, converſo motu ſurſum per eandem A B, vel <lb />ei ſimilem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">reſpectu plani horizontalis ſimiliter poſitam <lb />B C, aſcendat, conſtat ex ante demonſtratis, perventurum <lb />ad eandem ex qua venit altitudinem. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum autem perpetuo, <lb />in punctis quorum eadem altitudo, eandem velocitatem ha-<lb />beat aſcendendo ac deſcendendo <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">apparet eandem lineam
<ptr xml:id="note-0101-03a" corresp="note-0101-03" type="noteAnchor" />
bis eadem velocitate ſingulis ſui partibus percurri: </s>
          <s xml:space="preserve">unde &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />tempora utriusque motus æqualia eſſe neceſſe eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat <lb />demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0101-02" corresp="note-0101-02a" place="margin">TAB. VI. <lb />Fig. 4.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0101-03" corresp="note-0101-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. <lb />præced.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">ESto circulus A B C, diametro A C, cui ad an-<lb />
<ptr xml:id="note-0101-04a" corresp="note-0101-04" type="noteAnchor" />
gulos rectos ſit F G; </s>
          <s xml:space="preserve">huic vero occurrat à ter-<lb />mino diametri A educta A F extra circulum, quæ <lb />quidem neceſſario ſecabit circumferentiam, puta <lb />in B. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico arcum B D, lineis G F, A F inter-<lb />ceptum, minorem eſſe recta D F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0101-04" corresp="note-0101-04a" place="margin">TAB. VI. <lb />Fig. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Jungatur enim B C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ducatur ex B puncto tangens cir-<lb />cumferentiam recta B E, quæ neceſſario occurret rectæ F G <lb />inter F &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">D. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt igitur angulus B A C in circulo æqualis <lb />angulo E B C <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">quare &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">angulus F B E, qui una cum
<ptr xml:id="note-0101-05a" corresp="note-0101-05" type="noteAnchor" />
E B C conſtituit angulum rectum F B C, erit æqualis B C A. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quia autem ſimilia ſunt triangula A B C, A G F, erit &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />angulus F æqualis angulo A C B. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo idem angulus F æ-<lb />qualis angulo F B E. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque iſoſceles eſt triangulus F E B, <lb />habens crura æqualia F E, E B. </s>
          <s xml:space="preserve">Addita ergo utrique eo-<lb />rum recta E D, fiet F D, æqualis duabus B E, E D. </s>
          <s xml:space="preserve">Has-<lb />ce vero duas majores eſſe conſtat arcu B D, iisdem termi-
</s>
          <pb facs="0102" n="68" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
nis intercepto, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in eandem partem cavo. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">F D <lb />
<ptr xml:id="note-0102-01a" corresp="note-0102-01" type="noteAnchor" />
eodem arcu B D major erit: </s>
          <s xml:space="preserve">quare conſtat propoſitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0101-05" corresp="note-0101-05a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 32. <lb />Lib. 3. Eucl.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0102-01" corresp="note-0102-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">IIsdem poſitis, ſi recta A B occurrat ipſi D G in-<lb />
<ptr xml:id="note-0102-02a" corresp="note-0102-02" type="noteAnchor" />
tra circulum; </s>
          <s xml:space="preserve">Dico arcum B D, rectis G D, <lb />A B interceptum, majorem eſſe recta D F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0102-02" corresp="note-0102-02a" place="margin">TAB. VI. <lb />Fig. 6.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Jungatur enim D C &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ducatur arcui D B ſubtenſa D B. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quoniam ergo angulus A B D æqualis A C D, hoc eſt, <lb />angulo A D G; </s>
          <s xml:space="preserve">angulus autem D F B major angulo A D F, <lb />ſive A D G; </s>
          <s xml:space="preserve">erit idem D F B etiam major D B F. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo <lb />in triangulo D F B latus D B majus latere D F; </s>
          <s xml:space="preserve">unde mul-<lb />to magis arcus D B ſuperabit eandem D F. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare conſtat <lb />propoſitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XIV.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SIt cyclois A B C cujus baſis A C axis B D. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quomodo autem generetur ex definitione &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />deſcriptione mechanica ſuperius traditis ſatis ma-<lb />nifeſtum arbitror. </s>
          <s xml:space="preserve">Et circa axem B D, circulus <lb />deſcriptus ſit B G D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à quolibet puncto E in cy-<lb />cloide ſumpto agatur E F baſi A C parallela, quæ <lb />occurrat axi B D in F, ſecetque circumferentiam <lb />B G D in G, Dico rectam G E arcui G B æqua-<lb />lem eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Deſcribatur enim per E punctum circulus L E K ipſi <lb />B G D æqualis, quique tangat baſin cycloidis in K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">du-<lb />catur diameter K L. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt igitur recta A K arcui E K æqua-<lb />lis; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed tota A D æqualis ſemicircumferentiæ K E L; </s>
          <s xml:space="preserve">ergo <lb />K D æqualis arcui E L ſive G B. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem K D ſive N F <lb />æqualis E G, quoniam E N æqualis G F, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">communis <lb />utrique N G. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo conſtat &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">G E æqualem eſſe arcui G B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0103" />
        <pb facs="0103a" />
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 68.<lb />TAB. VI.<lb />Fig. 1.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A G E B C D F</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A E F H G D C B</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">D A E C B</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A C B</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A B F E D G C</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 6.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A D G F B C</ab>
        </figure>
        <pb facs="0104" />
        <pb facs="0105" n="69" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XV.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">DAto in Cycloide puncto, rectam per illud du-<lb />cere quæ Cycloidem tangat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit cyclois A B C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">punctum in ea datum B, per quod <lb />
<ptr xml:id="note-0105-02a" corresp="note-0105-02" type="noteAnchor" />
tangentem ducere oporteat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0105-02" corresp="note-0105-02a" place="margin">TAB. VII. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Circa axem cycloidis A D deſcribatur circulus genitor <lb />A E D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ducatur B E parallela baſi cycloidis, quæ dicto <lb />circulo occurrat in E, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">jungatur A E, cui denique paral-<lb />lela per B agatur H B N. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico hanc cycloidem in B con-<lb />tingere.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sumatur enim in ea punctum quodlibet, à B diverſum, <lb />ac primo verſus ſuperiora velut H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per H ducantur re-<lb />cta baſi cycloidis parallela, quæ occurrat cycloidi in L, cir-<lb />culo A E D in K, rectæ A E in M. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia ergo K L eſt <lb />æqualis arcui K A, recta autem K M minor arcu K E, erit <lb />recta M L minor arcu A E, hoc eſt, rectâ E B, ſive M H; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">unde apparet punctum H eſſe extra cycloidem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Deinde in recta H N ſumatur punctum N inferius B, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />per N agatur, ut ante, baſi parallela, quæ occurrat cycloi-<lb />di in Q, circulo A E D in O, rectæ A E productæ in P. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quia ergo O Q, æqualis eſt arcui O A; </s>
          <s xml:space="preserve">O P autem major <lb />arcu O E; </s>
          <s xml:space="preserve">erit P Q minor arcu E A, hoc eſt, rectâ E B, <lb />ſive P N. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde apparet rurſus punctum N eſſe extra cycloi-<lb />dem. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum igitur quodlibet punctum præter B, in recta <lb />H B N ſumptum, ſit extra cycloidem, conſtat illam in <lb />puncto B cycloidem contingere; </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Huic demonſtrationi an locum ſuum hic relinquerem dubi-<lb />tavi, quod non multum ei abſimilem à clariſſimo Wrennio <lb />editam inveniam in libro Walliſii de Cycloide. </s>
          <s xml:space="preserve">Poteſt autem <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">univerſali conſtructione propoſitum abſolvi, quæ non cy-<lb />cloidi tantum ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aliis curvis, ex cujuſlibet figuræ circum-<lb />volutione genitis, conveniat; </s>
          <s xml:space="preserve">dummodo ſit figura in ean-<lb />dem partem cava, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex iis quæ geometricæ vocantur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit enim curva N A B, orta ex circumvolutione figuræ <lb />
<ptr xml:id="note-0105-03a" corresp="note-0105-03" type="noteAnchor" />
</s>
          <pb facs="0106" n="70" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
O L ſuper regula L D; </s>
          <s xml:space="preserve">deſcribente nempe puncto N, in cir-<lb />
<ptr xml:id="note-0106-01a" corresp="note-0106-01" type="noteAnchor" />
cumferentia figuræ O L ſumpto. </s>
          <s xml:space="preserve">Et oporteat ad punctum cur-<lb />væ A tangentem ducere. </s>
          <s xml:space="preserve">Ducatur recta C A à puncto C, <lb />ubi figura regulam tangebat cum punctum deſcribens eſſet <lb />in A: </s>
          <s xml:space="preserve">quod punctum contactus ſemper inveniri poteſt, ſiqui-<lb />dem eo reducitur problema ut duæ rectæ inter ſe parallelæ <lb />ducendæ ſint, quarum altera tranſeat per punctum deſcri-<lb />bens in figuræ ambitu datum, altera figuram tangat, quæ-<lb />que inter ſe diſtent quantum diſtat punctum datum A ab re-<lb />gula L D: </s>
          <s xml:space="preserve">dico ipſam C A occurrere curvæ ad angulos <lb />rectos, ſive circumferentiam M A F deſcriptam centro C <lb />radio C A, tangere curvam in puncto A, unde perpendicula-<lb />ris ad A C, per punctum A, ducta curvam ibidem continget.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0105-03" corresp="note-0105-03a" place="margin">TAB. VII. <lb />Fig. 3.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0106-01" corresp="note-0106-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ducatur enim C B primum ad punctum curvæ B, quod <lb />diſtet ultra punctum A ab regula L D, intelligaturque figu-<lb />ræ poſitus in B E D, cum punctum deſcribens eſſet in B, <lb />contactus regulæ in D. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">punctum curvæ quod erat in C, <lb />cum punctum deſcribens eſſet in A, hìc jam ſublatum ſit in <lb />E; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">jungantur E C, E B, tangatque figuram in E recta <lb />K H, occurrens regulæ in H.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quia ergo recta C D æqualis eſt curvæ E D; </s>
          <s xml:space="preserve">eâdem ve-<lb />ro curva major eſt utraque ſimul E H, H D; </s>
          <s xml:space="preserve">erit E H ma-<lb />jor quam C H. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde angulus E C H major quam C E H, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">proinde E C L minor quam C E K. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui addendo an-<lb />gulum K E B, qui æqualis eſt L C A, ad K E C, fit an-<lb />gulus C E B: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">auferendo ab E C L angulum L C B, fit <lb />E C B. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo angulus C E B major omnino angulo E C B. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Itaque in triangulo C E B, latus C B majus erit quam E B. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ſed E B æquale patet eſſe C A, cum ſit idemmet ipſum unà <lb />cum figura transpoſitum. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo C B etiam major quam C A, <lb />hoc eſt, quam C F. </s>
          <s xml:space="preserve">unde conſtat punctum B eſſe extra cir-<lb />cumferentiam M A F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit rurſus punctum N in curva ſumptum inter regulam <lb />L D &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">punctum A. </s>
          <s xml:space="preserve">Cumque punctum deſcribens eſſet in N, <lb />ponatur ſitus figuræ fuiſſe in V L, punctumque contactus L, <lb />punctum verò quod tangebat prius regulam in C, ſit jam
</s>
          <pb facs="0107" n="71" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
fublatum in V: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">jungantur C N, N V, V C, V L. </s>
          <s xml:space="preserve">E-<lb />
<ptr xml:id="note-0107-01a" corresp="note-0107-01" type="noteAnchor" />
rit ergo V N æqualis C A; </s>
          <s xml:space="preserve">imo erit ipſa C A translata in <lb />V N. </s>
          <s xml:space="preserve">Jam quia recta L C æquatur curvæ L V, ac proin-<lb />de major eſt recta L V, erit in triangulo C L V angulus <lb />L V C major quam L C V. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare addito inſuper angulo <lb />L V N ad L V C, fiet totus N V C major utique quam <lb />L C V, ac proinde omnino major angulo N C V, qui pars <lb />eſt L C V. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo in triangulo C V N latus C N majus erit <lb />latere V N, cui æquatur C A, ideoque C N major quo-<lb />que quam C A, hoc eſt quam C M. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde apparet pun-<lb />ctum N cadere extra circulum M A F, qui proinde tanget <lb />curvam in puncto A. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0107-01" corresp="note-0107-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem eadem quoque tum conſtructio tum demonſtra-<lb />tio, ſi curva genita ſit à puncto deſcribente, vel intra vel <lb />extra ambitum figuræ circumvolutæ ſumpto. </s>
          <s xml:space="preserve">Niſi quod, <lb />hoc poſteriori caſu, pars quædam curvæ infra regulam de-<lb />ſcendit, unde nonnulla in demonſtratione oritur diverſitas.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit enim punctum A, per quod tangens ducenda eſt, da-<lb />
<ptr xml:id="note-0107-02a" corresp="note-0107-02" type="noteAnchor" />
tum in parte curvæ N A B, quæ infra regulam C L de-<lb />ſcendit, deſcripta nimirum à puncto N extra figuram revo-<lb />lutam ſumpto, ſed certam poſitionem in eodem ipſius pla-<lb />no habente. </s>
          <s xml:space="preserve">Invento igitur puncto C, ubi figura revoluta <lb />tangit regulam C D quum punctum deſcribens eſſet in A, <lb />ducatur recta C A. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico hanc curvæ N A B occurrere ad <lb />rectos angulos, ſive circumferentiam radio C A centro C <lb />deſcriptam tangere curvam N A B in puncto A. </s>
          <s xml:space="preserve">Oſtendetur <lb />autem exterius ipſam contingere, cum in curvæ parte ſupra <lb />regulam C D poſita interius contingat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0107-02" corresp="note-0107-02a" place="margin">TAB. VIII. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Poſitis enim &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">deſcriptis iisdem omnibus quæ prius, os-<lb />tenditur rurſus angulus E C H major quam C E H. </s>
          <s xml:space="preserve">atqui <lb />ad E C H addito H C B fit angulus E C B; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à C E H <lb />auferendo H E B, qui æqualis eſt D C A, fit angulus <lb />C E B. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo E C B major omnino quam C E B. </s>
          <s xml:space="preserve">unde in <lb />triangulo E C B latus E B majus quam C B. </s>
          <s xml:space="preserve">ſed ipſi E B <lb />æqualis eſt C A, ſive C F. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C F major quam C B: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ideoque punctum circumferentiæ F eſt ultra curvam N A B <lb />à centro remotum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0108" n="72" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Item rurſus oſtenditur angulus L V C major L C V. </s>
          <s xml:space="preserve">Qua-<lb />
<ptr xml:id="note-0108-01a" corresp="note-0108-01" type="noteAnchor" />
re C V P, qui cum L V C duos rectos æquat, minor erit <lb />quam V C D. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui addendo ad V C D angulum D C N, <lb />fit V C N; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">auferendo ab C V P angulum P V N, fit <lb />C V N. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo angulus V C N omnino major quam C V N. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">In triangulo itaque C V N, latus V N majus erit quam <lb />C N. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem ipſi V N æqualis C A ſive C M. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />C M major quam C N, ideoque punctum circumferentiæ <lb />M erit ultra curvam N A B à centro C remotum. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque <lb />conſtat circumferentiam M A F tangere curvam in puncto A. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0108-01" corresp="note-0108-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De de-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCENSU</hi> <lb /><hi rend="small caps">GRAVIUM</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi punctum curvæ per quod tangens ducenda eſt, <lb />ſit illud ipſum ubi regula curvam ſecat, erit tangens quæſi-<lb />ta ſemper regulæ perpendicularis; </s>
          <s xml:space="preserve">ut facile eſſet oſtendere.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XVI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI circuli circumferentiam, cujus centrum E, ſe-<lb />
<ptr xml:id="note-0108-02a" corresp="note-0108-02" type="noteAnchor" />
cent rectæ duæ parallelæ A F, B G, quarum <lb />
<ptr xml:id="note-0108-03a" corresp="note-0108-03" type="noteAnchor" />
utraque ad eandem partem centri transeat, vel <lb />altera A F per centrum ipſum: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à puncto A, <lb />quo centro propior circumferentiam ſecat, ducatur <lb />recta ipſam contingens: </s>
          <s xml:space="preserve">dico partem hujus A B, à <lb />parallela utraque interceptam, minorem eſſe arcu <lb />A C, ab utraque eadem parallela intercepto.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0108-02" corresp="note-0108-02a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN</hi> <hi rend="small caps">Cy-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0108-03" corresp="note-0108-03a" place="margin">TAB. VIII. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ducatur enim arcui A C ſubtenſa recta A C. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia ergo <lb />angulus B A F eſt æqualis ei quem capit portio circuli A H F, <lb />quæ vel major eſt ſemicirculo vel ſemicirculus, erit proinde <lb />angulus B A F, vel minor recto vel rectus; </s>
          <s xml:space="preserve">ideoque angu-<lb />lus A B C vel major recto vel rectus. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare in triangulo <lb />A B C latus A C, angulo B ſubtenſum, majus erit latere <lb />A B. </s>
          <s xml:space="preserve">ſed idem latus A C minus eſt arcu A C. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo omni-<lb />no &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A B arcu A C minor erit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0109" />
        <pb facs="0109a" />
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 72.<lb />TAB. VII.<lb />Fig. 1.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">L B E N G F A K D C</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A H L K M B E N Q P O C D</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">B F A K O N M E V L C H D</ab>
        </figure>
        <pb facs="0110" />
        <pb facs="0111" n="73" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XVII.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN</hi> <hi rend="small caps">Cy-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">IIsdem poſitis, ſi tertia recta prioribus parallela <lb />
<ptr xml:id="note-0111-02a" corresp="note-0111-02" type="noteAnchor" />
D K, circulum ſecuerit, quæ ab ea quæ centro <lb />propior eſt A F, tantundem diſtet quantum hæc à <lb />reliqua B G: </s>
          <s xml:space="preserve">dico partem tangentis in A, à pa-<lb />rallela ultimo adjecta, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">media interceptam, nem-<lb />pe A D, arcu A C à primis duabus parallelis in-<lb />tercepto minorem eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0111-02" corresp="note-0111-02a" place="margin">TAB. VIII. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hoc enim patet quum A D ipſi A B æqualis ſit, quam <lb />antea oſtendimus arcu A C minorem eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XVIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI circulum, cujus centrum E, duæ rectæ paral-<lb />
<ptr xml:id="note-0111-03a" corresp="note-0111-03" type="noteAnchor" />
lelæ ſecuerint A F, B G; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à puncto B, ubi <lb />quæ à centro remotior eſt, vel tantundem atque <lb />altera diſtat, circumferentiæ occurrit, ducatur <lb />recta circumferentiam tangens: </s>
          <s xml:space="preserve">erit pars hujus <lb />B A, à parallelis intercepta, major arcu ab iis-<lb />dem parallelis intercepto B C.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0111-03" corresp="note-0111-03a" place="margin">TAB. VIII. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ducatur enim in puncto C, recta M C L circumferentiam <lb />tangens, quæ occurrat tangenti B A in L. </s>
          <s xml:space="preserve">In triangulo igi-<lb />tur A C L, angulus C æqualis eſt angulo M C F, hoc eſt, <lb />ei quem capit portio circuli C B F. </s>
          <s xml:space="preserve">angulus autem A æqua-<lb />tur angulo quem capit portio circuli B C G, quæ portio <lb />quum ſit major vel æqualis portioni C B F, quippe quum <lb />B G vel ulterius diſtet à centro quam C F, vel tantun-<lb />dem: </s>
          <s xml:space="preserve">erit proinde trianguli A C L angulus A minor vel <lb />æqualis angulo C: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſequenter latus C L vel minus <lb />vel æquale lateri A L. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui C L una cum L B majores <lb />ſunt arcu C B. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A L una cum L B, hoc eſt, tan-
</s>
          <pb facs="0112" n="74" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
gens A B, eodem arcu C B major erit. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demon-<lb />
<ptr xml:id="note-0112-01a" corresp="note-0112-01" type="noteAnchor" />
ſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0112-01" corresp="note-0112-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN</hi> <hi rend="small caps">Cy-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XIX.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">IIsdem poſitis, ſi tertia recta prioribus parallela <lb />
<ptr xml:id="note-0112-02a" corresp="note-0112-02" type="noteAnchor" />
D K circulum ſecet, quæ tantundem diſtet ab ea <lb />quæ remotior eſt à centro quantum hæc à reliqua <lb />A F: </s>
          <s xml:space="preserve">Erit pars tangentis in B, à parallela me-<lb />dia, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ultimo addita D K, intercepta, nimirum <lb />B D, major arcu B C.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0112-02" corresp="note-0112-02a" place="margin">TAB. VIII. <lb />Fig. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hoc enim manifeſtum eſt cum B D fiat ipſi B A æqualis, <lb />quam oſtendimus arcu B C majorem eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XX.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI arcus circuli, ſemicircumferentia minor, A B, <lb />
<ptr xml:id="note-0112-03a" corresp="note-0112-03" type="noteAnchor" />
in partes quotlibet ſecetur lineis rectis paralle-<lb />lis, quæ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inter ſe, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cum rectis ſibi parallelis <lb />per terminos arcus ductis, æqualia intervalla con-<lb />ſtituant, quales ſunt C D, E F, G H, K L &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">c. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ducanturque ad terminum arcus alterutrum A, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ad reliqua omnia ſectionum puncta rectæ circumfe-<lb />rentiam tangentes, omnes in eandem partem, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ut unaquæque occurrat proximæ dictarum paralle-<lb />larum; </s>
          <s xml:space="preserve">cujusmodi ſunt tangentes A C, D E, F G, <lb />H K &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico has tangentes, dempta prima A C, <lb />ſimul ſumptas, minores eſſe arcu propoſito A B. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Easdem vero omnes, non omiſſa A C, majores eſſe <lb />arcu A B diminuto parte extrema N B, hoc eſt, <lb />majores arcu A N.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0112-03" corresp="note-0112-03a" place="margin">TAB. VIII. <lb />Fig. 6.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ponamus enim primo perallelarum aliquas tranſire ab u-
</s>
          <pb facs="0113" n="75" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
traque parte centri Z, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſit G H, earum quæ ſunt à parte <lb />
<ptr xml:id="note-0113-01a" corresp="note-0113-01" type="noteAnchor" />
B, centro proxima, vel per ipſum centrum tranſeat. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque <lb />tangentes omnes inter G H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B O comprehenſæ, ut H K, <lb />L M, N O, ſingulæ ſuis arcubus minores ſunt <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro
<ptr xml:id="note-0113-02a" corresp="note-0113-02" type="noteAnchor" />
autem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tangens G F, arcu ſequente F D minor eſt <ptr type="noteAnchor" />, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0113-03a" corresp="note-0113-03" type="noteAnchor" />
ſimiliter tangens E D arcu D A. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque tangentes omnes <lb />inter B O &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C D interjectæ, minores ſunt arcubus B H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />F A, ac proinde omnino minores arcubus B H, H A, ſive <lb />arcu B A, quod erat primo oſtendendum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0113-01" corresp="note-0113-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN</hi> <hi rend="small caps">Cy-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0113-02" corresp="note-0113-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 16. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0113-03" corresp="note-0113-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 17. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro jam demonſtrabimus tangentes omnes inter B O &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A <lb />majores eſſe arcu A N. </s>
          <s xml:space="preserve">Enimvero parallela G H, vel pro-<lb />pius centrum Z tranſit quam parallela E F, quam pono <lb />proximam eſſe earum quæ à parte A tranſeunt, vel erit re-<lb />motior, vel æque diſtabit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi E F longius à centro vel æque remota eſt ac G H, <lb />erit tangens F G major arcu ſuo F H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">reliquæ tangen-<lb />tes verſus A, nimirum E D, C A majores ſingulæ arcubus <lb />
<ptr xml:id="note-0113-04a" corresp="note-0113-04" type="noteAnchor" />
ſuis <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">adeo ut omnes ſimul G F, E D, C A majores ſint
arcu H A. </s>
          <s xml:space="preserve">ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">arcu H L major erit tangens L M <ptr type="noteAnchor" />, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0113-05a" corresp="note-0113-05" type="noteAnchor" />
arcu L N tangens N O; </s>
          <s xml:space="preserve">itaque tangentes omnes, præter <lb />H K, majores ſimul erunt arcu A N; </s>
          <s xml:space="preserve">multoque magis, ac-<lb />cedente ipſa H K, tangentes omnes inter A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B compre-<lb />henſæ arcu eodem A N majores erunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0113-04" corresp="note-0113-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 15. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0113-05" corresp="note-0113-05a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 19. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si vero G H à centro longius diſtat quam E F, erit tan-<lb />gens K H major arcu H F <ptr type="noteAnchor" />, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tangens M L ut ante ma-
<ptr xml:id="note-0113-06a" corresp="note-0113-06" type="noteAnchor" />
jor arcu L H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tangens O N major arcu N L, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">omnes <lb />proinde tangentes O N, M L, K H majores arcu N F. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Sed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tangens E D major eſt arcu ſuo F D <ptr type="noteAnchor" />, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tangens
<ptr xml:id="note-0113-07a" corresp="note-0113-07" type="noteAnchor" />
C A major ſimiliter arcu ſuo D A. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque tangentes omnes <lb />inter B O &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A, præter G F, majores erunt arcu N A; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">multoque magis tangentes eædem, accedente G F, hoc eſt, <lb />omnes quæ inter B O &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A interjiciuntur, eodem arcu N A <lb />majores erunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0113-06" corresp="note-0113-06a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 19. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0113-07" corresp="note-0113-07a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 11. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ex his vero etiam demonſtratio manifeſta eſt in caſibus <lb />aliis, qualiscunque ſemicircumferentiæ arcus accipiatur, <lb />quippe cum vel eadem ſit ubique, vel pars tantum præce-<lb />dentis demonſtrationis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0114" n="76" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XXI.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN</hi> <hi rend="small caps">Cy-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI mobile deſcendat continuato motu per quælibet <lb />plana inclinata contigua, ac rurſus ex pari al-<lb />titudine deſcendat per plana totidem contigua, ita <lb />comparata ut ſingula altitudine reſpondeant ſingu-<lb />lis priorum planorum, ſed majori quam illa ſint <lb />inclinatione. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico tempus deſcenſus per minus in-<lb />clinata, brevius eſſe tempore deſcenſus per magis <lb />inclinata.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint ſeries duæ planorum inter easdem parallelas horizon-<lb />
<ptr xml:id="note-0114-02a" corresp="note-0114-02" type="noteAnchor" />
tales comprehenſæ A B C D E, F G H K L, atque ita ut <lb />bina quæque ſibi correſpondentia plana utriusque ſeriei iisdem <lb />parallelis horizontalibus includantur; </s>
          <s xml:space="preserve">unumquodque vero ſeriei <lb />F G H K L magis inclinatum ſit ad horizontem quam pla-<lb />num ſibi altitudine reſpondens ſeriei A B C D E. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico bre-<lb />viori tempore abſolvi deſcenſum per A B C D E, quam <lb />per F G H K L.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0114-02" corresp="note-0114-02a" place="margin">TAB. IX. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Nam primo quidem tempus deſcenſus per A B, brevius <lb />eſſe conſtat tempore deſcenſus per F G, quum ſit eadem <lb />ratio horum temporum quæ rectarum A B ad F G <ptr type="noteAnchor" />, ſitque
<ptr xml:id="note-0114-03a" corresp="note-0114-03" type="noteAnchor" />
A B minor quam F G, propter minorem inclinationem. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Producantur jam ſurſum rectæ C B, H G, occurrantque <lb />horizontali A F in M &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">N. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque tempus per B C poſt <lb />A B, æquale eſt tempori per eandem B C poſt M B, cum <lb />in puncto B eadem celeritas contingat, ſive per A B, ſive <lb />per M B deſcendenti <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">ſimiliterque tempus per G H poſt
<ptr xml:id="note-0114-04a" corresp="note-0114-04" type="noteAnchor" />
F G, æquale erit tempori per eandem G H poſt N G. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt <lb />autem tempus per B C poſt M B ad tempus per G H poſt <lb />N G, ut B C ad G H longitudine, ſive ut C M ad H N, <lb />cum hanc rationem habeant &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tempora per totas M C, N H, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per partes M B, N G <ptr type="noteAnchor" />, ideoque etiam tempora reliqua.</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0114-05a" corresp="note-0114-05" type="noteAnchor" />
Eſtque B C, minor quam G H propter minorem inclina-<lb />tionem. </s>
          <s xml:space="preserve">Patet igitur tempus per B C poſt M B ſive poſt
</s>
          <pb facs="0115" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0115a" />
<ptr xml:id="fig-0115a-01a" corresp="fig-0115a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0115a-02a" corresp="fig-0115a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0115a-03a" corresp="fig-0115a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0115a-04a" corresp="fig-0115a-04" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0115a-05a" corresp="fig-0115a-05" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0115a-06a" corresp="fig-0115a-06" type="figureAnchor" />
<pb facs="0116" />
<pb facs="0117" n="77" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
A B, brevius eſſe tempore per G H poſt N G ſive poſt F G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0114-03" corresp="note-0114-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 7. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0114-04" corresp="note-0114-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 6. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0114-05" corresp="note-0114-05a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 7. <lb />huj.</note>
              <figure xml:id="fig-0115a-01" corresp="fig-0115a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 76.<lb />TAB. VIII.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">O P E V D H C L M N A B F</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0115a-02" corresp="fig-0115a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A B C E H G F</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0115a-03" corresp="fig-0115a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">D A B C E H G K F</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0115a-04" corresp="fig-0115a-04a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A L C M B E G F</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0115a-05" corresp="fig-0115a-05a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A B C D K F G</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0115a-06" corresp="fig-0115a-06a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 6.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">G E C K H F L D M N A O B Z</ab>
              </figure>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN</hi> <hi rend="small caps">Cy-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Similiter oſtendetur, productis D C, K H ſurſum, do-<lb />nec occurrant horizontali A F in O &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">P, tempus per <lb />C D poſt A B C, ſive poſt O C, brevius eſſe tempore per <lb />H K poſt F G H ſive poſt P H. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac denique tempus per <lb />D E poſt A B C D, brevius eſſe tempore per K L poſt <lb />F G H K. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare totum tempus deſcenſus per A B C D E, <lb />brevius erit tempore per F G H K L. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demon-<lb />ſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hinc vero manifeſtum eſt, conſiderando curvas lineas <lb />tanquam ex innumeris rectis compoſitas, ſi fuerint duæ ſu-<lb />perficies, ſecundum lineas curvas ejusdem altitudinis incli-<lb />natæ, quarum in punctis quibuslibet æque altis major ſem-<lb />per ſit inclinatio unius quam reliquæ, etiam tempore bre-<lb />viori per minus inclinatam grave deſcenſurum quam per ma-<lb />gis inclinatam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Velut ſi ſint duæ ſuperficies inclinatæ ſecundum curvas <lb />
<ptr xml:id="note-0117-02a" corresp="note-0117-02" type="noteAnchor" />
A B, C D, æqualis altitudinis, quarumque in punctis æ-<lb />que altis quibuslibet E, F, major ſit inclinatio ipſius C D <lb />quam A B, hoc eſt, ut recta tangens curvam C D in F, <lb />magis inclinata ſit ad horizontem, quam quæ curvam A B <lb />tangit in puncto E. </s>
          <s xml:space="preserve">erit tempus deſcenſus per A B brevius <lb />quam per C D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0117-02" corresp="note-0117-02a" place="margin">TAB. IX. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Idemque continget ſi altera linearum recta fuerit: </s>
          <s xml:space="preserve">dum-<lb />modo inclinatio rectæ, quæ ubique eſt eadem, major mi-<lb />norve fuerit inclinatione curvæ in quolibet ſui puncto.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XXII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI in Cycloide cujus axis ad perpendiculum erectus <lb />ſtat, vertice deorſum ſpectante, duæ portiones <lb />curvæ æqualis altitudinis accipiantur, ſed quarum <lb />altera propior ſit vertici; </s>
          <s xml:space="preserve">erit tempus deſcenſus <lb />per ſuperiorem, brevius tempore per inferiorem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit Cyclois A B, cujus axis A C ad perpendiculum ere-<lb />
<ptr xml:id="note-0117-03a" corresp="note-0117-03" type="noteAnchor" />
ctus, vertex A deorſum ſpectet; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">accipiantur in ea por-
</s>
          <pb facs="0118" n="78" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
tiones B D &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">E F, æqualis altitudinis, hoc eſt, ejusmodi <lb />
<ptr xml:id="note-0118-01a" corresp="note-0118-01" type="noteAnchor" />
ut parallelæ horizontales B C, D H, quæ ſuperiorem por-<lb />tionem B D includunt, æque inter ſe diſtent ac E G, <lb />F K, inferiorem partionem E F includentes. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico tempus <lb />deſcenſus per curvam B D brevius fore tempore per E F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0117-03" corresp="note-0117-03a" place="margin">TAB. IX. <lb />Fig. 3.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0118-01" corresp="note-0118-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN</hi> <hi rend="small caps">Cy-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sumatur enim in B D punctum quodlibet L, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in E F <lb />punctum M, ita ut eadem ſit altitudo E ſupra M quæ B <lb />ſupra L. </s>
          <s xml:space="preserve">Et deſcripto ſuper axe A C ſemicirculo, occurrant <lb />ei rectæ horizontales L N, M O, in N &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">O, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">jungan-<lb />tur N A, O A. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque quum punctum N ſit altius puncto <lb />O, manifeſtum eſt rectam N A minus ad horizontem incli-<lb />nari quam O A. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem ipſi N A parallela tangens curvæ <lb />in L puncto <ptr type="noteAnchor" />, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſi O A parallela tangens curvæ in M.</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0118-02a" corresp="note-0118-02" type="noteAnchor" />
Ergo curva B D in puncto L minus inclinata eſt quam curva <lb />E F in puncto M. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi igitur portio E F, invariata in-<lb />clinatione, altius extolli intelligatur velut in e f, ita ut in-<lb />ter eaſdem parallelas cum portione B D comprehendatur, <lb />invenietur punctum M in m, æquali altitudine cum puncto <lb />L. </s>
          <s xml:space="preserve">eritque etiam inclinatio curvæ e f in puncto m, quæ ea-<lb />dem eſt inclinationi curvæ E F in M, major inclinatione <lb />curvæ B D in L. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiter vero, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in quolibet alio puncto <lb />curvæ e f, major oſtendetur inclinatio quam curv æ B D <lb />in puncto æque alto. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque tempus deſcenſus per B D bre-<lb />vius erit tempore per e f<ptr type="noteAnchor" />, ſive, quod idem eſt, per E F.</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0118-03a" corresp="note-0118-03" type="noteAnchor" />
quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0118-02" corresp="note-0118-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 15. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0118-03" corresp="note-0118-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. <lb />præced.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">LEMMA.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">ESto circulus diametro A C, quem ſecet ad an-<lb />
<ptr xml:id="note-0118-04a" corresp="note-0118-04" type="noteAnchor" />
gulos rectos D E, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à termino diametri A e-<lb />ducta recta A B occurrat circumferentiæ in B, ipſi <lb />vero D E in F. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico tres haſce, A B, A D, A F, <lb />proportionales eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0118-04" corresp="note-0118-04a" place="margin">TAB. IX. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit enim primo interſectio F intra circulum; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">arcui B D <lb />recta ſubtenſa ducatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia igitur arcus æquales ſunt A E,
</s>
          <pb facs="0119" n="79" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
A D, erunt anguli ad circumferentiam ipſis inſiſtentes, <lb />
<ptr xml:id="note-0119-01a" corresp="note-0119-01" type="noteAnchor" />
E D A, A B D æquales. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque in triangulis A B D, <lb />A D F, æquales anguli A B D, A D F. </s>
          <s xml:space="preserve">Communis au-<lb />tem utrique eſt angulus ad A. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo dicti trianguli ſimiles <lb />erunt, ideoque B A ad A D ut A D ad A F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0119-01" corresp="note-0119-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN</hi> <hi rend="small caps">Cy-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit jam punctum interſectionis f extra circulum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">du-<lb />catur b H parallela D E, quæ occurrat rectæ A D in H. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Itaque ſecundum jam demonſtrata erit ut D A ad A b, ita <lb />A b ad A H, hoc eſt, ita A f ad A D: </s>
          <s xml:space="preserve">Ideoque rurſus <lb />proportionales erunt A f, A D, A b. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare conſtat propo-<lb />ſitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XXIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SIt Cyclois A B C, cujus vertex A deorſum con-<lb />
<ptr xml:id="note-0119-02a" corresp="note-0119-02" type="noteAnchor" />
verſus ſit, axe A D ad perpendiculum erecto; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſumptoque in ea quolibet puncto B, ducatur inde <lb />deorſum recta B I quæ Cycloidem tangat, terminetur-<lb />que recta horizontali A I. </s>
          <s xml:space="preserve">recta vero B F ad axem <lb />perpendicularis agatur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">diviſa bifariam F A in <lb />X, ſuper ea deſcribatur ſemicirculus F H A. </s>
          <s xml:space="preserve">Du-<lb />ctâ deinde per punctum quodlibet G in curva B A <lb />ſumptum, rectâ Σ G parallelâ B F, quæ circum-<lb />ferentiæ F H A occurrat in H, axi A D in Σ, in-<lb />telligantur per puncta G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">H rectæ tangentes u-<lb />triusque curvæ, earumque tangentium partes iis-<lb />dem duabus horizontalibus M S, N T interceptæ <lb />ſint M N, S T. </s>
          <s xml:space="preserve">Iisdemque rectis M S, N T in-<lb />cludantur tangentis B I pars O P, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">axis D A <lb />pars Q R.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0119-02" corresp="note-0119-02a" place="margin">TAB. IX. <lb />Fig. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Quibus ita ſe habentibus, dico tempus quo gra-<lb />ve percurret rectam M N, celeritate æquabili
</s>
          <pb facs="0120" n="80" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
quanta acquiritur deſcendendo per arcum Cycloi-<lb />
<ptr xml:id="note-0120-01a" corresp="note-0120-01" type="noteAnchor" />
dis B G, fore ad tempus quo percurretur recta <lb />O P, celeritate æquabili dimidia ejus quæ acqui-<lb />ritur deſcendendo per totam tangentem B I, ſicut <lb />eſt tangens S T ad partem axis Q R.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0120-01" corresp="note-0120-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN</hi> <hi rend="small caps">Cy-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Deſcribatur enim ſuper axe A D ſemicirculus D V A ſe-<lb />cans rectam B F in V, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Σ G in Φ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">jungatur A V ſe-<lb />cans rectas O Q, P R, G Σ in E K &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Λ. </s>
          <s xml:space="preserve">Jungantur item <lb />H F, H A, H X &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A Φ; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ poſtrema ſecet rectas O Q, <lb />P R in punctis Δ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Π.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Habet ergo dictum tempus per M N ad tempus per O P, <lb />rationem eam quæ componitur ex ratione ipſarum linearum <lb />M N ad O P, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex ratione celeritatum quibus ipſæ per-<lb />curruntur, contrarie ſumpta <ptr type="noteAnchor" />, hoc eſt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex ratione dimi-
<ptr xml:id="note-0120-02a" corresp="note-0120-02" type="noteAnchor" />
diæ celeritatis ex B I ſive ex F A, ad celeritatem ex B G, ſive <lb />ex F Σ <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui tota celeritas ex F A ad celeritatem ex F Σ,
<ptr xml:id="note-0120-03a" corresp="note-0120-03" type="noteAnchor" />
eſt in ſubduplicata ratione longitudinum F A ad F Σ <ptr type="noteAnchor" />, ac
<ptr xml:id="note-0120-04a" corresp="note-0120-04" type="noteAnchor" />
proinde eadem quæ F A ad F H Ergo dimidia celeritas ex <lb />F A ad celeritatem ex F Σ erit ut F X ad F H. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque tem-<lb />pus dictum per M N ad tempus per O P habebit rationem <lb />compoſitam ex rationibus M N ad O P, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">F X ad F H. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Harum vero prior ratio, nempe M N ad O P, eadem oſten-<lb />detur quæ F H ad H Σ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0120-02" corresp="note-0120-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 5. <lb />Galil. de <lb />motu æ-<lb />quab.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0120-03" corresp="note-0120-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 8. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0120-04" corresp="note-0120-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 3. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſt enim tangens Cycloidis B I parallela rectæ V A, ſi-<lb />militerque tangens M G N parallela rectæ Φ A; </s>
          <s xml:space="preserve">ac proinde <lb />recta M N æqualis Δ Π, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">O P æqualis E K. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo dicta <lb />ratio rectæ M N ad O P eadem eſt quæ Δ Π ad E K; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc <lb />eſt, Δ A ad E A; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, Φ A ad Λ A; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt V A ad <lb />Φ A <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem ut V A ad A Φ ita F A ad A H; </s>
          <s xml:space="preserve">nam
<ptr xml:id="note-0120-05a" corresp="note-0120-05" type="noteAnchor" />
quia quadratum V A æquale eſt rectangulo D A F, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">qua-<lb />dratum A Φ æquale rectangulo D A Σ, quæ rectangula ſunt <lb />inter ſe ut F A ad Σ A, hoc eſt ut quadratum F A ad qua-<lb />dratum A H, erit proinde &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quadratum V A ad quadra-<lb />tum Φ A ut quadratum F A ad quadratum A H; </s>
          <s xml:space="preserve">atque
</s>
          <pb facs="0121" n="81" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
etiam V A ad A Φ longitudine, ut F A ad A H. </s>
          <s xml:space="preserve">Ratio <lb />
<ptr xml:id="note-0121-01a" corresp="note-0121-01" type="noteAnchor" />
itaque M N ad O P, eadem erit quæ F A ad A H, hoc <lb />eſt, propter triangula ſimilia F A H, F H Σ, eadem quæ <lb />F H ad H Σ, ut dictum fuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque dicta ratio temporis <lb />per M N ad tempus per O P, componitur ex rationibus <lb />F X ad F H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">F H ad H Σ, ideoque eadem erit quæ <lb />F X ſive X H ad H Σ. </s>
          <s xml:space="preserve">Sicut autem radius X H ad H Σ, <lb />ita eſt tangens S T ad rectam Q R; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc enim facile perſpi-<lb />citur. </s>
          <s xml:space="preserve">Igitur tempus motus qualem diximus per M N, ad <lb />tempus per O P conſtat eſſe ſicut S T ad Q R. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat <lb />demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0120-05" corresp="note-0120-05a" n="*" anchored="true" place="margin">Lemma <lb />@ræced,</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0121-01" corresp="note-0121-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN CY-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XXIV.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SIt rurſus ut in præcedenti propoſitione Cyclois <lb />
<ptr xml:id="note-0121-02a" corresp="note-0121-02" type="noteAnchor" />
A B C, cujus vertex A deorſum ſpectet, axis <lb />A D ad borizontem erectus ſit; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſumpto in ea <lb />quovis puncto B, ducatur inde deorſum recta B Θ <lb />quæ Cycloidem tangat, occurratque rectæ horizon-<lb />tali A Θ in Θ: </s>
          <s xml:space="preserve">recta vero B F ad axem perpendi-<lb />cularis agatur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſuper F A deſcribatur ſemicir-<lb />culus F H A. </s>
          <s xml:space="preserve">Deinde alia recta G E, parallela <lb />F B, ſecet Cycloidem in E, rectam B Θ in I, cir-<lb />cumferentiam F H A in H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">denique axem D A <lb />in G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0121-02" corresp="note-0121-02a" place="margin">TAB. X. <lb />Fig. I.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Dico tempus deſcenſus per arcum Cycloidis B E, <lb />eſſe ad tempus per tangentem B I cum celeritate di-<lb />midia ex B Θ, ſicut arcus F H ad rectam F G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si enim hoc verum non eſt, habebit tempus per arcum <lb />B E ad dictum tempus per B I, vel majorem rationem quam <lb />arcus F H ad rectam F G vel minorem. </s>
          <s xml:space="preserve">Habeat primo, ſi <lb />fieri poteſt, majorem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0122" n="82" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Itaque tempus aliquod brevius tempore per B E (ſit hoc <lb />
<ptr xml:id="note-0122-01a" corresp="note-0122-01" type="noteAnchor" />
tempus Z) erit ad dictum tempus per B I ut arcus F H ad <lb />rectam F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi jam in Cycloide ſupra punctum B ſu-<lb />matur punctum aliud N, erit tempus per B E poſt N B, <lb />brevius tempore per B E. </s>
          <s xml:space="preserve">Manifeſtum eſt autem punctum N <lb />tam propinquum ſumi poſſe ipſi B, ut differentia eorum <lb />temporum ſit quamlibet exigua, ac proinde ut minor ſit <lb />ea qua tempus Z ſuperatur à tempore per B E. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit ita-<lb />que punctum N ita ſumptum. </s>
          <s xml:space="preserve">unde quidem tempus per <lb />B E poſt N B majus erit tempore Z, majoremque pro-<lb />inde rationem habebit ad tempus dictum per B I cum di-<lb />midia celeritate ex B Θ, quam arcus F H ad rectam <lb />F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Habeat itaque eam quam arcus F H O ad rectam <lb />F G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0122-01" corresp="note-0122-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN CY-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Dividatur F G in partes æquales F P, P Q, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">qua-<lb />rum unaquæque minor ſit altitudine lineæ N B, atque item <lb />altitudine arcus H O; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc enim fieri poſſe manifeſtum eſt; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à punctis diviſionum agantur rectæ, baſi D C parallelæ, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad tangentem B Θ terminatæ P Λ, Q Ξ, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">Quibus-<lb />que in punctis hæ ſecant circumferentiam F H, ab iis, <lb />itemque à puncto H, tangentes ſurſum ducantur usque <lb />ad proximam quæque parallelam, velut Δ Χ, Γ Σ &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">Si-<lb />militer vero &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à punctis, in quibus dictæ parallelæ Cy-<lb />cloidi occurrunt, tangentes ſurſum ducantur velut S V, <lb />T M &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">additâ vero ad rectam F G parte una G R æ-<lb />quali iis quæ ex diviſione, ductaque R Φ parallelâ ſimi-<lb />liter ipſi D C, patet eam occurrere circumferentiæ F H A <lb />inter H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">O, quia G R minor eſt altitudine puncti H ſupra <lb />O. </s>
          <s xml:space="preserve">Jam vero ſic porro argumentabimur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Tempus per tangentem V S cum celeritate æquabili quæ <lb />acquireretur ex B S, majus eſt tempore motus continue ac-<lb />celerati per arcum B S poſt N B. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam celeritas ex B S mi-<lb />nor eſt celeritate ex N B, propterea quod minor altitudo <lb />B S quam N B. </s>
          <s xml:space="preserve">At celeritas ex B S æquabiliter continuari <lb />ponitur per tangentem V S, cum celeritas acquiſita ex N B <lb />continue porro acceleretur per arcum B S, qui arcus minor
</s>
          <pb facs="0123" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0123a" />
<ptr xml:id="fig-0123a-01a" corresp="fig-0123a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0123a-02a" corresp="fig-0123a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0123a-03a" corresp="fig-0123a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0123a-04a" corresp="fig-0123a-04" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0123a-05a" corresp="fig-0123a-05" type="figureAnchor" />
<pb facs="0124" />
<pb facs="0125" n="83" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
inſuper eſt tangente V S, omnibusque partibus ſuis magis <lb />
<ptr xml:id="note-0125-01a" corresp="note-0125-01" type="noteAnchor" />
erectus quam ulla pars tangentis V S. </s>
          <s xml:space="preserve">Adeo ut omnino ma-<lb />jus ſit futurum tempus per tangentem V S cum celeritate ex <lb />B S, tempore per arcum B S poſt N B. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiter tempus <lb />per tangentem M T, cum celeritate ex B T, majus erit <lb />tempore per arcum S T poſt N S, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tempus per tangen-<lb />tem Π Y cum celeritate ex B Y, majus tempore per arcum <lb />T Y poſt N T. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque ita tempora motuum æquabilium <lb />per tangentes omnes usque ad infimam quæ tangit cycloi-<lb />dem in E, cum celeritatibus per ſingulas quantæ acquirun-<lb />tur cadendo ex B adusque punctum ipſarum contactus, ma-<lb />jora ſimul erunt tempore per arcum B E poſt N B. </s>
          <s xml:space="preserve">Eadem <lb />vero &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">minora eſſent, ut nunc oſtendemus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0123a-01" corresp="fig-0123a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 82.<lb />TAB. IX.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">AMO FNP B G C H D K L</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0123a-02" corresp="fig-0123a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A C E F B D</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0123a-03" corresp="fig-0123a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">C B e N L m E O M D f F A</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0123a-04" corresp="fig-0123a-04a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">C B E G F D f H b A</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0123a-05" corresp="fig-0123a-05a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">C V B E S Δ M O Λ H Φ G Π T N P I</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0125-01" corresp="note-0125-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN CY-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Conſiderentur enim denuo tempora eadem motuum æqua-<lb />bilium per tangentes cycloidis. </s>
          <s xml:space="preserve">Et eſt quidem tempus per <lb />tangentem V S cum celeritate ex B S, ad tempus per re-<lb />ctam Β Λ cum celeritate dimidia ex F A, ut tangens cir-<lb />cumferentiæ Δ Χ ad partem axis F P <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiterque tem-
<ptr xml:id="note-0125-02a" corresp="note-0125-02" type="noteAnchor" />
pus per tangentem M T, cum celeritate ex B T, ad tem-<lb />pus per rectam Λ Ξ cum eadem dimidia celeritate ex F A, <lb />ut tangens Γ Σ ad rectam P Q. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque ita deinceps ſingula <lb />tempora per tangentes cycloidis, quæ ſunt eadem ſupradi-<lb />ctis, erunt ad tempora motus æquabilis per partes ſibi re-<lb />ſpondentes rectæ B I cum celeritate dimidia ex B Θ, ſicut <lb />tangentes circumferentiæ F H, iisdem parallelis compre-<lb />henſæ, ad partes rectæ F G ipſis reſpondentes.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0125-02" corresp="note-0125-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. <lb />præced.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sunt igitur quantitates quædam rectæ F P, P Q, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />totidem aliæ, tempora ſcilicet quibus percurruntur rectæ <lb />Β Λ, Λ Ξ &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c, motu æquabili cum celeritate dimidia ex <lb />Β Θ; </s>
          <s xml:space="preserve">Et unaquæque quantitas in prioribus ad ſequentem ea-<lb />dem proportione refertur, qua unaquæque poſteriorum ad <lb />ſuam ſequentem; </s>
          <s xml:space="preserve">ſunt enim utrobique inter ſe æquales. </s>
          <s xml:space="preserve">Qui-<lb />bus autem proportionibus priores quantitates ad alias quas-<lb />dam, nempe ad tangentes circuli Δ Χ, Γ Σ, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">referun-<lb />tur, iisdem proportionibus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">eodem ordine poſteriores quo-<lb />que referuntur ad alias quasdam, nempe ad tempora motus
</s>
          <pb facs="0126" n="84" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
qualem diximus per tangentes cycloidis V S, M T &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">Er-<lb />
<ptr xml:id="note-0126-01a" corresp="note-0126-01" type="noteAnchor" />
go, ſicut ſe habent omnes ſimul priores ad omnes eas ad <lb />quas ipſæ referuntur, hoc eſt, ſicut tota F G ad tangentes <lb />omnes Χ Δ, Γ Σ, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">ita tempus quo percurritur tota B I <lb />cum celeritate dimidia ex Β Θ, ad tempora omnia motuum <lb />quales diximus per tangentes cycloidis V S, M T, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0126-02a" corresp="note-0126-02" type="noteAnchor" />
Et invertendo itaque, tempora motuum dictorum per tan-<lb />gentes cycloidis, ad tempus per rectam B I cum celeritate <lb />dimidia ex B Θ, eandem rationem habebunt quam dictæ tan-<lb />gentes omnes circumferentiæ F H ad rectam F G; </s>
          <s xml:space="preserve">ac mi-<lb />norem proinde quam arcus F O ad rectam eandem F G; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quia arcus F Φ, ideoque omnino &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">arcus F O major eſt <lb />dictis omnibus arcus F H tangentibus <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui tempus per
<ptr xml:id="note-0126-03a" corresp="note-0126-03" type="noteAnchor" />
B E poſt N B, ad tempus per B I cum celeritate dimidia ex <lb />B Θ, poſuimus eſſe ut arcus F O ad rectam F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo <lb />dicta tempora omnia per tangentes cycloidis minora ſimul <lb />erunt tempore per B E poſt N B, cum antea majora eſſe os-<lb />tenſum ſit; </s>
          <s xml:space="preserve">quod eſt abſurdum. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque tempus per arcum <lb />cycloidis B E, ad tempus per tangentem B I, cum celerita-<lb />te dimidia ex Β Θ vel ex F A, non habet majorem rationem <lb />quam arcus circumferentiæ F H ad rectam F G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0126-01" corresp="note-0126-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN CY-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0126-02" corresp="note-0126-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 2. <lb />Archimedis <lb />de Sphæ-<lb />roid. &amp; <lb />Conoid.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0126-03" corresp="note-0126-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 20. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Habeat jam, ſi poteſt, minorem. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo tempus aliquod <lb />majus tempore per arcum B E, (ſit hoc tempus Z) erit ad <lb />tempus dictum per B I, ut arcus F H ad rectam F G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi jam ſumatur arcus N M æqualis altitudine cum <lb />
<ptr xml:id="note-0126-04a" corresp="note-0126-04" type="noteAnchor" />
arcu B E, ſed cujus terminus ſuperior N ſit humilior puncto <lb />B, erit tempus per arcum N M majus tempore per arcum <lb />BE <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Manifeſtum autem quod punctum N tam propinquum
<ptr xml:id="note-0126-05a" corresp="note-0126-05" type="noteAnchor" />
ſumi poteſt puncto B, ut differentia dictorum temporum ſit <lb />quamlibet exigua, ac proinde minor ea qua tempus Z ſupe-<lb />rat tempus per arcum B E. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit itaque punctum N ita ſum-<lb />ptum. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde quidem tempus per N M minus erit tempore Z, <lb />habebitque proinde ad dictum tempus per B I, cum dimi-<lb />dia celeritate ex Β Θ, minorem rationem quam arcus F H ad <lb />rectam F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Habeat ergo eam quam arcus L Had rectam F G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0126-04" corresp="note-0126-04a" place="margin">TAB. X. <lb />Fig. 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0126-05" corresp="note-0126-05a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 22. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Dividatur jam F G in partes æquales F P, P Q, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c.</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0127" n="85" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
quarum unaquæque minor ſit arcus cycloidis B N altitudine, <lb />
<ptr xml:id="note-0127-01a" corresp="note-0127-01" type="noteAnchor" />
itemque minor altitudine arcus circumferentiæ F L; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad-<lb />ditâ ad F G unâ earum partium G ζ, ducantur à punctis di-<lb />viſionum rectæ baſi D C parallelæ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad tangentem B Θ <lb />terminatæ, P O, Q K, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c; </s>
          <s xml:space="preserve">itemque à puncto ζ recta ζ Ω <lb />quæ ſecet cycloidem in V, circumferentiam in η; </s>
          <s xml:space="preserve">quibus-<lb />que in punctis ductæ parallelæ ſecant circumferentiam F H, <lb />ab iis tangentes deorſum ducantur usque ad proximam quæ-<lb />que parallelam, velut θ Δ, Γ Σ: </s>
          <s xml:space="preserve">Quarum infima à puncto <lb />Η ducta occurrat rectæ ζ Ω in X. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiter vero &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à pun-<lb />ctis, in quibus dictæ parallelæ occurrunt cycloidi, ducan-<lb />tur totidem tangentes deorſum, velut S Λ, T Ξ, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">qua-<lb />rum infima, tangens nempe à puncto E ducta, occurrat re-<lb />ctæ ζ Ω in R.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0127-01" corresp="note-0127-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN CY-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quia igitur P ζ æqualis eſt F G altitudini arcus B E, <lb />cui æqualis eſt ex conſtructione altitudo arcus N M, erit &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />P ζ æqualis altitudini arcus N M. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem recta P O ex <lb />conſtructione ſuperior termino N. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ζ Ω, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in ea <lb />punctum V, ſuperius termino M. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare, cum arcus S V <lb />æqualis ſit altitudinis cum arcu N M, ſed termino S ſubli-<lb />miore quam N, erit tempus per S V brevius tempore per N M<ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 22. <lb />huj.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Atqui tempus per tangentem S Λ, cum celeritate æqua-<lb />bili ex B S, brevius eſt tempore deſcenſus accelerati per ar-<lb />cum S T, incipientis in S. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam celeritas ex B S, qua to-<lb />ta S Λ transmiſſa ponitur, æqualis eſt celeritati ex S T <ptr type="noteAnchor" />,
<ptr xml:id="note-0127-03a" corresp="note-0127-03" type="noteAnchor" />
quæ motui per arcum S T in fine demum acquiritur; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſa-<lb />que S Λ minor eſt quam S T. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiter tempus per tangen-<lb />tem T Ξ, cum celeritate æquabili ex B T, brevius eſt tem-<lb />pore deſcenſus accelerati per arcum T Y poſt S T; </s>
          <s xml:space="preserve">quum <lb />celeritas ex B T, qua tota T Ξ transmiſſa ponitur, ſit æqua-<lb />lis celeritati ex S Y, quæ in fine demum acquiritur motui <lb />dicto per arcum T Y poſt S T; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſaque T Ξ minor ſit arcu <lb />T Y. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque ita tempora omnia motuum æquabilium per <lb />tangentes cycloidis, cum celeritatibus per ſingulas quantæ <lb />acquiruntur deſcendendo ex B usque ad punctum ipſarum <lb />contactus, breviora ſimul erunt tempore deſcenſus accelerati
</s>
          <pb facs="0128" n="86" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
per arcum S V. </s>
          <s xml:space="preserve">Eadem vero &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">longiora eſſent, ut nunc <lb />
<ptr xml:id="note-0128-01a" corresp="note-0128-01" type="noteAnchor" />
oſtendemus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0127-03" corresp="note-0127-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 8. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0128-01" corresp="note-0128-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN CY-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſt enim tempus dictum per tangentem S Λ, cum cele-<lb />ritate æquabili ex B S, ad tempus per rectam O K cum ce-<lb />leritate æquabili dimidia ex B Θ, ſicut tangens ſemicirculi <lb />θ Δ ad rectam P Q <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">ſimiliterque tempus per tangentem
<ptr xml:id="note-0128-02a" corresp="note-0128-02" type="noteAnchor" />
Τ Ξ, cum celeritate æquabili ex B T, eſt ad tempus per <lb />rectam Κ Ψ cum celeritate æquabili dimidia ex B Θ, ut tan-<lb />gens Γ Σ ad rectam Q Π. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque ita deinceps ſingula tem-<lb />pora per tangentes cycloidis, quæ ſunt eadem ſupra dictis, <lb />erunt ad tempora motus æquabilis per partes ſibi reſponden-<lb />tes rectæ O Ω, cum celeritate dimidia ex B Θ, ut tangen-<lb />tes circumferentiæ θ η, iisdem parallelis incluſæ, ad partes <lb />rectæ P ζ ipſis reſpondentes. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, ut in priori parte de-<lb />monſtrationis, concludetur omnes ſimul rectas P Q, Q Π <lb />&amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, totam P ζ eſſe ad omnes ſimul tangentes θ Δ, <lb />Γ Σ, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">ſicut tempus quo percurritur tota O Ω, cum ce-<lb />leritate dimidia ex B Θ, ad tempora omnia motuum quales <lb />diximus per tangentes cycloidis S Λ, T Ξ, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />convertendo, tempora omnia per tangentes cycloidis, eam <lb />rationem habebunt ad tempus dictum motus æquabilis per <lb />rectam Ο Ω, ſive per B I, quam dictæ tangentes omnes ar-<lb />cus θ η ad rectam P ζ vel F G, ac proinde majorem quam <lb />arcus L H ad rectam F G; </s>
          <s xml:space="preserve">eſt enim arcus θ H, adeoque <lb />
<ptr xml:id="note-0128-03a" corresp="note-0128-03" type="noteAnchor" />
etiam omnino arcus L H, minor dictis tangentibus arcus θ η <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve">
Sed tempus per N M poſuimus ab initio ad idem tempus per <lb />B I ſe habere ut arcus L H ad rectam F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo tempus per <lb />N M, multoque magis tempus per S V, minuserit tempore <lb />per tangentes cycloidis. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod eſt abſurdum, cum hoc tempus, <lb />illo per arcum S V, antea minus oſtenſum fuerit. </s>
          <s xml:space="preserve">Patet igi-<lb />tur tempus per arcum cycloidis B E ad tempus per tangen-<lb />tem B I cum celeritare æquabili dimidia ex B Θ, non mi-<lb />norem rationem habere quam arcus F H ad rectam F G. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Sed nec majorem habere oſtenſum fuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo eandem habeat <lb />neceſſe eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0128-02" corresp="note-0128-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. <lb />præced.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0128-03" corresp="note-0128-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 20. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0129" />
        <pb facs="0129a" />
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 86.<lb />TAB. X.<lb />Fig. 1.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">D C N F X B V P Δ Σ S M Λ Q Γ T Π Ξ Y G H E I R Φ O A Θ</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">D C F B P Θ S O N Q L Δ K Γ T Λ Π Σ Y Ψ Ξ G H E I ζ η X V R Ω A M Θ</ab>
        </figure>
        <pb facs="0130" />
        <pb facs="0131" n="87" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XXV.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN CY-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">IN Cycloide cujus axis ad perpendiculum erectus <lb />eſt, vertice deorſum ſpectante, tempora deſcen-<lb />ſus quibus mobile, à quocunque in ea puncto dimis-<lb />ſum, ad punctum imum verticis pervenit, ſunt in-<lb />ter ſe æqualia; </s>
          <s xml:space="preserve">habentque ad tempus caſus perpen-<lb />dicularis per totum axem cycloidis eam rationem, <lb />quam ſemicircumferentia circuli ad diametrum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſto cyclois A B C cujus vertex A deorſum ſpectet, axis <lb />
<ptr xml:id="note-0131-02a" corresp="note-0131-02" type="noteAnchor" />
vero A D ad perpendiculum erectus ſit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à puncto quovis <lb />in cycloide ſumpto, velut B; </s>
          <s xml:space="preserve">deſcendat mobile impetu na-<lb />turali per arcum B A, ſive per ſuperficiem ita inflexam. </s>
          <s xml:space="preserve">Di-<lb />co tempus deſcenſus hujus eſſe ad tempus caſus per axem <lb />D A, ſicut ſemicircumferentia circuli ad diametrum. </s>
          <s xml:space="preserve">Quo <lb />demonſtrato, etiam tempora deſcenſus, per quoslibet cy-<lb />cloidis arcus ad A terminatos, inter ſe æqualia eſſe conſta-<lb />bit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0131-02" corresp="note-0131-02a" place="margin">TAB. XI. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Deſcribatur ſuper axe D A ſemicirculus, cujus circumfe-<lb />rentiam ſecet recta B F, baſi D C parallela, in E; </s>
          <s xml:space="preserve">junctâ-<lb />que E A, ducatur ei parallela B G, quæ quidem cycloidem <lb />tanget in B. </s>
          <s xml:space="preserve">Eadem vero occurrat rectæ horizontali per A <lb />ductæ in G: </s>
          <s xml:space="preserve">ſitque etiam ſuper F A deſcriptus ſemicirculus <lb />F H A.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſt igitur, per præcedentem, tempus deſcenſus per ar-<lb />cum cycloidis B A, ad tempus motus æquabilis per rectam <lb />B G cum celeritate dimidia ex B G, ſicut arcus ſemicirculi <lb />F H A ad rectam F A. </s>
          <s xml:space="preserve">Tempus vero dicti motus æquabilis <lb />per B G, æquatur tempori deſcenſus naturaliter accelerati <lb />per eandem B G, ſive per E A, quæ ipſi parallela eſt &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />æqualis, hoc eſt, tempori deſcenſus accelerati per axem <lb />D A<ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque tempus per arcum B A, erit quoque ad tem-
<ptr xml:id="note-0131-03a" corresp="note-0131-03" type="noteAnchor" />
pus deſcenſus per axem D A, ut ſemicirculi circumferentia <lb />F H A ad diametrum F A. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0131-03" corresp="note-0131-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 6. <lb />Galil. de <lb />motu Accel.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0132" n="88" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi tota cycloidis cavitas perfecta ponatur, conſtat <lb />
<ptr xml:id="note-0132-01a" corresp="note-0132-01" type="noteAnchor" />
mobile, poſtquam per arcum B A deſcenderit, inde conti-<lb />nuato motu per alterum ipſi æqualem arcum aſcenſurum <ptr type="noteAnchor" />,
<ptr xml:id="note-0132-02a" corresp="note-0132-02" type="noteAnchor" />
atque in eo tantundem temporis atque deſcendendo conſum-<lb />pturum <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Deinde rurſus per A ad B perventurum, ac ſingu-
<ptr xml:id="note-0132-03a" corresp="note-0132-03" type="noteAnchor" />
larum ejusmodi reciprocationum, in magnis parvisve cycloi-<lb />dis arcubus peractarum, tempora fore ad tempus caſus per-<lb />pendicularis per axem D A, ſicut circumferentia circuli tota <lb />ad diametrum ſuam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0132-01" corresp="note-0132-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De motu</hi> <lb /><hi rend="small caps">IN CY-</hi> <lb /><hi rend="small caps">CLOIDE</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0132-02" corresp="note-0132-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 9. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0132-03" corresp="note-0132-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 11. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XXVI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Iisdem poſitis, ſi ducatur inſuper recta horizonta-<lb />
<ptr xml:id="note-0132-04a" corresp="note-0132-04" type="noteAnchor" />
lis H I quæ arcum B A ſecet in I, circumferen-<lb />tiam vero F H A in H: </s>
          <s xml:space="preserve">dico tempus per arcum <lb />B I, ad tempus per arcum I A poſt B I, eam ra-<lb />tionem habere quam arcus circumferentiæ F H ad <lb />H A.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0132-04" corresp="note-0132-04a" place="margin">TAB. XI. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Occurrat enim recta H I tangenti B G in K, axi D A in <lb />L. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt itaque tempus per arcum B A, ad tempus motus æ-<lb />quabilis per B G cum celeritate dimidia ex B G, ſicut arcus <lb />F H A ad rectam F A <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Tempus autem dicti motus æqua-
<ptr xml:id="note-0132-05a" corresp="note-0132-05" type="noteAnchor" />
bilis per B G, eſt ad tempus motus æquabilis per B K, cum <lb />eadem celeritate dimidia ex B G, ſicut B G ad B K longi-<lb />tudine, hoc eſt, ſicut F A ad F L. </s>
          <s xml:space="preserve">Et rurſus tempus mo-<lb />tus æquabilis, cum dicta celeritate, per B K, ad tempus <lb />per arcum B I, ſicut F L ad arcum F H <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Igitur ex æ-
<ptr xml:id="note-0132-06a" corresp="note-0132-06" type="noteAnchor" />
quo erit tempus per arcum B A ad tempus per B I, ut ar-<lb />cus F H A ad F H. </s>
          <s xml:space="preserve">Et dividendo, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">convertendo, tem-<lb />pus per B I, ad tempus per I A poſt B I, ut arcus F H <lb />ad H A. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0132-05" corresp="note-0132-05a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 24. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0132-06" corresp="note-0132-06a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 24. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0133" />
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0133-01" />
          <label>0133-01</label>
        </figure>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">HOROLOGII OSCILLATORII</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">PARS TERTIA.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">De linearum curvarum evolutione &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dimenſione.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">DEFINITIONES.</head>
        <head xml:space="preserve">I.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">LINEA in unam partem inflexa vocetur quam <lb />rectæ omnes tangentes ab eadem parte contin-<lb />gunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Si autem portiones quasdam rectas lineas ha-<lb />buerit, hæ ipſæ productæ pro tangentibus habentur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">II.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Cum autem duæ hujusmodi lineæ ab eodem pun-<lb />cto egrediuntur, quarum convexitas unius obverſa <lb />ſit ad cavitatem alterius, quales ſunt in figura <lb />adſcripta curvæ A B C, A D E, ambæ in ean-<lb />
<ptr xml:id="note-0133-02a" corresp="note-0133-02" type="noteAnchor" />
dem partem cavæ dicantur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0133-02" corresp="note-0133-02a" place="margin">TAB. XI. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">III.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si lineæ, in unam partem cavæ, filum ſeu linea <lb />flexilis circumplicata intelligatur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">manente una <lb />fili extremitate illi affixa, altera extremitas ab-<lb />ducatur, ita ut pars ea quæ ſoluta eſt ſemper ex-<lb />tenſa maneat; </s>
          <s xml:space="preserve">manifeſtum eſt curvam quandam <lb />aliam hac fili extremitate deſcribi. </s>
          <s xml:space="preserve">Vocetur autem <lb />ea, Deſcripta ex evolutione.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0134" n="90" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">IV.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Illa vero cui filum circumplicatum erat, dicatur <lb />Evoluta. </s>
          <s xml:space="preserve">In figura ſuperiori, A B C eſt evoluta, <lb />
<ptr xml:id="note-0134-02a" corresp="note-0134-02" type="noteAnchor" />
A D E deſcripta ex evolutione A B C, ut nempe <lb />cum extremitas fili ex A venit in D, pars fili ex-<lb />tenſa ſit D B recta, reliqua parte B C adhuc ap-<lb />plicata curvæ A B C. </s>
          <s xml:space="preserve">Manifeſtum eſt autem D B <lb />tangere evolutam in B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0134-02" corresp="note-0134-02a" place="margin">TAB. XI. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIOI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">R Ecta omnis, quæ evolutam tangit, occurret li-<lb />@eæ ex evolutione deſcriptæ ad angulos rectos.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit A B evoluta, A H vero quæ ex evolutione illius de-<lb />
<ptr xml:id="note-0134-03a" corresp="note-0134-03" type="noteAnchor" />
ſcripta eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Recta autem F D C, tangens curvam A D in D, <lb />occurrat in C curvæ A C H. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico ei occurrere ad angulos <lb />rectos: </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, ſi ducatur C E recta perpendicularis C D, <lb />dico eam in C tangere curvam A C H. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia enim D C <lb />tangit evolutam in D, apparet ipſam referre poſitionem fili <lb />tunc cum ejus extremitas pervenit in C. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi igitur o-<lb />ſtenderimus filum, in tota reliqua deſcriptione curvæ A C H, <lb />nusquam pertingere ad rectam C E præterquam in C pun-<lb />cto, manifeſtum erit rectam C E ibidem curvam A C H <lb />contingere.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0134-03" corresp="note-0134-03a" place="margin">TAB. XI. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sumatur punctum aliquod in A C præter C, quod ſit H, <lb />ſitque primo remotius à principio evolutionis A quam pun-<lb />ctum C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">intelligatur pars libera eſſe H G, cum extremi-<lb />tate ſua ad H pervenit. </s>
          <s xml:space="preserve">Tangit ergo H G lineam A B in G. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Cumque interea dum deſcribitur pars curvæ C H, evolu-<lb />tus ſit arcus D G, occurret C D à parte D producta ipſi <lb />H G, ut in F. </s>
          <s xml:space="preserve">Ponatur autem G H occurrere rectæ C E <lb />in E. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia igitur duæ ſimul D F, F G, majores ſunt quam <lb />D G, ſive curva ea fuerit ſive recta: </s>
          <s xml:space="preserve">fiet addendo utrinque <lb />rectam D C, ut rectæ C F, F G ſimul majores ſint recta
</s>
          <pb facs="0135" n="91" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
C D &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſa D G. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed propter evolutionem, apparet utris-<lb />
<ptr xml:id="note-0135-01a" corresp="note-0135-01" type="noteAnchor" />
que ſimul, rectæ C D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">lineæ D G, æquari rectam H G. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Ergo duæ ſimul C F, F G majores quoque erunt recta H G.</s>
          <s xml:space="preserve"><unclear reason="illegible" /> <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ablata communi F G, erit C F major quam H F. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed <lb />F E major eſt quam F C, quia angulus C trianguli F C E <lb />eſt rectus. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo F E omnino major quam F H. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde ap-<lb />paret, ab hac quidem parte puncti C, fili extremitatem non <lb />pertingere ad rectam C E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0135-01" corresp="note-0135-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit jam punctum H propinquius principio evolutionis A <lb />
<ptr xml:id="note-0135-02a" corresp="note-0135-02" type="noteAnchor" />
quam punctum C, ſitque fili poſitio H G, tunc cum ejus <lb />extremitas eſſet in H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ducantur rectæ D G, D H, qua-<lb />rum hæc occurrat rectæ C E in E: </s>
          <s xml:space="preserve">apparet autem D G re-<lb />ctam non poſſe eſſe in directum ipſi H G, adeoque H G D <lb />fore triangulum. </s>
          <s xml:space="preserve">Jam quia recta D G vel minor eſt quam <lb />D K G, vel eadem, ſi nempe evolutæ pars D G recta ſit; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">additâ utrique G H, erunt rectæ D G, G H ſimul mino-<lb />res vel æquales duabus iſtis, ſcilicet D K G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">G H, ſive <lb />his æquali rectæ D C. </s>
          <s xml:space="preserve">Duabus autem rectis D G, G H mi-<lb />nor eſt recta D H. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo hæc minor utique erit rectâ D C. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Sed D E major eſt quam D C, quia in triangulo D C E <lb />angulus C eſt rectus. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo D H multo minor quam D E. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Situm eſt ergo punctum H, hoc eſt extremitas fili G H, in-<lb />tra angulum D C E. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde apparet neque inter A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C us-<lb />quam illam pertingere ad rectam C E. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo C E tangit <lb />curvam A C in C; </s>
          <s xml:space="preserve">ac proinde D C, cui C E ducta eſt <lb />perpendicularis, occurrit curvæ ad angulos rectos. </s>
          <s xml:space="preserve">quod <lb />erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0135-02" corresp="note-0135-02a" place="margin">TAB. XII. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hinc etiam manifeſtum eſt curvam A H C in partem u-<lb />nam inflexam eſſe, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in eandem partem cavam ac ipſa A G B, <lb />cujus evolutione deſcripta eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Omnes enim tangentes lineæ <lb />A H C, cadunt extra ſpatium D G A H C: </s>
          <s xml:space="preserve">omnes vero <lb />tangentes lineæ A G D, intra dictum ſpatium. </s>
          <s xml:space="preserve">unde liquet <lb />cavitatem A H C reſpicere convexitatem A G D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0136" n="92" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO II.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE.</hi> <lb />TAB. XII. <lb />Fig. 2.</note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">OMnis curva linea terminata, in unam partem <lb />cava, ut A B D, ut poteſt in tot partes dividi, ut <lb />ſi ſingulis partibus ſubtenſæ rectæ ducantur, velut <lb />A B, B C, C D; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à ſingulis item diviſionis <lb />punctis, ipſaque curvæ extremitate rectæ ducan-<lb />tur curvam tangentes, ut A N, B O, C P, quæ <lb />occurrant iis, quæ in proxime ſequentibus diviſionis <lb />punctis curvæ ad angulos rectos inſiſtunt, quales <lb />ſunt lineæ B N, C O, D P; </s>
          <s xml:space="preserve">ut inquam ſubtenſa <lb />quæque habeat ad ſibi adjacentem curvæ perpendi-<lb />cularem, velut A B ad B N, B C ad C O, C D <lb />ad D P, rationem majorem quavis ratione propo-<lb />ſita.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit enim data ratio lineæ E F ad F G, quæ recto angulo <lb />ad F jungantur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ducatur recta G E H.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Intelligatur primo curva A B D in partes tam exiguas ſe-<lb />cta punctis B, C, ut tangentes quæ ad bina quæque inter <lb />ſe proxima puncta curvam contingunt, occurrant ſibi mutuo <lb />ſecundum angulos qui ſinguli majores ſint angulo F E H; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quales ſunt anguli A K B, B L C, C M D. </s>
          <s xml:space="preserve">quod quidem <lb />fieri poſſe evidentius eſt quam ut demonſtratione indigeat. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ductis jam ſubtenſis A B, B C, C D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">erectis curvæ <lb />perpendicularibus B N, C O, D P, quæ occurrant pro-<lb />ductis A K, B L, C M, in N, O, P: </s>
          <s xml:space="preserve">dico rationes ſin-<lb />gulas rectarum, A B ad B N, B C ad C O, C D ad D P, <lb />majores eſſe ratione E F ad F G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quia enim angulus A K B major eſt angulo H E F, erit <lb />reſiduus illius ad duos rectos, nimirum angulus N K B, <lb />minor angulo G E F. </s>
          <s xml:space="preserve">Angulus autem B trianguli K B N <lb />eſt rectus, ſicut &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">angulus F in triangulo E F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo
</s>
          <pb facs="0137" />
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0137a" />
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="fig-0137a-01a" corresp="fig-0137a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0137a-02a" corresp="fig-0137a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0137a-03a" corresp="fig-0137a-03" type="figureAnchor" />
</s>
          <pb facs="0138" />
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0139" n="93" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
major erit ratio K B ad B N quam E F ad F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed A B <lb />
<ptr xml:id="note-0139-01a" corresp="note-0139-01" type="noteAnchor" />
major eſt quam K B, quoniam angulus K in triangulo A K B <lb />eſt obtuſus, eſt enim major angulo H E F qui eſt obtuſus <lb />ex conſtructione. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo ratio A B ad B N major erit ratio-<lb />ne K B ad B N, ac proinde omnino major ratione E F ad <lb />F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Eodem modo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ratio B C ad C O, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C D ad D P, <lb />major oſtendetur ratione E F ad F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque conſtat pro-<lb />poſitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0137a-01" corresp="fig-0137a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 92.<lb />TAB. XI<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">D C F E B L H I K A G</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0137a-02" corresp="fig-0137a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">E D A B C</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0137a-03" corresp="fig-0137a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">E H C A D F G B</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0139-01" corresp="note-0139-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO III.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">DUæ curvæ in unam partem inflexæ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in eas-<lb />dem partes cavæ ex eodem puncto egredi ne-<lb />queunt, ita ad ſe invicem comparatæ, ut recta <lb />omnis quæ alteri earum ad angulos rectos occurrit, <lb />ſimiliter occurrat &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">reliquæ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint enim, ſi fieri poteſt, hujuſmodi lineæ curvæ A C E, <lb />
<ptr xml:id="note-0139-02a" corresp="note-0139-02" type="noteAnchor" />
A G K, communem terminum habentes A, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſumpto in ex-<lb />teriore illarum puncto quolibet K, ſit inde educta K E recta, <lb />curvæ A G K occurrens ad angulos rectos, ac proinde <lb />etiam curvæ A C E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0139-02" corresp="note-0139-02a" place="margin">TAB. XII. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Poteſt jam recta quædam ſumi major curva K G A, quæ <lb />ſit Q. </s>
          <s xml:space="preserve">Diviſa autem intelligatur ipſa K G A, ut in propo-<lb />ſitione antecedenti dictum fuit, in tot partes punctis H G F, <lb />ut ſubtenſæ ſingulæ K H, H G, G F, F A, ad perpen-<lb />diculares curvæ ſibi contiguas H M, G N, F O, A P <lb />majorem rationem habeant quam linea Q ad rectam K E. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Itaque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">omnes ſimul dictæ ſubtenſæ ad omnes dictas per-<lb />pendiculares majorem habebunt rationem quam Q ad K E. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Producantur autem perpendiculares eædem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">occurrant cur-<lb />væ A C E in D, C, B, nimirum ad angulos rectos ex <lb />hypotheſi. </s>
          <s xml:space="preserve">Erit jam K E minor quam M D. </s>
          <s xml:space="preserve">Etenim, ducta <lb />E L ipſi K E perpendiculari, quoniam K E occurrit lineæ <lb />curvæ E C A ad angulos rectos, tanget E L curvam A C E, <lb />occurretque neceſſario rectæ M D inter D &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">M. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde
</s>
          <pb facs="0140" n="94" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
cum K E ſit breviſſima omnium quæ cadunt inter parallelas <lb />
<ptr xml:id="note-0140-01a" corresp="note-0140-01" type="noteAnchor" />
E L, K M, erit ea minor quam M L, ac proinde minor <lb />quoque omnino quam M D. </s>
          <s xml:space="preserve">Eodem modo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">H D minor <lb />oſtendetur quam N C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">G C minor quam O B, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">F B <lb />minor quam P A. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum ſit ergo P A major quam F B, erunt <lb />duæ ſimul P A, O F majores quam O B. </s>
          <s xml:space="preserve">Item quum O B <lb />ſit major quam G C, erunt duæ ſimul O B, N G, majo-<lb />res quam N C. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed duæ P A, O F majores erant quam O B. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Itaque tres ſimul P A, O F, N G omnino majores erunt <lb />quam N C. </s>
          <s xml:space="preserve">Rurſus, quia N C major quam H D, erunt duæ <lb />ſimul N C, M H majores quam M D. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, ſi loco N C <lb />ſumantur tres hæ ipſa majores P A, O F, N G, erunt omni-<lb />no hæ quatuor P A, O F, N G, M H majores quam M D: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ac proinde eædem quoque omnino majores recta K E, quia <lb />ipſa M D major erat quam K E. </s>
          <s xml:space="preserve">Diximus autem ſubtenſas <lb />omnes A F, F G, G H, H K majorem rationem habere ad <lb />omnes perpendiculares P A, O F, N G, M H, quam linea <lb />Q ad K E. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo cum dictis perpendicularibus minor etiam <lb />ſit K E, habebunt dictæ ſubtenſæ ad K E omnino majorem <lb />rationem quam Q ad K E. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo ſubtenſæ ſimul ſumptæ <lb />majores erunt rectâ Q. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc autem ipſa curvâ A G K major <lb />ſumpta fuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo ſubtenſæ A F, F G, G H, H K ſimul <lb />majores erunt curva A G K cujus partibus ſubtenduntur; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />quod eſt abſurdum, cum ſingulæ ſuis arcubus ſint minores. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Non igitur poterunt eſſe duæ curvæ lineæ quæ quemadmo-<lb />dum dictum fuit ſeſe habeant. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0140-01" corresp="note-0140-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO IV.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI ab eodem puncto duæ lineæ exeant in partem <lb />unam inflexæ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in eandem partem cavæ, ita <lb />vero mutuo comparatæ ut rectæ omnes, quæ alte-<lb />ram earum contingunt, alteri occurrant ad angu-<lb />los rectos; </s>
          <s xml:space="preserve">poſterior hæc prioris evolutione, à pun-<lb />cto communi cœpta, deſcribetur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0141" n="95" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sunto lineæ A B C, A D E, in partem unam inflexæ, <lb />
<ptr xml:id="note-0141-01a" corresp="note-0141-01" type="noteAnchor" />
&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quarum uttraque in eaſdem partes cava exiſtat, habeant-<lb />que communem terminum A punctum. </s>
          <s xml:space="preserve">Omnes autem rectæ <lb />tangentes lineam A B C, velut B D, C E, occurrant <lb />
<ptr xml:id="note-0141-02a" corresp="note-0141-02" type="noteAnchor" />
lineæ A D E ad angulos rectos. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico evolutione ipſius <lb />A B C, à termino A incepta, deſcribi A D E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0141-01" corresp="note-0141-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE.</hi></note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0141-02" corresp="note-0141-02a" place="margin">TAB. XII. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si enim fieri poteſt, deſcribatur dicta evolutione alia <lb />quædam curva A F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo lineæ rectæ quælibet, evolu-<lb />tam A B C tangentes, ut B D, C E, occurrent ipſi A F G <lb />ad angulos rectos<ptr type="noteAnchor" />, puta in F &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">G. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed eædem tangentes
<ptr xml:id="note-0141-03a" corresp="note-0141-03" type="noteAnchor" />
etiam ad rectos angulos occurrere ponuntur lineæ A D E. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Sunt igitur lineæ curvæ A D E, A F G, eodem puncto <lb />A terminatæ, inque partem unam flexæ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ambæ in ean-<lb />dem partem cavæ, quippe utraque in eandem atque ipſa <lb />A B C; </s>
          <s xml:space="preserve">nam de linea A D E conſtat ex hypotheſi, de <lb />A F G vero ex propoſitione prima hujus; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">omnes quæ <lb />uni earum occurrunt ad angulos rectos, etiam alteri ſimili-<lb />ter occurrunt. </s>
          <s xml:space="preserve">quod quidem fieri non poſſe antea oſtenſum <lb />eſt<ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare conſtat ipſam A D E deſcriptum iri evolutione
<ptr xml:id="note-0141-04a" corresp="note-0141-04" type="noteAnchor" />
lineæ A B C. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0141-03" corresp="note-0141-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 1. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0141-04" corresp="note-0141-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 3. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO V.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI Cycloidem recta linea in vertice contingat, ſu-<lb />per qua, tanquam baſi, alia cyclois priori ſimi-<lb />lis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">æqualis conſtituatur, initium ſumens à pun-<lb />cto dicti verticis; </s>
          <s xml:space="preserve">recta quælibet inferiorem cycloi-<lb />dem tangens, occurret ſuperioris portioni, ſibi ſu-<lb />perpoſitæ, ad angulos rectos.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Tangat cycloidem A B C in vertice A recta A G, ſuper <lb />
<ptr xml:id="note-0141-05a" corresp="note-0141-05" type="noteAnchor" />
qua, tanquam baſi, ſimilis alia cyclois conſtituta ſit A E F, <lb />cujus vertex F. </s>
          <s xml:space="preserve">Cycloidem autem A B C tangat recta B K <lb />in B. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico eam productam occurrere cycloidi A E F ad an-<lb />gulos rectos.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0141-05" corresp="note-0141-05a" place="margin">TAB. XVI. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Deſcribatur enim circa A D, axem cycloidis A B C, cir-
</s>
          <pb facs="0142" n="96" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
culus genitor A H D, cui occurrat B H, baſi parallela, in <lb />
<ptr xml:id="note-0142-01a" corresp="note-0142-01" type="noteAnchor" />
H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">jungatur H A. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia ergo B K tangit cycloidem in B, <lb />conſtat eam parallelam eſſe rectæ H A <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque A H B K
parallelogrammum eſt, ac proinde A K æqualis H B, hoc <lb />
<ptr xml:id="note-0142-02a" corresp="note-0142-02" type="noteAnchor" />
eſt, arcui A H<ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit porro jam deſcriptus circulus K M,
<ptr xml:id="note-0142-03a" corresp="note-0142-03" type="noteAnchor" />
genitori circulo, hoc eſt ipſi A H D, æqualis, qui tangat <lb />baſin A G in K, rectam vero B K productam ſecet in pun-<lb />cto E. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia ergo ipſi A H parallela eſt B K E, ac proin-<lb />de angulus E K A æqualis K A H, manifeſtum eſt B K <lb />productam abſcindere à circulo K M arcum æqualem ei <lb />quem à circulo A H D abſcindit recta A H. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque arcus <lb />K E æqualis eſt arcui A H, hoc eſt rectæ H B, hoc eſt <lb />rectæ K A. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc vero ſequitur, ex cycloidis proprietate, <lb />cum circulus genitor M K tangebat regulam in K, punctum <lb />deſcribens fuiſſe in E. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque recta K E occurrit cycloidi in <lb />E ad angulos rectos <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem K E ipſa B K producta.</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0142-04a" corresp="note-0142-04" type="noteAnchor" />
Ergo patet productam B K occurrere cycloidiad angulos re-<lb />ctos. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0142-01" corresp="note-0142-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE.</hi></note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0142-02" corresp="note-0142-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Propoſ. 15. <lb />partis 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0142-03" corresp="note-0142-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Propoſ. 14. <lb />partis 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0142-04" corresp="note-0142-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Propoſ. 15. <lb />partis 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO VI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SEmicycloidis evolutione, à vertice cœpta, alia <lb />ſemicyclois deſcribitur evolutæ æqualis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſimi-<lb />lis, cujus baſis eſt in ea recta quæ cycloidem evolu-<lb />tam in vertice contingit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit ſemicyclois A B C, cui ſuperimpoſita ſit alia ſimilis <lb />
<ptr xml:id="note-0142-05a" corresp="note-0142-05" type="noteAnchor" />
A E F, quemadmodum in propoſitione præcedenti. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico, <lb />ſi linea flexilis, circa ſemicycloidem A B C applicata, evol-<lb />vatur, incipiendo ab A, eam deſcribere extremitate ſua i-<lb />pſam ſemicycloidem A E F. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia enim ex puncto A egredi-<lb />untur ſemicycloides A B C, A E F, in unam partem in-<lb />flexæ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ambæ in eandem cavæ, ac præterea ita comparatæ, <lb />ut omnes tangentes ſemicycloidis A B C occurrant ſemicy-<lb />cloidi A E F ad angulos rectos, ſequitur hanc evolutione <lb />illius, à termino A incepta, deſcribi <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demon-
<ptr xml:id="note-0142-06a" corresp="note-0142-06" type="noteAnchor" />
ſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0142-05" corresp="note-0142-05a" place="margin">TAB. XVI. <lb />Fig. 1.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0142-06" corresp="note-0142-06a" n="*" anchored="true" place="margin">Propoſ. 4. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0143" />
        <pb facs="0143a" />
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 96.<lb />TAB. XII.<lb />Fig. 1.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">C E H A G K D B</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">N O L K B C M P G D A E F H</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">N M H G K O F L C D B E P A Q</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A D F E G B C</ab>
        </figure>
        <pb facs="0144" />
        <pb facs="0145" n="97" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Et apparet, ſi dimidiam cycloidem, ipſi A B C gemel-<lb />
<ptr xml:id="note-0145-01a" corresp="note-0145-01" type="noteAnchor" />
lam, contrario ſitu ab altera parte lineæ C G diſponamus, <lb />velut C N, ejus evolutione, vel etiam dum filum, jam <lb />extenſum in C F, circa eam replicatur, alteram ſemicy-<lb />cloidem F N fili extremitate deſcriptum iri, quæ ſimul <lb />cum priore A E F integram conſtituat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0145-01" corresp="note-0145-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Atque ex his, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">propoſitione 25 de deſcenſu gravium, ma-<lb />nifeſtum jam eſt quod ſupra in Conſtructione Horologii de <lb />æquabili penduli motu dictum fuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Patet enim perpendicu-<lb />lum, inter laminas binas, ſecundum ſemicycloidem inflexas, <lb />ſuſpenſum agitatumque, motu ſuo cycloidis arcum deſcri-<lb />bere, ac proinde æqualibus temporibus quaſlibet ejus reci-<lb />procationes abſolvi. </s>
          <s xml:space="preserve">Non refert enim utrum in ſuperficie, <lb />ſecundum cycloidem curvata, mobile feratur, an filo alliga-<lb />tum lineam ipſam in aëre percurrat, cum utrobique eandem <lb />libertatem, eandemque in omnibus curvæ punctis inclina-<lb />tionem ad motum habeat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO VII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Cyclois linea ſui axis, ſive diametri circuli ge-<lb />nitoris, quadrupla eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Repetita enim figura præcedenti: </s>
          <s xml:space="preserve">cum poſt totam ſemi-<lb />
<ptr xml:id="note-0145-02a" corresp="note-0145-02" type="noteAnchor" />
cycloidem A B C evolutam, filum occupet rectam C F, <lb />quæ dupla eſt A D, proptarea quod axes cycloidum A B C, <lb />A E F ſunt æquales; </s>
          <s xml:space="preserve">apparet ſemicycloidem ipſam A B C, <lb />filo ſibi circum applicito æqualem, duplam eſſe ſui axis A D, <lb />ac totam proinde cycloidem axis ſui quadruplam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0145-02" corresp="note-0145-02a" place="margin">TAB. XVI. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Apparet etiam tangentem B E, quæ refert partem fili ex-<lb />tenſam, antea curvæ parti B A applicatam, huic ipſi longi-<lb />tudine æquari. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem B E dupla ipſius B K, ſive A H, <lb />quoniam in propoſitione quinta oſtenſum eſt K E ipſi A H <lb />æqualem eſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque pars cycloidis A B rectæ A H, ſive <lb />B K, dupla erit: </s>
          <s xml:space="preserve">exiſtente nimirum B H parallela baſi <lb />cycloidis: </s>
          <s xml:space="preserve">idque ubicunque in ea punctum B ſumptum fue-<lb />rit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0146" n="98" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hanc cycloidis dimenſionem primus invenit, via tamen <lb />
<ptr xml:id="note-0146-01a" corresp="note-0146-01" type="noteAnchor" />
longe alia, eximius geometra Chriſtophorus Wren Anglus, <lb />eamque deinde eleganti demonſtratione confirmavit, quæ <lb />edita eſt in libro de cycloide viri clariſſimi Ioannis Walliſij. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">De eadem vero linea, alia quoque multa extant pulcherrima <lb />inventa noſtri temporis mathematicorum, quibus præcipuè <lb />occaſionem præbuere problemata quædam à Blaſio Paſchalio <lb />Gallo propoſita, qui in his ſtudiis præcellebat. </s>
          <s xml:space="preserve">Is cum ſua, <lb />tum aliorum inventa recenſens, primum omnium Merſennum <lb />lineam hanc in rerum natura advertiſſe ait. </s>
          <s xml:space="preserve">Primum Roberval-<lb />lium tangentes ejus definiviſſe, ac plana &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſolida dimenſum eſſe. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Item centra gravitatis tum plani, tum partium ejus inveniſſe. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Primum Wrennium curvæ cycloidis æqualem rectam dediſ-<lb />ſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Me quoque primum reperiſſe dimenſionem abſolutam por-<lb />tionis cycloidis, quæ rectâ, baſi parallelâ, abſcinditur per <lb />punctum axis, quod quarta parte ejus à vertice abeſt. </s>
          <s xml:space="preserve">quæ <lb />nimirum portio æquatur dimidio hexagono æquilatero, intra <lb />circulum genitorem deſcripto. </s>
          <s xml:space="preserve">Seipſum denique ſolidorum <lb />ac ſemiſolidorum, tam circa baſin quàm circa axem, centra <lb />gravitatis definiviſſe, itemque partium eorum. </s>
          <s xml:space="preserve">Lineæ etiam <lb />ipſius (Sed hæc poſt acceptam à Wrennio dimenſionem) <lb />centrum gravitatis inveniſſe, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dimenſionem ſuperficierum <lb />convexarum, quibus ſolida iſta eorumque partes comprehen-<lb />duntur; </s>
          <s xml:space="preserve">earumque ſuperficierum centra gravitatis. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac denique <lb />dimenſionem curvarum cujuſvis cycloidis, tam protractæ quam <lb />contractæ: </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt earum quæ deſcribuntur à puncto intra <lb />vel extra circumferentiam circuli genitoris ſumpto. </s>
          <s xml:space="preserve">Et ho-<lb />rum quidem demonſtrationes à Paſchalio ſunt editæ. </s>
          <s xml:space="preserve">A qui-<lb />bus ſuas quoque, de eadem linea, ſubtiliſſimas meditationes <lb />expoſuit Cl. </s>
          <s xml:space="preserve">Walliſius, atque eadem illa omnia ſuo Marte <lb />ſe reperiſſe, ac problemata à Paſchalio propoſita ſolviſſe con-<lb />tendit. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod idem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">doctiſſimus Lovera ſibi vindicat. </s>
          <s xml:space="preserve">Quan-<lb />tum vero unicuique debeatur, ex ſcriptis eorum eruditi dijudi-<lb />cent. </s>
          <s xml:space="preserve">Nos propterea tantum præcedentia retulimus, quod ſi-<lb />lentio prætereunda non videbantur egregia adeo inventa, qui-<lb />bus factum eſt, ut, ex lineis omnibus, nulla nunc melius aut
</s>
          <pb facs="0147" n="99" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
penitiùs quam cyclois cognita ſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Methodum vero noſtram, <lb />
<ptr xml:id="note-0147-01a" corresp="note-0147-01" type="noteAnchor" />
qua in hac metienda uſi ſumus, in aliis quoque experiri li-<lb />buit, de quibus porro nunc agemus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0146-01" corresp="note-0146-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0147-01" corresp="note-0147-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUT@@-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO VIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">CUjus lineæ evolutione parabola deſcribatur os-<lb />tendere.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit paraboloides A B, cujus axis A D; </s>
          <s xml:space="preserve">vertex A; </s>
          <s xml:space="preserve">pro-<lb />
<ptr xml:id="note-0147-02a" corresp="note-0147-02" type="noteAnchor" />
prietas autem iſta, ut ordinatim ad axem applicatâ B D, <lb />cubus abſciſſæ ad verticem D A æquetur ſolido, baſin ha-<lb />benti quadratum D B, altitudinem vero æqualem lineæ cui-<lb />dam datæ M; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ quidem curva pridem geometris nota <lb />fuit; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ponatur axi D E juncta in directum A E, quæ ha-<lb />beat {8/27} ipſius M. </s>
          <s xml:space="preserve">Jam ſi filum continuum circa E A B ap-<lb />plicetur, idque ab E evolvi incipiat, dico deſcriptam ex <lb />evolutione eſſe parabolam E F, cujus axis E A G, vertex <lb />E, latus rectum æquale duplæ E A.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0147-02" corresp="note-0147-02a" place="margin">TAB. XIII, <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sumpto enim in curva A B puncto quolibet B, ducatur <lb />quæ in ipſo tangat curvam recta B G, occurrens axi E A <lb />in G. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex G ducatur porro G F, quæ ad rectos angulos <lb />occurrat parabolæ E F in F; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſit ipſi G F perpendicula-<lb />ris F H, quæ parabolam in F continget; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">denique F K <lb />ordinatim ad axem E G applicetur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſt igitur K G æqualis dimidio lateri recto, hoc eſt, ipſi <lb />E A; </s>
          <s xml:space="preserve">ac proinde, additâ vel ablatâ utrimque A K, erit <lb />E K æqualis A G. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem A G triens ipſius A D, quo-<lb />niam B G tangit paraboloidem in B: </s>
          <s xml:space="preserve">illud enim ex natura <lb />curvæ hujus facile demonſtrari poteſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">E K æqualis <lb />eſt trienti A D: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K H, quæ ex natura parabolæ dupla eſt <lb />K E, æquabitur duabus tertiis A D. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque cubus ex K H <lb />æqualis eſt {8/27} cubi ex A D, hoc eſt, ſolido baſin habenti <lb />quadratum D B, altitudinem vero æqualem {8/27} M, hoc eſt, <lb />ipſi A E. </s>
          <s xml:space="preserve">Quamobrem ut quadratum D B ad quadratum <lb />K H, ita erit K H longitudine ad A E, hoc eſt ad K G. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Erat autem K H æqualis {@/3} A D, hoc eſt ipſi G D. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo
</s>
          <pb facs="0148" n="100" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
ut quadratum B D ad quadratum D G ita eſt H K ad K G. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0148-01a" corresp="note-0148-01" type="noteAnchor" />
Ut autem H K ad K G, ita eſt quadratum F K ad quadra-<lb />tum K G. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo ſicut quadratum B D ad quadratum D G, <lb />ita quadratum F K ad quadratum K G. </s>
          <s xml:space="preserve">Et proinde ſicut <lb />B D ad D G longitudine, ita F K ad K G. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde ſequitur <lb />B G F eſſe lineam rectam. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed G F occurrit parabolæ E F ad <lb />angulos rectos. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo apparet B G, tangentem paraboloidis, <lb />productam occurrere eidem parabolæ ad angulos rectos. </s>
          <s xml:space="preserve">Idque <lb />ſimiliter de quavis illius tangente demonſtrabitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo con-<lb />ſtat ex evolutione lineæ E A B, à termino E incepta, de-<lb />ſcribi parabolam E F <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0148-01" corresp="note-0148-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="margin">Propoſ. 4. <lb />huj.</note>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO IX.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">REctam lineam invenire æqualem datæ portioni <lb />curvæ paraboloidis, ejus nempe in qua qua-<lb />drata ordinatim applicatarum ad axem, ſunt in-<lb />ter ſe ſicut cubi abſciſſarum ad verticem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quomodo hoc fiat ex prop. </s>
          <s xml:space="preserve">præcedenti manifeſtum eſt. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0148-03a" corresp="note-0148-03" type="noteAnchor" />
Parabola vero E F ad conſtructionem non requiritur, quæ <lb />ſic peragetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Data quavis parte paraboloidis hujus A B, cui <lb />rectam æqualem invenire oporteat, ducatur B G tangens in <lb />puncto B, quæ occurrat axi A G in G. </s>
          <s xml:space="preserve">Tanget autem ſi <lb />A G fuerit tertia pars A D, inter verticem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ordinatim ap-<lb />plicatam B D interceptæ. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro ſumpta A E æquali {8/27} lineæ <lb />M, quæ latus rectum eſt paraboloidis A B, ducatur E F <lb />parallela B G, occurratque lineæ A F, quæ parallela eſt <lb />B D, in F. </s>
          <s xml:space="preserve">Jam ſi ad rectam B G addatur N F, exceſſus <lb />rectæ E F ſupra E A, habebitur recta æqualis curvæ A B. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Cujus demonſtratio ex ante dictis facile perſpicitur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0148-03" corresp="note-0148-03a" place="margin">TAB. XIII. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Semper ergo curva A B tantum ſuperat tangentem B G, <lb />quantum recta E F rectam E A.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Rurſus autem hic in lineam incidimus, cujus longitudi-<lb />nem alii jam ante dimenſi ſunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Illam nempe quam anno 1659 <lb />Joh. </s>
          <s xml:space="preserve">Heuratius Harlemenſis rectæ æqualem oſtendit, cujus <lb />demonſtratio poſt commentarios Joh. </s>
          <s xml:space="preserve">Schotenii in Carteſii
</s>
          <pb facs="0149" n="101" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
Geometriam, eodem anno editam, adjecta eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Et ille qui-<lb />
<ptr xml:id="note-0149-01a" corresp="note-0149-01" type="noteAnchor" />
dem omnium primus curvam lineam, ex earum numero qua-<lb />rum puncta quælibet geometricè definiuntur, ad hanc men-<lb />ſuram reduxit, cum ſub idem tempus Cycloidis longitudi-<lb />nem dediſſet Wrennius, non minus ingenioſo epicheremate.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0149-01" corresp="note-0149-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Scio equidem, ab edito Heuratii invento, Doctiſſimum <lb />Walliſium Wilhelmo Nelio, nobili apud ſuos juveni, idem <lb />attribuere voluiſſe, in libro de Ciſſoide. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed mihi, quæ il-<lb />lic adfert perpendenti, videtur non multum quidem ab in-<lb />vento illo Nelium abfuiſſe, neque tamen plane id adſecutum <lb />eſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam neque ex demonſtratione ejus, quam Walliſius <lb />affert, apparet illum ſatis perſpexiſſe quænam foret curva <lb />illa, cujus, ſi conſtrueretur, menſuram datam fore videbat. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Et credibile eſt, ſi ſciviſſet ex earum numero eſſe quæ jam-<lb />pridem Geometris cognitæ fuerant, vel ipſum, vel alios ejus <lb />nomine, tam nobile inventum Geometris maturius imperti-<lb />turos fuiſſe, quod, ſi quod aliud, merebatur ut Archime-<lb />deum illud εὕρη{κα} exclamarent. </s>
          <s xml:space="preserve">Sane ejusdem inventi, tan-<lb />quam à ſe profecti, etiam Fermatius, Tholoſanus ſenator <lb />ac Geometra peritiſſimus, demonſtrationes conſcripſit, quæ <lb />anno 1660 excuſæ ſunt; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed illæ ſero utique.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cum vero in his ſimus, etiam de nobis dicere liceat, quid <lb />ad promovendum tam eximium inventum contulerimus: </s>
          <s xml:space="preserve">ſi-<lb />quidem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Heuratio ut eo perveniret occaſionem præbuimus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />dimenſionem curvæ parabolicæ ex hyperbolæ data quadratura, <lb />quæ Heuratiani inventi pars eſt, ante ipſum atque omnium <lb />primi reperimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Etenim ſub finem anni 1657 in hæc duo ſi-<lb />mul incidimus, curvæ parabolicæ quam dixi dimenſionem, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſuperficiei conoidis parabolici in circulum reductionem. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Cumque Schotenio, aliisque item amicorum, per literas indi-<lb />caſſemus, duo quædam non vulgaria circa parabolam inven-<lb />ta nobis ſeſe obtuliſſe, eorumque alterum eſſe conoidicæ ſu-<lb />perficiei extenſionem in circulum, ille literas eas cum Heu-<lb />ratio, quo tum familiariter utebatur, communicavit. </s>
          <s xml:space="preserve">Huic <lb />vero, acutiſſimi ingenii viro, non difficile fuit intelligere, <lb />conoidis iſtius ſuperficiei affinem eſſe dimenſionem ipſius cur-
</s>
          <pb facs="0150" n="102" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
væ parabolicæ. </s>
          <s xml:space="preserve">Qua utraque inventa, ulterius inde inveſti-<lb />
<ptr xml:id="note-0150-01a" corresp="note-0150-01" type="noteAnchor" />
gans, in alias iſtas curvas paraboloides incidit, quibus rectæ <lb />æquales abſolute inveniuntur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0150-01" corresp="note-0150-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ac de Conoidis quidem ſuperficie in planum redacta, ne <lb />quis forte teſtimonium deſideret, pauca hæc adſcribere vi-<lb />ſum eſt ex literis viri clariſſimi, atque inter præcipuos ho-<lb />die Geometras cenſendi, Franc. </s>
          <s xml:space="preserve">Sluſii, quibus eo ipſo anno <lb />mihi inventum illud, ac prolixius forte quam pro merito, <lb />gratulatus eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">In quibus literis 24. </s>
          <s xml:space="preserve">Decemb. </s>
          <s xml:space="preserve">anni 1657. </s>
          <s xml:space="preserve">da-<lb />tis, iſta habentur. </s>
          <s xml:space="preserve">Duo tantum addo, unum &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">Alterum <lb />eſt, me has omnes curvas, ipſumque adeo locum linearem in-<lb />tegrum, nihili pene facere præ invento hoc tuo, quo ſuperfi-<lb />ciei in conoide parabolico rationem ad circulum ſuæ baſeos de-<lb />monſtraſti. </s>
          <s xml:space="preserve">Hanc pro circuli quadratura pulcherrimam ἀ{πα}-<lb />{γ@}{γὴ}ν præfero libens iis omnibus, quas ex loco lineari nec pau-<lb />cas olim deduxi, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quas tecum, ſi ita juſſeris, data occa-<lb />ſione communicabo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Anno autem inſequenti etiam ſuperficies conoidum hyper-<lb />bolicorum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſphæroidum reperi, quomodo ad circulos re-<lb />duci poſſent, conſtructionesque eorum problematum, non <lb />addita tamen demonſtratione, Geometris quibuscum tunc <lb />literarum commercium habebam, in Gallia Paſchalio aliis-<lb />que, in Anglia Walliſio impertii, qui non multo poſt ſua <lb />quoque ſuper his, una cum aliis multis ſubtilibus inventis <lb />in lucem edidit, fecitque ut noſtris demonſtrationibus per-<lb />ficiendis ſuperſederem. </s>
          <s xml:space="preserve">Quoniam vero non inelegantes viſæ <lb />ſunt conſtructiones noſtræ, neque adhuc publice extant, <lb />placet hoc loco illas adſcribere.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Conoidis parabolici ſuperficiei curvæ circulum <lb />æqualem invenire.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">SIt datum conoides cujus ſectio per axem parabola A B C; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0150-02a" corresp="note-0150-02" type="noteAnchor" />
axis ejus B D, vertex B, diameter baſis A C, quæ ſit axi <lb />B D ad angulos rectos. </s>
          <s xml:space="preserve">Et oporteat ſuperficiei portionis cur-<lb />væ invenire circulum æqualem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0150-02" corresp="note-0150-02a" place="margin">TAB. XIII. <lb />Fig. @.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0151" n="103" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Producto axe à parte verticis, ſumatur B E æqualis B D, <lb />
<ptr xml:id="note-0151-01a" corresp="note-0151-01" type="noteAnchor" />
&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">jungatur E A, quæ parabolam A B C in A continget. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Porro ſecetur A D in G, ut ſit A G ad G D ſicut E A ad <lb />A D. </s>
          <s xml:space="preserve">Et utrisque ſimul A E, D G æqualis ſtatuatur recta <lb />H. </s>
          <s xml:space="preserve">Item trienti baſis A C æqualis ſit recta L, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inter H <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">L media proportionalis inveniatur K. </s>
          <s xml:space="preserve">qua tanquam radio <lb />circulus deſcribatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Is æqualis erit ſuperficiei curvæ conoi-<lb />dis A B C. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc ſequitur, ſi fuerit A E dupla A D, ſu-<lb />perficiem conoidis curvam ad circulum baſeos fore ut 14 ad <lb />9. </s>
          <s xml:space="preserve">Si A E tripla A D, ut 13 ad 6. </s>
          <s xml:space="preserve">ſi A E quadrupla A D, <lb />ut 14 ad 5. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque ita ſemper fore ut numerus ad numerum, <lb />ſi A E ad A D ejusmodi rationem habuerit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0151-01" corresp="note-0151-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Sphæroidis oblongi ſuperſiciei circulum æqualem <lb />invenire.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">ESto ſphæroides oblongum cujus axis A B, centrum C, <lb />
<ptr xml:id="note-0151-02a" corresp="note-0151-02" type="noteAnchor" />
ſectio per axem ellipſis A D B E, cujus minor diame-<lb />ter D E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0151-02" corresp="note-0151-02a" place="margin"><hi rend="small caps">TAB. XIII.</hi> <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ponatur D F æqualis C B, ſeu ponatur F alter focorum <lb />ellipſeos A D B E, rectæque F D parallela ducatur B G, <lb />occurrens productæ E D in G. </s>
          <s xml:space="preserve">centroque G, radio G B, <lb />deſcribatur ſuper axe A B arcus circumferentiæ B H A. </s>
          <s xml:space="preserve">In-<lb />terque ſemidiametrum C D &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">rectam utrisque æqualem, ar-<lb />cui A H B &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">diametro D E, media proportionalis ſit recta <lb />K. </s>
          <s xml:space="preserve">Erit hæc radius circuli qui ſuperficiei ſphæroidis A D B E <lb />æqualis ſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Sphæroidis lati ſive compreſſi ſuperficiei circulum <lb />æqualem invenire.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">SIt ſphæroides latum cujus axis A B, centrum C, ſectio <lb />
<ptr xml:id="note-0151-03a" corresp="note-0151-03" type="noteAnchor" />
per axem ellipſis A D B E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0151-03" corresp="note-0151-03a" place="margin"><hi rend="small caps">TAB. XIII</hi>. <lb />Fig. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit rurſus focorum alteruter F, diviſâque bifariam F C <lb />in G, intelligatur parabola A G B quæ baſin habeat axem <lb />A B, verticem vero punctum G. </s>
          <s xml:space="preserve">Sitque inter dimatrum D E, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">rectam curvæ parabolicæ A G B æqualem, media pro-
</s>
          <pb facs="0152" n="104" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
portionalis linea H. </s>
          <s xml:space="preserve">Erit hæc radius circuli qui ſuperficiei <lb />
<ptr xml:id="note-0152-01a" corresp="note-0152-01" type="noteAnchor" />
ſphæroidis propoſiti æqualis ſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0152-01" corresp="note-0152-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLURIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Conoidis hyperbolici ſuperficiei curvæ circulum <lb />æqualem invenire.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">ESto conoides hyperbolicum cujus axis A B, ſectio per <lb />
<ptr xml:id="note-0152-02a" corresp="note-0152-02" type="noteAnchor" />
axem hyperbola C A D, cujus latus tranſverſum E A, <lb />centrum F, latus rectum A G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0152-02" corresp="note-0152-02a" place="margin">TAB. XIV. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sumatur in axe recta A H, æqualis dimidio lateri recto <lb />A G. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ut H F ad A F longitudine ita, ſit A F ad F K <lb />potentiâ. </s>
          <s xml:space="preserve">Et intelligatur vertice K alia hyperbola deſcripta <lb />K L M, eodem axe &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">centro F cum priore, quæque late-<lb />ra rectum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">transverſum illi reciproce proportionalia habeat. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Occurrat autem ipſi producta B C in M, ſitque A L paralle-<lb />la B C. </s>
          <s xml:space="preserve">Erit jam ſicut ſpatium A L M B, tribus rectis lineis <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">curva hyperbolica comprehenſum, ad dimidium quadra-<lb />tum ex B C, ita ſuperficies conoidis curva ad circulum ba-<lb />ſeos ſuæ, cujus diameter C D. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde conſtructio reliqua <lb />facile abſolvetur, poſitâ hyperbolæ quadraturâ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quum igitur conoidis parabolici ſuperficies ad circulum <lb />redigatur, æque ac ſuperficies ſphæræ, ex notis geometriæ <lb />regulis; </s>
          <s xml:space="preserve">in ſuperficie ſphæroidis oblongi, ut idem fiat, po-<lb />nendum eſt arcus circumferentiæ longitudinem æquari poſſe <lb />lineæ rectæ. </s>
          <s xml:space="preserve">Ad ſphæroidis vero lati, itemque ad conoidis <lb />hyperbolici ſuperficiem eadem ratione complanandam, hy-<lb />perbolæ quadratura requiritur. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam parabolicæ lineæ lon-<lb />gitudo, quam in ſphæroide hoc adhibuimus, pendet à qua-<lb />dratura hyperbolæ, ut mox oſtendemus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Verum, quod non indignum animadverſione videtur, in-<lb />venimus absque ulla hyperbolicæ quadraturæ ſuppoſitione, <lb />circulum æqualem conſtrui ſuperficiei utrique ſimul, ſphæ-<lb />roidis lati &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conoidis hyperbolici.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Dato enim ſphæroide quovis lato, poſſe inveniri conoi-<lb />des hyperbolicum, vel contra, dato conoide hyperbolico, <lb />poſſe inveniri ſphæroides latum ejusmodi, ut utriusque ſi-
</s>
          <pb facs="0153" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0153a" />
<ptr xml:id="fig-0153a-01a" corresp="fig-0153a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0153a-02a" corresp="fig-0153a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0153a-03a" corresp="fig-0153a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0153a-04a" corresp="fig-0153a-04" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0153a-05a" corresp="fig-0153a-05" type="figureAnchor" />
<pb facs="0154" />
<pb facs="0155" n="105" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
mul ſuperficiei exhibeatur circulus æqualis. </s>
          <s xml:space="preserve">cujus exemplum <lb />
<ptr xml:id="note-0155-01a" corresp="note-0155-01" type="noteAnchor" />
in caſu uno cæteris ſimpliciore ſufficiet attuliſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0153a-01" corresp="fig-0153a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 104.<lb />TAB. XIII.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">H E M A F K G B D</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0153a-02" corresp="fig-0153a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A F N E G B D</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0153a-03" corresp="fig-0153a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A G D C H E K F B</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0153a-04" corresp="fig-0153a-04a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">E B H X L D C A G D C</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0153a-05" corresp="fig-0153a-05a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A D C G F E B H</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0155-01" corresp="note-0155-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit ſphæroides latum cujus axis S I, ſectio per axem el-<lb />lipſis S T I K; </s>
          <s xml:space="preserve">cujus ellipſis centrum O, axis major T K. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0155-02a" corresp="note-0155-02" type="noteAnchor" />
ponatur autem ellipſis hæc ejusmodi, ut latus transverſum <lb />T K habeat ad latus rectum eam rationem, quam linea ſe-<lb />cundum extremam &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">mediam rationem ſecta, ad partem ſui <lb />majorem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0155-02" corresp="note-0155-02a" place="margin">TAB. XIV. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sumatur B C potentia dupla ad S O, item B A potentia <lb />dupla ad O K. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſint hæ quatuor continue proportionales <lb />B C, B A, B F, B E, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ponatur E P æqualis E A. </s>
          <s xml:space="preserve">In-<lb />telligatur jam conoides hyperbolicum Q F. </s>
          <s xml:space="preserve">N, cujus axis <lb />F P; </s>
          <s xml:space="preserve">axi adjecta, ſive {1/2} latus transverſum F B; </s>
          <s xml:space="preserve">dimidium <lb />latus rectum æquale B C.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hujus conoidis ſuperficies curva, unà cum ſuperficie ſphæ-<lb />roidis S I, æquabitur circulo cujus datus erit radius M L, <lb />qui nempe poſſit quadratum T K cum duplo quadrato S I.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Curvæ parabolicæ æqualem rectam lineam <lb />invenire.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">SIt parabolæ portio A B C, cujus axis B K, baſis A C <lb />
<ptr xml:id="note-0155-03a" corresp="note-0155-03" type="noteAnchor" />
axi ad angulos rectos; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">oporteat curvæ A B C rectam <lb />æqualem invenire.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0155-03" corresp="note-0155-03a" place="margin">TAB. XIV. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Accipiatur baſi dimidiæ A K æqualis recta I E, quæ pro-<lb />ducatur ad H, ut ſit I H æqualis A G, quæ parabolam in <lb />puncto baſis A contingens, cum axe producto convenit in G. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Sit jam portio hyperbolæ D E F, vertice E, centro I de-<lb />ſcriptæ, cujusque diameter ſit E H; </s>
          <s xml:space="preserve">baſis vero D H F or-<lb />dinatim ad diametrum applicata. </s>
          <s xml:space="preserve">Latus rectum pro lubitu <lb />ſumi poteſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi jam ſuper baſi D F intelligatur paral-<lb />lelogrammum conſtitutum D P Q F, quod portioni D E F <lb />æquale ſit; </s>
          <s xml:space="preserve">ejus latus P Q ita ſecabit diametrum hyperbolæ <lb />in R, ut R I ſit æqualis curvæ parabolicæ A B, cujus du-<lb />pla eſt A B C.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Apparet igitur hinc quomodo à quadratura hyperbolæ <lb />pendeat curvæ parabolicæ menſura, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">illa ab hac viciſſim.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0156" n="106" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quæcunque vero problemata ad alterum è duobus hiſce <lb />
<ptr xml:id="note-0156-01a" corresp="note-0156-01" type="noteAnchor" />
reducuntur, quamlibet veræ proximam ſolutionem per nu-<lb />meros accipiunt, logarithmorum admirabili invento. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum <lb />per hos hyperbolæ quadratura, ut olim invenimus, numeris <lb />quam proxime explicetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem regula hujusmodi.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0156-01" corresp="note-0156-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit D A B portio hyperbolæ, cujus aſymptoti C S, C V, <lb />
<ptr xml:id="note-0156-02a" corresp="note-0156-02" type="noteAnchor" />
ductis D E, B V parallelis aſymptoto S C.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0156-02" corresp="note-0156-02a" place="margin">TAB. XV. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Accipiatur differentia logarithmorum qui conveniunt nu-<lb />meris, eandem inter ſe rationem habentibus quam rectæ D E, <lb />B V; </s>
          <s xml:space="preserve">ejusque differentiæ quæratur logarithmus. </s>
          <s xml:space="preserve">Cui adda-<lb />tur logarithmus hic (qui ſemper eſt idem) 0,36221,56887. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Summa erit logarithmus numeri qui ſpatium D E V B A D <lb />deſignabit, tribus rectis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">curva D A B comprehenſi, in <lb />partibus qualium parallelogrammum D E eſt 100000,00000. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Unde porro facile quoque habebitur area portionis D A B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit ex. </s>
          <s xml:space="preserve">gr. </s>
          <s xml:space="preserve">proportio D E ad B V ea quæ 36 ad 5.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />Ab # 1,55630,25008, logar<hi rend="superscript">o</hi>. 36. <lb />auferatur # 0,69897,00043.logar<hi rend="superscript">us</hi>. 5. <lb />Erit # 0,85733,24965.differ.logar<hi rend="superscript">orum</hi>. <lb />Et # 9,93314, 92856.logar<hi rend="superscript">us</hi>.differentiæ. <lb />Cui addatur # 0,36221,56887.logar<hi rend="superscript">us</hi>.ſemper addendus. <lb />Fit # 10,29536,49743. logar<hi rend="superscript">us</hi>. ſpatii D E V B A D. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Habebit hujus logarithmi numerus 11 characteres, quum <lb />characteriſtica ſit 10. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæratur itaque primo numerus pro-<lb />xime minor, conveniens invento logarithmo, qui numerus <lb />eſt 19740. </s>
          <s xml:space="preserve">Deinde ex differentia logarithmi ejusdem, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pro-<lb />xime eum in tabula ſequentis, reliqui characteres eliciantur <lb />81026, ſcribèndi poſt priores, ut fiat 197408, 10260, addi-<lb />to ad ſinem zero, ut efficiatur numerus characterum 11. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt <lb />ergo area ſpatii D E V B A D proxime partium 197408, <lb />10260, qualium partium parallelogrammum D C eſt 100000, <lb />00000.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0157" />
        <pb facs="0157a" />
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 106.<lb />TAB. XIV.<lb />Fig. 2.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">T B M S O I C A F K E L Q P N</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 1.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">E F K L A G H M C B D</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">I G E B P R Q A K C D H F</ab>
        </figure>
        <pb facs="0158" />
        <pb facs="0159" n="107" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO X.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">LIneas curvas exhibere quarum evolutione elli-<lb />pſes &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hyperbolæ deſcribantur, rectasque in-<lb />venire iisdem curvis æquales.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit ellipſis vel hyperbole quælibet A B, cujus axis trans-<lb />
<ptr xml:id="note-0159-02a" corresp="note-0159-02" type="noteAnchor" />
verſus A C; </s>
          <s xml:space="preserve">centrum figuræ D; </s>
          <s xml:space="preserve">latus rectum duplum ipſius <lb />A E. </s>
          <s xml:space="preserve">Et ſumpto in ſectione quovis puncto, ut B, applice-<lb />tur ordinatim ad axem recta B K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad dictum punctum B <lb />tangens ducatur quæ conveniat cum axe in F; </s>
          <s xml:space="preserve">ſitque B G <lb />ipſi F B perpendicularis, axique occurrat in G; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">produ-<lb />catur B G usque ad H, ut B H ad H G habeat rationem <lb />eam quæ componitur ex rationibus G F ad F K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A D <lb />ad D E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0159-02" corresp="note-0159-02a" place="margin">TAB. XV. <lb />Fig. 2. &amp; 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Dico curvam E H M, cujus puncta omnia inveniuntur <lb />eodem modo quo punctum H, eſſe eam cujus evolu-<lb />tione, unà cum recta E A, deſcribetur ſectio A B. </s>
          <s xml:space="preserve">Ipſam <lb />autem B H tangere curvam in H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">eſſe toti H E A æqua-<lb />lem. </s>
          <s xml:space="preserve">Quamobrem, ſi ab H B auferatur E A, reliqua recta <lb />portioni curvæ H E æquabitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Apparet autem, cum cur-<lb />væ puncta quævis indifferenter, certaque ratione invenian-<lb />tur, eſſe eam utrobique ex earum genere, quæ merè geo-<lb />metricæ cenſentur. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">relatio horum omnium puncto-<lb />rum ad puncta axis A C, æquatione aliqua exprimi poterit, <lb />quam æquationem ad ſextam dimenſionem aſcendere invenio; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">minimumque habere terminorum, ſi fuerit A B hyperbola <lb />cujus latera transverſum rectumque æqualia. </s>
          <s xml:space="preserve">Tunc enim du-<lb />cta ex quovis curvæ puncto, ut H, ad axem C A N per-<lb />pendiculari H N; </s>
          <s xml:space="preserve">vocatâque A C, a; </s>
          <s xml:space="preserve">C N, x; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">N H, <lb />y; </s>
          <s xml:space="preserve">erit ſemper cubus ab x x-y y-a a æqualis 27 x x y y a a. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Sed hoc caſu brevius quoque multo, quam prædicta con-<lb />ſtructione, curvæ E H M puncta reperiri poſſunt, ut in ſe-<lb />quentibus oſtendetur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum notandum eſt, in ellipſi ſingulos quadrantes ſin-<lb />gularum linearum evolutione deſcribi; </s>
          <s xml:space="preserve">ſicut quadrans A B L
</s>
          <pb facs="0160" n="108" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
evolutione lineæ A E H M, quadrans C L evolutione ſimi-<lb />
<ptr xml:id="note-0160-01a" corresp="note-0160-01" type="noteAnchor" />
lis huic oppoſitæ C O M. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt enim hæc in ſectione utraque <lb />diverſitas, quod cum principium quidem curvæ E H M, <lb />tam in ellipſi quam in hyperbola, ſit punctum E, ſumpta <lb />A E æquali {1/2} lateris recti; </s>
          <s xml:space="preserve">in hyperbola in infinitum inde <lb />dicta linea extenditur, at in ellipſi finitur in puncto axis <lb />minoris M, ſumpta L M æquali {1/2} lateris recti, ſecundum <lb />quod poſſunt ordinatim applicatæ ad dictum minorem axem. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Namque hos terminos eſſe hujus curvæ, facile apparebit or-<lb />tum ejus conſideranti, quodque in ellipſi eſt ſicut A D ad <lb />D E, ita L M ad M D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0160-01" corresp="note-0160-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Horum autem demonſtrationi non immorabimur, ſed ad <lb />ipſam methodum tradendam pergemus, qua &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hæ curvæ ex <lb />ſectionibus conicis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aliæ innumeræ ex aliis quibuſcun-<lb />que datis inveniuntur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XI.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">DAtâ lineâ curvâ, invenire aliam cujus evolu-<lb />tione illa deſcribatur; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">oſtendere quod ex <lb />unaquaque curva geometrica, alia curva itidem <lb />geometrica exiſtat, cui recta linea æqualis dari <lb />poſſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit curva quæpiam, vel pars ejus, in partem unam infle-<lb />
<ptr xml:id="note-0160-02a" corresp="note-0160-02" type="noteAnchor" />
xa A B F, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">recta K L, ad quam puncta omnia referan-<lb />tur; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">oporteat invenire curvam aliam, ut D E, cujus <lb />evolutione ipſa A B F deſcribatur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0160-02" corresp="note-0160-02a" place="margin">TAB. XV. <lb />Fig. 4. &amp; 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ponatur jam inventa; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam tangentes omnes curvæ <lb />D E, neceſſe eſt occurrere lineæ A B F, ex evolutione de-<lb />ſcriptæ, ad angulos rectos; </s>
          <s xml:space="preserve">patet quoque viciſſim eas quæ <lb />ipſi A B F ad rectos angulos inſiſtunt, ut B D, F E, ta-<lb />cturas evolutam C D E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Intelligantur autem puncta B, F, inter ſe proxima; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi-<lb />quidem à parte A evolutio incipere ponatur, ulteriuſque in-<lb />de diſtet F quam B, etiam contactus E ulterius quam D@di-
</s>
          <pb facs="0161" n="109" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
ſtabit ab A; </s>
          <s xml:space="preserve">interſectio vero rectarum B D, F E, quæ eſt <lb />
<ptr xml:id="note-0161-01a" corresp="note-0161-01" type="noteAnchor" />
G, cadet ultra punctum D in recta B D. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam concurrere <lb />ipſas B D, F E neceſſe eſt, cum curvæ B F ad partem ca-<lb />vam inſiſtant rectis angulis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0161-01" corresp="note-0161-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quanto autem punctum F ipſi B propinquius fuerit, tanto <lb />propius quoque puncta D, G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">E convenire apparet; </s>
          <s xml:space="preserve">ideo-<lb />que, ſi interſtitium B F infinite parvum intelligatur, tria <lb />dicta puncta pro uno eodemque erunt habenda; </s>
          <s xml:space="preserve">ac præterea, <lb />ductâ rectâ B H, quæ curvam in B tangat, eadem quoque <lb />pro tangente in F cenſebitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit B O parallela K L, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />in hanc perpendiculares cadant B K, F L: </s>
          <s xml:space="preserve">ſecetque F L <lb />rectam B O in P, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſint puncta notata M, N, in quibus <lb />rectæ, B D, F E, occurrant ipſi K L. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia igitur ratio <lb />B G ad G M eſt eadem quæ B O ad M N, data hac dabi-<lb />tur &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">illa; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quia recta B M datur magnitudine ac po-<lb />ſitione, dabitur &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">punctum G in producta B M, ſive D <lb />in curva C D E, quia G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">D in unum convenire diximus. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Datur autem ratio B O ad M N, ſimpliciter quidem in <lb />Cycloide, ubi primùm omnium illam inveſtigavimus, inve-<lb />nimuſque duplam; </s>
          <s xml:space="preserve">in aliis vero curvis, quas hactenus exa-<lb />minavimus, per duarum datarum rationum compoſitionem. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Nam quia ratio B O ad M N componitur ex rationibus B O <lb />ad B P, ſive N H ad L H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex B P ſive K L ad M N; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />patet, ſi rationes hæ utræque dentur etiam ex iis compoſi-<lb />tam rationem B O ad M N datum iri. </s>
          <s xml:space="preserve">Illas vero dari in o-<lb />mnibus curvis geometricis, in ſequentibus patebit; </s>
          <s xml:space="preserve">ac proin-<lb />de iis ſemper curvas adſignari poſſe, quarum evolutione de-<lb />ſcribantur, quæque ideo ad rectas lineas ſint reducibiles.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ponatur primò parabola eſſe A B F, cujus vertex A, <lb />
<ptr xml:id="note-0161-02a" corresp="note-0161-02" type="noteAnchor" />
axis A Q. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum igitur lineæ B M, F N, ſint parabolæ ad <lb />angulos rectos; </s>
          <s xml:space="preserve">ductæque ſint ad axem A Q perpendicula-<lb />res B K, F L; </s>
          <s xml:space="preserve">erunt, ex proprietate parabolæ, ſingulæ <lb />M K, N L dimidio lateri recto æquales; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ablata commu-<lb />ni L M, æquales inter ſe K L, M N. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc, quum ratio <lb />B G ad G M componatur ex rationibus N H ad H L, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />K L ad M N, uti dictum fuit, ſitque earum poſterior ratio
</s>
          <pb facs="0162" n="110" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
æqualitatis; </s>
          <s xml:space="preserve">liquet rationem B G ad G M fore eandem quæ N H <lb />
<ptr xml:id="note-0162-01a" corresp="note-0162-01" type="noteAnchor" />
ad H L; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dividendo, B M ad M G, eandem quæ N L <lb />ad L H, ſive M K ad K H; </s>
          <s xml:space="preserve">nam L H, K H pro eadem <lb />habentur, propter propinquitatem punctorum B, F. </s>
          <s xml:space="preserve">Data <lb />autem eſt ratio M K ad K H, dato puncto B; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam <lb />tam M K, quam K H dantur magnitudine; </s>
          <s xml:space="preserve">nam M K <lb />æquatur dimidio lateri recto, K H vero duplæ K A. </s>
          <s xml:space="preserve">Dataque <lb />etiam eſt poſitione &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">magnitudine recta B M. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">M G <lb />data erit, adeoque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">punctum G, ſive D, in curva R D E; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quod nempe invenitur productâ B M uſque in G, ut ſit <lb />B M ad M G ſicut {1/2} lateris recti ad duplam K A.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0161-02" corresp="note-0161-02a" place="margin">TAB. XVI. <lb />Fig. 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0162-01" corresp="note-0162-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Et ſic quidem, adſumptis in parabola A B F aliis quotli-<lb />bet punctis præter B, totidem quoque puncta lineæ R D E, <lb />ſimili ratione, invenientur; </s>
          <s xml:space="preserve">atque hoc ipſo lineam R D E <lb />geometricam eſſe conſtat, unáque proprietas ejus innoteſcit, <lb />ex qua cæteræ deduci poſſunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut ſi inquirere deinde veli-<lb />mus, quanam æquatione exprimatur relatio punctorum <lb />omnium curvæ C D E ad rectam A Q: </s>
          <s xml:space="preserve">ducta in hanc perpen-<lb />diculari D Q, vocatoque latere recto parabolæ A B F, a; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">A K, b; </s>
          <s xml:space="preserve">A Q, x; </s>
          <s xml:space="preserve">Q D, y. </s>
          <s xml:space="preserve">Quoniam ratio B M ad M D, <lb />hoc eſt, K M ad M Q, eſt ea quæ {1/2} a ad 2 b, eſtque ipſa <lb />K M = {1/2} a, erit &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">M Q æqualis 2 b. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem M A = {1/2} <lb />a + b. </s>
          <s xml:space="preserve">ergo A Q ſive x æqualis 3 b + {1/2} a. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde b = {1/3} x <lb />-{1/6} a. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro quoniam, ſicut quadratum M K, hoc eſt, {1/4} a a <lb />ad quadratum K B, hoc eſt, a b, ita qu. </s>
          <s xml:space="preserve">M Q, hoc eſt, <lb />4 b b ad qu. </s>
          <s xml:space="preserve">Q D; </s>
          <s xml:space="preserve">erit qu. </s>
          <s xml:space="preserve">Q D, ſive y y = {16b<hi rend="superscript">3</hi>/4}. </s>
          <s xml:space="preserve">Ubi, ſi in <lb />locum b ſubſtituatur {1/3} x - {1/6}a, quod illi æquale inventum eſt, <lb />fiet y y = 16. </s>
          <s xml:space="preserve">cub. </s>
          <s xml:space="preserve">{1/3} x - {1/6} a diviſis per a. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac proinde {27/16} a y y <lb />= cubo ab x - {1/2} a. </s>
          <s xml:space="preserve">Accipiatur A R in axe parabolæ = {1/2} a; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />eritque R Q = x - {1/2} a. </s>
          <s xml:space="preserve">Curvam igitur C D ejus naturæ eſſe <lb />liquet, ut ſemper cubus lineæ R Q æquetur parallelepipedo, <lb />cujus baſis qu. </s>
          <s xml:space="preserve">Q D, altitudo {27/16} a; </s>
          <s xml:space="preserve">ac proinde ipſam para-<lb />boloidem eſſe, cujus evolutione deſcribi parabolam A B ſu-<lb />pra oſtendimus; </s>
          <s xml:space="preserve">cujus nimirum paraboloidis latus rectum æ-<lb />quetur {27/16} lateris recti parabolæ A B. </s>
          <s xml:space="preserve">tunc enim hujus latus <lb />rectum æquale fit {15/27} lateris recti paraboloidis, quemadmo-<lb />dum ibi fuit deſinitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0163" n="111" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quomodo porro ratio O B ad B P, ſive N H ad H L, <lb />
<ptr xml:id="note-0163-01a" corresp="note-0163-01" type="noteAnchor" />
non tantum cum A B F parabola eſt, ſed etiam alia quæli-<lb />bet curva geometrica, ſemper inveniri poſſit manifeſtum eſt. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quoniam tantum recta F H ducenda eſt, quæ curvam in <lb />
<ptr xml:id="note-0163-02a" corresp="note-0163-02" type="noteAnchor" />
adſumpto puncto F tangat, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">F N ipſi F H perpendicu-<lb />laris: </s>
          <s xml:space="preserve">unde N H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">H L datæ erunt, ac proinde ratio quo-<lb />que earum data.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0163-01" corresp="note-0163-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0163-02" corresp="note-0163-02a" place="margin">TAB. XV. <lb />Fig. 4. &amp; 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">At non æque liquet quo pacto ratio K L ad M N innoteſcat, <lb />quam tamen ſemper quoque reperiri poſſe ſic oſten-demus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint rectæ K T, L V, perpendiculares ſuper K L, ſit-<lb />que K T æqualis K M, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">L V æqualis L N, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ducatur <lb />V X parallela L N, quæ occurrat ipſi K T in X. </s>
          <s xml:space="preserve">Quo-<lb />niam ergo ſemper eadem eſt differentia duarum L K, N M, <lb />quæ duarum L N, K M, hoc eſt, quæ duarum L V, K T; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">eſt autem differentiæ ipſarum L V, K T æqualis X T, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />X V ipſi L K; </s>
          <s xml:space="preserve">erit proinde N M æqualis duabus ſimul <lb />V X, X T, vel ei quo V X ipſam X T ſuperat. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque <lb />adeo, ſi data fuerit ratio V X ad X T, data quoque erit <lb />ratio V X ad utramque ſimul V X, X T, vel ad exceſſum V X <lb />ſupra X T, hoc eſt, data erit ratio V X ſive L K ad N M.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sciendum eſt autem, quoniam K T ipſi K M, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">L V <lb />ipſi L N, æquales ſumptæ ſunt, locum punctorum T, V, <lb />fore lineam quandam vel rectam vel curvam datam, ut mox <lb />oſtendetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Et ſiquidem ſit linea recta; </s>
          <s xml:space="preserve">ut contingit ſi A B F <lb />coni ſectio fuerit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K L axis ejus; </s>
          <s xml:space="preserve">conſtat rationem V X <lb />ad X T datam fore, data poſitione ipſius lineæ V T, quæ <lb />locus eſt puuctorum V, T; </s>
          <s xml:space="preserve">ſemperque eandem tunc haberi <lb />dictam rationem, qualecunque fuerit intervallum K L.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">At ſi locus alia linea curva fuerit, diverſa erit ratio V X <lb />ad X T, prout majus minuſve fuerit intervallum K L. </s>
          <s xml:space="preserve">In-<lb />quirendum eſt autem quænam futura ſit iſta ratio, cum K L <lb />infinite parvum imaginamur, quoniam &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">puncta B, F, pro-<lb />xima invicem poſuimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiter itaque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">puncta V, T, <lb />lineæ curvæ minimam particulam intercipere intelligendum <lb />eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">unde recta V T, cum ea quæ in T curvam contingit, <lb />coincidet. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit ergo tangens illa T Y; </s>
          <s xml:space="preserve">poteſt enim duci quo-
</s>
          <pb facs="0164" n="112" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
niam curva, ad quam ſunt puncta T, V, geometrica eſt. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0164-01a" corresp="note-0164-01" type="noteAnchor" />
Ratio igitur Y K ad K T data erit, adeoque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">V X ad <lb />X T. </s>
          <s xml:space="preserve">ex qua etiam rationem L K ad N M dari oſtendimus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0164-01" corresp="note-0164-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quænam vero ſit linea ad quam ſunt puncta T, V, in-<lb />venitur ponendo certum punctum S in recta K L, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">vocan-<lb />do S K, x; </s>
          <s xml:space="preserve">K T, y. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam quia data eſt curva A B F, <lb />eique B M ad angulos rectos ducta, invenietur inde quanti-<lb />tas lineæ K M, per methodum tangentium à Carteſio traditam, <lb />quæ ipſi K T, ſive y æquabitur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex ea æquatione, natura <lb />curvæ T V innoteſcet, ad quam deinde tangens ducenda <lb />eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed clariora omnia fient ſequenti exemplo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit A B F paraboloides illa, cui ſuperius rectam æqua-<lb />
<ptr xml:id="note-0164-02a" corresp="note-0164-02" type="noteAnchor" />
lem invenimus; </s>
          <s xml:space="preserve">in qua nempe cubi perpendicularium in <lb />rectam S K, ſint inter ſe ſicut quadrata ex ipſa S K abſciſ-<lb />ſarum. </s>
          <s xml:space="preserve">Et oporteat invenire curvam C D E cujus evolu-<lb />tione paraboloides S B F deſcribatur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0164-02" corresp="note-0164-02a" place="margin">TAB. XVI. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hic primum ratio B O ad B P facile invenitur, quia <lb />tangentem paraboloidis in puncto B duci ſcimus, ſumpta S H <lb />æquali {1/2} S K. </s>
          <s xml:space="preserve">Cui tangenti cum B M ad angulos rectos in-<lb />ſiſtat, dantur jam lineæ M H, H K, ac proinde earum in-<lb />ter ſe ratio, quæ eſt eadem quæ O B ad B P.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut autem ratio B P, ſive K L ad M N innoteſcat, po-<lb />nantur ad K L perpendiculares rectæ K T, L V, æquales <lb />ſingulis K M, L N, ſitque V X parallela L K. </s>
          <s xml:space="preserve">Jam quia <lb />ex duabus ſimul K L, L N, auferendo K M, relinquitur <lb />M N <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, auferendo ex duabus X V, V L, ſive</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve"> <lb />
<ptr xml:id="note-0164-03a" corresp="note-0164-03" type="noteAnchor" />
</s>
          <pb facs="0165" />
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0165a" />
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="fig-0165a-01a" corresp="fig-0165a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0165a-02a" corresp="fig-0165a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0165a-03a" corresp="fig-0165a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0165a-04a" corresp="fig-0165a-04" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0165a-05a" corresp="fig-0165a-05" type="figureAnchor" />
<pb facs="0166" />
<pb facs="0167" n="113" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
X V, X K, ipſam K T; </s>
          <s xml:space="preserve">hinc autem relinqui apparet V X <lb />
<ptr xml:id="note-0167-01a" corresp="note-0167-01" type="noteAnchor" />
&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">X T: </s>
          <s xml:space="preserve">erunt igitur hæ duæ V X, X T ipſi M N æqua-<lb />les, ac proinde ratio K L ad M N eadem quæ V X ad <lb />duas ſimul V X, X T. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut autem hæc ratio innoteſcat cum <lb />intervallum K L eſt minimum; </s>
          <s xml:space="preserve">oportet ſecundum prædicta <lb />inquirere quis ſit locus, ſive linea ad quam ſunt puncta <lb />T, V. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ut fiat ſit latus rectum paraboloidis A B F = a; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">S K = x; </s>
          <s xml:space="preserve">K T = y.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0164-03" corresp="note-0164-03a" n="*" anchored="true" place="bottom">In Exemplari ſuo ad marginem ſcripſit Auctor. ſupponitur hic rectam L N <lb />majorem eſſe quam K M, quod melius fuerat antea probari, etſi verum eſt. <lb />Demonſtratio autem haud difficilis eſt, ſit abſciſſa S K = x; perpendicularis K B <lb />= u; Tatus rectum paraboloidis = a. Quia S H = {1/2} SK, eſt H K = {3/2} S K <lb />({3/2}x). Propter angulum rectum H B M, triangula rectangula H B K, K B M <lb />ſimilia ſunt, &amp; H K ({3/2}x), K B (u), K M, ſunt in continua proportione; ergo <lb />K M = {2uu/3x}, cujus quadratum eſt {4u<hi rend="superscript">4.</hi>/9xx} = {4au<hi rend="superscript">4.</hi>/9axx}; ſed ut notavit auctor ex natu-<lb />ra Paraboloidis A B F, u<hi rend="superscript">3</hi> = axx; ergo quadratum lineæ K M = {4au<hi rend="superscript">4</hi>/9axx} = {4au<hi rend="superscript">4</hi>/9u<hi rend="superscript">3</hi>} = <lb />{4/9} a u unde ſequitur ipſam K M, augeri ſi creſcat B K (u). Cum autem L F exce-<lb />dat B K, L N ſuperabit K M, quod demonſtrandum erat.</note>
              <figure xml:id="fig-0165a-01" corresp="fig-0165a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 112.<lb />TAB. XV.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">S D A B C E V</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0165a-02" corresp="fig-0165a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">F A E B K G H N L D M O C</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0165a-03" corresp="fig-0165a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">C D F A B K E G N H</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0165a-04" corresp="fig-0165a-04a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">S M A N B K X T P L F V O C Y D E G H</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0165a-05" corresp="fig-0165a-05a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">Y H A S B K T X F L V P O M N C D G E</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0167-01" corresp="note-0167-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO</hi>-<lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quia igitur proportionales ſunt K H, K B, K M, eſt-<lb />que H K = {1/2} x: </s>
          <s xml:space="preserve">K B ex natura paraboloidis æqualis R. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">cub. </s>
          <s xml:space="preserve">a x x: </s>
          <s xml:space="preserve">fiet K M, hoc eſt K T = {2/3} R. </s>
          <s xml:space="preserve">cub. </s>
          <s xml:space="preserve">a a x = y, <lb />ac proinde {8/27} a a x = y<hi rend="superscript">3</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde patet locum punctorum T, <lb />V, eſſe paraboloidem illam, quam cubicam vocant geome-<lb />træ. </s>
          <s xml:space="preserve">Cui proinde ad T tangens ducetur, ſumptâ S Y duplâ <lb />ipſius S K, junctâque Y T. </s>
          <s xml:space="preserve">Et jam quidem ratio V X ad <lb />duas ſimul V X, X T, quam diximus eandem eſſe ac K L <lb />ad M N, erit ea quæ Y K ad utramque ſimul Y K, K T. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Hæc autem ratio data eſt, ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ratio K L ad M N. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">rationem O B ad P B datam eſſe oſtenſum eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo, <lb />cum ex duabus hiſce componatur ratio B D ad D M, ut ſu-<lb />pra patuit, dabitur &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hæc; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dividendo, ratio B M ad <lb />M D; </s>
          <s xml:space="preserve">adeoque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">punctum D in curva D E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ad conſtructionem autem breviſſimam hoc pacto hic per-<lb />veniemus. </s>
          <s xml:space="preserve">K T ſive K M dicta fuit y. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque M H erit y <lb />+ {3/2} x. </s>
          <s xml:space="preserve">Et M H ad H K, ſive O B ad B P, ut y + {3/2} x <lb />ad {3/2} x. </s>
          <s xml:space="preserve">ſive, ſumptis omnium duplis, ut 2 y + 3 x ad 3 x. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Deinde quia Y K = 3 x, erit Y K ad Y K + K T, ſi-<lb />ve per prædicta, K L ad M N, ut 3 x ad 3 x + y. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui <lb />ex rationibus O B ad B P, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K L ad M N, componi di-<lb />ximus rationem B D ad D M. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo ratio B D ad D M erit <lb />compoſita ex rationibus 2 y + 3 x ad 3 x, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">3 x ad 3 x <lb />+ y; </s>
          <s xml:space="preserve">ideoque erit ea quæ 2 y + 3 x ad 3 x + y. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">divi-<lb />dendo, ratio B M ad M D, eadem quæ y ad 3 x + y.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit S Z perpendicularis ad S K, eique occurrat M B pro-<lb />ducta in Z. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia ergo ratio B M ad M D inventa eſt ea quæ <lb />y ad y + 3 x, hoc eſt quæ M K ad M K + 3 K S. </s>
          <s xml:space="preserve">Sicut au-
</s>
          <pb facs="0168" n="114" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
tem M K ad M K + 3 K S, ita M B ad M B + 3 B Z: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0168-01a" corresp="note-0168-01" type="noteAnchor" />
erit proinde M B ad M D ut M B ad M B + 3 B Z. </s>
          <s xml:space="preserve">Un-<lb />de liquet M D æqualem ſumendam ipſi M B + 3 B Z. </s>
          <s xml:space="preserve">At-<lb />que ita quotlibet puncta curvæ C D E invenire licebit. </s>
          <s xml:space="preserve">Cu-<lb />jus curvæ portio quælibet ut D S, rectæ D B, quæ para-<lb />boloidi S A B ad angulos rectos occurrit, æqualis erit. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Conſtat autem geometricam eſſe, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi velimus, poſſumus <lb />æquatione aliqua relationem exprimere punctorum omnium <lb />ipſius ad puncta axis S K.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0168-01" corresp="note-0168-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUMCUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Simili modo autem, ſi inquiramus in paraboloide illa ſive <lb />
<ptr xml:id="note-0168-02a" corresp="note-0168-02" type="noteAnchor" />
parabola cubica, in qua cubi ordinatim applicatarum ad <lb />axem, ſunt inter ſe ſicut portiones axis abſciſſæ, inveniemus <lb />curvam cujus evolutione deſcribitur, quæque proinde rectæ <lb />lineæ æquari poterit, nihilo difficiliori conſtructione per pun-<lb />cta determinari. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam ſi fuerit illa S A B; </s>
          <s xml:space="preserve">axis S M; </s>
          <s xml:space="preserve">(di-<lb />citur autem improprie axis in hac curva, cum forma ejus ſit <lb />ejusmodi, ut ductâ S Z, quæ ſecet S M ad angulos rectos, <lb />ea portiones ſimiles curvæ habeat ad partes oppoſitas;) </s>
          <s xml:space="preserve">aga-<lb />rur per punctum quodlibet B, in paraboloide ſumptum, re-<lb />cta B D, quæ curvam ad angulos rectos ſecet, axique ejus <lb />occurrat in M, rectæ vero S Z in Z. </s>
          <s xml:space="preserve">Deinde ſumatur B D <lb />æqualis dimidiæ B M, unà cum ſesquialtera B Z. </s>
          <s xml:space="preserve">Eritque <lb />D unum è punctis curvæ quæſitæ R D vel R I, cujus evo-<lb />lutione, juncta tamen recta quadam R A, deſcribetur para-<lb />boloides S A B. </s>
          <s xml:space="preserve">Sunt autem hic, quod notatu dignum eſt, <lb />quodque in aliis etiam nonnullis harum paraboloidum con-<lb />tingit, duæ evolutiones in partes contrarias, quarum utra-<lb />que à puncto certo A initium capit; </s>
          <s xml:space="preserve">ita ut evolutione ipſius <lb />A R D, in infinitum porro continuatæ, deſcribatur para-<lb />boloidis pars infinita A B F; </s>
          <s xml:space="preserve">evolutione autem totius A R I, <lb />ſimiliter in infinitum extenſæ, tantum particula A S. </s>
          <s xml:space="preserve">Pun-<lb />ctum autem A definitur, ſumptâ S P quæ ſit ad latus re-<lb />ctum paraboloidis, ſicut unitas ad radicem quadrato-qua-<lb />draticam numeri 91125, (is cubus eſt ex 45) applicatâque <lb />ordinatim P A. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde porro punctum R, confinium dua-<lb />rum curvarum R D, R I, invenitur ſicut cætera omnia ha-
</s>
          <pb facs="0169" />
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0169a" />
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="fig-0169a-01a" corresp="fig-0169a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0169a-02a" corresp="fig-0169a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0169a-03a" corresp="fig-0169a-03" type="figureAnchor" />
<pb facs="0170" />
<pb facs="0171" n="115" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
rum curvarum, hoc eſt, ſicut punctum D modo inventum <lb />
<ptr xml:id="note-0171-01a" corresp="note-0171-01" type="noteAnchor" />
fuit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0168-02" corresp="note-0168-02a" place="margin">TAB. XVII. <lb />Fig. 1.</note>
              <figure xml:id="fig-0169a-01" corresp="fig-0169a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 114.<lb />TAB. XVI.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">M F E A K G N H B D C</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0169a-02" corresp="fig-0169a-02a">
                <head xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">H A K B R P F L O M N D Q G E</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0169a-03" corresp="fig-0169a-03a">
                <head xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">Y H A S Z X T K B V L P F O C M N D G E</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0171-01" corresp="note-0171-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO</hi>-<lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Denique, quæcunque fuerit ex paraboloidum genere cur-<lb />va S A B, ſemper æque facile curvam aliam, cujus evolu-<lb />tione ipſa deſcribatur, quæque propterea rectæ adæquari <lb />poſſit, per puncta inveniri comperimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque adeo con-<lb />ſtructionem univerſalem ſequenti tabella exhibemus; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ <lb />quousque libuerit extendi poterit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb /># a x = y<hi rend="superscript">2</hi> # # B M + 2 B Z <lb /># a<hi rend="superscript">2</hi> x = y<hi rend="superscript">3</hi> # # {1/2} B M + {3/2} B Z <lb />Si # a x<hi rend="superscript">2</hi> = y<hi rend="superscript">3</hi> # Erit # 2 B M + 3 B Z # = # B D. <lb /># a x<hi rend="superscript">3</hi> = y<hi rend="superscript">4</hi> # # 3 B M + 4 B Z <lb /># a<hi rend="superscript">3</hi> x = y<hi rend="superscript">4</hi> # # {1/3} B M + {4/3} B Z <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit S B parabola, vel paraboloidum aliqua, cujus vertex <lb />
<ptr xml:id="note-0171-03a" corresp="note-0171-03" type="noteAnchor" />
S; </s>
          <s xml:space="preserve">recta S K vel axis, vel axi perpendicularis, ad quam re-<lb />feruntur æquatione puncta paraboloidis; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſa quidem S K <lb />ſemper ad partem cavam ducta intelligitur; </s>
          <s xml:space="preserve">cui perpendicu-<lb />laris S Z. </s>
          <s xml:space="preserve">Ponendo jam S K = x; </s>
          <s xml:space="preserve">B K = y, quæ à pun-<lb />cto quovis curvæ perpendicularis eſt ipſi S K; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">latere re-<lb />cto curvæ = a; </s>
          <s xml:space="preserve">prior pars tabellæ, quæ ad ſiniſtram eſt, <lb />naturam ſingularum paraboloidum ſingulis æquationibus ex-<lb />plicat. </s>
          <s xml:space="preserve">Quibus reſpondent in parte dextra quantitates lineæ <lb />B D, quæ ſi curvæ S B inſiſtat ad angulos rectos, exhibi-<lb />tura ſit punctum D in curva quæſita C D. </s>
          <s xml:space="preserve">Exempli gratia, <lb />ſi S B eſt parabola quæ ex coni ſectione fit, ei ſcimus con-<lb />venire æquationem tabellæ primam, a x = y<hi rend="superscript">2</hi>; </s>
          <s xml:space="preserve">cui reſpon-<lb />det ab altera parte B M + 2 B Z = B D. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde longitudo <lb />lineæ B D cognoſcitur, adeoque inventio quotlibet puncto-<lb />rum curvæ C D. </s>
          <s xml:space="preserve">Quam quidem, hoc caſu, paraboloidem <lb />eſſe ſupra demonſtratum fuit, eam nempe, cujus æquatio <lb />tertia eſt hujus tabellæ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0171-03" corresp="note-0171-03a" place="margin">TAB XVII. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Conſtruitur autem tabella hoc pacto, ut B M ſumatur <lb />multiplex ſecundum numerum qui eſt exponens poteſtatis x <lb />in æquatione; </s>
          <s xml:space="preserve">B Z vero, multiplex ſecundum exponentem <lb />poteſtatis y; </s>
          <s xml:space="preserve">ex his autem utrisque compoſitæ accipiatur <lb />pars denominata ab exponente poteſtatis a.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0172" n="116" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Præter haſce autem paraboloides lineas, alias item inve-<lb />
<ptr xml:id="note-0172-01a" corresp="note-0172-01" type="noteAnchor" />
nimus, à quibus, non abſimili conſtructione, deducuntur <lb />curvæ rectis comparabiles. </s>
          <s xml:space="preserve">Aſſimilantur autem hyperbolis, <lb />eo quod aſymptotos ſuas habent, ſed tantum angulum re-<lb />ctum conſtituentes. </s>
          <s xml:space="preserve">Et harum primam quidem ſtatuimus hy-<lb />perbolam ipſam, quæ eſt è coni ſectione.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0172-01" corresp="note-0172-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUM CUR-</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO</hi>-<lb /><hi rend="small caps">NE</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Reliquarum vero naturam ut explicemus; </s>
          <s xml:space="preserve">ſunto P S, S K, <lb />
<ptr xml:id="note-0172-02a" corresp="note-0172-02" type="noteAnchor" />
aſymptoti curvæ A B, rectum angulum comprehendentes, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à curvæ puncto quolibet B ducatur B K parallela P S, <lb />ſitque S K = x; </s>
          <s xml:space="preserve">K B = y. </s>
          <s xml:space="preserve">Si igitur hyperbola ſit A B, <lb />ſcimus rectangulum linearum S K, K B, hoc eſt, rectan-<lb />gulum x y ſemper eidem quadrato æquale eſſe, quod voce-<lb />tur a a.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0172-02" corresp="note-0172-02a" place="margin">TAB. XVII. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Proxima vero hyperboloidum erit, in quaſolidum ex qua-<lb />drato lineæ S K, in altitudinem K B ductum, hoc eſt, ſo-<lb />lidum x x y, cubo certo æquabitur, qui vocetur a<hi rend="superscript">3</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque <lb />ita innumeræ aliæ hujus generis hyperboloides exiſtunt, qua-<lb />rum proprietatem ſequens tabella fingulis æquationibus ex-<lb />hibet, ſimulque rationem conſtruendi curvam D C, cujus <lb />evolutione quæque generetur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb /># x y = a<hi rend="superscript">2</hi> # # {1/2} B M + {1/2} B Z <lb /># x<hi rend="superscript">2</hi> y = a<hi rend="superscript">3</hi> # # {2/3} B M + {1/3} B Z <lb />Si # x y<hi rend="superscript">2</hi> = a<hi rend="superscript">3</hi> # Erit # {1/3} B M + {2/3} B Z # = B D <lb /># x<hi rend="superscript">3</hi> y = a<hi rend="superscript">4</hi> # # {3/4} B M + {1/4} B Z <lb /># x y<hi rend="superscript">3</hi> = a<hi rend="superscript">4</hi> # # {1/4} B M + {3/4} B Z <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Recta D B M Z curvam A B, ut antea quoque, ſecat <lb />ad angulos rectos, occurritque aſymptotis S K, S P, in M <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Z. </s>
          <s xml:space="preserve">Si igitur exempli gratia hyperbola fuerit A B, cujus <lb />æquatio eſt x y = a<hi rend="superscript">2</hi>, ſumetur B D = {1/2} B M + {1/2} B Z, <lb />quemadmodum tabella præcipit. </s>
          <s xml:space="preserve">Eritque punctum Din cur-<lb />va D C quæſita, cujus alia quotlibet puncta ſic inveniri po-<lb />terunt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">portio ejus quælibet rectæ lineæ adæquari. </s>
          <s xml:space="preserve">Et <lb />hæc quidem eadem illa eſt curva, cujus relationem ad axem <lb />hyperbolæ ſuperius æquatione expreſſimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Conſtructio au-<lb />tem tabellæ hujus plane eadem eſt quæ ſuperioris.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum, quoniam tum ad harum curvarum, tum ad ea-
</s>
          <pb facs="0173" n="117" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
rum quæ ex paraboloidibus naſcuntur conſtructionem, du-<lb />
<ptr xml:id="note-0173-01a" corresp="note-0173-01" type="noteAnchor" />
cendæ ſunt lineæ D B Z, quæ ad datum punctum B ſecent <lb />curvas A B, ſive ipſarum tangentes B H, ad angulos re-<lb />ctos; </s>
          <s xml:space="preserve">dicemus in univerſum quomodo hæ tangentes inve-<lb />niantur. </s>
          <s xml:space="preserve">In æquatione itaque, quæ cujusque curvæ naturam <lb />explicat, quales æquationes duabus tabellis præcedentibus <lb />exponuntur, conſiderare oportet quæ ſint exponentes pote-<lb />ſtatum x &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">y, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">facere ut, ſicut exponens poteſtatis x ad <lb />exponentem poteſtatis y, ita ſit S K ad K H. </s>
          <s xml:space="preserve">Juncta enim <lb />H B curvam in B continget. </s>
          <s xml:space="preserve">Velut in tertia hyperboloide, <lb />cujus æquatio eſt x y<hi rend="superscript">2</hi> = a<hi rend="superscript">3</hi>: </s>
          <s xml:space="preserve">quia exponens poteſtatis x eſt <lb />1, poteſtatis autem y exponens 2; </s>
          <s xml:space="preserve">oportet eſſe ut 1 ad 2 ita <lb />S K ad K H. </s>
          <s xml:space="preserve">Horum autem demonſtrationem noverunt <lb />analyticæ artis periti, qui jam pridem omnes has lineas con-<lb />templari cœperunt; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">non ſolum paraboloidum iſtarum, <lb />ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſpatiorum quorundam infinitorum, inter hyperboloi-<lb />des &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aſymptotos interjectorum, plana ſolidaque dimenſi <lb />ſunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod quidem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">nos, facili atque univerſali metho-<lb />do, expedire poſſemus, ex ſola tangentium proprietate ſum-<lb />pta demonſtratione. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed illa non ſunt hujus loci.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0173-01" corresp="note-0173-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De linea-</hi> <lb /><hi rend="small caps">RUMCUR.</hi> <lb /><hi rend="small caps">VARUM</hi> <lb /><hi rend="small caps">EVOLUTIO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">NE.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0173-01" />
          <label>0173-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">HOROLOGII OSCILLATORII <lb />PARS QUARTA.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">De centro Oſcillationis.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">CEntrorum Oſcillationis, ſeu Agitationis, inveſtigatio-<lb />nem olim mihi, fere adhuc puero, aliiſque multis, do-<lb />ctiſſimus Merſennus propoſuit, celebre admodum inter illius <lb />temporis Geometras problema, prout ex litteris ejus ad me <lb />datis colligo, nec non ex Carteſii haud pridem editis, qui-<lb />bus ad Merſennianas ſuper his rebus reſponſum continetur. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Poſtulabat autem centra illa ut invenirem in circuli ſectori-
</s>
          <pb facs="0174" n="118" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
bus, tam ab angulo quam à medio arcu ſuſpenſis, atque in <lb />
<ptr xml:id="note-0174-01a" corresp="note-0174-01" type="noteAnchor" />
latus agitatis, item in circuli ſegmentis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in triangulis, <lb />nunc ex vertice, nunc ex media baſi pendentibus. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod eo <lb />redit, ut pendulum ſimplex, hoc eſt, pondus filo appenſum <lb />reperiatur ea longitudine, ut oſcillationes faciat temporum <lb />eorundem ac figuræ iſtæ, uti dictum eſt, ſuſpenſæ. </s>
          <s xml:space="preserve">Simul <lb />vero pretium operæ, ſi forte quæſitis ſatisfeciſſem, magnum <lb />ſane &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">invidioſum pollicebatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed a nemine id quod deſi-<lb />derabat tunc obtinuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam me quod attinet, cum nihil re-<lb />perirem quo vel primus aditus ad contemplationem eam pa-<lb />teſceret; </s>
          <s xml:space="preserve">velut à limine repulſus, longiori inveſtigatione tunc <lb />quidem abſtinui. </s>
          <s xml:space="preserve">Qui vero rem ſeſe confeciſſe ſperabant viri <lb />inſignes, Carteſius, Honoratus Fabrius, aliique, nequaquam <lb />ſcopum attigerunt, niſi in paucis quibuſdam facilioribus, <lb />ſed quorum tamen demonſtrationem nullam idoneam, ut mi-<lb />hi videtur, attulerunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Idque comparatione eorum quæ hic <lb />trademus manifeſtum fore ſpero, ſi quis forte quæ ab illis <lb />tradita ſunt, cum noſtris hiſce contulerit; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ quidem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />certioribus principiis demonſtrata arbitror, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">experimentis <lb />prorſus convenientia reperi. </s>
          <s xml:space="preserve">Occaſio vero ad hæc denuo ten-<lb />tanda, ex pendulorum automati noſtri temperandorum ratio-<lb />ne oblata eſt, dum pondus mobile, præter id quod in imo <lb />eſt, illis applico, ut in deſcriptione horologii fuit explica-<lb />tum. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc melioribus auſpiciis atque à prima origine rem <lb />exorſus, tandem difficultates omnes ſuperavi, nec tantum <lb />problematum Merſennianorum ſolutionem, ſed alia quoque <lb />illis difficiliora reperi, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">viam denique, qua in lineis, ſu-<lb />perficiebus, ſolidiſque corporibus certa ratione centrum illud <lb />inveſtigare liceret. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde quidem, præter voluptatem inve-<lb />niendi quæ multum ab aliis quæſita fuerant, cognoſcendique <lb />in his rebus naturæ leges decretaque, utilitatem quoque <lb />eam cepi, cujus gratia primo animum ad hæc applicueram, <lb />reperta illa horologii temperandi ratione facili &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">expedita. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Acceſſit autem hoc quoque, quod pluris faciendum arbitror, <lb />ut certæ, ſæculiſque omnibus duraturæ, menſuræ defini-<lb />tionem abſolutiſſimam per hæc tradere poſſem; </s>
          <s xml:space="preserve">qualis eſt ea <lb />quæ ad finem horum adjecta reperietur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0174-01" corresp="note-0174-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0175" n="119" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">DEFINITIONES.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">Decentro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">I.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">PEndulum dicatur figura quælibet gravitate præ-<lb />dita, ſive linea fuerit, ſive ſuperficies, ſive ſo-<lb />lidum, ita ſuſpenſa ut circa punctum aliquod, vel <lb />axem potius, qui plano horizontis parallelus intel-<lb />ligitur, motum reciprocum vi gravitatis ſuæ con-<lb />tinuare poſſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">II.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Axis ille horizontis plano parallelus, circa quem <lb />penduli motus fieri intelligitur, dicatur axis Oſcil-<lb />cillationis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">III.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Pendulum ſimplex dicatur quod filo vel linea in-<lb />flexili, gravitatis experte, conſtare intelligitur, <lb />ima ſui parte pondus affixum gerente; </s>
          <s xml:space="preserve">cujus pon-<lb />deris gravitas, velut in unum punctum collecta, <lb />cenſenda eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">IV.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Pendulum verò compoſitum, quod pluribus pon-<lb />deribus conſtat, immutabiles diſtantias ſervantibus, <lb />tum inter ſe, tum ab axe Oſcillationis. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc figura <lb />quælibet ſuſpenſa, ac gravitate prædita, pendu-<lb />lum compoſitum dici poteſt, quatenus cogitatu in <lb />partes quotlibet eſt diviſibilis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">V.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Pendula iſochrona vocentur, quorum Oſcillatio-
</s>
          <pb facs="0176" n="120" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
nes, per arcus ſimiles, æqualibus temporibus per-<lb />
<ptr xml:id="note-0176-01a" corresp="note-0176-01" type="noteAnchor" />
aguntur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0176-01" corresp="note-0176-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Decentro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Planum Oſcillationis dicatur illud, quod per cen-<lb />trum gravitatis figuræ ſuſpenſæ duci intelligitur, <lb />ad axem oſcillationis rectum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Linea centri, recta quæ per centrum gravitatis <lb />figuræ ducitur, ad axem oſcillationis perpendicula-<lb />ris.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Linea perpendiculi, recta in plano oſcillationis, <lb />ducta ab axe oſcillationis, ad horizontis planum per-<lb />pendicularis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">IX.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Centrum oſcillationis vel agitationis figuræ cu-<lb />juslibet, dicatur punctum in linea centri, tantum <lb />ab axe oſcillationis diſtans, quanta eſt longitudo <lb />penduli ſimplicis quod figuræ iſochronum ſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">X.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Axis gravitatis, linea quævis recta, per cen-<lb />trum gravitatis figuræ tranſiens.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">XI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Figura plana, vel linea in plano ſita, in pla-<lb />num agitari dicatur, cum axis oſcillationis in eo-<lb />dem cum figura lineave eſt plano.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0177" n="121" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">XII.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">Decentro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Eædem vero in latus agitari dicantur, cum axis <lb />oſcillationis ad figuræ lineæve planum rectus eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">XIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Quando pondera in rectas lineas duci dicentur, <lb />id ita eſt intelligendum, ac ſi numeri lineæve, <lb />quantitates ponderum rationemque inter ſemutuam <lb />exprimentes, ita ducantur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">HYPOTHESES.</head>
        <head xml:space="preserve">I.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI pondera quotlibet, vi gravitatis ſuæ, moveri <lb />incipiant; </s>
          <s xml:space="preserve">non poſſe centrum gravitatis ex ipſis <lb />compoſitæ altius, quam ubi incipiente motu repe-<lb />riebatur, aſcendere.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Altitudo autem in his ſecundum diſtantiam à plano hori-<lb />zontali conſideratur, graviaque ponuntur ad hoc planum, <lb />ſecundum rectas ipſi perpendiculares, deſcendere conari. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quod idem ab omnibus, qui de centro gravitatis egerunt, <lb />vel ponitur expreſſe, vel à legentibus ſupplendum eſt, cum abs-<lb />que eo centri gravitatis conſideratio locum non habeat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ipſa vero hypotheſis noſtra quominus ſcrupulum moveat, <lb />nihil aliud ſibi velle eam oſtendemus, quam quod nemo un-<lb />quam negavit, gravia nempe ſurſum non ferri. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam primo, <lb />ſi unum quodpiam corpus grave proponamus, illud vi gravi-<lb />tatis ſuæ altius aſcendere non poſſe extra dubium eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">aſcen-<lb />dere autem tunc intelligitur ſcilicet, cum ejus centrum gra-<lb />vitatis aſcendit. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">idem de quotlibet ponderibus, in-<lb />ter ſe per lineas inflexiles conjunctis, concedi neceſſe eſt, <lb />quoniam nihil vetat ipſa tanquam unum aliquod conſiderari.</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0178" n="122" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
Itaque neque horum commune gravitatis centrum ultro aſcen-<lb />
<ptr xml:id="note-0178-01a" corresp="note-0178-01" type="noteAnchor" />
dere poterit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0178-01" corresp="note-0178-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Decentro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi jam pondera quotlibet non inter fe connexa po-<lb />nantur, illorum quoque aliquod commune centrum gravita-<lb />tis eſſe ſcimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Cujus quidem centri quanta erit altitudo, <lb />tantam ajo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">gravitatis ex omnibus compoſitæ altitudinem <lb />cenſeri debere; </s>
          <s xml:space="preserve">ſiquidem omnia ad eandem illam centri gra-<lb />vitatis altitudinem deduci poſſunt, nullâ accerſitâ po-<lb />tentiâ quam quæ ipſis ponderibus ineſt, ſed tantum lineis <lb />inflexilibus ea pro lubitu conjungendo, ac circa gravitatis <lb />centrum movendo; </s>
          <s xml:space="preserve">ad quod nulla vi neque potentia deter-<lb />minata opus eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare, ſicut fieri non poteſt ut pondera <lb />quædam, in plano eodem horizontali poſita, ſupra illud <lb />planum, vi gravitatis ſuæ, omnia æqualiter attollantur; </s>
          <s xml:space="preserve">ita <lb />nec quorumlibet ponderum, quomodocunque diſpoſitorum, <lb />centrum gravitatis ad majorem quam habet altitudinem per-<lb />venire poterit. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod autem diximus pondera quælibet, <lb />nulla adhibita vi, ad planum horizontale, per centrum <lb />commune gravitatis eorum tranſiens, perduci poſſe, ſic <lb />oſtendetur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint pondera A, B, C, poſitione data, quorum commu-<lb />
<ptr xml:id="note-0178-02a" corresp="note-0178-02" type="noteAnchor" />
ne gravitatis centrum ſit D. </s>
          <s xml:space="preserve">per quod planum horizontale <lb />ductum ponatur, cujus ſectio recta E F. </s>
          <s xml:space="preserve">Sint jam lineæ in-<lb />flexiles D A, D B, D C, quæ pondera ſibi invariabiliter <lb />connectant; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ porro moveantur, donec A ſit in plano <lb />E F ad E. </s>
          <s xml:space="preserve">Virgis vero omnibus per æquales angulos dela-<lb />tis, erunt jam B in G, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C in H.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0178-02" corresp="note-0178-02a" place="margin">TAB. XVII. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Rurſus jam B &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C connecti intelligantur virgâ H G, quæ <lb />ſecet planum E F in F; </s>
          <s xml:space="preserve">ubi neceſſario quoque erit centrum <lb />gravitatis binorum iſtorum ponderum connexorum, cum <lb />trium, in E, G, H, poſitorum, centrum gravitatis ſit D, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ejus quod eſt in E, centrum gravitatis ſit quoque in pla-<lb />no E D F. </s>
          <s xml:space="preserve">Moventur igitur rurſus pondera H, G, ſuper <lb />puncto F, velut axe, absque vi ulla, ac ſimul utraque ad <lb />planum E F adducuntur, adeo ut jam tria, quæ prius erant <lb />in A, B, C, ad ipſam ſui centri gravitatis D altitudinem,
</s>
          <pb facs="0179" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0179a" />
<ptr xml:id="fig-0179a-01a" corresp="fig-0179a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0179a-02a" corresp="fig-0179a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0179a-03a" corresp="fig-0179a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0179a-04a" corresp="fig-0179a-04" type="figureAnchor" />
<pb facs="0180" />
<pb facs="0181" n="123" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
ſuo ipſorum æquilibrio, translata appareat. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat oſten-<lb />
<ptr xml:id="note-0181-01a" corresp="note-0181-01" type="noteAnchor" />
dendum. </s>
          <s xml:space="preserve">Eademque de quotcunque aliis eſt demonſtratio.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0179a-01" corresp="fig-0179a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 122<lb />TAB. XVII.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">S A P B R M D I</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0179a-02" corresp="fig-0179a-02a">
                <head xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">H S Z K B C M D</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0179a-03" corresp="fig-0179a-03a">
                <head xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">P S Z M A B K D H</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0179a-04" corresp="fig-0179a-04a">
                <head xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">H C A E D F B G</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0181-01" corresp="note-0181-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centr@</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hæc autem hypotheſis noſtra ad liquida etiam corpora <lb />valet, ac per eam non ſolum omnia illa, quæ de innatanti-<lb />bus habet Archimedes, demonſtrari poſſunt, ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">alia ple-<lb />raque Mechanicæ theoremata. </s>
          <s xml:space="preserve">Et ſanè, ſi hac eadem uti <lb />ſcirent novorum operum machinatores, qui motum perpe-<lb />tuum irrito conatu moliuntur, facile ſuos ipſi errores depre-<lb />henderent, intelligerentque rem eam mechanica ratione haud-<lb />quaquam poſſibilem eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">II.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Remoto aëris, alioque omni impedimento mani-<lb />feſto, quemadmodum in ſequentibus demonſtratio-<lb />nibus id intelligivolumus, centrum gravitatis pen-<lb />duli agitati, æquales arcus deſcendendo ac aſcen-<lb />dendo percurrere.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">De pendulo ſimplici hoc demonſtratum eſt propoſitione 9 <lb />de Deſcenſu gravium. </s>
          <s xml:space="preserve">Idem vero &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">de compoſito tenendum <lb />eſſe declarat experientia; </s>
          <s xml:space="preserve">ſiquidem, quæcunque fuerit pen-<lb />duli figura, æque apta continuando motui reperitur, niſi in <lb />quantum plus minusve aëris objectu impeditur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO I.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">POnderibus quotlibet ad eandem partem plani <lb />exiſtentibus, ſi à ſingulorum centris gravitatis <lb />agantur in planum illud perpendiculares; </s>
          <s xml:space="preserve">hæ ſin-<lb />gulæ in ſua pondera ductæ, tantundem ſimul effi-<lb />cient, ac perpendicularis, à centro gravitatis pon-<lb />derum omnium in planum idem cadens, ducta in <lb />pondera omnia.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint pondera A, B, C, ſita ad eandem partem plani, <lb />
<ptr xml:id="note-0181-02a" corresp="note-0181-02" type="noteAnchor" />
</s>
          <pb facs="0182" n="124" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
cujus ſectio recta D F, inque ipſum à ſingulis ponderibus <lb />
<ptr xml:id="note-0182-01a" corresp="note-0182-01" type="noteAnchor" />
ducantur perpendiculares A D, B E, C F. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit autem G <lb />punctum centrum gravitatis ponderum omnium A, B, C, <lb />à quo ducatur perpendicularis in idem planum G H. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico <lb />ſummam productorum, quæ fiunt à ſingulis ponderibus in <lb />ſuas perpendiculares, æquari producto ab recta G H in <lb />omnia pondera A, B, C.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0181-02" corresp="note-0181-02a" place="margin">TAB. XVII@ <lb />Fig. 1.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0182-01" corresp="note-0182-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Intelligantur enim perpendiculares, à ſingulis ponderibus <lb />eductæ, continuari in alteram partem plani D F, ſintque <lb />ſingulæ D K, E L, F M, ipſi H G æquales; </s>
          <s xml:space="preserve">omnesque <lb />lineæ, inflexiles virgas referant, ad horizontem parallelas; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ponantur in K, L, M, gravitates ejusmodi, quæ ſingu-<lb />læ cum ſibi oppoſitis A, B, C, æquilibrium faciant ad in-<lb />terſectionem plani D E F. </s>
          <s xml:space="preserve">Omnes igitur K, L, M, æqui-<lb />ponderabunt omnibus A, B, C. </s>
          <s xml:space="preserve">Erit autem, ſicut longitu-<lb />do A D ad D K, ita pondus K ad pondus A, ac proinde <lb />D A ducta in magnitudinem A, æquabitur D K, ſive G H, <lb />ductæ in K. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiter E B in B æquabitur E L, ſive G H, <lb />in L; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">F C in C æquabitur F M, ſive G H, in M. </s>
          <s xml:space="preserve">Er-<lb />go ſumma productorum ex A D in A, B E in B, C F in <lb />F, æquabitur ſummæ productorum ex G H in omnes <lb />K, L, M. </s>
          <s xml:space="preserve">Quum autem K, L, M, æquiponderent ipſis A, <lb />B, C, etiam iisdem A, B, C, ex centro ipſorum gravita-<lb />tis G ſuſpenſis, æquiponderabunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, cum diſtantia <lb />G H æqualis ſit ſingulis D K, E L, F M, neceſſe eſt ma-<lb />gnitudines A, B, C, ſimul ſumptas, æquari ipſis <lb />K, L, M. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſumma productorum ex G H in omnes <lb />A, B, C, æquabitur productis ex D A in A, E B in B, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />F C in C. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Etſi vero in demonſtratione poſitæ fuerint rectæ A K, B L, <lb />C M, horizonti parallelæ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">planum ad horizontem ere-<lb />ctum; </s>
          <s xml:space="preserve">patet, ſi omnia ſimul in alium quemlibet ſitum trans-<lb />ponantur, eandem manere productorum æqualitatem, cum <lb />rectæ omnes ſint eædem quæ prius. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare conſtat propo-<lb />ſitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0183" n="125" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO II.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi> <lb />TAB. XVIII. <lb />Fig. 1.</note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">POſitis quæ prius, ſi pondera omnia A, B, C, <lb />ſint æqualia; </s>
          <s xml:space="preserve">dico ſummam omnium perpendi-<lb />cularium A D, B E, C F, æquari perpendicula-<lb />ri, à centro gravitatis ductæ, G H, multiplici <lb />ſecundum ponderum numerum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quum enim ſumma productorum, à ponderibus ſingulis <lb />in ſuas perpendiculares, æquetur producto ex G H in pon-<lb />dera omnia; </s>
          <s xml:space="preserve">ſitque hìc, propter ponderum æqualitatem, <lb />ſumma illa productorum æqualis producto ex uno pondere <lb />in ſummam omnium perpendicularium; </s>
          <s xml:space="preserve">itemque productum <lb />ex G H in pondera omnia, idem quod productum ex pon-<lb />dere uno in G H, multiplicem ſecundum ponderum nume-<lb />rum: </s>
          <s xml:space="preserve">patet ſummam perpendicularium neceſſario jam æquari <lb />ipſi G H, multiplici ſecundum ponderum numerum. </s>
          <s xml:space="preserve">quod <lb />erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO III.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI magnitudines quædam deſcendant omnes, vel <lb />aſcendant, licet inæqualibus intervallis; </s>
          <s xml:space="preserve">alti-<lb />tudines deſcenſus vel aſcenſus cujusque, in ipſam <lb />magnitudinem ductæ, efficient ſummam producto-<lb />rum æqualem ei, quæ fit ex altitudine deſcenſus <lb />vel aſcenſus centri gravitatis omnium magnitudi-<lb />num, ducta in omnes magnitudines.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sunto magnitudines A, B, C, quæ ex A, B, C, deſcen-<lb />
<ptr xml:id="note-0183-02a" corresp="note-0183-02" type="noteAnchor" />
dant in D, E, F; </s>
          <s xml:space="preserve">vel ex D, E, F, aſcendant in A, B, C. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Sitque earum centrum gravitatis omnium, dum ſunt in <lb />A, B, C, eadem altitudine cum puncto G; </s>
          <s xml:space="preserve">cum vero ſunt in <lb />D, E, F, eadem altitudine cum puncto H. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico ſummam <lb />productorum ex altitudine A D in A, B E in B, C F in C, <lb />æquari producto ex G H in omnes A, B, C.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0183-02" corresp="note-0183-02a" place="margin">TAB. XVIII. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0184" n="126" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Intelligatur enim planum horizontale cujus ſectio recta <lb />
<ptr xml:id="note-0184-01a" corresp="note-0184-01" type="noteAnchor" />
M P, atque in ipſum incidant productæ A D, B E, C F <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">G H, in M, N, O, P.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0184-01" corresp="note-0184-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quia igitur ſumma productorum ex A M in A, B N in B, <lb />C O in C, æqualis eſt facto ex G P in omnes A, B, C <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0184-02a" corresp="note-0184-02" type="noteAnchor" />
Similiterque ſumma productorum ex D M in A, E N in B, <lb />F O in C, æqualis facto ex H P in omnes A, B, C; </s>
          <s xml:space="preserve">ſe-<lb />quitur &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">exceſſum priorum productorum ſupra poſteriora, <lb />æquari facto ex G H in omnes magnitudines A, B, C. </s>
          <s xml:space="preserve">Di-<lb />ctum vero exceſſum æquari manifeſtum eſt productis ex A D <lb />in A, B E in B, C F in C. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo hæc ſimul etiam æqua-<lb />lia erunt producto ex G H in omnes A, B, C. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat <lb />demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0184-02" corresp="note-0184-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 1. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO IV.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI pendulum è pluribus ponderibus compoſitum, <lb />atque è quiete dimiſſum, partem quamcunque <lb />oſcillationis integræ confecerit, atque inde porro <lb />intelligantur pondera ejus ſingula, relicto communi <lb />vinculo, celeritates acquiſitas ſurſum convertere, <lb />ac quousque poſſunt aſcendere; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc facto, centrum <lb />gravitatis ex omnibus compoſitæ, ad eandem alti-<lb />tudinem reverſum erit, quam ante inceptam oſcil-<lb />lationem obtinebat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit pendulum compoſitum ex ponderibus quotlibet <lb />
<ptr xml:id="note-0184-03a" corresp="note-0184-03" type="noteAnchor" />
A, B, C, virgæ, vel ſuperficiei pondere carenti, inhæren-<lb />tibus. </s>
          <s xml:space="preserve">Sitque ſuſpenſum ab axe per D punctum ducto, qui <lb />ad planum, quod hic conſpicitur, perpendicularis intelliga-<lb />tur. </s>
          <s xml:space="preserve">In quo eodem plano etiam centrum gravitatis E, pon-<lb />derum A, B, C, poſitum ſit; </s>
          <s xml:space="preserve">lineaque centri D E, incli-<lb />netur ad lineam perpendiculi D F, angulo E D F: </s>
          <s xml:space="preserve">attra-<lb />cto, nimirum, eo uſque pendulo. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc vero dimitti jam <lb />ponatur, ac partem quamlibet oſcillationis conficere, ita ut <lb />pondera A, B, C, perveniant in G, H, K. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, reli-
</s>
          <pb facs="0185" n="127" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
cto deinceps communi vinculo, ſingula intelligantur acqui-<lb />
<ptr xml:id="note-0185-01a" corresp="note-0185-01" type="noteAnchor" />
ſitas celeritates ſurſum convertere, (quod impingendo in pla-<lb />na quædam inclinata, fieri poterit,) &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quouſque poſſunt <lb />aſcendere, nempe in L, M, N. </s>
          <s xml:space="preserve">Quo ubi pervenerint, ſit <lb />centrum gravitatis omnium punctum P. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico hoc pari alti-<lb />tudine eſſe cum puncto E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0184-03" corresp="note-0184-03a" place="margin">TAB. XVIII. <lb />Fig. 3. 4.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0185-01" corresp="note-0185-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Nam primum quidem, conſtat P non altius eſſe quam E, <lb />ex prima ſumptarum hypotheſium. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed nec humilius fore ſic <lb />oſtendemus. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit enim, ſi poteſt, P humilius quam E, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />intelligantur pondera ex iiſdem, ad quas aſcenderunt, alti-<lb />tudinibus recidere, quæ ſunt L G, M H, N K. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde <lb />quidem eaſdem celeritates ipſis acquiri conſtat, quas habe-<lb />bant ad aſcendendum ad iſtas altitudines <ptr type="noteAnchor" />, hoc eſt, eas i-
<ptr xml:id="note-0185-02a" corresp="note-0185-02" type="noteAnchor" />
pſas quas acquiſierant motu penduli ex C B A D in <lb />K H G D. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare, ſi cum dictis celeritatibus ad virgam ſu-<lb />perficiemve, cui innexa fuere, nunc referantur, eique ſi-<lb />mul adhæreſcant, motumque ſecundum inceptos arcus con-<lb />tinuent; </s>
          <s xml:space="preserve">quod fiet, ſi priuſquam virgam attingant, à planis <lb />inclinatis Q Q repercuſſa intelligantur; </s>
          <s xml:space="preserve">abſolvet, hoc modo <lb />reſtitutum pendulum, oſcillationis partem reliquam, æquè <lb />ac ſi abſque ulla interruptione motum continuaſſet. </s>
          <s xml:space="preserve">Ita ut <lb />centrum gravitatis penduli, E, arcus æquales E F, F R, <lb />deſcendendo ac aſcendendo percurrat, ac proinde in R ea-<lb />dem ac in E altitudine reperiatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Ponebatur autem E eſſe <lb />altius quam P centrum gravitatis ponderum in L, M, N, <lb />poſitorum. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">R altius erit quam P: </s>
          <s xml:space="preserve">adeoque ponde-<lb />rum ex L, M, N, delapſorum centrum gravitatis, altius, <lb />quam unde deſcenderat, aſcendiſſet. </s>
          <s xml:space="preserve">quod eſt abſurdum <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0185-03a" corresp="note-0185-03" type="noteAnchor" />
Non igitur centrum gravitatis P humilius eſt quam E. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed <lb />nec altius erat. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo æque altum ſit neceſſe eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat <lb />demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0185-02" corresp="note-0185-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Propoſ. 4. <lb />part. 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0185-03" corresp="note-0185-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Hypoth. @ <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO V.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">DAto pendulo ex ponderibus quotlibet compoſito, <lb />ſi ſingula ducantur in quadrata diſtantiarum
</s>
          <pb facs="0186" n="128" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
ſuarum ab axe oſcillationis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſumma producto-<lb />
<ptr xml:id="note-0186-01a" corresp="note-0186-01" type="noteAnchor" />
rum dividatur per id quod fit ducendo ponderum <lb />ſummam, in diſtantiam centri gravitatis commu-<lb />nis omnium ab eodem axe oſcillationis; </s>
          <s xml:space="preserve">orietur lon-<lb />gitudo penduli ſimplicis compoſito iſochroni, ſive di-<lb />ſtantia inter axem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">centrum oſcillationis ipſius <lb />penduli compoſiti.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0186-01" corresp="note-0186-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint pondera pendulum componentia, (quorum nec figura <lb />
<ptr xml:id="note-0186-02a" corresp="note-0186-02" type="noteAnchor" />
nec magnitudo, ſed gravitas tantum conſideretur), A, B, C, <lb />ſuſpenſa ab axe, qui per punctum D, ad planum quod conſpi-<lb />citur, rectus intelligitur. </s>
          <s xml:space="preserve">In quo plano ſit quoque eorum cen-<lb />trum commune gravitatis E; </s>
          <s xml:space="preserve">nam pondera in diverſis eſſe ni-<lb />hil refert. </s>
          <s xml:space="preserve">Diſtantia puncti E ab axe, nempe recta E D, vo-<lb />cetur d. </s>
          <s xml:space="preserve">Item ponderis A diſtantia A D, ſit e; </s>
          <s xml:space="preserve">B D, f; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">C D, g. </s>
          <s xml:space="preserve">Ducendo itaque ſingula pondera in quadrata ſua-<lb />rum diſtantiarum, erit productorum ſumma a e e + b f f <lb />+ c g g. </s>
          <s xml:space="preserve">Et rurſus, ducendo ſummam ponderum in diſtan-<lb />tiam centri gravitatis omnium, productum æquale erit a d <lb />+ b d + c d <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, productum prius per hoc dividen-
<ptr xml:id="note-0186-03a" corresp="note-0186-03" type="noteAnchor" />
do, habebitur {a e e + b f f + c @ @/a d + b d + c a}. </s>
          <s xml:space="preserve">Cui longitudini ſi æqualis ſta-<lb />tuatur longitudo penduli ſimplicis F G, quæ etiam x vo-<lb />cabitur; </s>
          <s xml:space="preserve">dico hoc illi compoſito iſochronum eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0186-02" corresp="note-0186-02a" place="margin">TAB. XIX. <lb />Fig. 1. 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0186-03" corresp="note-0186-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 1. <lb />h@.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ponantur enim tum pendulum F G, tum linea centri <lb />D E, æqualibus angulis à linea perpendiculi remota, illud <lb />ab F H, hæc ab D K, atque inde dimiſſa librari, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in <lb />recta D E ſumatur D L æqualis F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque pondus G <lb />penduli F G, integra oſcillatione arcum G M percurret, <lb />quem linea perpendiculi F H medium ſecabit. </s>
          <s xml:space="preserve">punctum ve-<lb />ro L arcum illi ſimilem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">æqualem L N, quem medium <lb />dividet D K. </s>
          <s xml:space="preserve">Itemque centrum gravitatis E, percurret ſi-<lb />milem arcum E I. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi in arcubus G M, N L, ſum-<lb />ptis punctis quibuslibet, ſimiliter ipſos dividentibus, ut O <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">P, eadem celeritas eſſe oſtendatur ponderis G in O, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />puncti L in P; </s>
          <s xml:space="preserve">conſtabit inde æqualibus temporibus utros-
</s>
          <pb facs="0187" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0187a" />
<ptr xml:id="fig-0187a-01a" corresp="fig-0187a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0187a-02a" corresp="fig-0187a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0187a-03a" corresp="fig-0187a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0187a-04a" corresp="fig-0187a-04" type="figureAnchor" />
<pb facs="0188" />
<pb facs="0189" n="129" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
que arcus percurri, ac proinde pendulum F G, pendulo <lb />
<ptr xml:id="note-0189-01a" corresp="note-0189-01" type="noteAnchor" />
compoſito ex A, B, C, iſochronum eſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Oſtendetur au-<lb />tem hoc modo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0187a-01" corresp="fig-0187a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 128.<lb />TAB. XVIII.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A G C B D E H F K I M</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0187a-02" corresp="fig-0187a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A C G B E F D H M N O P</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0187a-03" corresp="fig-0187a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">D L Q A G Q M R E P. Q B F N H Q C Q K Q</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0187a-04" corresp="fig-0187a-04a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">N Q K C Q D L R E P F A Q G M Q Q H B Q</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0189-01" corresp="note-0189-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit primo, ſi poteſt, major celeritas puncti L, ubi in P <lb />pervenit, quam ponderis G in O. </s>
          <s xml:space="preserve">Conſtatautem, dum pun-<lb />ctum L percurrit arcum L P, ſimul centrum gravitatis E <lb />percurrere arcum ſimilem E Q. </s>
          <s xml:space="preserve">Ducantur à punctis Q, P, O, <lb />perpendiculares ſurſum, quæ occurrant ſubtenſis arcuum <lb />E I, L N, G M, in R, S, Y. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">S P vocetur y. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, <lb />cum ſit ut L D, x, ad E D, d, ita S P, y, ad R Q; </s>
          <s xml:space="preserve">erit <lb />R Q æqualis {d y/x}. </s>
          <s xml:space="preserve">Jam quia pondus G eam celeritatem ha-<lb />bet in O, qua valet ad eandem unde deſcendit altitudinem <lb />aſcendere, nempe per arcum O M, vel perpendicularem <lb />O Y ipſi P S æqualem; </s>
          <s xml:space="preserve">punctum igitur L, ubi in P per-<lb />venerit, majorem ibi celeritatem habebit, quam qua aſcen-<lb />ditur ad altitudinem P S. </s>
          <s xml:space="preserve">Dum vero L tranſit in P, ſimul <lb />pondera A, B, C, ſimiles arcus percurrunt ipſi L P, nimirum <lb />A T, B V, C X. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſtque puncti L celeritas in P, ad celeri-<lb />tatem ponderis A in T, quum vinculo eodem contineantur, <lb />ſicut diſtantia D L ad D A. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed ut quadratum celeritatis <lb />puncti L, quam habet in P, ad quadratum celeritatis pun-<lb />cti A in T, ita eſt altitudo ad quam illa celeritate <lb />aſcendi poteſt, ad altitudinem quò hac celeritate aſcendi <lb />poteſt <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo etiam, ut quadratum diſtantiæ D L, quod
<ptr xml:id="note-0189-02a" corresp="note-0189-02" type="noteAnchor" />
eſt x x, ad quadratum diſtantiæ D A, quod eſt e e, ita eſt <lb />altitudo quo aſcenditur celeritate puncti L, quum eſt in P, <lb />(quæ altitudo major dicta eſt quam P S ſive y,) ad altitu-<lb />dinem quo aſcenditur celeritate ponderis A in T; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi nempe <lb />poſtquam in T pervenit, relicto pendulo, ſeorſim motum <lb />ſuum ſurſum converteret. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ proinde altitudo major erit <lb />quam {e e y/x x}.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0189-02" corresp="note-0189-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 3. <lb />&amp; 4. part. @.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eadem ratione, erit altitudo ad quam aſcenderet pondus <lb />B, celeritate acquiſita per arcum B V, major quam {f f y/x x}. </s>
          <s xml:space="preserve">Et <lb />altitudo ad quam aſcenderet pondus C, celeritate acquiſita <lb />per arcum C X, major quam {g g y/x x}. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, ductis ſingulis al-
</s>
          <pb facs="0190" n="130" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
titudinibus iſtis in ſua pondera, erit ſumma productorum <lb />
<ptr xml:id="note-0190-01a" corresp="note-0190-01" type="noteAnchor" />
major quam {a e e y + b f f y + c g g y/x x}. </s>
          <s xml:space="preserve">quæ proinde major quoque <lb />probatur quam {a d y + b d y + c d y/x}. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam quia poſita eſt longitudo <lb />x æqualis {a e e + b f f + g g/a d + b d + c d}; </s>
          <s xml:space="preserve">erit a d x + b d x + c d x æquale <lb />a e e + b f f + c g g. </s>
          <s xml:space="preserve">Et ductis omnibus in y, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dividen-<lb />do per x x, erit {a d y + b d y + c d y/x} æquale {a e e y + b f f y + c g g y/x x}. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde <lb />quod dictum eſt conſequitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem ſumma iſta produ-<lb />ctorum æqualis ei, quod fit ducendo altitudinem, ad quam <lb />aſcendit centrum gravitatis commune ponderum A, B, C, in <lb />ſummam ipſorum ponderum, a + b + c; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi nempe ſingu-<lb />la, uti dictum, ſeorſim quousque poſſunt moveantur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quan-<lb />titas vero {a d y + b d y + c d y/x} producitur ex deſcenſu centri gravi-<lb />tatis eorundem ponderum, (qui deſcenſus eſt R Q, ſive {d y/x}, <lb />ut ſupra inventum fuit,) in eandem quoque ponderum ſum-<lb />mam a + b + c. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo quum prius productum altero hoc <lb />majus oſtenſum fuerit, ſequitur aſcenſum centri gravitatis <lb />ponderum A, B, C, ſi, relicto pendulo ubi pervenere in <lb />T, V, X, ſingula celeritates acquiſitas ſurſum convertant, <lb />majorem fore ejusdem centri gravitatis deſcenſu, dum ex <lb />A, B, C, moventur in T, V, X. </s>
          <s xml:space="preserve">quod eſt abſurdum, cum <lb />dictus aſcenſus deſcenſui æqualis eſſe debeat, per anteceden-<lb />tem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0190-01" corresp="note-0190-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eodem modo, ſi dicatur celeritatem puncti L, ubi per-<lb />venerit in P, minorem eſſe celeritate ponderis G quum in O <lb />pervenerit; </s>
          <s xml:space="preserve">oſtendemus aſcenſum poſſibilem centri gravitatis <lb />ponderum A, B, C, minorem eſſe quam deſcenſum, quod <lb />eidem propoſitioni antecedenti repugnat. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare relinquitur <lb />ut eadem ſit celeritas puncti L, ad P tranſlati, quæ ponde-<lb />ris G in O. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, ut ſuperius dictum, ſequitur pendulum <lb />ſimplex F G compoſito ex A, B, C, iſochronum eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO VI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">DAto pendulo ex quotcunque ponderibus æqua-<lb />libus compoſito; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi ſumma quadratorum facto-
</s>
          <pb facs="0191" n="131" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
rum à diſtantiis, quibus unumquodque pondus ab-<lb />
<ptr xml:id="note-0191-01a" corresp="note-0191-01" type="noteAnchor" />
eſt ab axe oſcillationis, applicetur ad diſtantiam <lb />centri gravitatis communis ab eodem oſcillationis <lb />axe, multiplicem ſecundum ipſorum ponderum nu-<lb />merum, orietur longitudo penduli ſimplicis compo-<lb />ſito iſochroni.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0191-01" corresp="note-0191-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint poſita eadem quæ prius, ſed pondera omnia inter ſe <lb />æqualia intelligantur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſingula dicantur a. </s>
          <s xml:space="preserve">Rurſus vero <lb />nulla eorum magnitudo conſideretur, ſed pro minimis ha-<lb />beantur, quantum ad extenſionem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Itaque penduli ſimplicis iſochroni longitudo, per propo-<lb />ſitionem antecedentem, erit {a e e + a f f + a g g/a d + a d + a d}. </s>
          <s xml:space="preserve">Vel, quia quanti-<lb />tas diviſa ac dividens utraque per a dividitur, fiet nunc ea-<lb />dem longitudo, {e e + f f + g g/3d}. </s>
          <s xml:space="preserve">Quo ſignificatur ſumma quadra-<lb />torum à diſtantiis ponderum ab axe oſcillationis, applicata <lb />ad diſtantiam centri gravitatis omnium ab eodem oſcillatio-<lb />nis axe, multiplicem ſecundum numerum ipſorum ponde-<lb />rum, qui hic eſt 3. </s>
          <s xml:space="preserve">facile enim perſpicitur numerum hunc, <lb />in quem ducitur diſtantia d, reſpondere neceſſario ipſi pon-<lb />derum numero. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare conſtat propoſitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi pondera æqualia in unam lineam rectam conjun-<lb />cta ſint, atque ex termino ejus ſuperiore ſuſpenſa; </s>
          <s xml:space="preserve">conſtat <lb />diſtantiam centri gravitatis, ex omnibus compoſitæ, ab axe <lb />oſcillationis, multiplicem ſecundum ponderum numerum, <lb />æquari ſummæ diſtantiarum omnium ponderum ab eodem <lb />oſcillationis axe <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">ac proinde, hoc caſu, habebitur quoque
<ptr xml:id="note-0191-02a" corresp="note-0191-02" type="noteAnchor" />
longitudo penduli ſimplicis, compoſito iſochroni, ſi ſumma <lb />quadratorum à diſtantiis ponderum ſingulorum ab axe oſcil-<lb />lationis, dividatur per ſummam earundem omnium diſtan-<lb />tiarum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0191-02" corresp="note-0191-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 2. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0192" n="132" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">DEFINITIO XIV.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSOILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI fuerint in eodem plano, figura quædam, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">li-<lb />nea recta quæ ipſam extrinſecus tangat; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per <lb />ambitum figuræ alia recta, plano ejus perpendicu-<lb />laris, circumferatur, ſuperficiemque quandam de-<lb />ſcribat, quæ deinde ſecetur plano per dictam tan-<lb />gentem ducto &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad dictæ figur æplanum inclinato; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſolidum comprehenſum à duobus planis iſtis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">par-<lb />te ſuperficiei deſcriptæ, inter utrumque planum in-<lb />tercepta, vocetur Cuneus ſuper figura illa, tan-<lb />quam baſi, abſciſſus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In ſchemate adjecto, eſt A B E C figura data; </s>
          <s xml:space="preserve">recta eam <lb />
<ptr xml:id="note-0192-02a" corresp="note-0192-02" type="noteAnchor" />
tangens M D; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ vero per ambitum ejus circumfertur, <lb />E F; </s>
          <s xml:space="preserve">cuneus autem figura ſolida planis A B E C, M F G, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">parte ſuperficiei, à recta E F deſcriptæ, comprehenſa.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0192-02" corresp="note-0192-02a" place="margin">TAB. XXI. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">DEFINITIO XV.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">D Iſtantia inter rectam, per quam cuneus abſciſ-<lb />ſus eſt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">punctum baſeos, in quod perpen-<lb />dicularis cadit à cunei centro gravitatis, dicatur <lb />cunei Subcentrica.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Nempe in figura eadem, ſi K ſit centrum gra-<lb />
<ptr xml:id="note-0192-03a" corresp="note-0192-03" type="noteAnchor" />
vitatis cunei, recta vero K I ad baſin ejus A B E C <lb />perpendicularis ducta ſit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">rurſus I M perpen-<lb />dicularis ad M D; </s>
          <s xml:space="preserve">erit I M, quam ſubcentri-<lb />cam dicimus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0192-03" corresp="note-0192-03a" place="margin">TAB. XIX. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO VII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">CUneus ſuper plana figura qualibet abſciſſus, <lb />plano inclinato ad angulum ſemirectum, æqua-
</s>
          <pb facs="0193" n="133" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
lis eſt ſolido, quod fit ducendo figuram eandem, in <lb />
<ptr xml:id="note-0193-01a" corresp="note-0193-01" type="noteAnchor" />
altitudinem æqualem diſtantiæ centri gravitatis fi-<lb />guræ, ab recta per quam abſciſſus eſt cuneus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0193-01" corresp="note-0193-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit, ſuper figura plana A C B, cuneus A B D abſciſſus <lb />
<ptr xml:id="note-0193-02a" corresp="note-0193-02" type="noteAnchor" />
plano ad angulum ſemirectum inclinato, ac transeunte per <lb />E E, rectam tangentem figuram A C B, inque ejus plano <lb />ſitam. </s>
          <s xml:space="preserve">Centrum vero gravitatis figuræ ſit F, unde in rectam <lb />E E ducta ſit perpendicularis F @. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico cuneum A C B æ-<lb />qualem eſſe ſolido, quod fit ducendo figuram A C B in al-<lb />titudinem ipſi F A æqualem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0193-02" corresp="note-0193-02a" place="margin">TAB. XI. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Intelligatur enim figura A C B diviſa in particulas mini-<lb />mas æquales quarum una G. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque conſtat, ſi harum ſin-<lb />gulæ ducantur in diſtantiam ſuam ab recta E E, ſummam <lb />productorum fore æqualem ei quod fit ducendo rectam A F <lb />in particulas omnes <ptr type="noteAnchor" />, hoc eſt, ei quod fit ducendo figuram
<ptr xml:id="note-0193-03a" corresp="note-0193-03" type="noteAnchor" />
ipſam A C B, in altitudinem æqualem A F. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui particu-<lb />læ ſingulæ ut G, in diſtantias ſuas G H ductæ, æquales <lb />ſunt parallelepipedis, vel prismatibus minimis, ſuper ipſas <lb />erectis, atque ad ſuperficiem obliquam A D terminatis, qua-<lb />le eſt G K; </s>
          <s xml:space="preserve">quia horum altitudines ipſis diſtantiis G H æ-<lb />quantur, propter angulum ſemirectum inclinationis plano-<lb />rum A D &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A C B. </s>
          <s xml:space="preserve">Patetque ex his parallelepipedis totum <lb />cuneum A B D componi. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cuneus ipſe æquabitur ſo-<lb />lido ſuper baſi A C B, altitudinem habenti rectæ F A æ-<lb />qualem. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0193-03" corresp="note-0193-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 1. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO VIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI figuram planam linea recta tangat, diviſaque <lb />intelligatur figura in particulas minimas æqua-<lb />les, atque à ſingulis ad rectam illam perpendicula-<lb />res ductæ: </s>
          <s xml:space="preserve">erunt omnium harum quadrata, ſimul <lb />ſumpta, æqualia rectangulo cuidam, multiplici ſe-<lb />cundum ipſarum particularum numerum; </s>
          <s xml:space="preserve">quod
</s>
          <pb facs="0194" n="134" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
nempe rectangulum fit à diſtantia centri gravitatis <lb />
<ptr xml:id="note-0194-01a" corresp="note-0194-01" type="noteAnchor" />
figuræ ab eadem recta, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à ſubcentrica cunei, qui <lb />per illam ſuper figura abſcinditur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0194-01" corresp="note-0194-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Poſitis enim cæteris omnibus quæ in conſtructione præce-<lb />
<ptr xml:id="note-0194-02a" corresp="note-0194-02" type="noteAnchor" />
denti, ſit L A cunei A B D ſubcentrica in rectam E E. </s>
          <s xml:space="preserve">O-<lb />portet igitur oſtendere, ſummam quadratorum omnium à di-<lb />ſtantiis particularum figuræ A C B æquari rectangulo ab <lb />F A, L A, multiplici ſecundum particularum numerum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0194-02" corresp="note-0194-02a" place="margin">TAB. XIX. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Et conſtat quidem ex demonſtratione præcedenti, altitu-<lb />dines parallelepipedorum ſingulorum, ut G K, æquales eſ-<lb />ſe diſtantiis particularum, quæ ipſorum baſes ſunt, ut G, <lb />ab recta A E. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare, ſi jam parallelepipedum G K ducamus <lb />in diſtantiam G H, perinde eſt ac ſi particula G ducatur in <lb />quadratum diſtantiæ G H. </s>
          <s xml:space="preserve">Eodemque modo ſe res habet in <lb />reliquis omnibus. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui producta omnia parallelepipedorum <lb />in diſtantias ſuas ab recta A E, æquantur ſimul producto ex <lb />cuneo A B D in diſtantiam L A <ptr type="noteAnchor" />, quia cuneus gravitat ſu-
<ptr xml:id="note-0194-03a" corresp="note-0194-03" type="noteAnchor" />
per puncto L. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo etiam ſumma productorum à particulis <lb />ſingulis G, in quadrata ſuarum diſtantiarum ab recta A E, <lb />æquabitur producto ex cuneo A B D in rectam L A, hoc <lb />eſt, producto ex figura A C B in rectangulum ab F A, L A. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Nam cuneus A B D, æqualis eſt producto ex figura A C B <lb />in rectam F A <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Rurſus quia figura A C B æqualis eſt pro-
<ptr xml:id="note-0194-04a" corresp="note-0194-04" type="noteAnchor" />
ducto ex particula una G, in numerum ipſarum particula-<lb />rum; </s>
          <s xml:space="preserve">ſequitur, dictum productum ex figura A C B in re-<lb />ctangulum ab F A, L A, æquari producto ex particula G <lb />in rectangulum ab F A, L A, multiplici ſecundum nume-<lb />rum particularum G. </s>
          <s xml:space="preserve">Cui proinde etiam æqualis erit dicta <lb />ſumma productorum, à particulis ſingulis G in quadrata <lb />ſuarum diſtantiarum ab recta A E, ſive à particula una G in <lb />ſummam omnium horum quadratorum. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare, omiſſa utrin-<lb />que multiplicatione in particulam G, neceſſe eſt ſummam <lb />@andem quadratorum æquari rectangulo ab F A, L A, mul-<lb />tiplici ſecundum numerum particularum in quas figura A C B <lb />diviſa intelligitur. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0194-03" corresp="note-0194-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 1. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0194-04" corresp="note-0194-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. <lb />præced.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0195" n="135" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO IX.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De centro-</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">DAtâ figurâ planâ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in eodem plano lineâ re-<lb />ctâ, quæ vel ſecet figuram vel non, ad quam <lb />perpendiculares cadant à particulis ſingulis minimis <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">æqualibus, in quas figura diviſa intelligitur; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">invenire ſummam quadratorum ab omnibus iſtis per-<lb />pendicularibus; </s>
          <s xml:space="preserve">ſive planum, cujus multiplex, ſe-<lb />cundum particularum numerum, dictæ quadrato-<lb />rum ſummæ æquale ſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit data figura plana A B C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in eodem plano recta <lb />
<ptr xml:id="note-0195-02a" corresp="note-0195-02" type="noteAnchor" />
E D; </s>
          <s xml:space="preserve">divisâque figurâ cogitatu in particulas minimas æqua-<lb />les, intelligantur ab unaquaque earum perpendiculares du-<lb />ctæ in rectam E D, ſicut à particula F ducta eſt F K. </s>
          <s xml:space="preserve">O-<lb />porteatque invenire ſummam quadratorum ab omnibus iſtis <lb />perpendicularibus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0195-02" corresp="note-0195-02a" place="margin">TAB. XIX. <lb />Fig. 5. 6.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit datæ E D parallela recta A L, quæ figuram tangat, <lb />ac tota extra eam poſita ſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Poteſt autem figuram vel ab ea-<lb />dem parte ex qua eſt E D, vel à parte oppoſita contingere. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Diſtantia vero centri gravitatis figuræ ab recta A L ſit recta <lb />G A, ſecans E D in E; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſubcentrica cunei, ſuper figura <lb />abſciſſi plano per rectam A L, ſit H A. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico ſummam qua-<lb />dratorum quæſitam æquari rectangulo A G H una cum qua-<lb />drato E G, multiplicibus ſecundum particularum numerum, <lb />in quas figura diviſa intelligitur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Occurrat enim F K, ſi opus eſt producta, tangenti A L <lb />in L puncto. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque primum, eo caſu quo recta E D à ſi-<lb />gura diſtat, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tangens A L ad eandem figuræ partem ducta <lb />eſt, ſic propoſitum oſtendetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Summa omnium quadrato-<lb />rum F K æquatur totidem quadratis K L, una cum bis to-<lb />tidem rectangulis K L F, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">totidem inſuper quadratis L F. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Sed quadrata K L æquantur totidem quadratis E A. </s>
          <s xml:space="preserve">Et re-<lb />ctangula K L F æqualia eſſe conſtat totidem rectangulis
</s>
          <pb facs="0196" n="136" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
E A G, quia omnes F L æquales totidem G A <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Et deni-
<ptr xml:id="note-0196-01a" corresp="note-0196-01" type="noteAnchor" />
que quadrata L F æquantur totidem rectangulis H A G <ptr type="noteAnchor" />,
hoc eſt, totidem quadratis A G cum totidem rectangulis <lb />
<ptr xml:id="note-0196-02a" corresp="note-0196-02" type="noteAnchor" />
A G H. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo quadrata omnia F K æqualia erunt totidem <lb />
<ptr xml:id="note-0196-03a" corresp="note-0196-03" type="noteAnchor" />
quadratis E A, cum totidem duplis rectangulis E A G, at-<lb />que inſuper totidem quadratis A G cum totidem rectangulis <lb />A G H. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui tria iſta; </s>
          <s xml:space="preserve">nempe quadratum E A cum duplo <lb />rectangulo E A G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quadrato A G; </s>
          <s xml:space="preserve">faciunt quadratum E G. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Ergo apparet quadrata omnia F K æquari totidem quadratis <lb />E G, una cum totidem rectangulis A G H. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod erat oſten-<lb />dendum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0196-01" corresp="note-0196-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Decentro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0196-02" corresp="note-0196-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 2. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0196-03" corresp="note-0196-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. <lb />præced.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro in reliquis omnibus caſibus, quadrata omnia F K <lb />
<ptr xml:id="note-0196-04a" corresp="note-0196-04" type="noteAnchor" />
æquantur totidem quadratis K L, minus bis totidem rectan-<lb />gulis K L F, plus totidem quadratis L F; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, toti-<lb />dem quadratis E A, minus totidem duplis rectangulis E A G, <lb />plus totidem quadratis A G, cum totidem rectangulis A G H. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Atqui, omnibus hiſce caſibus, fit quadratum E A, plus qua-<lb />drato A G, minus duplo rectangulo E A G, æquale qua-<lb />drato E G. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo rurſus quadrata omnia F K æqualia erunt <lb />totidem quadratis E G, una cum totidem rectangulis A G H. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Quare conſtat propoſitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0196-04" corresp="note-0196-04a" place="margin">TAB. XX. <lb />Fig. 1. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hinc ſequitur, rectangulum A G H eadem magnitudine <lb />eſſe, utriusvis cunei ſubcentrica fuerit A H; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, ſive <lb />per hanc, ſive per illam tangentium parallelarum A L ab-<lb />ſciſſi. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque A G unius caſus ad A G alterius, ut H G hu-<lb />jus ad H G illius. </s>
          <s xml:space="preserve">Sicut autem rectæ A G inter ſe, ita in <lb />utroque caſu cunei per A L abſciſſi, ut colligitur ex prop. </s>
          <s xml:space="preserve">7. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">huj. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo ita quoque reciproce G H ad G H.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Apparet etiam, dato figuræ planæ centro gravitatis G, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ſubcene<unclear reason="illegible" />rica cunei, per alterutram tangentium parallelarum <lb />A L abſciſſi, dari quoque cunei, pertangentem alteram A L <lb />abſciſſi, ſubcentricam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO X.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Poſitis quæ in propoſitione præcedenti; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi data <lb />
<ptr xml:id="note-0196-05a" corresp="note-0196-05" type="noteAnchor" />
recta E D transeat per G, centrum gravita-
</s>
          <pb facs="0197" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0197a" />
<ptr xml:id="fig-0197a-01a" corresp="fig-0197a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0197a-02a" corresp="fig-0197a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0197a-03a" corresp="fig-0197a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0197a-04a" corresp="fig-0197a-04" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0197a-05a" corresp="fig-0197a-05" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0197a-06a" corresp="fig-0197a-06" type="figureAnchor" />
<pb facs="0198" />
<pb facs="0199" n="137" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
tis figuræ A B C; </s>
          <s xml:space="preserve">erit ſumma quadratorum à di-<lb />
<ptr xml:id="note-0199-01a" corresp="note-0199-01" type="noteAnchor" />
ſtantiis particularum, in quas figura diviſa intel-<lb />ligitur, ab recta E D, æqualis rectangulo ſoli <lb />A G H, multiplici ſecundum ipſarum particula-<lb />rum numerum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0196-05" corresp="note-0196-05a" place="margin">TAB. XX. <lb />Fig. 3.</note>
              <figure xml:id="fig-0197a-01" corresp="fig-0197a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 136.<lb />TAB. XIX.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">D C X B Y E R I Q L S N K P A T<lb />F G Y M H O</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0197a-02" corresp="fig-0197a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">X C D A T E R I Q L S N K P B Y</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0197a-03" corresp="fig-0197a-03a">
                <head xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">F G K C D I E M A B D</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0197a-04" corresp="fig-0197a-04a">
                <head xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">D K E F L B A H G C E</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0197a-05" corresp="fig-0197a-05a">
                <head xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">D C K L F E A G H D B</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0197a-06" corresp="fig-0197a-06a">
                <head xml:space="preserve">Fig. 6.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">C D K F L E H G A D B</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0199-01" corresp="note-0199-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hoc enim manifeſtum eſt, quum nullum tunc ſit quadra-<lb />tum E G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">POſitis rurſus cæteris ut in præcedentium penul-<lb />
<ptr xml:id="note-0199-02a" corresp="note-0199-02" type="noteAnchor" />
tima; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi D E ſit axis figuræ planæ A B C, in <lb />duas æquales ſimilesque portiones eam dividens, ſit-<lb />que inſuper V G diſtantia centri gravitatis dimi-<lb />diæ figuræ D A D ab recta E D, cunei vero, ſu-<lb />per ipſam abſciſſi per ipſam E D, ſubcentrica G X; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">erit rectangulum X G V æquale rectangulo A G H.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0199-02" corresp="note-0199-02a" place="margin">TAB. XX. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſt enim rectangulum X G V, multiplex ſecundum nu-<lb />merum particularum figuræ D A D, æquale quadratis omni-<lb />bus perpendicularium à particulis ejusdem figuræ dimidiæ in <lb />rectam E D cadentium <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac proinde idem rectangulum
<ptr xml:id="note-0199-03a" corresp="note-0199-03" type="noteAnchor" />
X G V, multiplex ſecundum numerum particularum totius <lb />figuræ A B C, æquale erit quadratis perpendicularium, ab <lb />omnibus particulis figuræ hujus in rectam E D demiſſarum; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, rectangulo A G H multiplici ſecundum eundem <lb />particularum numerum, ut conſtat ex propoſ. </s>
          <s xml:space="preserve">præcedenti. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Unde ſequitur rectangula X G V, A G H inter ſe æqualia <lb />eſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0199-03" corresp="note-0199-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. @. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">DAtis in plano punctis quotlibet; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi ex centro <lb />gravitatis eorum circulus quilibet deſcribatur;</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0200" n="138" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
ducantur autem ab omnibus datis punctis, ad pun-<lb />
<ptr xml:id="note-0200-01a" corresp="note-0200-01" type="noteAnchor" />
ctum aliquod in circuli illius circumferentia lineæ <lb />rectæ erit ſumma quadratorum ab omnibus ſem-<lb />per eidem plano æqualis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0200-01" corresp="note-0200-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Decentro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint data puncta A B C D: </s>
          <s xml:space="preserve">centrumque gravitatis eorum, <lb />
<ptr xml:id="note-0200-02a" corresp="note-0200-02" type="noteAnchor" />
ſive magnitudinum æqualium ab ipſis ſuſpenſarum, ſit E; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">centro E deſcribatur circulus quilibet F f, in cujus cir-<lb />cumferentia ſumpto puncto aliquo, ut F, ducantur ad id, <lb />à datis punctis, rectæ A F, B F, C F, D F. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico earum <lb />omnium quadrata, ſimul ſumpta, æqualia eſſe plano cuidam <lb />dato, ſemperque eidem, ubicunque in circumferentia pun-<lb />ctum F ſumptum fuerit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0200-02" corresp="note-0200-02a" place="margin">TAB. XX. <lb />Fig. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ducantur enim rectæ G H, G K, angulum rectum con-<lb />ſtituentes, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quarum unicuique omnia data puncta ſint po-<lb />ſita ad eandem partem. </s>
          <s xml:space="preserve">Et à ſingulis in utramque harum <lb />perpendiculares agantur A L, A K; </s>
          <s xml:space="preserve">B M, B O; </s>
          <s xml:space="preserve">C N, <lb />C P; </s>
          <s xml:space="preserve">D H, D Q. </s>
          <s xml:space="preserve">A centro autem gravitatis E, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à pun-<lb />cto F, in alterutram duarum, G H vel G K, perpendi-<lb />culares E R, F S. </s>
          <s xml:space="preserve">Et item, à datis punctis, in ipſam <lb />F S perpendiculares A V, B X, C Y, D Z. </s>
          <s xml:space="preserve">Et F T per-<lb />pendicularis in ipſam E R. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro ſit jam</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />A L = a # A K = e # radius # E F = z <lb />B M = b # B O = f # # G S = x <lb />C N = c # C P = g <lb />D H = d # D Q = h <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quia autem E eſt centrum gravitatis punctorum A, B, C, D; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſi addantur in unum perpendiculares A L, B M, C N, D H, <lb />compoſitaque ex omnibus dividatur in tot partes, quot ſunt <lb />data puncta; </s>
          <s xml:space="preserve">earum partium uni æqualis erit E R <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Simili-
<ptr xml:id="note-0200-04a" corresp="note-0200-04" type="noteAnchor" />
terque, divisâ in totidem partes ſummâ perpendicularium <lb />A K, B O, C P, D Q, earum uni æqualis erit perpendi-<lb />cularis, ducta ex E in rectam G K, ſive ipſa R G <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Ita-
<ptr xml:id="note-0200-05a" corresp="note-0200-05" type="noteAnchor" />
que, ſi ſumma omnium A L, B M, C N, D H, ſive <lb />a + b + c + d vocetur l: </s>
          <s xml:space="preserve">ſumma vero omnium, A K, B O, <lb />C P, D Q ſive e + f + g + h, vocetur m: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">numerus,
</s>
          <pb facs="0201" n="139" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
datorum punctorum multitudinem exprimens, dicatur θ; </s>
          <s xml:space="preserve">erit <lb />
<ptr xml:id="note-0201-01a" corresp="note-0201-01" type="noteAnchor" />
E R = {ι/θ}; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">R G = {μ/θ}. </s>
          <s xml:space="preserve">Cumque G S ſit x, erit R S ſive <lb />F T = x - {μ/θ}; </s>
          <s xml:space="preserve">vel {μ/θ} - x, ſi G R major quam G S; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſem-<lb />per quadratum F T = xx - 2 {xμ/θ} + {μμ/θθ}. </s>
          <s xml:space="preserve">quo ablato ab qua-<lb />drato F E = zz, relinquetur quadratum T E = zz - xx <lb />+ 2 {xμ/θ} - {μμ/θθ}. </s>
          <s xml:space="preserve">Et proinde T E = <hi rend="red">zz - xx + 2 {xμ/θ} - {μμ/θθ}</hi>. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Erat autem E R = {ι/θ}. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque T R = {ι/θ} + vel - <hi rend="red">zz - xx <lb />+ 2 {xμ/θ} - {μμ/θθ}</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">quæ T R, brevitatis gratia, dicatury y. </s>
          <s xml:space="preserve">Colli-<lb />gamus jam porro ſummam quadratorum omnium F A, F B, <lb />F C, F D. </s>
          <s xml:space="preserve">Quadratum A F æquatur quadratis A V, V F. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Eſt autem A V æqualis differentiæ duarum V K, A K, ſi-<lb />ve duarum S G, A K; </s>
          <s xml:space="preserve">ac proinde A V = x - e vel e - x; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />qu. </s>
          <s xml:space="preserve">A V = xx - 2 ex + ee. </s>
          <s xml:space="preserve">V F vero æqualis eſt differen-<lb />tiæ duarum F S, V S ſive duarum F S, A L; </s>
          <s xml:space="preserve">ac proinde <lb />V F = y - a vel a - y; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">qu. </s>
          <s xml:space="preserve">V F = yy - 2 ay + aa. </s>
          <s xml:space="preserve">Ad-<lb />ditisque quadratis A V, V F, fit quadratum F A = xx - 2 ex <lb />+ ee + yy - 2 ay + aa. </s>
          <s xml:space="preserve">Eodemque modo invenientur qua-<lb />drata reliquarum F B, F C, F D; </s>
          <s xml:space="preserve">atque omnia ordine diſ-<lb />poſita erunt hæc; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />qu. </s>
          <s xml:space="preserve">F A = xx - 2 ex + ee + yy - 2 ay + aa. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />qu. </s>
          <s xml:space="preserve">F B = xx - 2 fx + ff + yy - 2 by + bb. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />qu. </s>
          <s xml:space="preserve">F C = xx - 2 gx + gg + yy - 2 cy + cc. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />qu. </s>
          <s xml:space="preserve">F D = xx - 2 hx + hh + yy - 2 dy + dd.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0200-04" corresp="note-0200-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 2. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0200-05" corresp="note-0200-05a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 2. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0201-01" corresp="note-0201-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Horum vero ſumma; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi ponamus quadrata ee + ff + gg <lb />+ hh = nn; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quadrata aa + bb, + cc + dd = kk; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">erit iſta, θ x x - 2 mx + nn + θ yy - 2 ly + kk. </s>
          <s xml:space="preserve">Siquidem <lb />θ erat numerus datorum punctorum ideoque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quadratorum, <lb />poſitumque fuerat e + f + g + h = m, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">a + b + c + d = l.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In iſta vero ſumma, ſi in terminis θ y y &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">2 l y, pro y, <lb />ponatur id cujus loco poſitum erat, nempe {ι/θ} + vel -<lb /><hi rend="red">zz - xx + 2 {xμ/θ} - {μμ/θθ}</hi> <lb />fiet + θ y y = {ιι/θ} + 2 l <hi rend="red">zz - xx + 2 {xμ/θ} - {μμ/θθ}</hi> + θ zz - θ xx <lb />+ 2 x m-{μμ/θ}.</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0202" n="140" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">- 2 ly = - 2 {ιι/θ} - 2 l <hi rend="red">zz - xx + 2 {xμ/θ} - {μμ/θθ}</hi>. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0202-01a" corresp="note-0202-01" type="noteAnchor" />
vel + θ yy = {ιι/θ} - 2 l <hi rend="red">zz - xx + 2 {xμ/θ} - {μμ/θθ} + θ zz - θ x x <lb />xm - {μμ/θ}</hi>. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">+ 2 &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">- 2 ly = - 2{ιι/θ} + 2 l <hi rend="red">zz - xx + 2 {xμ/θ} - {μμ/θθ}</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ac proinde, utroque caſu, pro θ y y - 2 l y habebitur - {ιι/θ} <lb />+ θ z z - θ x x + 2 x m - {μμ/θ}. </s>
          <s xml:space="preserve">Quò appoſitis reliquis quantita-<lb />tibus, ſumma prædicta contentis, θ x x - 2 x m + n n + k k, <lb />fiet tota ſumma, nempe quadratorum F A, F B, F C, F D, <lb />= θ z z + nn + k k - {μμ - ιι/θ}. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod apparet eſſe planum da-<lb />tum, cum hæ quantitates omnes datæ ſint; </s>
          <s xml:space="preserve">ſemperque idem <lb />reperiri, ubicunque in circumferentia ſumptum fuerit pun-<lb />ctum F. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0202-01" corresp="note-0202-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">O@CILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi puncta data diverſas gravitates habere ponantur, <lb />invicem commenſurabiles, ut ſi punctum A ponderet ut 2, <lb />B ut 3, C ut 4, D ut 7, eorumque reperto gravitatis cen-<lb />tro, circulus rurſus deſcribatur, ad cujus circumferentiæ <lb />punctum, à datis punctis rectæ ducantur, ac ſingularum <lb />quadrata multiplicia ſumantur ſecundum numerum ponderis <lb />puncti ſui; </s>
          <s xml:space="preserve">ut quadratum A F duplum, B F triplum, C F <lb />quadruplum, D F ſeptuplum; </s>
          <s xml:space="preserve">dico rurſus ſummam omnium <lb />æqualem fore ſpatio dato, ſemperque eidem, ubicunque in <lb />circumferentia punctum ſumptum fuerit. </s>
          <s xml:space="preserve">Patet enim hoc ex <lb />præcedenti demonſtratione, ſi imaginemur puncta ipſa mul-<lb />tiplicia ſecundum numeros attributæ cuique gravitatis; </s>
          <s xml:space="preserve">quaſi <lb />nempe in A duo puncta conjuncta ſint, in B tria, in C qua-<lb />tuor, in D ſeptem, atque illa omnia æqualiter gravia.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI figura plana, vel linea in plano exiſtens, ali-<lb />ter atque aliter ſuſpendatur à punctis, quæ, in <lb />eodem plano accepta, æqualiter à centro gravitatis <lb />ſuæ diſtent; </s>
          <s xml:space="preserve">agitatamotu in latus, ſibi ipſi iſochrona eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0203" n="141" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit figura plana, vel linea in plano exiſtens A B C, cu-<lb />
<ptr xml:id="note-0203-01a" corresp="note-0203-01" type="noteAnchor" />
jus centrum gravitatis D. </s>
          <s xml:space="preserve">quo eodem centro, circumferentia <lb />circuli in eodem plano deſcribatur, E C F. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico, ſi à quo-<lb />vis in illa puncto, ut E, C, vel G, ſuſpenſa figura agite-<lb />tur in latus; </s>
          <s xml:space="preserve">ſibi ipſi, ſive eidem pendulo ſimplici, iſochro-<lb />nam eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0203-01" corresp="note-0203-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>. <lb />TAB. XX. <lb />Fig. 6.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit prima ſuſpenſio ex E puncto, quando autem eſt extra <lb />figuram, ut hic, putandum eſt lineam E H, ex qua figura <lb />pendet, rigidam eſſe, atque immobiliter ipſi affixam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Intelligatur figura A B C diviſa in particulas minimas æ-<lb />quales, à quarum omnium centris gravitatis, ad punctum <lb />E, rectæ ductæ ſint; </s>
          <s xml:space="preserve">quas quidem manifeſtum eſt, quum <lb />moveatur figura motu in latus, eſſe ad axem agitationis per-<lb />pendiculares. </s>
          <s xml:space="preserve">Harum igitur omnium perpendicularium qua-<lb />drata, diviſa per rectam E D, multiplicem ſecundum nu-<lb />merum particularum in quas figura diviſa eſt, efficiunt lon-<lb />gitudinem penduli ſimplicis, figuræ iſochroni <ptr type="noteAnchor" />, quæ ſit K L.</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0203-02a" corresp="note-0203-02" type="noteAnchor" />
Suſpensâ autem figurâ ex puncto G, rurſus longitudo pen-<lb />duli ſimplicis iſochroni invenitur, dividendo quadrata omnia <lb />linearum, quæ à particulis figuræ ducuntur ad punctum G, <lb />per rectam G D, multiplicem ſecundum earundem particu-<lb />larum numerum <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Quum igitur puncta G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">E ſint in cir-
<ptr xml:id="note-0203-03a" corresp="note-0203-03" type="noteAnchor" />
cumferentia deſcripta cetnro D, quod eſt centrum gravitatis <lb />figuræ A B C, ſive centrum gravitatis punctorum omnium, <lb />quæ centra ſunt particularum figuræ æqualium; </s>
          <s xml:space="preserve">erit proinde <lb />ſumma quadratorum à lineis, qnæ à dictis particulis ad pun-<lb />ctum G ducuntur, æqualis ſummæ quadratorum à lineis quæ <lb />ab iiſdem particulis ducuntur ad punctum E <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæ vero
<ptr xml:id="note-0203-04a" corresp="note-0203-04" type="noteAnchor" />
quadratorum ſummæ, utraque ſuſpenſione, applicantur ad <lb />magnitudines æquales: </s>
          <s xml:space="preserve">quippe, in ſuſpenſione ex E, ad re-<lb />ctam E D, multiplicem ſecundum numerum omnium par-<lb />ticularum; </s>
          <s xml:space="preserve">in ſuſpenſione autem ex G, ad rectam D G, <lb />multiplicem ſecundum earundem particularum numerum. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Ergo patet, ex applicatione hac poſteriori, quum nempe <lb />ſuſpenſio eſt ex G, fieri longitudinem penduli iſochroni ean-<lb />dem atque ex applicatione priori, hoc eſt, eandem ipſi K L.</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0204" n="142" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
Eodem modo, ſi ex C, vel alio quovis puncto circumfe-<lb />
<ptr xml:id="note-0204-01a" corresp="note-0204-01" type="noteAnchor" />
rentiæ E C F, figura ſuſpendatur, eidem pendulo K L iſo-<lb />chrona eſſe probabitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque conſtat propoſitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0203-02" corresp="note-0203-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 6. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0203-03" corresp="note-0203-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 6. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0203-04" corresp="note-0203-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. <lb />præced.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0204-01" corresp="note-0204-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XIV.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">DAtâ figurâ ſolidâ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">lineâ rectâ interminatâ, <lb />quæ vel extra figuram cadat, vel per eam <lb />transeat; </s>
          <s xml:space="preserve">divisâque figurâ cogitatu in particulas <lb />minimas æquales, à quibus omnibus ad datam re-<lb />ctam perpendiculares ductæ intelligantur; </s>
          <s xml:space="preserve">invenire <lb />ſummam omnium quæ ab ipſis fiunt quadratorum, <lb />ſive planum, cujus multiplex ſecundum particula-<lb />rum numerum, dictæ quadratorum ſummæ æ-<lb />quale ſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit data figura ſolida A B C D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">linea recta quæ, per <lb />
<ptr xml:id="note-0204-02a" corresp="note-0204-02" type="noteAnchor" />
punctum E tranſiens, ad planum hujus paginæ erecta intel-<lb />ligatur: </s>
          <s xml:space="preserve">quæque vel ſecet figuram, vel tota extra cadat. </s>
          <s xml:space="preserve">In-<lb />tellectoque, à ſingulis particulis minimis æqualibus, ſolidum <lb />A B C D conſtituentibus, velut F, rectas duci perpendi-<lb />culares in datam rectam per E, quemadmodum hic F E, <lb />oporteat omnium quadratorum F E ſummam invenire.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0204-02" corresp="note-0204-02a" place="margin">TAB. XXI. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Secetur figura plano E A C, per dictam datam lineam &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />per centrum gravitatis figuræ ducto. </s>
          <s xml:space="preserve">Item aliud planum in-<lb />telligatur per eandem lineam datam, perque E G, quæ ipſi <lb />eſt ad angulos rectos.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Conſtat jam, quadratum rectæ cujuſque, quæ à particula <lb />dictarum aliqua, ad lineam datam per E perpendicularis du-<lb />citur, ſicut F E, æquari quadratis duarum F G, F H, <lb />quæ, ab eadem particula, in plana per E G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">E C ante di-<lb />cta, perpendiculares aguntur <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare, ſi cognoſcere poſſi-
<ptr xml:id="note-0204-03a" corresp="note-0204-03" type="noteAnchor" />
mus ſummam quadratorum, quæ fiunt ab omnibus perpen-<lb />dicularibus, quæ à particulis univerſis cadunt in plana dicta <lb />per E G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">E C; </s>
          <s xml:space="preserve">habebimus etiam huic æqualem ſum-
</s>
          <pb facs="0205" />
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0205a" />
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="fig-0205a-01a" corresp="fig-0205a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0205a-02a" corresp="fig-0205a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0205a-03a" corresp="fig-0205a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0205a-04a" corresp="fig-0205a-04" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0205a-05a" corresp="fig-0205a-05" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0205a-06a" corresp="fig-0205a-06" type="figureAnchor" />
<pb facs="0206" />
<pb facs="0207" n="143" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
mam quadratorum à perpendicularibus, quæ ab univerſis <lb />
<ptr xml:id="note-0207-01a" corresp="note-0207-01" type="noteAnchor" />
iiſdem particulis cadunt in rectam datam per E punctum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0204-03" corresp="note-0204-03a" n="*" anchored="true" place="margin">47. lib. 1. <lb />Eucl.</note>
              <figure xml:id="fig-0205a-01" corresp="fig-0205a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 142.<lb />TAB. XX.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">D L F K A E G H C L K F D B</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0205a-02" corresp="fig-0205a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">D F K L C H E G A K F L D B</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0205a-03" corresp="fig-0205a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">L D C A E H G B L D</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0205a-04" corresp="fig-0205a-04a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">D L C E A X V G H L D B</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0205a-05" corresp="fig-0205a-05a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">T F K A V Q Z D E O B X P C Y f I G M L R N S H</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0205a-06" corresp="fig-0205a-06a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 6.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">K E A H C L D F G B</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0207-01" corresp="note-0207-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Illa vero prior quadratorum ſumma colligetur hoc modo. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Ponatur primò figuram planam dari O Q P, ad latus figu-<lb />ræ ſolidæ A B C D, ejuſdem cum ipſa altitudinis, quæque <lb />ſit ejuſmodi, ut ſecta lineis rectis Q Q, R R, quæ reſpon-<lb />deant planis figuram ſolidam A B C D ſecantibus M M, <lb />N N, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">his parallelis; </s>
          <s xml:space="preserve">eadem ſit dictarum linearum inter <lb />ſe, quæ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">planorum horum ratio, ſi nempe ſumantur utrin-<lb />que quæ in ordine ſibi reſpondent. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut ſi linea R R ſit ad <lb />Q Q quemadmodum planum N N ad M M. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi igitur <lb />figura plana O Q P, in totidem particulas minimas æquales <lb />diviſa intelligatur, quot intelliguntur in ſolido A B C D, <lb />erunt etiam in unoquoque ſegmento figuræ planæ, velut <lb />Q Q R R, tot numero particulæ, quot ſunt in figuræ ſoli-<lb />dæ ſegmento M M N N, iſti ſegmento reſpondente; </s>
          <s xml:space="preserve">ac <lb />proinde &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſumma quadratorum, à perpendicularibus o-<lb />mnium particularum figuræ O Q P in planum E G, æqua-<lb />bitur ſummæ quadratorum, à perpendicularibus omnium par-<lb />ticularum figuræ ſolidæ, in idem planum E G productis. </s>
          <s xml:space="preserve">Il-<lb />la autem quadratorum ſumma data erit, ſi dentur in figura <lb />O Q P, cuneoque illius, quæ propoſ. </s>
          <s xml:space="preserve">9. </s>
          <s xml:space="preserve">huj. </s>
          <s xml:space="preserve">requiri dixi-<lb />mus. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo his datis, dabitur quoque ſumma quadratorum, <lb />à perpendicularibus quæ, à particulis omnibus ſolidi A B C D, <lb />ducuntur in planum E G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ponatur nunc alia item figura plana S Y T Z, cjuſdem cum <lb />ſolido A B C D latitudinis, hoc eſt, quam includant plana B Y, <lb />D Z ſolidum contingentia, ac parallela plano E A C, quæque <lb />ſit ejuſmodi, ut, ſecta lineis rectis V V, X X &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">quæ reſpon-<lb />deant planis figuram A B C D ſecantibus, K K, L L, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">his <lb />parallelis, faciat eandem inter ſe rationem linearum harum <lb />atque illorum planorum, ſi ſumantur quæ ſibi mutuo reſpon-<lb />dent. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque rurſus quadrata ſimul omnia perpendicularium, <lb />à particulis figuræ S Y T Z in rectam S T cadentium, <lb />æqualia erunt quadratis omnibus perpendicularium quæ, à <lb />particulis ſolidi A B C D, ducuntur in planum A C. </s>
          <s xml:space="preserve">Illo-
</s>
          <pb facs="0208" n="144" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
rum autem ſumma quadratorum data erit, ſi detur diſtantia <lb />
<ptr xml:id="note-0208-01a" corresp="note-0208-01" type="noteAnchor" />
centri gravitatis figuræ S Y T Z ab recta B Y vel D Z; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">nec non diſtantia indidem centri gravitatis cunei ſui abſciſſi <lb />plano per eandem rectam <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Vel, figura S Y T Z ordinata
<ptr xml:id="note-0208-02a" corresp="note-0208-02" type="noteAnchor" />
exiſtente, ut S T ſit axis ejus, eadem quadratorum ſumma da-<lb />bitur, ſi detur diſtantia centri gravitatis figuræ dimidiæ S Z T <lb />ab axe S T, item centri gravitatis cunei, ſuper eadem di-<lb />midia figura, abſciſſi plano per axem ducto <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo, his
<ptr xml:id="note-0208-03a" corresp="note-0208-03" type="noteAnchor" />
datis, dabitur quoque ſumma quadratorum à perpendicula-<lb />ribus quæ, à particulis omnibus ſolidi A B C D, ductæ <lb />intelliguntur in planum E A C. </s>
          <s xml:space="preserve">Invenimus autem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſum-<lb />mam quadratorum, à perpendicularibus omnibus in planum <lb />per E G ductis. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aggregatum utriuſque ſummæ ha-<lb />bebitur, hoc eſt, per ſuperius oſtenſa, ſumma quadratorum <lb />perpendicularium quæ, à particulis omnibus ſolidi A B C D, <lb />cadunt in rectam datam per E tranſeuntem, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad paginæ <lb />hujus planum erectam. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat faciendum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0208-01" corresp="note-0208-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">O@CILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0208-02" corresp="note-0208-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 9. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0208-03" corresp="note-0208-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 11. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XV.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">IIsdem poſitis, ſi ſolidum A B C D ſit ejusmodi, ut <lb />
<ptr xml:id="note-0208-04a" corresp="note-0208-04" type="noteAnchor" />
figura plana S Y T Z, ipſi proportionalis, non ha-<lb />beat notam diſtantiam centri gravitatis à tangenti-<lb />bus B Y vel D Z, vel, ut ſubcentrica cunei ſuper ipſa <lb />abſciſſi, plano per easdem B Y vel D Z, ignoretur; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">in figura tamen proportionali, quæ à latere eſt, <lb />O Q P, detur diſtantia Φ P, qua centrum gravita-<lb />tis figuræ dimidiæ O P V abeſt ab axe O P; </s>
          <s xml:space="preserve">li-<lb />cebit hinc invenire ſummam quadratorum à diſtan-<lb />tiis particularum ſolidi A B C D à plano E C. </s>
          <s xml:space="preserve">O-<lb />portet autem ut ſectiones omnes, N N, M M, ſint <lb />plana ſimilia; </s>
          <s xml:space="preserve">utque per omnium centra gravitatis <lb />transeat planum E C; </s>
          <s xml:space="preserve">quemadmodum in prismate, <lb />pyramide, c<unclear reason="illegible" />ono, conoidibus, multisque aliis figu-
</s>
          <pb facs="0209" n="145" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
ris contingit. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque eorum planorum diſtantias cen-<lb />
<ptr xml:id="note-0209-01a" corresp="note-0209-01" type="noteAnchor" />
tri gravitatis, ſuper tangentibus axi oſcillationis <lb />parallelis, datas eſſe neceſſe eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">uti &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſubcentri-<lb />cas cuneorum, qui ſuper ipſis abſcinduntur, ductis <lb />planis per easdem tangentes.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0208-04" corresp="note-0208-04a" place="margin">TAB. XXI. <lb />Fig. 1. &amp; 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0209-01" corresp="note-0209-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centr@</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Veluti, ſi maxima dictarum ſectionum ſit B D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in B <lb />
<ptr xml:id="note-0209-02a" corresp="note-0209-02" type="noteAnchor" />
intelligatur recta parallela axi E, hoc eſt, erecta ad planum <lb />quod hic conſpicitur, oportet datam eſſe diſtantiam centri <lb />gr. </s>
          <s xml:space="preserve">ſectionis B D à dicta linea in B, quæ ſit B C; </s>
          <s xml:space="preserve">itemque <lb />ſubcentricam cunei, ſuper ſectione B D abſciſſi, plano du-<lb />cto per eandem lineam in B, quæ ſubcentrica ſit B K.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0209-02" corresp="note-0209-02a" place="margin">Fig. 2</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Etenim his datis, divisâque P V bifariam in Δ, ſi fiat <lb />ſicut Δ P ad P Φ, ita rectangulum B C K ad ſpatium quod-<lb />dam Z; </s>
          <s xml:space="preserve">dico hoc ipſum, multiplex per numerum particu-<lb />larum ſolidi A B C D, æquari ſummæ quæſitæ quadrato-<lb />rum, à diſtantiis earundem particularum à plano E C.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quadrata enim à diſtantiis particularum planæ ſectionis <lb />B D, à plano E C, quod per centrum gravitatis ſuæ tranſit; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſive quadrata à diſtantiis particularum ſolidarum ſegmenti <lb />B N N D à plano eodem, æquari conſtat rectangulo B C K, <lb />multiplici per numerum dictarum particularum <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiter,
<ptr xml:id="note-0209-03a" corresp="note-0209-03" type="noteAnchor" />
ſi planæ ſectionis N N diſtantia centri gravitatis, ab recta <lb />quæ in N intelligitur axi E parallela, ſit N X; </s>
          <s xml:space="preserve">ſubcentrica <lb />vero cunei ſuper ipſa abſciſſi, plano per eandem rectam, ſit <lb />N F; </s>
          <s xml:space="preserve">erunt quadrata à diſtantiis particularum planarum ſe-<lb />ctionis N N à plano E C, ſive quadrata à diſtantiis parti-<lb />cularum ſolidarum ſegmenti N M M N, à plano eodem, <lb />æqualia rectangulo N X F, multiplici per numerum parti-<lb />cularum ipſarum ſectionis N N, vel ſegmenti N M M N. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem B D diviſa ſimiliter in C &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K, atque N N in X <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">F. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo rectangulum B C K ad rectangulum N X F, <lb />ſicut quadratum B D ad quadratum N N.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0209-03" corresp="note-0209-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 10. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">numerus particularum ſectionis B D, ad nu-<lb />merum particularum ſectionis N N, ſicut ſectiones ipſæ;</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0210" n="146" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
hoc eſt, ſicut quadratum B D ad quadratum N N. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque <lb />
<ptr xml:id="note-0210-01a" corresp="note-0210-01" type="noteAnchor" />
rectangulum B C K, multiplex per numerum particularum <lb />ſectionis B D, ad rectangulum N X F, multiplex per nu-<lb />merum particularum ſectionis N N, duplicatam habebit ra-<lb />tionem quadrati B D ad quadratum N N; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, eam <lb />quam quadratum V V ad quadratum R R, in figura pro-<lb />portionali. </s>
          <s xml:space="preserve">Erit igitur &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dicta prior ſumma quadratorum, à <lb />diſtantiis particularum ſegmenti B N N D à plano E C, ad <lb />ſummam alteram quadratorum, à diſtantiis particularum ſe-<lb />gmenti N M M N, ut qu. </s>
          <s xml:space="preserve">V V ad qu. </s>
          <s xml:space="preserve">R R. </s>
          <s xml:space="preserve">Eademque <lb />ratione oſtendetur, ſummas quadratorum à diſtantiis parti-<lb />larum in reliquis ſegmentis ſolidi A B C D, eſſe inter ſe in <lb />ratione quadratorum quæ fiunt à rectis in figura O V V, <lb />quæ baſi cujusque ſegmenti reſpondent. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare ſumma qua-<lb />dratorum, à diſtantiis particularum omnium ſegmentorum <lb />ſolidi A B C D à plano E C, erit ad ſummam quadrato-<lb />rum, à diſtantiis particularum ſegmentorum totidem, maxi-<lb />mo ſegmento æqualium, hoc eſt, cylindri vel prismatis <lb />B D S S, eandem cum ſolido A B C D baſin altitudinem-<lb />que habentis, ſicut quadrata omnia rectarum V V, R R, Q Q, <lb />&amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c. </s>
          <s xml:space="preserve">ad quadrata totidem maximo V V æqualia, hoc eſt, <lb />ſicut ſolidum rotundum O V V circa axem O P, ad cylin-<lb />drum V V Ω Ω, qui baſin &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">altitudinem habeat eandem. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Hanc vero rationem ſolidi O V V ad cylindrum V V Ω Ω, <lb />componi conſtat ex ratione planorum quorum converſione <lb />generantur, hoc eſt, ex ratione plani O P V, ad rectangu-<lb />lum P Ω, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex ratione diſtantiarum quibus horum plano-<lb />rum centra gravitatis abſunt ab axe O P; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex ra-<lb />tione P Φ ad P Δ. </s>
          <s xml:space="preserve">Et prior quidem harum rationum, nem-<lb />pe plani O P V ad rectangulum P Ω, eadem eſt quæ ſolidi <lb />A B C D ad cylindrum vel prisma B D S S, hoc eſt, ea-<lb />dem quæ numeri particularum ſolidi A B C D, ad nume-<lb />rum particularum cylindri vel prismatis B D S S. </s>
          <s xml:space="preserve">Altera <lb />vero ratio, nempe P Φ ad P Δ, eſt eadem, ex conſtru-<lb />ctione, quæ ſpatii Z ad rectangulum B C K. </s>
          <s xml:space="preserve">Habebit ita-<lb />que dicta ſumma quadratorum, à diſtantiis omnium particu-
<pb facs="0211" n="147" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
larum ſolidi A B C D à plano E C, ad ſummam quadrato-<lb />
<ptr xml:id="note-0211-01a" corresp="note-0211-01" type="noteAnchor" />
rum, à diſtantiis omnium particularum cylindri vel prisma-<lb />tis B D S S ab eodem plano, rationem eam quæ componi-<lb />tur ex ratione numeri particularum ſolidi A B C D, ad nu-<lb />merum particularum cylindri vel prismatis B D S S, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex <lb />ratione ſpatii Z ad rectangulum B C K: </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, rationem <lb />quam habet rectangulum Z, multiplex per numerum parti-<lb />cularum ſolidi A B C D, ad rectangulum B C K, multi-<lb />plex per numerum particularum cylindri vel prismatis B D S S. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Atqui quarta harum magnitudinum æqualis eſt ſecundæ <lb />nempe rectangulum B C K, multiplex per numerum parti-<lb />cularum cylindri vel prismatis B D S S, æquale ſummæ <lb />quadratorum, à diſtantiis particularum ejusdem prismatis <lb />vel cylindri B D S S à plano E C; </s>
          <s xml:space="preserve">ſiquidem rectangulum <lb />idem B C K, multiplex per numerum particularum ſegmen-<lb />ti B N N D, æquatur quadratis diſtantiarum particularum <lb />ejusdem ſegmenti à plano E C <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tertia primæ æ-
<ptr xml:id="note-0211-02a" corresp="note-0211-02" type="noteAnchor" />
quabitur; </s>
          <s xml:space="preserve">nempe planum Z, multiplex per numerum parti-<lb />cularum ſolidi A B C D, ſummæ quadratorum, à diſtantiis <lb />particularum ſolidi ejusdem A B C D à plano E C <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">quod
<ptr xml:id="note-0211-03a" corresp="note-0211-03" type="noteAnchor" />
erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0210-01" corresp="note-0210-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0211-01" corresp="note-0211-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0211-02" corresp="note-0211-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 10. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0211-03" corresp="note-0211-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 14. <lb />lib. 5. Eucl.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Notandum vero, quando ſolidum A B D rotundum eſt <lb />circa axem A C, fieri ſemper rectangulum B C K æquale <lb />quartæ parti quadrati B C; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam ſubcentrica cunei, ab-<lb />ſciſſi ſuper circulo B D, plano per tangentem in B, nempe <lb />recta B K, æquatur {5/4} radii B C. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, ſi P V æqualis <lb />poſita ſit B C, ſequitur, faciendo ut Ρ Δ ad Ρ Φ ita rectan-<lb />gulum B C K, hoc eſt, {1/4} quadrati B C, hoc eſt, qu. </s>
          <s xml:space="preserve">Ρ Δ <lb />ad planum aliud Z, fore hoc rectangulo Δ Ρ Φ æquale. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac <lb />proinde tunc ipſum rectangulum Δ Ρ Φ, multiplex ſecun-<lb />dum numerum particularum ſolidi A B D, æquari ſummæ <lb />quæſitæ quadratorum à perpendicularibus omnibus, quæ à <lb />particulis iisdem cadunt in planum E C.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0212" n="148" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XVI.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">FIgura quævis, ſive linea fuerit, ſive ſuperſi-<lb />cies, ſive ſolidum; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi aliter at que aliter ſuſpen-<lb />datur, agiteturque ſuper axibus inter ſe paralle-<lb />lis, quique à centro gravitatis figuræ æqualiter di-<lb />ſtent, ſibi ipſi iſochrona eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Proponatur magnitudo quævis, cujus centrum gravitatis <lb />E punctum, ſitque primo ſuſpenſa ab axe, qui per F intel-<lb />
<ptr xml:id="note-0212-02a" corresp="note-0212-02" type="noteAnchor" />
ligitur hujus paginæ plano ad angulos rectos. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque idem <lb />planum erit &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">planum oſcillationis. </s>
          <s xml:space="preserve">In quo ſi centro E, ra-<lb />dio E F, deſcribatur circumferentia F H G, ſumptoque in <lb />illa puncto quovis, ut H, magnitudo ſecundò ſuſpendi intel-<lb />ligatur ab axe in hoc puncto infixo, atque agitari, manente <lb />eodem oſcillationis plano. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico iſochronam fore ſibi ipſi agi-<lb />tatæ circa axem in F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0212-02" corresp="note-0212-02a" place="margin">TAB. XXI. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Intelligatur enim dividi magnitudo propoſita in particu-<lb />las minimas æquales. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque, quia in utraque illa ſuſpenſio-<lb />ne idem manet oſcillationis planum, reſpectu partium ma-<lb />gnitudinis; </s>
          <s xml:space="preserve">manifeſtum eſt, ſi ab omnibus particulis, in quas <lb />diviſa eſt magnitudo, perpendiculares cadere concipiantur <lb />in dictum oſcillationis planum, illas utraque ſuſpenſione oc-<lb />currere ipſi in punctis iisdem. </s>
          <s xml:space="preserve">Sint autem hæc puncta ea <lb />quæ apparent in ſpatio A B C D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quum igitur E ſit centrum gravitatis magnitudinis pro-<lb />poſitæ, ipſaque proinde circa axem, qui per E punctum <lb />erectus eſt ad planum A B C D, quovis ſitu æquilibrium <lb />ſervet; </s>
          <s xml:space="preserve">facile perſpicitur, quod ſi punctis omnibus ante di-<lb />ctis, quæ in ſpatio A B C D ſignantur, æqualis gravitas <lb />tribuatur, eorum quoque omnium centrum gravitatis futu-<lb />rum eſt punctum E. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi vero, ut fieri poteſt, in pun-<lb />cta aliqua plures perpendiculares coincidant, illa puncta <lb />quaſi toties geminata intelligenda ſunt, gravitatesque toties <lb />multiplices accipiendæ. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque ita conſideratorum, patet <lb />rurſus centrum gravitatis eſſe E punctum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0213" n="149" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porrò ſummam quadratorum ab rectis, quæ ducuntur à <lb />
<ptr xml:id="note-0213-01a" corresp="note-0213-01" type="noteAnchor" />
dictis punctis omnibus ad punctum F, eandem eſſe patet cum <lb />ſumma quadratorum ab iis rectis, quæ à ſingulis particulis <lb />magnitudinis propoſitæ ducuntur perpendiculares in axem <lb />oſcillationis per F transeuntem; </s>
          <s xml:space="preserve">quippe cum lineæ ipſæ, <lb />quarum quadrata intelliguntur, utrobique eandem habeant <lb />longitudinem. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiter etiam, cum ſuſpenſio eſt ex axe per <lb />H, patet ſummam quadratorum ab rectis, quæ ab omnibus <lb />punctis, in ſpatio A B C D ſignatis, ducuntur ad punctum <lb />H, eandem eſſe cum ſumma quadratorum, ab iis quæ, à <lb />particulis omnibus magnitudinis propoſitæ, ducuntur per-<lb />pendiculares in axem oſcillationis per H transeuntem. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo <lb />utroque caſu, ſi ſumma quadratorum ab rectis quæ, à pun-<lb />ctis omnibus prædictis, ducuntur ad puncta F vel H; </s>
          <s xml:space="preserve">di-<lb />vidatur per rectas E F vel E H, multiplices ſecundum nu-<lb />merum particularum in quas magnitudo propoſita diviſa in-<lb />telligitur, orietur ex applicatione hac longitudo penduli ſim-<lb />plicis, quod magnitudini ſuſpenſæ ex F vel H iſochronum <lb />fit. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem ſumma quadratorum utroque caſu æqualis <ptr type="noteAnchor" />;</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0213-02a" corresp="note-0213-02" type="noteAnchor" />
&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">rectæ quoque E F, E H, inter ſe æquales; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">particu-<lb />larum idem numerus. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo, quum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">applicatæ quantitates, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quibus illæ applicantur, utrobique æquales ſint, etiam <lb />longitudines ex applicatione ortæ æquales erunt, hoc eſt, <lb />longitudines pendulorum iſochronorum magnitudini propoſi-<lb />tæ ſuſpenſæ ex F vel ex H. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare conſtat propoſitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0213-01" corresp="note-0213-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0213-02" corresp="note-0213-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 13. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XVII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">DAto plano, cujus multiplex per numerum par-<lb />ticularum, in quas ſuſpenſa figura diviſa in-<lb />telligitur, æquetur quadratis omnium diſtantia-<lb />rum ab axe oſcillationis; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi illud applicetur ad re-<lb />ctam, æqualem diſtantiæ inter axem oſcillationis <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">centrum gravitatis ſuſpenſæ magnitudinis, orie-<lb />tur longitudo penduli ſimplicis ipſi iſochroni.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0214" n="150" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit figura A B C, cujus centrum gravitatis E, ſuſpenſa <lb />
<ptr xml:id="note-0214-01a" corresp="note-0214-01" type="noteAnchor" />
ab axe qui, per F punctum ad planum quod conſpicitur, <lb />erectus ſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ponendoque diviſam figuram in particulas mini-<lb />
<ptr xml:id="note-0214-02a" corresp="note-0214-02" type="noteAnchor" />
mas æquales, à quibus omnibus, in dictum axem, perpen-<lb />diculares cadere intelligantur: </s>
          <s xml:space="preserve">eſto, per ſuperius oſtenſa, <lb />inventum planum H, cujus multiplex per numerum dicta-<lb />rum particularum, æquetur quadratis omnibus dictarum <lb />perpendicularium. </s>
          <s xml:space="preserve">Applicatoque plano H ad rectam F E, <lb />fiat longitudo F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico hanc eſſe longitudinem penduli <lb />ſimplicis, iſochronas oſcillationes habentis magnitudini <lb />A B C, agitatæ circa axem per F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0214-01" corresp="note-0214-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0214-02" corresp="note-0214-02a" place="margin">TAB. XXII. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quia enim ſumma quadratorum, à diſtantiis ab axe F, <lb />applicata ad diſtantiam F E, multiplicem ſecundum par-<lb />tium numerum, facit longitudinem penduli ſimplicis iſo-<lb />chroni <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Iſti vero quadratorum ſummæ æquale ponitur pla-
<ptr xml:id="note-0214-03a" corresp="note-0214-03" type="noteAnchor" />
num H, multiplex per eundem particularum numerum. </s>
          <s xml:space="preserve">Er-<lb />go &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">planum H, multiplex per eundem particularum nu-<lb />merum, ſi applicetur ad diſtantiam F E, multiplicem ſe-<lb />cundum particularum numerum; </s>
          <s xml:space="preserve">ſive, omiſſa communi mul-<lb />tiplicitate, ſi planum H applicetur ad diſtantiam F E; </s>
          <s xml:space="preserve">o-<lb />rietur quoque longitudo penduli ſimplicis iſochroni. </s>
          <s xml:space="preserve">Quam <lb />proinde ipſam longitudinem F G eſſe conſtat. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat de-<lb />monſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0214-03" corresp="note-0214-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 6. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XVIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI ſpatium planum, cujus multiplex ſecundum <lb />numerum particularum ſuſpenſæ magnitudinis, <lb />æquetur quadratis diſtantiarum ab axe gravitatis, <lb />axi oſcillationis parallelo; </s>
          <s xml:space="preserve">id, inquam, ſpatium <lb />ſi applicetur ad rectam, æqualem diſtantiæ inter <lb />utrumque dictorum axium, orietur recta æqualis <lb />intervallo, quo centrum oſcillationis inferius eſt <lb />centro gravitatis ejusdem magnitudinis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſto magnitudo A B C D, cujus centrum gravitatis E; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0214-04a" corresp="note-0214-04" type="noteAnchor" />
</s>
          <pb facs="0215" n="151" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
quæque ſuſpenſa ab axe, qui per punctum F ad planum hu-<lb />
<ptr xml:id="note-0215-01a" corresp="note-0215-01" type="noteAnchor" />
jus paginæ erectus intelligitur, habeat centrum oſcillationis <lb />G. </s>
          <s xml:space="preserve">Porrò axi per F intelligatur axis alius, per centrum gra-<lb />vitatis E transiens, parallelus. </s>
          <s xml:space="preserve">Diviſaque magnitudine cogita-<lb />tu in particulas minimas æquales, ſit quadratis diſtantiarum, <lb />ab axe dicto per E, æquale planum I, multiplex nempe ſe-<lb />cundum numerum dictarum particularum; </s>
          <s xml:space="preserve">applicatoque pla-<lb />no I ad diſtantiam F E, fiat recta quædam. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico eam æ-<lb />qualem eſſe intervallo E G, quo centrum oſcillationis infe-<lb />rius eſt centro gravitatis magnitudinis A B C D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0214-04" corresp="note-0214-04a" place="margin">TAB. XXII. <lb />Fig. 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0215-01" corresp="note-0215-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut enim univerſali demonſtratione quod propoſitum eſt <lb />comprehendamus: </s>
          <s xml:space="preserve">intelligatur plana figura, magnitudini <lb />A B C D analoga, ad latus adpoſita, O Q P; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ nempe, <lb />ſecta planis horizontalibus iisdem cum magnitudine A B C D, <lb />habeat ſegmenta intercepta inter bina quæque plana, in ea-<lb />dem inter ſe ratione cum ſegmentis dictæ magnitudinis, quæ <lb />ipſis reſpondent; </s>
          <s xml:space="preserve">ſintque ſegmenta ſingula figuræ O Q P, <lb />diviſa in tot particulas æquales, quot continentur ſegmentis <lb />ipſis reſpondentibus in figura A B C D. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc autem intel-<lb />ligi poſſunt fieri, qualiscunque fuerit magnitudo A B C D, <lb />ſive linea, ſive ſuperficies, ſive ſolidum. </s>
          <s xml:space="preserve">Semper vero cen-<lb />trum gravitatis figuræ O Q P, quod ſit T, eadem altitu-<lb />dine eſſe manifeſtum eſt cum centro gravitatis magnitudinis <lb />A B C D; </s>
          <s xml:space="preserve">ideoque, ſi planum horizontale, per F ductum, <lb />ſecet lineam centri figuræ O Q P, velut hic in S, æquales <lb />eſſe diſtantias S T, F E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porrò autem conſtat quadrata diſtantiarum, ab axe oſcil-<lb />lationis F, applicata ad diſtantiam F E, multiplicem ſecun-<lb />dum numerum particularum, efficere longitudinem penduli <lb />iſochroni <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ longitudo poſita fuit F G. </s>
          <s xml:space="preserve">Illorum vero
<ptr xml:id="note-0215-02a" corresp="note-0215-02" type="noteAnchor" />
quadratorum ſummam, æqualem eſſe perſpicuum eſt, qua-<lb />dratis diſtantiarum à plano horizontali per F, unà cum qua-<lb />dratis diſtantiarum à plano verticali F E, per axem F &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cen-<lb />trum gravitatis E ducto <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui quadrata diſtantiarum ma-
<ptr xml:id="note-0215-03a" corresp="note-0215-03" type="noteAnchor" />
gnitudinis A B C D à plano horizontali per F, æquantur <lb />quadratis diſtantiarum figuræ O Q P ab recta S F. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ
</s>
          <pb facs="0216" n="152" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
quadrata (ſi O ſit punctum ſupremum figuræ O Q P, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />
<ptr xml:id="note-0216-01a" corresp="note-0216-01" type="noteAnchor" />
O H ſubcentrica cunei ſuper ipſa abſciſſi, plano per rectam <lb />O V, parallelam S F) æqualia ſunt rectangulo O T H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />quadrato S T, multiplicibus ſecundum numerum particula-<lb />rum dictæ figuræ<ptr type="noteAnchor" />, ſive magnitudinis A B C D. </s>
          <s xml:space="preserve">Quadrata
<ptr xml:id="note-0216-02a" corresp="note-0216-02" type="noteAnchor" />
vero diſtantiarum magnitudinis A B C D à plano F E, <lb />quantumcunque axis oſcillationis F diſtet à centro gravita-<lb />tis E, ſemper eadem ſunt: </s>
          <s xml:space="preserve">quæ proinde putemus æquari <lb />ſpatio Z, multiplici ſecundum numerum particularum ma-<lb />gnitudinis A B C D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0215-02" corresp="note-0215-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 6. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0215-03" corresp="note-0215-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 47. <lb />lib. 1. Eucl.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0216-01" corresp="note-0216-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0216-02" corresp="note-0216-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 9. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Itaque quoniam quadrata diſtantiarum magnitudinis <lb />A B C D, ab axe oſcillationis F, æquantur iſtis, quadrato <lb />nimirum S T, rectangulo O T H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">plano Z, multipli-<lb />cibus per numerum particularum ejusdem magnitudinis; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi <lb />applicentur hæc omnia ad diſtantiam F E ſive S T, orietur <lb />longitudo F G penduli iſochroni magnitudini A B C D <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0216-03a" corresp="note-0216-03" type="noteAnchor" />
Sed ex applicatione quadrati S T ad latus ſuum S T, orie-<lb />tur ipſa S T, ſive F E. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo reliqua E G eſt ea quæ ori-<lb />tur ex applicatione rectanguli O T H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">plani Z, ad ean-<lb />dem S T vel F E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0216-03" corresp="note-0216-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 6. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quare ſupereſt ut demonſtremus rectangulum O T H, <lb />cum plano Z, æquari plano I. </s>
          <s xml:space="preserve">Tunc enim conſtabit, etiam <lb />planum I, applicatum ad diſtantiam F E, efficere longitu-<lb />dinem ipſi E G æqualem. </s>
          <s xml:space="preserve">Illud autem ſic oſtendetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Re-<lb />ctangulum O T H, multiplex ſecundum numerum particu-<lb />larum figuræ O Q P, ſive magnitudinis A B C D, æ-<lb />
<ptr xml:id="note-0216-04a" corresp="note-0216-04" type="noteAnchor" />
quatur quadratis diſtantiarum figuræ ab recta X T <ptr type="noteAnchor" />, quæ
per centrum gravitatis T ducitur ipſi S F parallela; </s>
          <s xml:space="preserve">ac pro-<lb />inde etiam quadratis diſtantiarum magnitudinis A B C D, <lb />à plano horizontali K K, ducto per centrum gravitatis E; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">cum diſtantiæ utrobique ſint eædem. </s>
          <s xml:space="preserve">At vero planum Z, ſi-<lb />militer multiplex, æquale poſitum fuit quadratis diſtantia-<lb />rum magnitudinis A B C D à plano verticali F E. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac pa-<lb />tet quidem quadrata hæc diſtantiarum à plano F E, una cum <lb />dictis quadratis diſtantiarum à plano horizontali per E, æ-<lb />qualia eſſe quadratis diſtantiarum ab axe gravitatis per E,
</s>
          <pb facs="0217" n="153" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
qui ſit axi F parallelus <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque rectangulum O T H una
<ptr xml:id="note-0217-01a" corresp="note-0217-01" type="noteAnchor" />
cum plano Z, multiplicia ſecundum numerum particularum <lb />
<ptr xml:id="note-0217-02a" corresp="note-0217-02" type="noteAnchor" />
magnitudinis A B C D, æqualia erunt quadratis diſtantia-<lb />rum ejusdem magnitudinis à dicto axe per E. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">planum <lb />I, multiplex ſecundum eundem particularum numerum, æ-<lb />quale poſitum fuit iisdem diſtantiarum quadratis. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo pla-<lb />num I æquale eſt rectangulo O T H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">plano Z ſimul ſum-<lb />ptis. </s>
          <s xml:space="preserve">quod oſtendendum ſupererat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0216-04" corresp="note-0216-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 10. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0217-01" corresp="note-0217-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0217-02" corresp="note-0217-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 47. <lb />lib. 1. Eucl.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hinc rurſus manifeſtum fit, quod propoſitione 16 demon-<lb />ſtratum fuit; </s>
          <s xml:space="preserve">nempe magnitudinem quamlibet, ſi aliter at-<lb />que aliter ſuſpendatur atque agitetur, ab axibus parallelis, <lb />qui à centro gravitatis ſuæ æqualiter diſtent, ſibi ipſi iſo-<lb />chronam eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sive enim magnitudo A B C D ſuſpendatur ab axe F, ſi-<lb />ve ab axe L illi parallelo; </s>
          <s xml:space="preserve">patet eadem utrobique eſſe qua-<lb />drata diſtantiarum ab axe per E, qui ſit axibus F vel L pa-<lb />rallelus. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">planum I, cujus multiplex, ſecundum <lb />numerum particularum, æquatur quadratorum ſummæ, u-<lb />troque caſu idem erit. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc vero planum, applicatum ad di-<lb />ſtantiam centri gravitatis ab axe oſcillationis, quæ utroque <lb />caſu eadem ponitur, efficit diſtantiam qua centrum oſcilla-<lb />tionis inferius eſt centro gravitatis; </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo etiam hæc diſtan-<lb />tia utroque caſu eadem erit. </s>
          <s xml:space="preserve">Velut ſi, facta ſuſpenſione ex <lb />L, fuerit dicta diſtantia E Y, erit ipſa æqualis E G; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">to-<lb />ta Y L æqualis G F; </s>
          <s xml:space="preserve">adeoque, in ſuſpenſione utraque, <lb />idem pendulum ſimplex iſochronum fit magnitudini A B C D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XIX.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI magnitudo eadem, nunc brevius nunc longius <lb />ſuſpenſa, agitetur; </s>
          <s xml:space="preserve">erunt, ſicut diſtantiæ axi-<lb />um oſcillationis à centro gravitatis inter ſe, ita <lb />contraria ratione diſtantiæ centrorum oſcillationis <lb />ab eodem gravitatis centro.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit magnitudo, cujus centrum gravitatis A, ſuſpenſa pri-<lb />
<ptr xml:id="note-0217-03a" corresp="note-0217-03" type="noteAnchor" />
</s>
          <pb facs="0218" n="154" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
mum atque agitata ab axe in B, deinde vero ab axe in C; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0218-01a" corresp="note-0218-01" type="noteAnchor" />
ſitque in prima ſuſpenſione centrum oſcillationis D, in po-<lb />ſteriori vero centrum oſcillationis E. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico eſſe ut B A ad <lb />C A ita E A ad D A.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0217-03" corresp="note-0217-03a" place="margin">TAB. XXII. <lb />Fig. 3.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0218-01" corresp="note-0218-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quum enim, in ſuſpenſione ex B, efficiatur diſtantia A D, <lb />qua nempe centrum oſcillationis inferius eſt centro gravita-<lb />tis, applicando ad diſtantiam B A ſpatium quoddam, cujus <lb />multiplex ſecundum numerum particularum minimarum æ-<lb />qualium, in quas magnitudo diviſa intelligitur, æquatur <lb />quadratis diſtantiarum ab axe per A, parallelo axi in B <ptr type="noteAnchor" />;</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0218-02a" corresp="note-0218-02" type="noteAnchor" />
erit proinde rectangulum B A D dicto ſpatio æquale. </s>
          <s xml:space="preserve">Item, <lb />in ſuſpenſione ex C, quum fiat diſtantia A E, applicando <lb />idem dictum ſpatium ad diſtantiam C A; </s>
          <s xml:space="preserve">erit &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">rectangu-<lb />lum C A E eidem ſpatio æquale. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque æqualia inter ſe re-<lb />ctangula B A D, C A E; </s>
          <s xml:space="preserve">ac proinde ratio B A ad C A <lb />eadem quæ A E ad A D. </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0218-02" corresp="note-0218-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. <lb />præced.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hinc patet, dato pendulo ſimplici, quod magnitudini <lb />ſuſpenſæ iſochronum ſit in una ſuſpenſione, datoque ejus <lb />centro gravitatis; </s>
          <s xml:space="preserve">etiam in alia omni ſuſpenſione, longiori <lb />vel breviori, dummodo idem maneat planum oſcillationis, <lb />longitudinem penduli iſochroni datam eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XX.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">CEntrum Oſcillationis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">punctum ſuſpenſionis <lb />inter ſe convertuntur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In figura ſuperiori, quia, poſita ſuſpenſione ex B, cen-<lb />
<ptr xml:id="note-0218-03a" corresp="note-0218-03" type="noteAnchor" />
trum oſcillationis eſt D; </s>
          <s xml:space="preserve">etiam invertendo omnia, ponendo-<lb />que ſuſpenſionem ex D, erit tunc centrum oſcillationis B. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Hoc enim ex ipſa propoſitione præcedenti manifeſtum eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0218-03" corresp="note-0218-03a" place="margin">TAB. XXII. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XXI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">QUomodo in figuris planis centra oſcillationis in-<lb />veniantur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Intellectis quæ hactenus demonſtrata ſunt, facile jam erit
</s>
          <pb facs="0219" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0219a" />
<ptr xml:id="fig-0219a-01a" corresp="fig-0219a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0219a-02a" corresp="fig-0219a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0219a-03a" corresp="fig-0219a-03" type="figureAnchor" />
<pb facs="0220" />
<pb facs="0221" n="155" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
in plerisque figuris, quæ in Geometria conſiderari conſueve-<lb />
<ptr xml:id="note-0221-01a" corresp="note-0221-01" type="noteAnchor" />
runt, definire oſcillationis centra. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque ut de planis figu-<lb />ris primum dicamus; </s>
          <s xml:space="preserve">duplicem in iis oſcillationis motum <lb />ſupra definivimus; </s>
          <s xml:space="preserve">nempe, vel circa axem in eodem cum <lb />figura plano jacentem, vel circa eum qui ad figuræ planum <lb />erectus ſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Quorum priorem vocavimus agitationem in pla-<lb />num, alterum agitationem in latus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0219a-01" corresp="fig-0219a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 154.<lb />TAB. XXI.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">G E G O A K L Q Q M M H F R R N N B D L K C P S V X Z Y X V T</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0219a-02" corresp="fig-0219a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">F A D E B C G H</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0219a-03" corresp="fig-0219a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">G E Ω O Ω S A S Q Q M M R R N X F N V P Φ Δ V B C K D Z</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0221-01" corresp="note-0221-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi priore modo agitetur, nempe circa axem in eo-<lb />
<ptr xml:id="note-0221-02a" corresp="note-0221-02" type="noteAnchor" />
dem plano jacentem, ſicut figura B C D circa axem E F; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">hic, ſi cuneus ſuper figura intelligatur abſciſſus, plano quod <lb />ita ſecet planum figuræ, ut interſectio, quæ hic eſt D D, <lb />ſit parallela oſcillationis axi; </s>
          <s xml:space="preserve">deturque diſtantia centri gra-<lb />vitatis figuræ ab hac interſectione, ut hic A D; </s>
          <s xml:space="preserve">itemque <lb />ſubcentrica cunei dicti ſuper eadem interſectione, quæ hic <lb />ſit D H. </s>
          <s xml:space="preserve">Habebitur centrum oſcillationis K, figuræ B D C, <lb />applicando rectangulum D A H ad diſtantiam F A; </s>
          <s xml:space="preserve">quo-<lb />niam ex applicatione hac orietur diſtantia A K, qua cen-<lb />trum oſcillationis inferius eſt centro gravitatis. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt enim re-<lb />ctangulum D A H, multiplex ſecundum numerum particu-<lb />larum figuræ B C D, æquale quadratis diſtantiarum ab re-<lb />cta B A C, quæ per centrum gravitatis A parallela ducitur <lb />axi oſcillationis E F<ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare, applicando idem rectangu-
<ptr xml:id="note-0221-03a" corresp="note-0221-03" type="noteAnchor" />
lum ad diſtantiam F A, orietur diſtantia A K, qua centrum <lb />oſcillationis inferius eſt centro gravitatis A <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0221-02" corresp="note-0221-02a" place="margin">TAB. XXII. <lb />Fig. 4. &amp; 5.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0221-03" corresp="note-0221-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 10. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 18. <lb />huj.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hinc manifeſtum eſt, ſi axis oſcillationis ſit D D, fieri <lb />centrum oſcillationis H punctum; </s>
          <s xml:space="preserve">adeoque longitudinem <lb />D H, penduli ſimplicis iſochroni figuræ B C D, eſſe tunc <lb />ipſam ſubcentricam cunei, abſciſſi plano per D D, ſuper <lb />ipſam D D. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod unum ab aliis ante animad verſum fuit, <lb />non tamen demonſtratum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quomodo autem centra gravitatis cuneorum ſuper figuris <lb />planis inveniantur, perſequi non eſt inſtituti noſtri, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">jam <lb />in multis nota ſunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Velut, quod ſi figura B C D ſit circu-<lb />lus, erit D H æqualis {5/8} diametri. </s>
          <s xml:space="preserve">Si rectangulum, erit D H <lb />. </s>
          <s xml:space="preserve">= {2/3} diametri. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ratio apparet cur virga, ſeu linea <lb />gravitate prædita, altero capite ſuſpenſa, iſochrona ſit pen-
</s>
          <pb facs="0222" n="156" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
dulo longitudinis ſubſesquialteræ. </s>
          <s xml:space="preserve">Conſiderando nempe li-<lb />
<ptr xml:id="note-0222-01a" corresp="note-0222-01" type="noteAnchor" />
neam ejusmodi, ac ſi eſſet rectangulum minimæ latitudinis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0222-01" corresp="note-0222-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi figura triangulum fuerit, vertice ſurſum conver-<lb />ſo, fit D H {3/4} diametri. </s>
          <s xml:space="preserve">Si deorſum, {1/2} diametri.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod autem propoſitione 16 demonſtratum fuit, id ad hu-<lb />jusmodi figuræ planæ motum ita pertinere ſciendum. </s>
          <s xml:space="preserve">Nem-<lb />pe, ſi aliam atque aliam poſitionem demus figuræ B C D, <lb />invertendo eam circa axem B A C, ut vel horizonti paral-<lb />lela jaceat, vel oblique inclinetur, manente eodem agitatio-<lb />nis axe F E, etiam longitudo penduli iſochroni F K eadem <lb />manebit. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc enim ex propoſitione illa manifeſtum eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro quando figura plana, circa axem ad planum figu-<lb />
<ptr xml:id="note-0222-02a" corresp="note-0222-02" type="noteAnchor" />
ræ erectum, agitatur; </s>
          <s xml:space="preserve">quam vocavimus agitationem in latus; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">velut ſi figura B C D moveatur circa axem, qui per pun-<lb />ctum F intelligitur ad planum D B C erectus; </s>
          <s xml:space="preserve">hic jam ha-<lb />benda eſt ſumma quadratorum a diſtantiis particularum <lb />omnium ab recta quæ per centrum gravitatis A intelligitur <lb />axi oſcillationis parallela; </s>
          <s xml:space="preserve">ſecundum ea quæ prop. </s>
          <s xml:space="preserve">18. </s>
          <s xml:space="preserve">ex-<lb />poſita fuere. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc eſt ſumma quadratorum a diſtantiis ab ipſo <lb />A centro gravitatis, quoniam figura plana eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Sive etiam <lb />ſummæ quadratorum a diſtantiis tam ab recta B A C quam <lb />ab recta D A. </s>
          <s xml:space="preserve">Conſtat enim quadratum rectæ O A, quam <lb />pono eſſe diſtantiam unius cujusdam particulæ a centro A, <lb />æquari quadratis diſtantiarum O N, O V, quibus eadem <lb />particula abeſt a rectis B A C, D A <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui ſumma qua-
<ptr xml:id="note-0222-03a" corresp="note-0222-03" type="noteAnchor" />
dratorum a diſtantiis ab recta B A C æquatur rectangulo <lb />D A H, ſi D H ſit ſubcentrica cunei ſuper figura abſciſſi <lb />per tangentem D D, parallelam B A <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">item ſumma qua-
<ptr xml:id="note-0222-04a" corresp="note-0222-04" type="noteAnchor" />
dratorum a diſtantiis ab recta D A æquatur rectangulo B A L, <lb />ſi B L ſit ſubcentrica cunei abſciſſi per tangentem B D pa-<lb />rallelam A D. </s>
          <s xml:space="preserve">Oportetque dari, præter figuræ centrum gra-<lb />vitatis A, ſubcentricamque H D cunei prioris, etiam ſub-<lb />centricam L B cunei poſterioris. </s>
          <s xml:space="preserve">Ita enim nota erunt rectan-<lb />gula D A H, B A L, quæ ſimul ſumpta faciunt hic ſpa-<lb />tium applicandum, quod deinceps etiam rectangulum oſcil-<lb />lationis vocabitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod nempe, applicatum ad diſtantiam
</s>
          <pb facs="0223" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0223a" />
<ptr xml:id="fig-0223a-01a" corresp="fig-0223a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0223a-02a" corresp="fig-0223a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0223a-03a" corresp="fig-0223a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0223a-04a" corresp="fig-0223a-04" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0223a-05a" corresp="fig-0223a-05" type="figureAnchor" />
<pb facs="0224" />
<pb facs="0225" n="157" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
F A, dabit diſtantiam A K, qua centrum oſcillationis K in-<lb />
<ptr xml:id="note-0225-01a" corresp="note-0225-01" type="noteAnchor" />
ferius eſt centro gravitatis A.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0222-02" corresp="note-0222-02a" place="margin">TAB. XXIII. <lb />Fig. 1. &amp; 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0222-03" corresp="note-0222-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Per 47. <lb />lib. 1. <lb />Elem.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0222-04" corresp="note-0222-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 10. <lb />huj.</note>
              <figure xml:id="fig-0223a-01" corresp="fig-0223a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 156.<lb />Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">S F Z V O V L A Q Q M M I R R N N X T X K E K Y H G P B C D</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0223a-02" corresp="fig-0223a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">F H A E G B C</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0223a-03" corresp="fig-0223a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">C B A E D</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0223a-04" corresp="fig-0223a-04a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">E F E D D D V O B A N C K H</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0223a-05" corresp="fig-0223a-05a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">D D D E F E B A C H K</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0225-01" corresp="note-0225-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si vero F A ſit axis figuræ B C D, poteſt, pro cuneo <lb />
<ptr xml:id="note-0225-02a" corresp="note-0225-02" type="noteAnchor" />
abſciſſo per B D ſuper figura tota, adhiberi cuneus ſuper <lb />figura dimidia D B M abſciſſus plano per D M. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam, ſi cunei <lb />hujus ſubcentrica ſuper D M ſit O A, diſtantia vero centri gr. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">figuræ planæ D B M ab eadem D M ſit N A, æquale eſſe <lb />conſtat rectangulum O A N rectangulo B A L <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque
<ptr xml:id="note-0225-03a" corresp="note-0225-03" type="noteAnchor" />
rectangulum O A N, additum rectangulo D A H, conſti-<lb />tuet quoque planum applicandum ad diſtantiam F A, ut <lb />fiat diſtantia A K.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0225-02" corresp="note-0225-02a" place="margin">TAB. XXIII. <lb />Fig. 1.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0225-03" corresp="note-0225-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 11. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Et horum quidem manifeſta eſt demonſtratio ex præce-<lb />dentibus, quippe cum rectangula D A H, B A L, vel <lb />D A H, O A N, multiplicia ſecundum numerum particu-<lb />larum figuræ, æqualia ſint quadratis diſtantiarum à centro <lb />gravitatis A; </s>
          <s xml:space="preserve">ſive, quod idem hic eſt, ab axe gravitatis axi <lb />oſcillationis parallelo; </s>
          <s xml:space="preserve">ac proinde rectangula dicta, ad diſtan-<lb />tiam F A applicata, efficiant longitudinem intervalli A K <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0225-04a" corresp="note-0225-04" type="noteAnchor" />
</s>
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0225-04" corresp="note-0225-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 18. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Circuli.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Et in circulo quidem rectangula D A H, B A L, inter <lb />ſe æqualia eſſe liquet, ſimulque efficere ſemiſſem quadrati à <lb />ſemidiametro. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, ſi fiat ut F A ad ſemidiametrum A B, <lb />ita hæc ad aliam, ejus dimidium erit diſtantia A K, à cen-<lb />tro gravitatis ad centrum oſcillationis. </s>
          <s xml:space="preserve">Si igitur circulus ab <lb />axe D, in circumferentia ſumpto, agitetur, erit D K æqua-<lb />lis tribus quartis diametri D M.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ad hunc modum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in ſequentibus figuris planis centra o-<lb />ſcillationis quæſivimus, quæ ſimpliciter adſcripſiſſe ſufficiet-<lb />Nempe,</s>
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Rectanguli.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In rectangulo omni, ut C B, ſpatium applicandum, ſive <lb />
<ptr xml:id="note-0225-05a" corresp="note-0225-05" type="noteAnchor" />
rectangulum oſcillationis, invenitur æquale tertiæ parti qua-<lb />drati à ſemidiagonio A C. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde ſequitur, ſi rectangulum
</s>
          <pb facs="0226" n="158" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
ab aliquo angulorum ſuſpendatur, motuque hoc laterali agi-<lb />
<ptr xml:id="note-0226-01a" corresp="note-0226-01" type="noteAnchor" />
tetur, pendulum illi iſochronum eſſe {2/3} diagonii totius.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0225-05" corresp="note-0225-05a" place="margin">TAB. XXIII. <lb />Fig. 3.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0226-01" corresp="note-0226-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Trianguli iſoſcelis.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In triangulo iſoſcele, cujuſmodi C B D, ſpatium appli-<lb />
<ptr xml:id="note-0226-02a" corresp="note-0226-02" type="noteAnchor" />
candum æquatur parti decimæ octavæ quadrati à diametro <lb />B E, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">vigeſimæ quartæ quadrati baſeos C D. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, ſi <lb />ab angulo baſeos ducatur D G, perpendicularis ſuper latus <lb />D B, quæ occurrat productæ diametro B E in G; </s>
          <s xml:space="preserve">ſitque <lb />A centrum gravitatis trianguli; </s>
          <s xml:space="preserve">diviſoque intervallo G A <lb />in quatuor partes æquales, una earum A K apponatur ipſi <lb />B A; </s>
          <s xml:space="preserve">erit B K longitudo penduli iſochroni, ſi triangulum <lb />ſuſpendatur ex vetrice B. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum autem ex puncto mediæ ba-<lb />ſis E ſuſpenditur, longitudo penduli iſochroni E K æquabi-<lb />tur dimidiæ B G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0226-02" corresp="note-0226-02a" place="margin">TAB.XXIII. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Atque hinc liquet, triangulum iſoſceles rectangulum, ſi <lb />ex puncto mediæ baſis ſuſpendatur, iſochronum eſſe pendu-<lb />lo longitudinem diametro ſuæ æqualem habenti. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiterque, <lb />ſi ſuſpendatur ab angulo ſuo recto, eidem pendulo iſochro-<lb />num eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Parabolæ.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In parabolæ portione recta, ſpatium applicandum æqua-<lb />tur {12/175} quadrati axis, una cum quinta parte quadrati dimi-<lb />diæ baſis. </s>
          <s xml:space="preserve">Cumque parabola ex verticis puncto ſuſpenſa eſt, <lb />invenitur penduli iſochroni longitudo {5/7} axis, atque inſuper <lb />{@/3} lateris recti. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum vero ex puncto mediæ baſis ſuſpenditur, <lb />erit ea longitudo {4/7} axis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inſuper {1/2} lateris recti.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Sectoris circuli.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In circuli ſectore B C D, ſi radius B C vocetur r: </s>
          <s xml:space="preserve">ſemi <lb />
<ptr xml:id="note-0226-03a" corresp="note-0226-03" type="noteAnchor" />
arcus C F, p: </s>
          <s xml:space="preserve">ſemiſubtenſa C E, b: </s>
          <s xml:space="preserve">fit ſpatium applican-<lb />dum æquale {1/2} rr - {4b b r r/9 p p}, hoc eſt, dimidio quadrati B C, <lb />minus quadrato B A; </s>
          <s xml:space="preserve">ponendo A eſſe centrum gravitatis ſe-<lb />ctoris. </s>
          <s xml:space="preserve">Tunc enim B A = {2 b r/3 p}. </s>
          <s xml:space="preserve">Si autem ſuſpendatur ſector
</s>
          <pb facs="0227" n="159" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
ex B, centro circuli ſui, fit pendulum ipſi iſochronum {3 pr/4b}, <lb />
<ptr xml:id="note-0227-01a" corresp="note-0227-01" type="noteAnchor" />
hoc eſt, trium quartarum rectæ, quæ ſit ad radium B F ut <lb />arcus C F D ad ſubtenſam C D. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc autem inveniuntur <lb />cognitis ſubcentricis cuneorum; </s>
          <s xml:space="preserve">tum illius qui ſuper ſectore <lb />toto abſcinditur, plano ducto per B K parallelam ſubtenſæ <lb />C D, cujus cunei ſubcentricam ſuper B K invenimus eſſe <lb />{3/8} y<unclear reason="illegible" /> - {3/8} a + {3 p r/8 b}, vocando a ſinum verſum E F; </s>
          <s xml:space="preserve">tum illius. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">qui ſuper dimidio ſectore B F C abſcinditur plano per <lb />B F, cujus nempe cunei ſubcentricam ſuper B F invenimus <lb />{3/8} b - {3 b r/8 a} + {3 p r/8 a}.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0226-03" corresp="note-0226-03a" place="margin">TAB.XXIII. <lb />Fig. 5.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0227-01" corresp="note-0227-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">alia via, ſectoris centrum oſcillationis, facilius in-<lb />
<ptr xml:id="note-0227-02a" corresp="note-0227-02" type="noteAnchor" />
venitur, quæ eſt hujusmodi. </s>
          <s xml:space="preserve">Intelligatur ſectoris B C D <lb />pars minima ſector B C P, qui trianguli loco haberi poteſt. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quadrata autem, à diſtantiis particularum ejus à puncto B, <lb />æqualia ſunt quadratis diſtantiarum ab recta B R, bifariam <lb />ſectorem dividente, una cum quadratis diſtantiarum ab recta <lb />B Q, quæ ipſi B R eſt ad angulos rectos. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed, horum <lb />quadratorum ad illa, ratio quavis data eſt major, quoniam <lb />angulus C B P minimus; </s>
          <s xml:space="preserve">ideoque illa pro nullis habenda <lb />ſunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0227-02" corresp="note-0227-02a" place="margin">TAB.XXIII. <lb />Fig. 6.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Poſitâ vero B O duarum tertiarum B R, hoc eſt, poſito <lb />O centro gravitatis trianguli B C P; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B N trium quar-<lb />tarum B R: </s>
          <s xml:space="preserve">ut nempe N ſit centrum gravitatis cunei, ſu-<lb />per triangulo B C P abſciſſi plano per B Q. </s>
          <s xml:space="preserve">His poſitis, <lb />conſtat quadrata, à diſtantiis particularum trianguli B C P <lb />ab recta B Q, æquari rectangulo N B O multiplici ſecun-<lb />dum particularum ejuſdem trianguli numerum. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque rectan-<lb />gulum N B O, ita multiplex, æquale cenſendum quadratis <lb />diſtantiarum à puncto B particularum trianguli B C P. </s>
          <s xml:space="preserve">Sunt <lb />autem quadrata diſtantiarum harum, ad quadrata diſtantia-<lb />rum totius ſectoris B C D, ſicut ſector B C P ad ſectorem <lb />B C D, hoc eſt, ſicut numerus particularum ſectoris B C P, <lb />ad numerum particularum ſectoris B C D; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc enim facile <lb />intelligitur, eo quod ſector B C D dividatur in ſectores qua-<lb />lis B C P. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo rectangulum N B O, multiplex ſecundum
</s>
          <pb facs="0228" n="160" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
numerum particularum ſecctoris B C D, æquale erit quadra-<lb />
<ptr xml:id="note-0228-01a" corresp="note-0228-01" type="noteAnchor" />
tis diſtantiarum particularum ejus à puncto B. </s>
          <s xml:space="preserve">Ideoque re-<lb />ctangulum N B O, applicatum ad B A, diſtantiam inter <lb />ſuſpenſionem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">centrum gravitatis ſectoris, dabit longitudi-<lb />nem penduli iſochroni, cum ſector ex B ſuſpenditur <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt
<ptr xml:id="note-0228-02a" corresp="note-0228-02" type="noteAnchor" />
autem rectangulum N B O = {1/2} r r: </s>
          <s xml:space="preserve">diſtantia autem B A, ut <lb />jam ante diximus, = {2 br/3 p}. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, facta applicatione, oritur {3 p r/4 b}, <lb />longitudo penduli iſochroni, ut ante quoque inventa fuit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0228-01" corresp="note-0228-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0228-02" corresp="note-0228-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 17. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Circuli, aliter quam ſupra.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eodem modo etiam ſimpliciſſime, in circulo, centrum <lb />
<ptr xml:id="note-0228-03a" corresp="note-0228-03" type="noteAnchor" />
oſcillationis invenire licet. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit enim circulus G C F, cujus <lb />centrum B; </s>
          <s xml:space="preserve">ſectorque in eo minimus intelligatur B C P, <lb />ſicut ante in ſectore B C D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0228-03" corresp="note-0228-03a" place="margin">TAB.XXIV. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cum igitur, ſecundum modo expoſita, quadrata, à di-<lb />ſtantiis particularum ſectoris B C P ad centrum B, æquen-<lb />tur rectangulo N B O, hoc eſt, dimidio quadrato radii, <lb />multiplici ſecundum ſectoris ipſius particularum numerum; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">circulus autem ex ejusmodi ſectoribus componatur; </s>
          <s xml:space="preserve">erunt <lb />proinde quadrata, à diſtantiis particularum circuli totius ad <lb />centrum B, æqualia dimidio quadrato radii, multiplici ſe-<lb />cundum numerum earundem circuli particularum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem B centrum gravitatis circuli. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo dictum di-<lb />midium quadratum radii, hic erit ſpatium applicandum di-<lb />ſtantiæ inter ſuſpenſionem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">centrum B, ut habeatur inter-<lb />vallum, quo centrum oſcillationis inferius eſt ipſo centro B <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0228-04a" corresp="note-0228-04" type="noteAnchor" />
quod &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſupra ita ſe habere oſtendimus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0228-04" corresp="note-0228-04a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 18. <lb />@uj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Peripheriæ circuli.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Facilius etiam, centrum oſcillationis circumferentiæ cir-<lb />
<ptr xml:id="note-0228-05a" corresp="note-0228-05" type="noteAnchor" />
culi, hoc pacto reperitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſto enim circumferentia deſcri-<lb />pta centro B, radio B R. </s>
          <s xml:space="preserve">Quadratum igitur B R, multi-<lb />plex ſecundum numerum particularum in quas circumferen-<lb />tia diviſa intelligitur, æquatur quadratis à diſtantiis omnium
</s>
          <pb facs="0229" />
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0229a" />
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="fig-0229a-01a" corresp="fig-0229a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0229a-02a" corresp="fig-0229a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0229a-03a" corresp="fig-0229a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0229a-04a" corresp="fig-0229a-04" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0229a-05a" corresp="fig-0229a-05" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0229a-06a" corresp="fig-0229a-06" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0229a-07a" corresp="fig-0229a-07" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0229a-08a" corresp="fig-0229a-08" type="figureAnchor" />
</s>
          <pb facs="0230" />
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0231" n="161" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
earum particularum ad centrum B. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare quadratum B R <lb />
<ptr xml:id="note-0231-01a" corresp="note-0231-01" type="noteAnchor" />
erit hic ſpatium applicandum <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Patetque hinc, ſi ſuſpenſio
<ptr xml:id="note-0231-02a" corresp="note-0231-02" type="noteAnchor" />
ſit ex G, puncto circumferentiæ, penduli iſochroni longitu-<lb />dinem æquari diametro G F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0228-05" corresp="note-0228-05a" place="margin">TAB.XXIV. <lb />Fig. 2.</note>
              <figure xml:id="fig-0229a-01" corresp="fig-0229a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 160.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">F D D @ N A L C H K M</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0229a-02" corresp="fig-0229a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">D D D F B A L C H K</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0229a-03" corresp="fig-0229a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">C A B</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0229a-04" corresp="fig-0229a-04a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">B A K C E D G</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0229a-05" corresp="fig-0229a-05a">
                <ab type="variables" xml:space="preserve">G D E C A K B</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0229a-06" corresp="fig-0229a-06a">
                <ab type="variables" xml:space="preserve">G D K C A B</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0229a-07" corresp="fig-0229a-07a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">K B K A C E D F</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0229a-08" corresp="fig-0229a-08a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 6.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">Q B Q O N A C E D R P F</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0231-01" corresp="note-0231-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0231-02" corresp="note-0231-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 18. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Polygonorum ordinatorum.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Haud abſimiliter &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">polygono cuivis ordinato, ut A B C, <lb />
<ptr xml:id="note-0231-03a" corresp="note-0231-03" type="noteAnchor" />
pendulum iſochronum invenitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Fit enim, ſpatium appli-<lb />candum, æquale ſemiſſi quadrati perpendicularis ex centro <lb />in latus polygoni, una cum vigefima quarta parte quadrati <lb />lateris. </s>
          <s xml:space="preserve">At, ſi perimetro polygoni pendulum iſochronum <lb />quæratur, fit ſpatium applicandum æquale quadrato perpen-<lb />dicularis à centro in latus, cum duodecima parte quadrati <lb />lateris.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0231-03" corresp="note-0231-03a" place="margin">TAB XXIV. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Loci plani &amp; ſolidi uſus in hac Theoria.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eſt præterea &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Locorum contemplatio in his non injucun-<lb />
<ptr xml:id="note-0231-04a" corresp="note-0231-04" type="noteAnchor" />
da. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut ſi propoſitum ſit, dato puncto ſuſpenſionis A, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />longitudine A B, invenire locum duorum ponderum æqua-<lb />lium C, D, æqualiter ab A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à perpendiculari A B diſtan-<lb />tium, quæ agitata circa axem in A, perpendicularem plano <lb />per A C D, iſochrona ſint pendulo ſimplici longitudinis <lb />A B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0231-04" corresp="note-0231-04a" place="margin">TAB.XXIV. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ponatur A B = a, ductâque C D, quæ ſecet A B ad <lb />angulos rectos in E, ſit A E indeterminata = x: </s>
          <s xml:space="preserve">E C vel <lb />E D = y. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo quadratum A C = x x + y y. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc vero <lb />multiplex ſecundum numerum particularum ponderum C, D, <lb />quæ hic minima intelliguntur, æquatur quadratis diſtantia-<lb />rum earundem particularum ab axe ſuſpenſionis A. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo <lb />quadratum A C, ſive x x + y y, applicatum ad diſtantiam <lb />A E, quæ nempe eſt inter axem ſuſpenſionis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">centrum gra-<lb />vitatis ponderum C, D, efficiet {xx + yy/x}, longitudinem pen-<lb />duli iſochroni <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">quam propterea oportet æqualem eſſe A B
<ptr xml:id="note-0231-05a" corresp="note-0231-05" type="noteAnchor" />
ſive a. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque {x x + y y/x} = a. </s>
          <s xml:space="preserve">Et y y = a x - x x. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde patet, <lb />locum punctorum C &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">D, eſſe circumferentiam circuli, cu-
</s>
          <pb facs="0232" n="162" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
jus centrum F, ubi A B bifariam dividitur, radius autem <lb />
<ptr xml:id="note-0232-01a" corresp="note-0232-01" type="noteAnchor" />
= {1/2} a, ſive F A. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo, ubicunque in circumferentia <lb />A C B D duo pondera æqualia, æqualiter ab A diſtantia, <lb />ponentur, ea, ex A agitata, iſochrona erunt pendulo lon-<lb />gitudinem habenti æqualem diametro A B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0231-05" corresp="note-0231-05a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 17. <lb />huj.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0232-01" corresp="note-0232-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Atque hinc manifeſtum quoque, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">circumferentiam <lb />A C B D, ſi gravitas ei tribuatur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quamlibet ejus por-<lb />tionem, æqualiter in A vel B diviſam, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ab axe per A ſuſ-<lb />penſam, eidem pendulo A B iſochronam eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Loci vero ſolidi exemplum eſto hujusmodi. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit A N linea <lb />
<ptr xml:id="note-0232-02a" corresp="note-0232-02" type="noteAnchor" />
inflexilis ſine pondere. </s>
          <s xml:space="preserve">Propoſitumque ſit, ad punctum in <lb />ea acceptum, ut M, affigere ipſi ad angulos rectos lineam, <lb />ſeu virgam, pondere præditam O M L, ad M bifariam divi-<lb />ſam, cujus in latus agitatæ oſcillationes, ex ſuſpenſione A, <lb />iſochronæ ſint pendulo ſimplici longitudinis A N.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0232-02" corresp="note-0232-02a" place="margin">TAB.XXIV. <lb />Fig. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ducatur O H parallela A N, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A H parallela O M, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſit O R æqualis {2/3} O L. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque cunei ſuper recta O L, <lb />abſciſſi plano per O H ducto, ſubcentrica erit O R. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed <lb />cunei alterius ſuper eadem O L, abſciſſi plano per rectam <lb />A H, (eſt autem cuneus hic nihil aliud quam rectangulum) <lb />ſubcentrica erit ipſa A M. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare rectangulum illud, quod <lb />ſupra Oſcillationis vocavimus, erit ſolum rectangulum O M R. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quod nempe, applicatum ad longitudinem A M, dabit di-<lb />ſtantiam centri oſcillationis lineæ O L, ex A ſuſpenſæ, in-<lb />fra punctum M.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit jam A N = a: </s>
          <s xml:space="preserve">A M = x: </s>
          <s xml:space="preserve">M O vel M L = y. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt <lb />ergo rectangulum O M R = {1/3} yy. </s>
          <s xml:space="preserve">quo applicato ad A M, fit <lb />{1 y y/3x}. </s>
          <s xml:space="preserve">quæ longitudo itaque ipſi M N æqualis eſſe debebit, <lb />cum velimus centrum oſcillationis virgæ O L eſſe in N. </s>
          <s xml:space="preserve">Fit <lb />ergo æquatio {1 yy/3x} + x = a. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde y = <hi rend="red">3 a x - 3 x x</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod <lb />ſignificat puncta O &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">L eſſe ad Ellipſin, cujus axis minor <lb />A N; </s>
          <s xml:space="preserve">latus rectum vero, ſecundum quod poſſunt ordinatim <lb />ad axem hunc applicatæ, ipſius A N triplum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hinc vero manifeſtum fit, cum omnis virga ipſi O L pa-<lb />rallela, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad Ellipſin hanc terminata, oſcillationes iſochro-
</s>
          <pb facs="0233" n="163" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
nas habeat pendulo ſimplici A N, etiam totum Ellipſeos <lb />
<ptr xml:id="note-0233-01a" corresp="note-0233-01" type="noteAnchor" />
planum, ex A ſuſpenſum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in latus agitatum, ipſi A N <lb />pendulo iſochronum fore. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">partem Ellipſeos quamli-<lb />bet, quæ lineis una vel duabus, ad A N perpendicularibus, <lb />abſcindetur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0233-01" corresp="note-0233-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum adſcribemus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aliud loci plani exemplum, in <lb />quo nonnulla notatu digna occurrunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit virga A B ponderis expers, ſuſpenſa ex A; </s>
          <s xml:space="preserve">oporteat-<lb />
<ptr xml:id="note-0233-02a" corresp="note-0233-02" type="noteAnchor" />
que, ad datum in ea punctum B, affigere triangula duo pa-<lb />ria, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">paribus angulis ab axe A B recedentia, quorum an-<lb />guli ad B minimi, ſive infinite parvi exiſtimandi, quæque, <lb />ita ſuſpenſa ab A, oſcillationes iſochronas faciant pendulo <lb />ſimplici datæ longitudinis A L.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0233-02" corresp="note-0233-02a" place="margin">TAB.XXIV. <lb />Fig. 6.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hic, ducta C G perpendiculari in B G, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ponendo <lb />A B = a; </s>
          <s xml:space="preserve">A L = b; </s>
          <s xml:space="preserve">B G = x; </s>
          <s xml:space="preserve">C G = y: </s>
          <s xml:space="preserve">invenitur æqua-<lb />tio y = <hi rend="red">2 a b - 2 a a - {8/3} a x + {4/3} b x - x x</hi> ex qua patet, baſes <lb />triangulorum C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">D, quæ baſes hic ut puncta conſide-<lb />rantur, eſſe ad circuli circumferentiam; </s>
          <s xml:space="preserve">quia nempe habetur <lb />terminus ſimplex - x x.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Licet autem hic animadvertere, quod ſi a ſit nihilo æqua-<lb />
<ptr xml:id="note-0233-03a" corresp="note-0233-03" type="noteAnchor" />
lis, hoc eſt, ſi punctum, ubi affiguntur trianguli B C, <lb />B D, ſit idem cum puncto A; </s>
          <s xml:space="preserve">tum futura ſit æquatio <lb />y = <hi rend="red">{4/3} b x - x x</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac proinde, hoc caſu, ſi ſumatur A O <lb />= {2/3} b, hoc eſt, = {2/3} A L, centroque O per A circulus de-<lb />ſcribatur A D N; </s>
          <s xml:space="preserve">erunt baſes triangulorum A C, A D, ad <lb />illius circumferentiam. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum igitur quælibet duo triangula <lb />acutiſſima, quæ ex A ad circumferentiam A C N D conſti-<lb />tuuntur, magnitudine &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſitu ſibi reſpondentia, centrum <lb />oſcillationis habeant punctum L, poſitâ A L = {3/4} diametri <lb />A N; </s>
          <s xml:space="preserve">cumque circulus totus ex ejusmodi triangulorum pa-<lb />ribus componatur; </s>
          <s xml:space="preserve">uti &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">portio ejus quælibet, ut A C N D, <lb />latera A C, A D æqualia habens; </s>
          <s xml:space="preserve">manifeſtum eſt, tum cir-<lb />culi totius, tum portionis qualem diximus, centrum oſcilla-<lb />tionis eſſe in L.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0233-03" corresp="note-0233-03a" place="margin">TAB. XXV. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Rurſus, ſi in æquatione inventa ponatur {8/3} a = {4/3} b, ſeu <lb />
<ptr xml:id="note-0233-04a" corresp="note-0233-04" type="noteAnchor" />
</s>
          <pb facs="0234" n="164" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
2 a = b; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, ſi triangula affigi intelligantur in B, quod <lb />
<ptr xml:id="note-0234-01a" corresp="note-0234-01" type="noteAnchor" />
longitudinem A L ſecet bifariam, erit y = <hi rend="red">2 a a - x x.</hi> <lb />quæ æquatio docet, quod ſi centro B, radio qui poſſit du-<lb />plum B A, circumferentia deſcribatur, ea erit locus baſium <lb />triangulorum acutiſſimorum B C, B D, quorum nempe, <lb />ex A ſuſpenſorum, centrum oſcillationis erit L punctum. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Cumque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">circulus totus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſector ejus quilibet, axem <lb />habens in recta A L, ex hujusmodi triangulorum paribus <lb />componatur, manifeſtum eſt &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">horum, ex A ſuſpenſorum, <lb />centrum oſcillationis eſſe punctum L.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0233-04" corresp="note-0233-04a" place="margin">TAB. XXV. <lb />Fig. 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0234-01" corresp="note-0234-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Adeoque quilibet circuli ſector, ſuſpenſus à puncto quod <lb />diſtet, à centro circuli ſui, ſemiſſe lateris quadrati circulo <lb />inſcripti, pendulum iſochronum habebit toti eidem lateri æ-<lb />quale. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque ita, hoc uno caſu, absque poſita dimenſione <lb />arcus, pendulum ſectori iſochronum invenitur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro, ad univerſalem conſtructionem æquationis primæ, <lb />
<ptr xml:id="note-0234-02a" corresp="note-0234-02" type="noteAnchor" />
y = <hi rend="red">2 a b - 2 a a - {8/3} a x + {4/3} b x - x x</hi>, dividatur A L bifariam <lb />in E, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">adponatur ad B E pars ſui tertia E F; </s>
          <s xml:space="preserve">eritque F <lb />centrum deſcribendi circuli; </s>
          <s xml:space="preserve">radius autem F O æqualis ſu-<lb />mendus ei, quæ poteſt duplum differentiæ quadratorum <lb />A E, E F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0234-02" corresp="note-0234-02a" place="margin">TAB.XXV. <lb />Fig. 3. &amp; 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si itaque, ex puncto B, ad deſcriptam circumferentiam <lb />triangula duo paria acutiſſima conſtituantur, ut B C, B D; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">illorum, ex A ſuſpenſorum, centrum oſcillationis erit L. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Quare &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">portionis cujuslibet deſcripti circuli, cujus portio-<lb />nis vertex ſit in B, axis vero in recta A L, quales ſunt u-<lb />traque C B D; </s>
          <s xml:space="preserve">poſita ſuſpenſione ex A; </s>
          <s xml:space="preserve">centrum oſcilla-<lb />tionis idem punctum L eſſe conſtat. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque adeo etiam cir-<lb />culi ſegmentorum K O N, K M N, quæ facit recta K B N <lb />perpendicularis ad A B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Et hæc quidem de motu laterali planorum, ac linearum, <lb />animadvertiſſe ſufficiat. </s>
          <s xml:space="preserve">Quibus hoc tantum addimus; </s>
          <s xml:space="preserve">in-<lb />ventis centris oſcillationis figurarum rectarum, ſeu quæ æ-<lb />qualiter ad axem utrinque conſtitutæ ſunt; </s>
          <s xml:space="preserve">ut trianguli iſo-<lb />ſcelis, vel parabolicæ ſectionis rectæ etiam obliquarum,
</s>
          <pb facs="0235" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0235a" />
<ptr xml:id="fig-0235a-01a" corresp="fig-0235a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0235a-02a" corresp="fig-0235a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0235a-03a" corresp="fig-0235a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0235a-04a" corresp="fig-0235a-04" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0235a-05a" corresp="fig-0235a-05" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0235a-06a" corresp="fig-0235a-06" type="figureAnchor" />
<pb facs="0236" />
<pb facs="0237" n="165" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
quæ velut luxatione illarum efficiuntur, ut trianguli ſcaleni, <lb />
<ptr xml:id="note-0237-01a" corresp="note-0237-01" type="noteAnchor" />
&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">parabolæ non rectæ, centra oſcillationis haberi. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut ſi, <lb />
<ptr xml:id="note-0237-02a" corresp="note-0237-02" type="noteAnchor" />
exempli gratia, triangulum B A C iſoſceles, cujus axis <lb />A D, à puncto E ſuſpenſum intelligatur; </s>
          <s xml:space="preserve">ſit vero &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aliud <lb />triangulum ſcalenum F A G, axem eundem habens A D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />baſin F G æqualem baſi B C; </s>
          <s xml:space="preserve">etiam hoc triangulum, ex E <lb />ſuſpenſum, priori B A C iſochronum eſſe dico.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0235a-01" corresp="fig-0235a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 164.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">G B O N C R P F</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0235a-02" corresp="fig-0235a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">G B R F</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0235a-03" corresp="fig-0235a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A E C F B</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0235a-04" corresp="fig-0235a-04a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A C E D F B</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0235a-05" corresp="fig-0235a-05a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 6.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A B C G D L</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0235a-06" corresp="fig-0235a-06a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">H A O M R L N</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0237-01" corresp="note-0237-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0237-02" corresp="note-0237-02a" place="margin">TAB.XXVII. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quia enim virga, ſeu linea gravis, F G, affixa virgæ ſi-<lb />ne pondere E D in D, ſitu obliquo, ſuſpenſaque ex E, <lb />iſochrona eſt virgæ B C, ſimiliter in D affixæ <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">idemque
<ptr xml:id="note-0237-03a" corresp="note-0237-03" type="noteAnchor" />
evenit in virgis cæteris trianguli útriusque, quæ axem A D <lb />ſecant in iisdem punctis, atque inter ſe æquales ſunt: </s>
          <s xml:space="preserve">ne-<lb />ceſſe eſt tota triangula, quæ ex lineis, ſeu virgis iisdem <lb />compoſita intelligi poſſunt, iſochrona eſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">In aliis figuris ſi-<lb />milis eſt demonſtratio.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0237-03" corresp="note-0237-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 16. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XXII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">QUomodo, in ſolidis figuris, oſcillationis centra <lb />inveniantur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In ſolidis porro figuris facile quoque, per ante demon-<lb />
<ptr xml:id="note-0237-04a" corresp="note-0237-04" type="noteAnchor" />
ſtrata, centrum oſcillationis invenire licebit. </s>
          <s xml:space="preserve">Si enim ſit ſc-<lb />lidum A B C, ſuſpenſum ab axe, qui, per punctum E, <lb />intelligitur hujus paginæ plano ad rectos angulos; </s>
          <s xml:space="preserve">centrum <lb />autem gravitatis ſit F: </s>
          <s xml:space="preserve">ductis jam per F planis E F D, G F H, <lb />quorum poſterius ſit horizonti parallelum, alterum vero per <lb />axem E transeat; </s>
          <s xml:space="preserve">inventisque, per propoſitionem 14, ſum-<lb />mis quadratorum à diſtantiis particularum ſolidi A B C à <lb />plano G F H, itemque à plano E F D; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, inven-<lb />tis rectangulis utrisque, quæ, multiplicia ſecundum numc-<lb />rum dictarum particularum, æqualia ſint dictis quadratcrum <lb />ſummis; </s>
          <s xml:space="preserve">rectangula hæc applicata ad diſtantiam E F, qua <lb />nempe axis ſuſpenſionis diſtat à centro gravitatis, dabunt <lb />intervallum F K, quo centrum agitationis K inferius eſt <lb />centro gravitatis F. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc enim patet ex propoſitione 18. </s>
          <s xml:space="preserve">Da-<lb />bimus autem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">horum exempla aliquot.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0237-04" corresp="note-0237-04a" place="margin">TAB. XXV. <lb />Fig. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0238" n="166" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis in Pyramide.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">Decentro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit primum A B C pyramis, verticem habens A, axem <lb />
<ptr xml:id="note-0238-02a" corresp="note-0238-02" type="noteAnchor" />
A D, baſin vero quadratum, cujus latus B C. </s>
          <s xml:space="preserve">ponaturque <lb />agitari circa axem qui, per verticem A, ſit hujus paginæ <lb />plano ad angulos rectos.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0238-02" corresp="note-0238-02a" place="margin">TAB.XXVI. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hic figura plana proportionalis O V V, à latere adpo-<lb />nenda, ſecundum propoſitionem 14, conſtabit ex reſiduis <lb />parabolicis O P V, quæ nempe ſuperſunt, cum, à rectan-<lb />gulis Ω P, auferuntur ſemiparabolæ O V Ω, verticem ha-<lb />bentes O.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sicut enim inter ſe ſectiones pyramidis B C, N N, ita <lb />quoque rectæ V V, R R, ipſis in figura plana reſponden-<lb />tes. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſicut centrum gravitatis E diſtat, à vertice pyrami-<lb />dis, tribus quartis axis A D, ita quoque centrum gravita-<lb />tis F, figuræ O V V, diſtabit tribus quartis diametri O P <lb />à vertice O.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Intellecto porro horizontali plano N E, per centrum gra-<lb />vitatis pyramidis A B C, quod idem figuram O V V ſecet <lb />ſecundum R F; </s>
          <s xml:space="preserve">inventâque ſubcentricâ cunei, ſuper figura <lb />O V V abſciſſi plano per O Ω, quæ ſubcentrica ſit O G, <lb />(eſt autem {4/5} diametri O P) erit rectangulum O F G, mul-<lb />tiplex per numerum particularum figuræ O V V, æquale <lb />quadratis diſtantiarum ab recta R F <ptr type="noteAnchor" />, ac proinde quoque
<ptr xml:id="note-0238-03a" corresp="note-0238-03" type="noteAnchor" />
quadratis diſtantiarum à plano N E, particularum ſolidi <lb />A B C. </s>
          <s xml:space="preserve">Fit autem rectangulum O F G æquale {3/80} quadrati <lb />O P, vel quadrati A D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0238-03" corresp="note-0238-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 10. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Deinde, ad inveniendam ſummam quadratorum à diſtan-<lb />tiis à plano A D, noſcenda primo ſubcentrica cunei, ſuper <lb />quadratâ baſi pyramidis B C abſciſſi, plano per rectam quæ <lb />in B intelligitur axi A parallela; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ ſubcentrica ſit B K; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">eſtque {2/3} B C. </s>
          <s xml:space="preserve">Noſcenda item diſtantia centr. </s>
          <s xml:space="preserve">gr. </s>
          <s xml:space="preserve">dimidiæ fi-<lb />guræ O P V ab O P; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ ſit Φ P; </s>
          <s xml:space="preserve">eſtque {3/10} P V. </s>
          <s xml:space="preserve">Inde, <lb />diviſà bifariam P V in Δ, ſi fiat ut Δ P ad P Φ, hoc eſt, <lb />ut 5 ad 3, ita rectangulum B D K, quod eſt {1/12} quadrati <lb />B C, ad aliud ſpatium Z; </s>
          <s xml:space="preserve">erit hoc, multiplex ſecundum
</s>
          <pb facs="0239" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0239a" />
<ptr xml:id="fig-0239a-01a" corresp="fig-0239a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0239a-02a" corresp="fig-0239a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0239a-03a" corresp="fig-0239a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0239a-04a" corresp="fig-0239a-04" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0239a-05a" corresp="fig-0239a-05" type="figureAnchor" />
<pb facs="0240" />
<pb facs="0241" n="167" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
numerum particularum ſolidi A B C, æquale quadratis di-<lb />
<ptr xml:id="note-0241-01a" corresp="note-0241-01" type="noteAnchor" />
ſtantiarum à plano A D <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Apparet autem, fieri ſpatium Z
<ptr xml:id="note-0241-02a" corresp="note-0241-02" type="noteAnchor" />
æquale {1/20} quadrati B C.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0239a-01" corresp="fig-0239a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 166.<lb />TAB.XXV.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A O C G D L N</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0239a-02" corresp="fig-0239a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">A B C G D L N</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0239a-03" corresp="fig-0239a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">O C D A K B N E F C D L M</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0239a-04" corresp="fig-0239a-04a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">O A C D F E K B N C L D M</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0239a-05" corresp="fig-0239a-05a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">E A G F H K B D C</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0241-01" corresp="note-0241-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0241-02" corresp="note-0241-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 15. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Itaque, totum ſpatium applicandum, æquatur hic {3/80} qua-<lb />drati A D, cum {1/20} quadrati B C. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, ſi ſuſpenſio, ut <lb />hic, poſita fuerit in A, vertice pyramidis, ideoque diſtan-<lb />tia, ad quam applicatio facienda, A E æqualis {3/4} A D; </s>
          <s xml:space="preserve">fiet <lb />hinc E S, intervallum quo centrum agitationis inferius eſt <lb />centro gravitatis, æquale {1/20} A D, atque inſuper {1/15} tertiæ <lb />proportionalis duabus A D, B C. </s>
          <s xml:space="preserve">ſive tota A S æqualis {4/5} <lb />A D, præter dictam {1/15} tertiæ proportionialis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Coni.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi A B C conus fuerit, omnia eodem modo @e habe-<lb />bunt, niſi quod ſpatium Z hic fit æquale rectangulo Δ Ρ Φ <ptr type="noteAnchor" />,
<ptr xml:id="note-0241-03a" corresp="note-0241-03" type="noteAnchor" />
hoc eſt {3/2@} quadrati P V vel B D, ſive {3/80} quadrati B C. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quare, totum ſpatium applicandum, in cono erit {3/80} qua-<lb />drati A D, una cum {3/80} quadrati B C. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac proinde, poſita <lb />ſuſpenſione ex vertice A, fiet E S, qua centrum agitationis <lb />inferius eſt centro gravitatis, æqualis {1/20} A D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{1/20} tertiæ <lb />proportionalis duabus A D, B C. </s>
          <s xml:space="preserve">ſive tota A S æqualis {4/5} <lb />A D, una cum {1/5} tertiæ proportionalis duabus A D, D B. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Atque hinc manifeſtum eſt, ſi A D, D B æquales ſint, hoc <lb />eſt, ſi conus A B C ſit rectangulus, fieri A S æqualem axi <lb />A D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0241-03" corresp="note-0241-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 15. <lb />huj.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sequitur quoque porro, ex propoſitione 20, conum hunc <lb />rectangulum, ſi ex D centro baſeos ſuſpendatur, iſochro-<lb />num fore ſibi ipſi ex vertice A ſuſpenſo, quemadmodum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />de triangulo rectangulo ſupra oſtenſum fuit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Sphæræ.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si A B C ſit ſphæra, erit figura plana proportionalis, à <lb />
<ptr xml:id="note-0241-04a" corresp="note-0241-04" type="noteAnchor" />
latere adponenda, O V H, ex parabolis compoſita, qua-<lb />rum baſis communis O H, æqualis ſphæræ diametro A D. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Sectâ vero ſphærâ planis per centrum E, quorum B C ſit
</s>
          <pb facs="0242" n="168" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
horizonti parallelum, A D vero verticale: </s>
          <s xml:space="preserve">ut inveniatur <lb />
<ptr xml:id="note-0242-01a" corresp="note-0242-01" type="noteAnchor" />
ſumma quadratorum à diſtantiis à plano A D, noſcenda eſt <lb />diſtantia centri gr. </s>
          <s xml:space="preserve">parabolæ O V H ab O H, quæ ſit Φ P, <lb />eſtque {2/5} V P. </s>
          <s xml:space="preserve">Deinde, diviſâ P V bifariam in Δ, conſtat <lb />rectangulum Δ Ρ Φ, multiplex per numerum particularum <lb />ſphæræ A B C, æquari quadratis diſtantiarum à plano A D <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="note-0242-02a" corresp="note-0242-02" type="noteAnchor" />
Eſt autem rectangulum Δ Ρ Φ æquale {1/5} quadrati P V, vel <lb />quadrati B E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0241-04" corresp="note-0241-04a" place="margin">TAB. XXVI. <lb />Fig. 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0242-01" corresp="note-0242-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0242-02" corresp="note-0242-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 15. <lb />@n fine.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Atqui, quadrata diſtantiarum à plano B C, æqualia eſſe <lb />liquet quadratis diſtantiarum à plano A D, ac proinde ei-<lb />dem rectangulo Δ Ρ Φ, multiplici per dictum particularum <lb />numerum. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo ſpatium applicandum, in ſphæra A B C, <lb />erit duplum rectanguli Δ Ρ Φ; </s>
          <s xml:space="preserve">ideoque æquale {2/5} quadrati à <lb />radio E B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Itaque, ſi ſphæra ſuſpenſa ſit ex puncto in ſuperficie ſua <lb />A, erit E S, à centro ſphæræ E ad centrum agitationis S, <lb />æqualis {2/5} ſemidiametri A E. </s>
          <s xml:space="preserve">Totaque A S æqualis {7/10} dia-<lb />metri A D. </s>
          <s xml:space="preserve">Si vero ex puncto alio, ut L, ſphæra ſuſpenſa <lb />ſit; </s>
          <s xml:space="preserve">erit E S æqualis {2/5} tertiæ proportionalis duabus L E, E B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Cylindri.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In cylindro, invenimus ſpatium applicandum æquari {@/12} <lb />quadrati altitudinis, una cum {1/4} quadrati à ſemidiametro ba-<lb />ſis. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde, ſi cylindrus à centro baſis ſuperioris ſuſpendatur, <lb />fit longitudo penduli iſochroni æqualis {2/3} altitudinis, una cum <lb />ſemiſſe ejus, quæ ſit ad ſemidiametrum baſis ut hæc ad alti-<lb />tudinem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Conoidis Parabolici.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In conoide parabolico, rectangulum oſcillationis eſt {@/18} <lb />quadrati altitudinis, cum {1/6} quadrati à ſemidiametro baſis. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Unde, ſi à puncto verticis fuerit ſuſpenſum, fit longitudo <lb />penduli iſochroni {3/4} axis, cum {1/4} ejus quæ ſit ad ſemidiame-<lb />trum baſis, ſicut hæc ad axem, id eſt, una cum {1/4} lateris re-<lb />cti parabolæ genitricis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0243" n="169" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">Decentro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis Conoidis Hyperbolici.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In conoide quoque hyperbolico centrum oſcillationis inve-<lb />
<ptr xml:id="note-0243-02a" corresp="note-0243-02" type="noteAnchor" />
niri poteſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Si enim, exempli gratia, ſit conoides cujus ſe-<lb />ctio per axem, hyperbola B A B; </s>
          <s xml:space="preserve">axem habens A D, la-<lb />tus tranſverſum A F: </s>
          <s xml:space="preserve">erit figura plana ipſi proportionalis <lb />B K A K B, contenta baſi B B, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">parabolicæ lineæ por-<lb />tionibus ſimilibus A K B, quæ parabolæ per verticem A <lb />tranſeunt, axemque habent G E, dividentem bifariam latus <lb />tranſverſum A F, ac parallelum baſi B B. </s>
          <s xml:space="preserve">Et hujus quidem <lb />figuræ B K A K B, centrum gravitatis L, tantum diſtat à <lb />vertice A, quantum centrum gravitatis conoidis A B B; </s>
          <s xml:space="preserve">eſt-<lb />que axis A D ad A L, ſicut tripla F A cum dupla A D, <lb />ad duplam F A cum ſesquialtera A D. </s>
          <s xml:space="preserve">Deinde &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">diſtantia <lb />centri gr. </s>
          <s xml:space="preserve">figuræ dimidiæ A D B K, ab A D, inveniri po-<lb />teſt, atque etiam ſubcentrica cunei ſuper figura B K A K B, <lb />abſciſſi plano per A P, parallelam B B; </s>
          <s xml:space="preserve">hujus inquam cu-<lb />nei ſubcentrica, ſuper ipſa A P, inveniri quoque poteſt; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">atque ex his conſequenter centrum agitationis conoidis, in <lb />quavis ſuſpenſione; </s>
          <s xml:space="preserve">dummodo axis, circa quem movetur, <lb />ſit baſi conoidis parallelus. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque invenio quidem, ſi axis <lb />A D lateri tranſverſo A F æqualis ponatur, ſpatium appli-<lb />candum æquari {1/20} quadrati A D, cum {31/200<unclear reason="illegible" />} quadrati D B. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Tunc autem A L eſt {7/10} A D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0243-02" corresp="note-0243-02a" place="margin">TAB. XXVI. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Unde, ſi conoides hujuſmodi ex vertice A ſuſpendatur, <lb />invenitur longitudo penduli iſochroni, A S, æqualis {2/3}{7/5} A D, <lb />cum {31/140} tertiæ proportionalis duabus A D, D B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Centrum oſcillationis dimidii Coni.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Denique &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in ſolidis dimidiatis quibuſdam, quæ fiunt <lb />
<ptr xml:id="note-0243-03a" corresp="note-0243-03" type="noteAnchor" />
ſectione per axem, centrum agitationis invenire licebit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut <lb />ſi ſit conus dimidiatus A B C, verticem habens A, diame-<lb />trum ſemicirculi baſeos B C: </s>
          <s xml:space="preserve">ejus quidem centrum gravita-<lb />tis D notum eſt, quoniam A D eſt {3/4} rectæ A E, ita divi-<lb />dentis B C in E, ut, ſicut quadrans circumferentiæ circuli
</s>
          <pb facs="0244" n="170" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
ad radium, ita ſint {2/3} C B ad B E. </s>
          <s xml:space="preserve">Tunc enim E eſt cen-<lb />
<ptr xml:id="note-0244-01a" corresp="note-0244-01" type="noteAnchor" />
trum gravitatis ſemicirculi baſeos, ideoque in A E centra <lb />gravitatis omnium ſegmentorum ſemiconi A B D, baſi pa-<lb />rallelorum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0243-03" corresp="note-0243-03a" place="margin">TAB. XXVII. <lb />Fig. 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0244-01" corresp="note-0244-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Et figura quidem porro proportionalis à latere ponenda, <lb />O V V, eadem eſt quæ in cono toto ſupra deſcripta fuit: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">per quam nempe invenietur ſumma quadratorum, à diſtan-<lb />tiis particularum ſemiconi à plano horizontali N D, per <lb />centrum gravitatis ducto. </s>
          <s xml:space="preserve">Verum quadrata diſtantiarum, à <lb />plano verticali M D O, ut colligantur, altera quoque figu-<lb />ra proportionalis S Y Z, ſicut ſupra prop. </s>
          <s xml:space="preserve">14. </s>
          <s xml:space="preserve">adhibenda <lb />eſt, cujus nempe ſectiones verticales, exhibeant lineas pro-<lb />portionales ſectionibus ſibi reſpondentibus in ſemicono A B C. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hujus figuræ cognoſcenda eſt diſtantia centri gr. </s>
          <s xml:space="preserve">F ab S Y, <lb />quam æqualem eſſe conſtat diſtantiæ D N, centri gr. </s>
          <s xml:space="preserve">ſemiconi <lb />à plano trianguli A B. </s>
          <s xml:space="preserve">poſitâque H G ſubcentricâ cunei ab-<lb />ſciſſi ſuper figura S Z Y, ducto plano per S Y, noſcendum <lb />eſt rectangulum G F H, cujus nempe multiplex, ſecundum <lb />numerum particularum ſemiconi A B C, æquabitur quadra-<lb />tis diſtantiarum ſemiconi in planum M D O. </s>
          <s xml:space="preserve">Licebit vero <lb />cognoſcere rectangulum illud G F H, etiamſi ſubcentricæ <lb />H G longitudo ignoretur, hoc modo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Diximus ſupra, cum de cono ageremus, quadrata diſtan-<lb />tiarum à plano per axem ejus, æquari {3/80} quadrati à diametro <lb />baſis, ſive {3/20} quadrati à ſemidiametro, multiplicis per nu-<lb />merum particularum coni totius. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hic, in ſemicono <lb />A B C, quadrata diſtantiarum à plano A B æqualia erunt <lb />{3/20} quadrati B C, multiplicis per numerum particularum i-<lb />pſius ſemiconi. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">rectangulum H G F, multiplex per nu-<lb />merum particularum ſemiconi A B C, æquatur quadratis <lb />diſtantiarum à plano A B, ut patet ex propoſitione 9. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo <lb />rectangulum H G F æquale {3/20} quadrati B C. </s>
          <s xml:space="preserve">Ponendo autem <lb />A B = a; </s>
          <s xml:space="preserve">B C = b; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quadrantem circumferentiæ, radio <lb />B C deſcriptæ, = q; </s>
          <s xml:space="preserve">fit E B = {2 b b/3 q}. </s>
          <s xml:space="preserve">Cujus cum N D <lb />tribus quartis æquetur, fiet proinde N D, ſive G F = {1 b b/2 q @}.</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0245" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0245a" />
<ptr xml:id="fig-0245a-01a" corresp="fig-0245a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0245a-02a" corresp="fig-0245a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0245a-03a" corresp="fig-0245a-03" type="figureAnchor" />
<pb facs="0246" />
<pb facs="0247" n="171" /><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
Cujus quadratum auferendo à rectangulo H G F, quod erat <lb />
<ptr xml:id="note-0247-01a" corresp="note-0247-01" type="noteAnchor" />
{3/20} quadrati B C, fiet rectangulum G F H = {3/20} b b - {1b4/4 q q}. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc <lb />autem rectangulum, multiplex per numerum particularum <lb />ſemiconi A B C, æquatur quadratis diſtantiarum à plano <lb />M D O. </s>
          <s xml:space="preserve">At quadratis diſtantiarum à plano N D æquantur, <lb />ut in cono, {3/80} quadrati A B, ſive {3/80} a a, multiplices per <lb />numerum particularum ſemiconi A B C. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque, totum ſpa-<lb />tium applicandum, æquabitur hic {3/80} a a + {3/20} b b - {1 b 4/4 q q}.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0245a-01" corresp="fig-0245a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 170.<lb />TAB. XXVI.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">Ω O Ω A Z R F R N E N R G S V P Φ Δ V B D K C</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0245a-02" corresp="fig-0245a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">L O A V P Φ Δ V B E C S H D</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0245a-03" corresp="fig-0245a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">F G E G P A P K K L B D B S</ab>
              </figure>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0247-01" corresp="note-0247-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Unde quidem centrum agitationis invenitur in omni ſuſpen-<lb />ſione ſemiconi, dummodo ab axe qui ſit parallelus baſi trianguli <lb />à ſectione A B. </s>
          <s xml:space="preserve">Notandum vero, cum figura S Z Y ſit ignotæ <lb />prorſus naturæ, ſubcentricam tamen G H, cunei ſuper ipſa ab-<lb />ſciſſi plano per S Y, hinc inveniri. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam, quia rectangulum H G F <lb />æquale erat {3/20} b b, ſive quadrati B C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">G F æqualis {1b b/2 q}, <lb />fit inde G H æqualis {3/10} q.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro, etiam ſemicylindri, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſemiconoidis parabolici, <lb />centra agitationis inveniri poſſunt, atque aliorum inſuper ſe-<lb />miſolidorum; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ aliis inveſtiganda relinquimus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quemadmodum autem in figuris planis, ita &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hic in ſo-<lb />lidis figuris locum habet, quod de obliquarum centris agi-<lb />tationis illic diximus, quæ veluti luxatione rectarum conſti-<lb />tuuntur, quarum centra oſcillationis non differunt à centris <lb />oſcillationis rectarum. </s>
          <s xml:space="preserve">Sic, ſi coni duo fuerunt A B C, A F G, <lb />
<ptr xml:id="note-0247-02a" corresp="note-0247-02" type="noteAnchor" />
alter rectus, alter ſcalenus; </s>
          <s xml:space="preserve">quorum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">diametri &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">baſes <lb />æquales; </s>
          <s xml:space="preserve">hi ex vertice ſuſpenſi, vel à quibuſcunque axibus, <lb />æqualiter à centris eorum gravitatis diſtantibus, iſochroni <lb />erunt; </s>
          <s xml:space="preserve">dummodo axis, unde conus ſcalenus ſuſpenſus eſt, <lb />rectus ſit ad planum trianguli per diametrum, quod planum <lb />baſi eſt ad angulos rectos.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0247-02" corresp="note-0247-02a" place="margin">TAB. XXVII. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0248" n="172" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XXIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">HOrologiorum motum temperare, addito ponde-<lb />re exiguo ſecundario, quod ſuper virga pen-<lb />duli, certa ratione diviſa, ſurſum deorſumque <lb />moveri poſſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut hoc expediamus, primo penduli ipſius, ex virga gra-<lb />
<ptr xml:id="note-0248-02a" corresp="note-0248-02" type="noteAnchor" />
vitate prædita, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">appenſo parte ima pondere, compoſiti, <lb />centrum oſcillationis inveniendum eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0248-02" corresp="note-0248-02a" place="margin">TAB. XXVII. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit virga, cum appenſo pondere, A C, cujus longitudo <lb />dicatur a. </s>
          <s xml:space="preserve">Intelligantur autem, tum virga ipſa, tum pondus <lb />appenſum C, in particulas minimas æquales diviſa, earum-<lb />que particularum virga habeat numerum b, pondus vero C <lb />numerum c, ponendo nempe b ad c, ſicut gravitas virgæ ad <lb />gravitatem appenſi ponderis. </s>
          <s xml:space="preserve">Longitudo igitur penduli ſim-<lb />plicis, dato iſochroni, habebitur, ſi ſumma quadratorum à <lb />diſtantiis particularum omnium à puncto ſuſpenſionis A, di-<lb />
<ptr xml:id="note-0248-03a" corresp="note-0248-03" type="noteAnchor" />
vidatur per ſummam earundem diſtantiarum <ptr type="noteAnchor" />. </s>
          <s xml:space="preserve">Secetur A C
bifariam in M; </s>
          <s xml:space="preserve">tum vero in T, ut A T ſit dupla T C. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia <lb />ergo M eſt centrum gravitatis lineæ A C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A T ſubcen-<lb />trica cunei ſuper ipſa abſciſſi plano per A D, perpendicu-<lb />larem ad A C; </s>
          <s xml:space="preserve">qui cuneus hîc revera triangulum eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">erit ſum-<lb />ma quadratorum, à diſtantiis particularum virgæ à puncto <lb />A, æqualis rectangulo A M T, una cum quadrato A M; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, rectangulo T A M, multiplici ſecundum numerum <lb />particularum b; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, {1/3} a a b; </s>
          <s xml:space="preserve">quia M A eſt {1/2} a, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">T A <lb />{2/3} a, ac proinde rectangulum T A M = {1/3} a a. </s>
          <s xml:space="preserve">Summa vero <lb />quadratorum, à diſtantiis particularum ponderis C ab eo-<lb />dem puncto A, æquabitur quadrato A C, multiplici ſecun-<lb />dum numerum particularum ipſius ponderis; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, a a c. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Adeoque ſumma quadratorum omnium, tam à diſtantiis par-<lb />ticularum virgæ, quam ponderis C, erit {1/3} a a b + a a c.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0248-03" corresp="note-0248-03a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 6. <lb />huj. in fine.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro, diſtantiæ omnes particularum virgæ A C à pun-<lb />cto A, æquantur {1/2} b a; </s>
          <s xml:space="preserve">longitudini ſcilicet virgæ ipſius, quæ
</s>
          <pb facs="0249" n="173" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
eſt a, multiplici ſecundum ſemiſſem numeri particularum <lb />
<ptr xml:id="note-0249-01a" corresp="note-0249-01" type="noteAnchor" />
quas continet. </s>
          <s xml:space="preserve">Et diſtantiæ omnes particularum ponderis C, <lb />ab eodem puncto A, ſunt a c. </s>
          <s xml:space="preserve">Ita ut ſumma utrarumque di-<lb />ſtantiarum ſit {1/2} a b + a c. </s>
          <s xml:space="preserve">Per quam dividendo ſummam <lb />quadratorum prius inventam, {1/3} a a b + a a c, fit <lb />{{1/3} a a b + a a c/{1/2} a b + a c} ſive {{1/3} a b + a c/{1/2} b + c}, longitudo penduli iſochroni. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ <lb />itaque habebitur, ſi fiat, ut dimidia gravitas virgæ, una <lb />cum gravitate appenſi ponderis, ad trientem gravitatis virgæ, <lb />una cum gravitate ejuſdem appenſi ponderis, ita longitudo <lb />A C ad aliam. </s>
          <s xml:space="preserve">Oportet autem ſumere longitudinem A C, <lb />à puncto ſuſpenſionis A ad centrum gravitatis ponderis C; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">cum magnitudinis ejus ratio hic non habeatur, ac veluti <lb />minimum conſideretur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0249-01" corresp="note-0249-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi jam, præter pondus C, alterum inſuper D virgæ <lb />
<ptr xml:id="note-0249-02a" corresp="note-0249-02" type="noteAnchor" />
inhærere intelligatur, cujus gravitas, ſeu particularum nume-<lb />rus ſit d: </s>
          <s xml:space="preserve">diſtantia vero A D ſit f. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut pendulum ſimplex <lb />huic ita compoſito iſochronum inveniatur, addenda ſunt ad <lb />ſummam ſuperiorem quadratorum, quadrata diſtantiarum <lb />particularum ponderis D à puncto A, quæ quadrata apparet <lb />eſſe d f f. </s>
          <s xml:space="preserve">Adeo ut ſumma omnium jam ſit futura {1/3} a a b + <lb />a a c + f f d. </s>
          <s xml:space="preserve">Item, ad ſummam diſtantiarum, addendæ <lb />diſtantiæ particularum ponderis D, quæ faciunt d f. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac ſum-<lb />ma proinde diſtantiarum omnium erit {1/2} b a + c a + d f; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">per quam dividenda eſt iſta quadratorum ſumma, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">fit <lb />{{1/3} a a b + a a c + f f d/{1/2} a b + a c + f d}, longitudo penduli iſochroni.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0249-02" corresp="note-0249-02a" place="margin">TAB. XXVII@ <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi vero, hæc longitudo penduli iſochroni, datæ æqualis <lb />poſtuletur, quæ ſit p, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">reliqua omnia quæ prius data ſint, <lb />præter diſtantiam A D ſeu f, quæ determinat locum pon-<lb />deris D: </s>
          <s xml:space="preserve">ſitque invenienda hæc diſtantia, id fiet hoc modo. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Nempe, cum poſtuletur {{1/3} a a b + a a c + f f d/{1/2} a b + a c + f d} æquale p, orietur ex <lb />hac æquatione f f = p f + {{1/2} a b p + c a p - {1/3} a a b - a a c/d}. </s>
          <s xml:space="preserve">Et f = {1/2} p
</s>
          <pb facs="0250" n="174" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
<ptr xml:id="note-0250-01a" corresp="note-0250-01" type="noteAnchor" />
+ vel - <hi rend="red">{1/4} p p + {1/2} a b p + a a p - {1/3} a a b - a a c/d}</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Ubi animadverten-<lb />dum, duas eſſe veras radices, ſi {1/2} a b p + c a p minus ſit <lb />quam {1/3} a a b + a a c; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, ſi longitudo p minor ſit quam <lb />{{1/3} a b + a c/{1/2} b + c}, quæ antea inventa fuit longitudo penduli iſochro-<lb />ni, ſive diſtantia centri oſcillationis à ſuſpenſione, in pen-<lb />dulo compoſito ex virga A C &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pondere C.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0250-01" corresp="note-0250-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Unde patet, ſi velimus efficere, ut, applicato pondere D, <lb />acceleretur penduli motus; </s>
          <s xml:space="preserve">poſſe duobus locis, inter A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C, <lb />illud diſponi, quorum utrolibet eadem celeritas pendulo <lb />concilietur: </s>
          <s xml:space="preserve">velut in D vel E. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ loca æqualiter diſtabunt <lb />à puncto N, quod abeſt ab A, ſemiſſe longitudinis p, hoc <lb />eſt, ſemiſſe penduli ſimplicis, cui compoſitum hoc iſochro-<lb />num poſtulabatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Apparet autem, quando hæc longitudo p <lb />tantum exiguo minor ponitur quam A C, etiam punctum N <lb />exiguo ſuperius eſſe puncto medio virgæ A C.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro, ex æquatione ſuperiori, f = {1/2} p + vel -<lb /><hi rend="red">{1/4} p p + {1/2} a b p + a c p - {1/3} a a b - a a c/d}</hi> habetur determinatio longitudi-<lb />nis p. </s>
          <s xml:space="preserve">Patet enim, {1/4} p p + {1 a b p + a c p/2 d} non minus eſſe debere <lb />quam {1 a a b - a a c/3 d}. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde non debebit eſſe minor quam <lb />{a/d} <hi rend="red">{4/3} b d + 4 c d + b b + 4 b c + 4 c c</hi> @ a b - 2 a c/d}. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi p æquetur <lb />huic quantitati, hoc eſt, ſi {1/4} p p + {1 a b p + a c p/2 d} fuerit æquale <lb />{1 a a b + a a c/3 d}, erit jam, in eadem ſuperiori æquatione, f = {1/2} p, <lb />hoc eſt, {a/2 d} <hi rend="red">{4/3} b d + 4 c d + b b + 4 b c + 4 c c -</hi>{a b - 2 a c/2 d}. </s>
          <s xml:space="preserve">Quo <lb />determinatur diſtantia ponderis D à puncto A, ex qua ma-<lb />xime omnium acceleret motum penduli.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Atque hæc ad horologiorum uſum ſic porro adhibentur. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Sit, exempli gratia, pendulum horologii, quod ſingulis <lb />oſcillationibus ſcrupula ſecunda notet. </s>
          <s xml:space="preserve">Virgæ autem gravitas <lb />ſit 50<unclear reason="illegible" /> gravitatis appenſi ponderis in imo pendulo: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp;</s>
          <s xml:space="preserve">, præ-<lb />ter hoc, ſit aliud exiguum pondus mobile ſecundum virgæ <lb />longitudinem, cujus gravitas eadem ponatur quæ ipſius vir-
</s>
          <pb facs="0251" n="175" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
gæ. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæritur jam, quo loco hoc virgæ imponendum, ut <lb />
<ptr xml:id="note-0251-01a" corresp="note-0251-01" type="noteAnchor" />
uno ſcrupulo primo acceleretur horologii motus, ſpatio 24 <lb />horarum. </s>
          <s xml:space="preserve">Item, ubi collocandum, ut duorum ſcrupulorum <lb />primorum ſit acceleratio; </s>
          <s xml:space="preserve">item, ut trium, quatuor, atque <lb />ita porro.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0251-01" corresp="note-0251-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ductis viginti quatuor horis ſexagies, fiunt 1440, quot <lb />nempe ſcrupula prima una die continentur. </s>
          <s xml:space="preserve">Ex his unum <lb />aufer, quando unius ſcrupuli acceleratio quæritur: </s>
          <s xml:space="preserve">ſuper-<lb />ſunt 1439. </s>
          <s xml:space="preserve">Ratio autem 1440 ad 1439 duplicata, proxime <lb />eſt ea quæ 1440 ad 1438. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo, ſi penduli ſimplicis, ſe-<lb />cunda ſcrupula notantis, longitudo diviſa intelligatur in par-<lb />tes æquales 1440, earumque 1438 alii pendulo tribuantur, <lb />hoc præcedet alterum illud, in 24 horis, uno ſcrupulo pri-<lb />mo. </s>
          <s xml:space="preserve">Adeo ut hic p valeat partes 1438.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quia autem pendulum horologii, ex virga metallica &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />pondere appenſo compoſitum, iſochronum ponitur pendulo <lb />ſimplici partium 1440; </s>
          <s xml:space="preserve">invenienda primum eſt virgæ illius <lb />longitudo, ex æquatione ſuperius poſita. </s>
          <s xml:space="preserve">Erat nempe <lb />{{1/3} a b + a c/{1/2} b + c} æquale longitudini penduli ſimplicis, quod iſochro-<lb />num compoſito ex virga habente longitudinem a, gravita-<lb />tem b, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pondere affixo cujus gravitas c. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo ſi longitu-<lb />do penduli ſimplicis iſochroni dicatur ſ. </s>
          <s xml:space="preserve">Erit {{1/2} b ſ + c ſ/{1/3} b + c} = a. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">poſitoque, ut hic, c = 50; </s>
          <s xml:space="preserve">b = 1; </s>
          <s xml:space="preserve">ſ = 1440; </s>
          <s xml:space="preserve">fiet, a = 1444 {4/5}, <lb />longitudo virgæ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Jam, quia erat f = {1/2} p + vel @ <hi rend="red">{1/4} p p + {1/2} a b p + a c p - {1/3} a a b - a a c/d</hi>, <lb />fiet f = {1/2} p + vel - <hi rend="red">{1/4} p p + 72962 p - 105061210</hi>. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Unde porro, ſi p ſit, uti diximus, partium 1438; </s>
          <s xml:space="preserve">invenie-<lb />tur f = 1331 {1/2}, qualium nempe ſ, ſeu pendulum ſimplex, <lb />ſecunda ſcrupula oſcillationibus deſignans, continet 1440. </s>
          <s xml:space="preserve">Cu-<lb />jus longitudo ſi pedum trium ſtatuatur, quos horarios voca-<lb />vimus, habebit f uncias 33, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">3 unciarum uncias, quas <lb />lineas vocant. </s>
          <s xml:space="preserve">Vel, auferendo hanc longitudinem f à tota <lb />trium pedum longitudine, ſupererunt unciæ duæ, lineæ 9,
</s>
          <pb facs="0252" n="176" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
à centro oſcillationis penduli compoſiti ſurſum ſumendæ, ut <lb />
<ptr xml:id="note-0252-01a" corresp="note-0252-01" type="noteAnchor" />
habeatur locus ponderis D, unius ſcrupuli primi accelera-<lb />tionem præſtans tempore 24 horarum. </s>
          <s xml:space="preserve">Eodem modo reli-<lb />quas diſtantias, quibus virga dividenda eſt, calculo inveſti-<lb />gavimus, aliam atque aliam ponendo longitudinem p: </s>
          <s xml:space="preserve">eas-<lb />que ſubjecta tabella exhibemus, ſecundum cujus numeros <lb />etiam virga penduli diviſa eſt, quæ ſuperius in deſcriptione <lb />horologii fuit exhibita. </s>
          <s xml:space="preserve">Procedunt autem accelerationes diur-<lb />næ, ut jam illic advertimus, per 15 ſcrupula ſecunda, ſeu <lb />primorum ſcrupulorum quadrantes. </s>
          <s xml:space="preserve">Ex. </s>
          <s xml:space="preserve">gr. </s>
          <s xml:space="preserve">ſi, pondere mo-<lb />bili D hærente in parte 73, 4, inveniatur horologium tar-<lb />dius juſto incedere, in 24 horis, differentiâ 15 ſecundorum <lb />ſcrupulorum; </s>
          <s xml:space="preserve">oportebit ſurſum adducere pondus D, usque <lb />ad numerum 85, 6, ut corrigatur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0252-01" corresp="note-0252-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />Acceleratio horolog@i \\ ſpatio 24 horarum. # Partes, à centro oſc. \\ ſurſum accipiendæ. <lb />Scrup. pr. Sec. # Lineæ &amp; decima linearum pedis horarii. <lb />0, 15 # 7, 0 <lb />0, 30 # 15, 2 <lb />0, 45 # 23, 7 <lb />1, 0 # 32, 6 <lb />1, 15 # 41, 9 <lb />1, 30 # 51, 7 <lb />1, 45 # 62, 2 <lb />2, 0 # 73, 4 <lb />2, 15 # 85, 6 <lb />2, 30 # 99, 0 <lb />2, 45 # 114, 1 <lb />3, 0 # 131, 8 <lb />3, 15 # 154, 3 <lb />3, 30 # 192, 6 <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Centrum oſcillationis altius eſt centro gravitatis C parti-<lb />bus 1, 4.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0253" n="177" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XXIV.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS.</hi></note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">CEntri oſcillationis rationem haberi non poſſe, <lb />in pendulis inter Cycloides ſuſpenſis; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quomo-<lb />do hinc orta difficultas tollatur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si quis, ſubtili examine, contulerit ea quæ in ſuperiori-<lb />bus, de pendulo inter cycloides ſuſpenſo, demonſtravimus, <lb />cum his quæ ad centrum oſcillationis pertinent; </s>
          <s xml:space="preserve">videbitur ei <lb />deeſſe aliquid ad perfectam illam, quam præferimus, oſcil-<lb />lationum æqualitatem. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac primo dubitabit, an, ad inveni-<lb />endum circulum cycloidis genitorem, pendulilongitudo ac-<lb />cipienda ſit à puncto ſuſpenſionis ad centrum gravitatis ap-<lb />penſi plumbi, an vero ad centrum oſcillationis; </s>
          <s xml:space="preserve">quod, abal-<lb />tero illo, ſæpe ſenſibili intervallo diſtat, atque eo majore, <lb />quo major fuerit ſphæra aut lens plumbea. </s>
          <s xml:space="preserve">Quid enim, ſi <lb />ſphæræ diameter quartam, aut tertiam partem, pendulilon-<lb />gitudinis æquet? </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi ad centrum oſcillationis illam lon-<lb />gitudinem accipiendam dicamus, non tamen expediet quo <lb />pacto ea, quæ de centro oſcillationis oſtenſa ſunt, conve-<lb />niant pendulo continue longitudinem ſuam immutanti, qua-<lb />le illud quod inter cycloides movetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Poſſet enim videri, et-<lb />iam centrum oſcillationis mutari, ad ſingulas diverſas longi-<lb />tudines; </s>
          <s xml:space="preserve">quod tamen hoc modo intelligendum non eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Res <lb />ſane explicatu difficillima, ſi omnimodam ἀκ{ρί}βει{αν} ſecte-<lb />mur. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam in demonſtratione temporum æqualium in cycloi-<lb />de, mobile, per eam delatum, veluti punctum gravitate præ-<lb />ditum conſideravimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed, ſi ad effectum ſpectemus, non <lb />magni facienda eſt difficultas hæc; </s>
          <s xml:space="preserve">cum ponderis, quo pen-<lb />dulum conſtat, magnitudo in horologiis tanta non requiratur <lb />(etſi quo majus eo melius) ut differentia centrorum gravita-<lb />tis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">oſcillationis, aliquid hic turbare poſſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi ta-<lb />men effugere prorſus has tricas velimus, id ita conſequemur, <lb />ſi ſphæram lentemve penduli, circa axem ſuum horizontalem, <lb />mobilem efficiamus: </s>
          <s xml:space="preserve">axis extrema utrinque, virgæ penduli <lb />imæ, inſerendo: </s>
          <s xml:space="preserve">quæ idcirco ut bifida hac parte ſit neceſſe
</s>
          <pb facs="0254" n="178" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Fit enim hoc modo, ex motus natura, ut eandem per-<lb />
<ptr xml:id="note-0254-01a" corresp="note-0254-01" type="noteAnchor" />
petuo poſitionem, reſpectu horizontalis plani, ſphæra pen-<lb />duli ſervet, atque ita puncta ejus quævis, æque ac cen-<lb />trum ipſum, cycloides eaſdem percurrant. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde ceſſat hic <lb />jam centrorum oſcillationis conſideratio; </s>
          <s xml:space="preserve">nec minus perfectam <lb />temporum æqualitatem tale pendulum conſequitur, quam ſi <lb />puncto unico omnis ejus gravitas contineretur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0254-01" corresp="note-0254-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XXV.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">DE menſuræ univerſalis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">perpetuæ, conſti-<lb />tuendæ ratione.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Certa, ac permanens magnitudinum menſura, quæ nullis <lb />caſibus obnoxia ſit, nec temporum injuriis, aut longinquita-<lb />te aboleri aut corrumpi poſſit, res eſt &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">utiliſſima, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">à <lb />multis pridem quæſita. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ ſi priſcis temporibus reperta <lb />fuiſſet, non tam perplexæ nunc forent, de pedis Romani, <lb />Græci, Hebræique veteris modulo, diſceptationes. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc ve-<lb />ro menſura, Horologii noſtri opera, facile conſtituitur; </s>
          <s xml:space="preserve">cum <lb />ſine illo nequaquam, aut ægre admodum, haberi poſſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Etſi <lb />enim, ſimplici pendulorum oſcillatione, hoc à quibuſdam <lb />tentatum fuerit, numerando recurſus qui tota cæli conver-<lb />ſione continentur, vel parte ejus cognita, per fixarum ſtel-<lb />larum diſtantias, ſecundum aſcenſionem rectam; </s>
          <s xml:space="preserve">nec certi-<lb />tudo eadem hoc modo, quæ adhibitis horologiis, contingit, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">labor longe eſt moleſtiſſimus ac tædioſiſſimus, propter <lb />numerandi ſolicitudinem. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia autem, præter horologia, <lb />aliquid, ad exactiſſimam hujus menſuræ inquiſitionem, <lb />etiam centrorum oſcillationis notitia confert; </s>
          <s xml:space="preserve">ideo hic de-<lb />mum, poſt eorum tractationem, hanc determinationem ſub-<lb />jicimus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Aptiſſima huic rei ſunt horologia, quorum oſcillationes <lb />ſingulæ ſecunda ſcrupula, vel eorum ſemiſſes, notant, quæ-<lb />que indicibus etiam, ad ea demonſtranda, inſtructa ſunt. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Poſtquam enim, ad mediocrem dierum longitudinem, ejuſ-
</s>
          <pb facs="0255" n="179" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
modi horologium, fixarum ſtellarum obſervationibus, com-<lb />
<ptr xml:id="note-0255-01a" corresp="note-0255-01" type="noteAnchor" />
poſitum fuerit, methodo illa quam in horologii deſcriptione <lb />oſtendimus: </s>
          <s xml:space="preserve">aliud pendulum ſimplex, hoc eſt, ſphæra plum-<lb />bea, aut alia materia gravi conſtans, ex tenui filo religata, <lb />juxta ſuſpendenda eſt, motuque exiguo impellenda; </s>
          <s xml:space="preserve">ac tan-<lb />tiſper producenda, aut contrahenda fili longitudo, donec <lb />recurſus ejus, per quadrantem horæ, aut ſemiſſem, una feran-<lb />tur cum reciprocationibus penduli horologio aptati. </s>
          <s xml:space="preserve">Dixi <lb />autem exiguo motu impellendum pendulum, quia oſcilla-<lb />tiones exiguæ, puta 5 vel 6 partium, ſatis æqualia tempora <lb />habent, magnæ vero non item. </s>
          <s xml:space="preserve">Tunc, acceptâ menſurâ di-<lb />ſtantiæ, à puncto ſuſpenſionis ad centrum oſcillationis pen-<lb />duli ſimplicis; </s>
          <s xml:space="preserve">eâque, ſi recurſus ſinguli ſcrupula ſecunda <lb />valeant, in tres partes divisâ; </s>
          <s xml:space="preserve">facient hæ ſingulæ longitudi-<lb />nem pedis, quem <hi rend="small caps">Horarium</hi> in ſuperioribus vocavimus: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quique, hoc pacto, non ſolum ubique gentium conſtitui <lb />poſſit, ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">venturo ævo redintegrari. </s>
          <s xml:space="preserve">Adeo ut &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">moduli <lb />pedum omnium aliorum, ſemel ad hunc proportionibus ſuis <lb />expreſſi, certò quoque in poſterum cognoſci poſſint. </s>
          <s xml:space="preserve">Sicut <lb />jam ſupra, pedem Pariſienſem ad hunc horarium eſſe diximus, <lb />ut 864 ad 881; </s>
          <s xml:space="preserve">quod idem eſt ac ſi, poſito prius pede Pa-<lb />riſienſi, dicamus tribus hujuſmodi pedibus, cum octo lineis <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dimidia, conſtitui pendulum ſimplex, cujus oſcillationes <lb />ſcrupulis ſecundis horariis reſponſuræ ſint. </s>
          <s xml:space="preserve">Pes autem Pari-<lb />ſienſis ad R henanum, quo in Patria noſtra utuntur, ſe habet <lb />ut 144 ad 139; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, quinque lineis ſuis diminutus, al-<lb />terum illum relinquit. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque ita &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hic pes, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">alii quilibet, <lb />perpetuo duraturas menſuras accipiunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0255-01" corresp="note-0255-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quomodo autem centrum oſcillationis in ſphæra, ex <lb />qualibet longitudine ſuſpenſa, inveniatur, in ſuperioribus <lb />demonſtratum eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Nempe, ſi fiat ut diſtantia inter punctum <lb />ſuſpenſionis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſphæræ centrum, ad ſemidiametrum ejus, <lb />ita hæc ad aliam; </s>
          <s xml:space="preserve">ejus duas quintas, à centro deorſum ac-<lb />ceptas, terminari in quæſito oſcillationis centro. </s>
          <s xml:space="preserve">Facile au-<lb />tem apparet cur neceſſaria ſit hujus centri conſideratio, ad <lb />accuratam pedis Horarii conſtitutionem. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam, ſi à pun-
</s>
          <pb facs="0256" n="180" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
cto ſuſpenſionis ad ſphæræ centrum diſtantia accipiatur, <lb />
<ptr xml:id="note-0256-01a" corresp="note-0256-01" type="noteAnchor" />
ſphæræ autem magnitudo non definiatur proportione ad fili <lb />longitudinem, non erit certa menſura penduli cujus recurſus <lb />ſecunda ſcrupula metiantur; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed quo major erit ejus ſphæra, <lb />hoc minor invenietur menſura illa, inter centrum ſphæræ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />punctum ſuſpenſionis intercepta. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia in iſochronis pendu-<lb />lis, centra quidem oſcillationis à punctis ſuſpenſionum æ-<lb />qualiter diſtant; </s>
          <s xml:space="preserve">amplius autem deſcendit centrum oſcilla-<lb />tionis infra centrum ſphæræ majoris, quam minoris.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0256-01" corresp="note-0256-01a" place="margin"><hi rend="small caps">De centro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hinc neceſſe fuit illis, qui, ante hanc centri oſcillatorii <lb />determinationem, menſuræ univerſalis conſtituendæ ratio-<lb />nem inierunt; </s>
          <s xml:space="preserve">quod, jam inde à prima Horologii noſtri <lb />inventione, nobilis illa Societas Regia Anglicana ſibi nego-<lb />tium ſumpſit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">recentius doctiſſimus Aſtronomus Lugdu-<lb />nenſis, Gabriel Moutonus; </s>
          <s xml:space="preserve">his, inquam, neceſſe fuit deſi-<lb />gnare globuli ſuſpenſi diametrum, vel proportione certa ad <lb />fili longitudinem, cujus nempe triceſimam vel aliam partem <lb />æquaret; </s>
          <s xml:space="preserve">vel menſura quadam cognita, ut digiti vel polli-<lb />cis. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed hoc poſteriore modo, ponitur jam certi aliquid, <lb />quod id ipſum eſt quod quærendum eſt: </s>
          <s xml:space="preserve">etſi ſcio vix ſenſi-<lb />bilem errorem fore, dummodo ſphæræ iſtam, quam jam di-<lb />xi, magnitudinem non multum excedant. </s>
          <s xml:space="preserve">Priore autem <lb />poſſet quidem aliquo pacto res explicari; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed ita, ut nu-<lb />merandarum oſcillationum labor ſubeundus ſit, calculoque <lb />etiam utendum. </s>
          <s xml:space="preserve">Quamobrem præſtat, centra oſcillationis <lb />adhibendo, certam rationem ſequi, nulliſque præter neceſ-<lb />ſitatem legibus obligari. </s>
          <s xml:space="preserve">atque hic jam majoribus ſphæris <lb />quam exiguis potius utendum, quod illæ occurſu aëris mi-<lb />nus impediantur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum, non ſphæræ tantum ex filo ſuſpenſæ, ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />coni, cylindri, aliaque omnia ſolida, planaque, quorum <lb />centra oſcillationis ſuperius exhibuimus, ad hanc menſuram <lb />inveſtigandam, apta ſunt; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam, à puncto ſuſpenſionis <lb />ad centrum oſcillationis, certum idemque omnibus iſochronis <lb />pendulis eſt intervallum. </s>
          <s xml:space="preserve">Neque etiam illa duntaxat horolo-<lb />gia, quæ ſecunda ſcrupula aut eorum ſemiſſes ſingulis penduli
</s>
          <pb facs="0257" n="181" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
recurſibus indicant, ad hæc uſurpare poſſumus; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aliâ <lb />
<ptr xml:id="note-0257-01a" corresp="note-0257-01" type="noteAnchor" />
quàcunque penduli longitudine inſtructis propoſitum obti-<lb />nebitur, dummodo ex rotarum proportionibus, ſeu dentium <lb />numero, cognoſcatur numerus oſcillationum certo tem-<lb />pore peragendarum. </s>
          <s xml:space="preserve">Invento enim pendulo ſimplici, cu-<lb />jus librationes ſingulæ conveniant vel ſingulis, vel binis <lb />terniſve recurſibus horologii, conſtabit jam hinc, quot <lb />penduli illius vices horæ ſpatio tranſigantur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quarum nume-<lb />rus ſi quadretur, erit ut quadratum è 3600, numero ſcru-<lb />pulorum ſecundorum horam unam efficientium, ad qua-<lb />dratum illius numeri, ita longitudo penduli ſimplicis in-<lb />venti, (quæ longitudo ſemper à puncto ſuſpenſionis ad <lb />centrum oſcillationis accipienda eſt) ad longitudinem pen-<lb />duli illius horarii tripedalis, quod diximus. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc enim inde <lb />conſtat, quod duorum quorumvis pendulorum longitudines <lb />ſunt inter ſe, ſicut quadrata temporum quibus ſingulæ o-<lb />ſcillationes tranſeunt; </s>
          <s xml:space="preserve">ideoque contrariam rationem habent <lb />quadratorum à numeris, quos efficiunt oſcillationes æquali-<lb />bus temporum intervallis peractæ. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam, cum hactenus ex-<lb />perientiâ tantum comprobatum fuerit Theorema illud, de <lb />pendulorum longitudinibus; </s>
          <s xml:space="preserve">eas nempe duplicatam habere <lb />rationem temporum, quibus oſcillationes ſingulæ peragun-<lb />tur; </s>
          <s xml:space="preserve">nunc ejus demonſtratio ex ſuperius traditis manifeſta <lb />eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum enim oſtenderimus, ſingulos recurſus penduli, in-<lb />ter cycloides ſuſpenſi, ad caſum perpendicularem, è dimi-<lb />dia penduli longitudine, certam rationem habere; </s>
          <s xml:space="preserve">eam ſci-<lb />licet quam circumferentia circuli ad diametrum ſuam; </s>
          <s xml:space="preserve">faci-<lb />le hinc colligitur, tempora oſcillationum in duobus pendulis <lb />eſſe inter ſe, ſicut tempora deſcenſus perpendicularis ex di-<lb />midiis eorum altitudinibus. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ altitudines dimidiæ, ſive <lb />etiam totæ, cum habeant rationem duplicatam temporum, <lb />quibus ipſæ deſcenſu perpendiculari percurruntur <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">eædem
<ptr xml:id="note-0257-02a" corresp="note-0257-02" type="noteAnchor" />
quoque duplicatam rationem habebunt temporum, quæ o-<lb />ſcillationes ſingulas metiuntur. </s>
          <s xml:space="preserve">Ab oſcillationibus autem mini-<lb />mis penduli, inter cycloides ſuſpenſi, non differunt ſenſi-<lb />biliter oſcillationes minimæ penduli ſimplicis, cujus eadem
<pb facs="0258" n="182" /><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
ſit longitudo. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pendulorum ſimplicium longitudi-<lb />
<ptr xml:id="note-0258-01a" corresp="note-0258-01" type="noteAnchor" />
nes, duplicatam rationem habebunt temporum, quibus o-<lb />ſcillationes minimæ tranſiguntur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0257-01" corresp="note-0257-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Decentro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0257-02" corresp="note-0257-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Prop. 3. <lb />Part. 2.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0258-01" corresp="note-0258-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Decentro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi quis oſcillationum numerandarum, quæ horæ aut <lb />ſemihoræ tempore tranſeunt, laborem non defugiat; </s>
          <s xml:space="preserve">horo-<lb />logiumque adſit, cujus index ſecunda ſcrupula demonſtret; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quæcunque accipiatur penduli ſimplicis longitudo, ejus nu-<lb />merus oſcillationum, quæ hora una continentur, hoc modo <lb />cognoſcetur; </s>
          <s xml:space="preserve">atque inde longitudo penduli tripedalis, ad <lb />ſecunda ſcrupula, ut antea, calculo prodibit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">PROPOSITIO XXVI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SPatium deſinire, quod gravia, perpendiculari-<lb />ter cadentia, dato tempore percurrunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hanc menſuram quicunque hactenus inveſtigarunt, expe-<lb />rimenta conſulere neceſſe habuerunt; </s>
          <s xml:space="preserve">quibus, prout hacte-<lb />nus inſtituta fuere, non facile ad exactam determinationem <lb />pervenitur, propter velocitatem cadentium, ſub finem mo-<lb />tus acquiſitam. </s>
          <s xml:space="preserve">Ex noſtra autem prop. </s>
          <s xml:space="preserve">25, de Deſcenſu <lb />gravium, cognitaque longitudine penduli ad ſecunda ſcru-<lb />pula, abſque experimento, per certam conſequentiam, <lb />rem expedire poſſumus. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac primo quidem ſpatium il-<lb />lud inquiremus, quod unius ſcrupuli ſecundi tempore grave <lb />præterlabitur; </s>
          <s xml:space="preserve">ex quo quælibet alia deinde colligere lice-<lb />bit. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia igitur penduli, ad ſecunda ſcrupula, longi-<lb />tudinem diximus eſſe pedum Horariorum 3: </s>
          <s xml:space="preserve">tempus au-<lb />tem unius oſcillationis minimæ, eſt ad tempus deſcenſus <lb />perpendicularis ex dimidia penduli altitudine, ut circumfe-<lb />rentia circuli ad diametrum, hoc eſt, ut 355 ad 113: </s>
          <s xml:space="preserve">ſi <lb />fiat, ut numerus horum prior ad alterum, ita tempus unius <lb />ſecundi ſcrupuli, ſive ſexaginta tertiorum, ad aliud; </s>
          <s xml:space="preserve">fient <lb />19″′ {1/@0}, tempus deſcenſus per dimidiam penduli altitudinem, <lb />quæ nempe eſt pedis unciarum 18. </s>
          <s xml:space="preserve">Sicut autem quadrata <lb />temporum, ita ſunt ſpatia illis temporibus peracta, quemad-
</s>
          <pb facs="0259" n="183" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
modum ſuperiori propoſitione fuit oſtenſum. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo, ſi fiat ut <lb />
<ptr xml:id="note-0259-01a" corresp="note-0259-01" type="noteAnchor" />
quadratum ex 19″′ {1/10} ad quadratum ex 60″′, hoc eſt, ut 36481 <lb />ad 360000, ita 18 unciæ ad aliud, fient ped. </s>
          <s xml:space="preserve">14. </s>
          <s xml:space="preserve">unc. </s>
          <s xml:space="preserve">9. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">lin. </s>
          <s xml:space="preserve">6, altitudo deſcenſus perpendicularis, tempore unius <lb />ſecundi. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum autem pes Horarius ſit ad Pariſienſem, ut <lb />881 ad 864; </s>
          <s xml:space="preserve">erit eadem altitudo, ad hanc menſuram redu-<lb />cta, proxime pedum 15 &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">unciæ unius. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque hæc cum <lb />accuratiſſimis experimentis noſtris prorſus conveniunt. </s>
          <s xml:space="preserve">in <lb />quibus punctum illud temporis, quo cafus finitur, non au-<lb />rium aut oculi judicio diſcernitur; </s>
          <s xml:space="preserve">quorum neutrum hic ſa-<lb />tis tutum eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed ſpatium deſcendendo peractum, alio mo-<lb />do, quem hic exponere tentabimus, abſque ullo errore cog-<lb />noſcitur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0259-01" corresp="note-0259-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Decentro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Penduli, ad parietem tabulamve erectam, ſuſpenſi dimi-<lb />dia oſcillatio moram temporis, cadendo abſumpti, indi-<lb />cat. </s>
          <s xml:space="preserve">Cujus ſphærula, ut eodem momento ac plumbum caſui <lb />deſtinatum dimittatur, utraque filo tenui connexa tenentur, <lb />quod admoto igne inciditur. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed prius, caſuro plumbo, fu-<lb />niculus alius adnectitur, ejus longitudinis, ut, cum totus <lb />exierit à plumbo tractus, nondum ad parietem illidatur pen-<lb />dulum. </s>
          <s xml:space="preserve">Funiculi ejus caput alterum, regulæ chartaceæ, <lb />aut ex tenui membrana paratæ, cohæret; </s>
          <s xml:space="preserve">ita ad parietem ta-<lb />bulamve applicatæ, ut trahentem funem facile ſequi poſſit, <lb />rectáque ſecundum longitudinem ſuam deſcendere; </s>
          <s xml:space="preserve">eo loci <lb />tranſiens, quo penduli ſphæra ad tabulam accidet. </s>
          <s xml:space="preserve">Abſum-<lb />pto igitur funiculo toto, pars inſuper regulæ deorſum tra-<lb />hitur à cadente plumbo, priuſquam pendulum ad tabulam <lb />pertingat. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ quanta ſit pars, ſphæra fuligine leviter in-<lb />fecta, regulamque præterlabentem ſignans, indicat. </s>
          <s xml:space="preserve">Huc <lb />autem addita funiculi longitudine, ſpatium cadendo emen-<lb />ſum certò definitum habetur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Aëris autem occurſum, quaſi nullus eſſet in his intelligi-<lb />gimus, ut menſura cadentibus corporibus præfixa cum ex-<lb />perimentis exacte conſentiat. </s>
          <s xml:space="preserve">Nec ſane tantus eſt ille, ut in <lb />altitudinibus his, quò aſcendere datur, ſenſibile diſcrimen <lb />inducere poſſit; </s>
          <s xml:space="preserve">dummodo ſolida corpora è metallo, aut, ſi
</s>
          <pb facs="0260" n="184" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHR. HUGENII HOROL. OSCILL.</fw>
leviore materia conſtent, mole grandiuſcula accipiantur Le-<lb />
<ptr xml:id="note-0260-01a" corresp="note-0260-01" type="noteAnchor" />
vitas enim materiæ, in iis quæ cadendo aërem ſecant, ita <lb />magnitudine corporis penſatur, ut ſphæra lignea, vel etiam <lb />è ſubere formata, paria faciat cum plumbea: </s>
          <s xml:space="preserve">quando nimi-<lb />rum diameter harum ad plumbeæ diametrum eam rationem <lb />habuerit, quam gravitas plumbi propria ad ligni ſuberisve <lb />gravitatem. </s>
          <s xml:space="preserve">Tunc enim gravitates ſphærarum erunt inter ſe <lb />ſicut earum ſuperficies. </s>
          <s xml:space="preserve">Veruntamen, ut æquali celeritate, <lb />quantum ſenſu percipi poteſt, decidant corpora, quæ mul-<lb />tum intrinſeca gravitate differunt nequaquam opus eſt ut <lb />proportio illa diametrorum ſervetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Poſſunt enim inter ſe <lb />æqualia eſſe, dummodo utraque ſatis magna ſint; </s>
          <s xml:space="preserve">aut ex <lb />non nimia altitudine decidant. </s>
          <s xml:space="preserve">Etenim illud quoque hic <lb />animadvertendum eſt, tantam vel altitudinem eſſe poſſe; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">vel, in mediocri etiam altitudine, tantam projecti corporis <lb />levitatem; </s>
          <s xml:space="preserve">ut ob aëris renitentiam, acceleratio motus tan-<lb />dem ab illa, quam in ſuperioribus demonſtravimus, pro-<lb />portione plurimum receſſura ſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Namque in univerſum, <lb />corpori cuilibet, per aërem aliudve liquidum labenti, certus <lb />celeritatis modus, pro ratione ponderis ac ſuperſiciei ſuæ, <lb />conſtitutus eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">quem excedere, aut potius ad quem perve-<lb />nire nunquam poſſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ nempe celeritas ea eſt, quam ſi <lb />aër, aut liquor ille ſurſum tendens, haberet, ſuſpenſum cor-<lb />pus idem ſibi innatans ſuſtinere poſſet. </s>
          <s xml:space="preserve">Verum de his, alias <lb />fortaſſe, pluribus agendi occaſio erit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0260-01" corresp="note-0260-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Decentro</hi> <lb /><hi rend="small caps">OSCILLA-</hi> <lb /><hi rend="small caps">TIONIS</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0260-01" />
          <label>0260-01</label>
        </figure>
        <pb facs="0261" n="185" />
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0261-01" />
          <label>0261-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">HOROLOGII OSCILLATORII</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">PARS QUINTA.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Conſtructionem aliam, è circulari pendulorum <lb />motu deductam, continens; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Theoremata <lb />de Vi Centrifuga.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">EST &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aliud Oſcillatorii motus genus, præter id quod <lb />hactenus pertractavimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Ejuſmodi nempe, quo, per <lb />circuli ambitum, pendulum pondus circumfertur. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde ali-<lb />ud quoque horologii commentum deduximus, eodem fere <lb />tempore quo prius illud; </s>
          <s xml:space="preserve">certoque itidem æquabilitatis prin-<lb />cipio nixum; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed cujus uſus minus percrebuit, propter al-<lb />terius illius conſtructionem, quodammodo ſimpliciorem fa-<lb />cilioremque. </s>
          <s xml:space="preserve">Plura tamen hujus quoque generis de quo nunc <lb />loquimur, nec ſine ſucceſſu, conſtructa fuere: </s>
          <s xml:space="preserve">eſtque in <lb />his ſingulare illud, quod continuo atque æquabili motu cir-<lb />cumferri cernitur index poſtremus, qui ſecunda ſcrupula <lb />deſignat; </s>
          <s xml:space="preserve">cum in priore noſtro horologio, omnibuſque aliis, <lb />ſubſultim quaſi feratur. </s>
          <s xml:space="preserve">Item hoc quoque, quod abſque ſtre-<lb />pitu, ſonoque omni, moveantur hac ratione conſtructa au-<lb />tomata. </s>
          <s xml:space="preserve">quanquam, ad obſervationes aſtronomicas, ſonus <lb />ad ſingula ſecunda ſcrupula repetitus, utilitate non careat. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Et conſtitueram quidem, deſcriptionem horum cum iis de-<lb />mum edere, quæ ad motum circularem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Vim Centrifu-<lb />gam, ita enim eam vocarelibet, attinent; </s>
          <s xml:space="preserve">de quo argumen-
</s>
          <pb facs="0262" n="186" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
to plura dicenda habeo, quam quæ hoc tempore exequi va-<lb />
<ptr xml:id="note-0262-01a" corresp="note-0262-01" type="noteAnchor" />
cet. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed, ut nova nec inutili ſpeculatione maturius fruantur <lb />harum rerum ſtudioſi, neve caſu aliquo intercidat, hanc <lb />quoque partem, præter deſtinatum, cæteris adjunxi, qua <lb />machinæ hujus fabrica breviter exponitur, ſimulque Theo-<lb />remata traduntur, ad Vim Centrifugam pertinentia; </s>
          <s xml:space="preserve">demon-<lb />
<ptr xml:id="note-0262-02a" corresp="note-0262-02" type="noteAnchor" />
ſtratione ipſorum in aliud tempus dilata <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0262-01" corresp="note-0262-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Secundi</hi> <lb /><hi rend="small caps">@OROLO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">GII DE-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SORIPTIO</hi>.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0262-02" corresp="note-0262-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Vide Au-<lb />ctoris Opera <lb />poſthuma <lb />p. 401. <lb />&amp; ſeq.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Horologii ſecundi conſtructio.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Non neceſſarium duxi, ut rotarum, quibus interiora ho-<lb />
<ptr xml:id="note-0262-03a" corresp="note-0262-03" type="noteAnchor" />
rologii conſtant, diſpoſitionem hic exhiberem; </s>
          <s xml:space="preserve">cum ea ab <lb />artificibus facile ordinari, variiſque modis mutari poſſit; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſed eam partem explicari ſatis eſſe, quæ motum ejus certa <lb />ratione moderatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Cujus partis hic figura expreſſa eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0262-03" corresp="note-0262-03a" place="margin">TAB.XXVII. <lb />Fig. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Axis D H ad horizontem erectus intelligendus eſt, ac <lb />ſuper polis duobus mobilis. </s>
          <s xml:space="preserve">Huic ad A affixa eſt lamina, <lb />latitudine aliqua prædita, curvataque ſecundum lineam <lb />A B; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ eſt paraboloides illa de qua oſtendimus, Propoſ. </s>
          <s xml:space="preserve">8. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">partis 3, evolutione ejus, poſtquam ipſi recta quædam juncta <lb />fuerit, deſcribi parabolam. </s>
          <s xml:space="preserve">Earecta hic eſt A E; </s>
          <s xml:space="preserve">parabolam <lb />vero, ex evolutione totius B A E deſcriptam, refert linea <lb />E F. </s>
          <s xml:space="preserve">Filum curvæ B A applicatum, cujus extremo puncto <lb />parabola deſcribitur, eſt B G F. </s>
          <s xml:space="preserve">Pondus illi affixum F. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Dum autem axis D H in ſeſe vertitur, filum B G F, in re-<lb />ctam lineam extenſum, ſphærulam F una circumducit, <lb />ita ut circulos horizonti parallelos percurrat; </s>
          <s xml:space="preserve">qui majores <lb />minoreſve erunt, prout majori aut minori vi axis D H, <lb />ab rotis horologii in tympanidium K agentibus, incitabitur: </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ſed ita, ut omnes in ſuperficie conoidis parabolici continean-<lb />tur. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque hoc ipſo æqualia ſemper circuitus tempora eva-<lb />dent, ut ex iis, quæ de hoc motu poſtea dicemus, appa-<lb />rebit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi circuitus ſingulos, ſecundorum ſcrupulorum ſe-<lb />miſſes notare velimus, oportet latus rectum parabolæ E F <lb />eſſe 4{1/2} unciarum pedis Horarii noſtri, hoc eſt dimidium
</s>
          <pb facs="0263" n="187" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
longitudinis penduli, cujus ſingulæ oſcillationes ſemiſcru-<lb />
<ptr xml:id="note-0263-01a" corresp="note-0263-01" type="noteAnchor" />
pulum ſecundum impenderent. </s>
          <s xml:space="preserve">Ex parabolæ autem latere <lb />recto, pendet magnitudo lateris recti paraboloidis A B; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quippe quod illius {27/16} continet: </s>
          <s xml:space="preserve">atque item longitudo A E, <lb />quæ lateris recti parabolæ dimidium eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Si vero ſecunda <lb />ſcrupula unoquoque circuitu expleri deſideremus, quadru-<lb />pla priorum accipienda ſunt, tum latera recta, tum linea <lb />A E.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0263-01" corresp="note-0263-01a" place="margin"><hi rend="small caps">Secundi</hi> <lb /><hi rend="small caps">HOROLO-</hi> <lb /><hi rend="small caps">GII DE-</hi> <lb /><hi rend="small caps">SCRIPTIO</hi>.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro, etſi filum B G F veluti unicum ac ſimplex hacte-<lb />nus deſignavimus, ſciendum tamen longe præſtare ut parte <lb />ſuperiori duplex ſit, ac F versùs in angulum coëat, 20 vel <lb />30 partium. </s>
          <s xml:space="preserve">In quem finem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">laminæ A B latitudo ad B <lb />tanta eſſe debet, quanta iſti filorum divaricationi ſufficit, <lb />vel &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſa bifida facienda. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc pacto enim motus circularis <lb />ponderis F, abſque alio ullo adminiculo, continuatur, ac filum <lb />utrumque ſibi annexum in rectum extendit; </s>
          <s xml:space="preserve">quod non face-<lb />ret, ſi unico tantum filo teneretur. </s>
          <s xml:space="preserve">Ubi tamen vim illam ab <lb />horologii rotis, vel pondere vel alia potentia motis, ad con-<lb />tinuationem hujus motus circularis requiri ſciendum. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ <lb />nempe vis per tympanidium K ad axem K H pervenit, ac <lb />minimo niſu, motum ſphæræ F ſemel inditum, conſervat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hoc autem quo facilius poſſit, liberrimam axis K H re-<lb />volutionem eſſe oportet. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod nulla ratione melius perfici <lb />compertum, quam ſi, parte ſui ima, durato chalybe con-<lb />ſtet, ſuppoſitamque habeat adamantis ſuperficiem planam; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">cujus minima quævis particula hic ſufficit, ſubter laminam <lb />perforatam collocanda.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum in locum fili B G F, qua parte curvæ A B appli-<lb />cari debet, catenulam tenuem ex auro, aliove metallo, adhi-<lb />bere licebit, quo melius invariata ſervetur longitudo. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque <lb />hoc in priore quoque horologio, ubi pendulum inter cycloi-<lb />des ſuſpenſum eſt, experti ſumus. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed ibi flexus catenulæ <lb />continuus, attritu annulorum, perexiguo licet, non parum <lb />impedit liberam penduli agitationem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0264" n="188" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">DE VI CENTRIFUGA</head>
        <head xml:space="preserve">ex motu circulari, Theoremata.</head>
        <head xml:space="preserve">I.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">SI mobilia duo æqualia, æqualibus temporibus <lb />circumferentias inæquales percurrant; </s>
          <s xml:space="preserve">erit vis <lb />centrifuga in majori circumferentia, ad eam quæ <lb />in minori, ſicut ipſæ inter ſe circumferentiæ, vel <lb />earum diametri.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">II.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si duo mobilia æqualia, æquali celeritate fe-<lb />rantur, in circumferentiis inæqualibus; </s>
          <s xml:space="preserve">erunt eo-<lb />rum vires centrifugæ in ratione contraria diame-<lb />trorum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">III.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si duo mobilia æqualia in circumferentiis æqua-<lb />libus ferantur, celeritate inæquali, ſed utraque <lb />motu æquabili, qualem in his omnibus intelligi vo-<lb />lumus; </s>
          <s xml:space="preserve">erit vis centrifuga velocioris, ad vim tar-<lb />dioris, in ratione duplicata celeritatum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0265" />
        <pb facs="0265a" />
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 188.<lb />TAB.XXVII.<lb />Fig. 1.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">O V V<lb />A M N D N B O E C<lb />E A G B D C F</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">S Z G F H Y</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">D A D M T C</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A E N D C</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">K D B G A F E H</ab>
        </figure>
        <pb facs="0266" />
        <pb facs="0267" n="189" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De vi</hi> <lb /><hi rend="small caps">Centri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">FUGA</hi>.</note>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">IV.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si mobilia duo æqualia, in circumferentiis in-<lb />æqualibus circumlata, vim centrifugam æqua-<lb />lem habuerint; </s>
          <s xml:space="preserve">erit tempus circuitus in majori cir-<lb />cumferentia, ad tempus circuitus in minori, in <lb />ſubdupla ratione diametrorum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">V.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si mobile in circumferentia circuli feratur ea <lb />celeritate, quam acquirit cadendo ex altitudine, <lb />quæ ſit quartæ parti diametri æqualis; </s>
          <s xml:space="preserve">habebit <lb />vim centrifugam ſuæ gravitati æqualem; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc eſt, <lb />eadem vi funem quo in centro detinetur intendet, <lb />atque cum ex eo ſuſpenſum eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">In cava ſuperficie conoidis parabolici, quod axem <lb />ad perpendiculum erectum habeat, circuitus omnes <lb />mobilis, circumferentias horizonti parallelas per-<lb />currentis, ſive parvæ ſive magnæ fuerint, æqua-<lb />libus temporibus peraguntur: </s>
          <s xml:space="preserve">quæ tempora ſingula <lb />æquantur binis oſcillationibus penduli, cujus longi-<lb />tudo ſit dimidium lateris recti parabolæ genitricis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0268" n="190" />
        <fw type="head">CHRISTIANI HUGENII</fw>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De vi</hi> <lb /><hi rend="small caps">Crentri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">FUGA</hi>.</note>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si mobilia duo, ex filis inæqualibus ſuſpenſa, <lb />gyrentur ita ut circumferentias horizonti paralle-<lb />las percurrant, capite altero fili immoto manente; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">fuerint autem conorum, quorum ſuperficiem ſila <lb />hoc motu deſcribunt, altitudines æquales; </s>
          <s xml:space="preserve">tempo-<lb />ra quoque circulationum æqualia erunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si mobilia duo, uti prius, motu conico gyren-<lb />tur, filis æqualibus vel inæqualibus ſuſpenſa; </s>
          <s xml:space="preserve">fue-<lb />rintque conorum altitudines inæquales; </s>
          <s xml:space="preserve">erunt tem-<lb />pora circulationum in ſubduplicata ratione ipſarum <lb />altitudinum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">IX.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si pendulum, motu conico latum, circuitus mi-<lb />nimos faciat; </s>
          <s xml:space="preserve">eorum ſingulorum tempora, adtem-<lb />pus caſus prpendicularis ex dupla penduli altitu-<lb />dine, eam rationem habent, quam circumferentia <lb />circuli ad diametrum: </s>
          <s xml:space="preserve">ac proinde æqualia ſunt <lb />tempori duarum oſcillationum lateralium, ejusdem <lb />penduli, minimarum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0269" n="191" />
        <fw type="head">HOROLOG. OSCILLATOR.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">X.</head>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De vi</hi> <lb /><hi rend="small caps">CENTRE-</hi> <lb /><hi rend="small caps">FUGA</hi>.</note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si mobile in circumferentia feratur, circuitus-<lb />que ſingulos abſolvat eo tempore, quo pendulum, <lb />longitudinem ſemidiametri circumferentiæ ejus ha-<lb />bens, motu conico circuitum minimum abſolveret, <lb />vel duplicem oſcillationem minimam lateralem: </s>
          <s xml:space="preserve">ha-<lb />bebit vim centrifugam ſuæ gravitati æqualem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">XI.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Penduli cujuslibet, motu conico lati, tempora <lb />circuitus æqualia erunt tempori caſus perpendicula-<lb />ris, ex altitudine penduli filo æquali; </s>
          <s xml:space="preserve">cum angu-<lb />lus inclinationis fili, ad planum horizontis, fuerit <lb />partium 2. </s>
          <s xml:space="preserve">ſcrup. </s>
          <s xml:space="preserve">54, proxime. </s>
          <s xml:space="preserve">Exacte vero, ſi <lb />anguli dicti ſinus fuerit ad radium, ut quadra-<lb />tum circulo inſcriptum ad quadratum à circumfe-<lb />rentia ejus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">XII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si pendula duo, pondere æqualia, ſed inæquali <lb />filorum longitudine, motu conico gyrentur, fue-<lb />rintque conorum altitudines æquales; </s>
          <s xml:space="preserve">erunt vires, <lb />quibus fila ſua intendent, in eadem ratione quæ <lb />eſt filorum longitudinis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0270" n="192" />
        <fw type="head">CHRIST. HUGENII HOROL. OSCILL.</fw>
        <note xml:space="preserve" place="margin"><hi rend="small caps">De vii</hi> <lb /><hi rend="small caps">Centri-</hi> <lb /><hi rend="small caps">FUGA</hi>.</note>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">XIII.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si pendulum ſimplex oſcillatione laterali maxi-<lb />ma agitetur, hoc eſt, ſi per totum circuli quadran-<lb />tem deſcendat: </s>
          <s xml:space="preserve">ubi ad punctum imum circumfe-<lb />rentiæ pervenerit, triplo majori vi filum ſuum <lb />trahet, quam ſi ex illo ſimpliciter ſuſpenſum fo-<lb />ret.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">FINIS.</head>
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0270-01" />
          <label>0270-01</label>
        </figure>
        <pb facs="0271" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">BREVIS <lb /><hi rend="bold">INSTITUTIO</hi> <lb />DE USU <lb /><hi rend="bold">HOROLOGIORUM</hi> <lb />AD INVENIENDAS LONGITUDINES.</head>
        <pb facs="0272" />
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Adr. Metius in Geographicis Inſtitutionibus <lb />Cap. 4.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">ET hæc ſane facillima &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aptiſſima eſt methodus (ſcilicet qua adhibitis Horologiis longitudines de-<lb />teguntur) quam acquirere poſſis; </s>
          <s xml:space="preserve">niſi quod difficultas &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">error conſiſtat in irregulari Horolo-<lb />giorum motu: </s>
          <s xml:space="preserve">ideoque diligentes inquiſitores &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inventores rerum naturalium id curate, neque <lb />laboris veſtri vos pæniteat, quo hunc errorem tollere tentetis. </s>
          <s xml:space="preserve">Inquirite in hunc verum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">æqua-<lb />bilem naturæ curſum; </s>
          <s xml:space="preserve">quo potiti verum lapidem Philoſophorum inveniſtis, neque fortes Nau-<lb />cleri ad ſcopulos toties offendent.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Fournier in Hydrographia 1. 12. C. 35.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">UNde tandem colligo, ſi via inveniri queat ad Horologia perficienda, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">laborem ſuſcipere ve-<lb />limus iis bene utendi, nullam praxim (ad inveniendas longitudines) cum hac comparandam eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Didericus Rembrantz a Nierop in Animadverſionibus <lb />de inveniendis longitudinibus.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">HOc modo laudabiliora cenſerem nova excogitata Horologia Domini Chriſtiani Hugenii a Zuy-<lb />lichem, quæ, loco liberamenti, a plumbo pendulo oſcillato moderantur, de quibus per certa <lb />teſtimonia certus ſum, quod hæc tempus exacte ad hebdomadas, imò ferè ad menſes juſte di-<lb />metiri queant; </s>
          <s xml:space="preserve">Unde confiderem, quod ope horum Horologiorum maximum perciperemug<unclear reason="illegible" /> <lb />commodum, imò quod, niſi agitatio navis impediret, ſatis attingere poſſemus ad inventionem <lb />longitudinum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0273" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">BREVIS INSTRUCTIO DE USU HOROLO-<lb />GIORUM AD INVENIENDAS <lb />LONGITUDINES.</head>
        <head xml:space="preserve">I.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">AD minimum bina nova Horologia O-<lb />ſcillatoria in navem ferantur: </s>
          <s xml:space="preserve">ut ſi al-<lb />terutrum forte fortunâ vel ex negli-<lb />gentia quieſcat; </s>
          <s xml:space="preserve">vel ſi diuturnitate <lb />temporis contractis ſordibus, purgan-<lb />dum ſit, alterum nihilominus movea-<lb />tur; </s>
          <s xml:space="preserve">præſtaret autem 3 vel 4 adhibere <lb />horologia.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">II.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cui cura horologiorum committetur, diſcat a fabro quæ <lb />ſpectant indices horarum minutarum primarum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſecunda-<lb />rum, internas etiam horologiorum partes intelligere, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">redu-<lb />cendi ea methodum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">III.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Horologia in navi ſuſpendenda ſunt in loco arcte clauſo, <lb />ubi tuta ſunt ab humore vel ſordibus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ne diſturbentur con-<lb />tactibus: </s>
          <s xml:space="preserve">Et ſi locum illum in media navi prope malum <lb />principem ordinare poſſemus, multum præſtaret, quoniam <lb />ibi motus minimus eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">IV.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Antequam horologia in navem inferantur, conabimur ea <lb />aptare ad rectam dierum menſuram, tum enim uſus eſt facil-<lb />limus, nulluſque fabris labor eſt ad unum bene adaptatum <lb />horologium alia accommodare. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed ſi tamen tempus vel op-<lb />portuna id præſtandi occaſio defuerit, nihilominus poterunt <lb />æque certe mari uſurpari, dummodo obſervaveris vel ſcias, <lb />quanto citius vel tardius ſpatio 24 horarum moveantur, ut <lb />poſtea docebitur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0274" n="196" />
        <fw type="head">CHRIST. HUGENII INSTITUTIO</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">V.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Reducere horologia ad rectam dierum menſuram vel cogno-<lb />ſcere quanto citius vel tardius ſpatio 24 horarum movean-<lb />tur.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Obſerva, dies ab una ad alteram meridiem aliquantulum <lb />differre quæ cauſa eſt cur horologium, licet prorſus exactum <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſecundum mediorum dierum menſuram moveatur, non ſem-<lb />per cum ſole conveniat. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed ut hæc inæqualitas æquetur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ſemper ope Horologii ſcire poſſimus, quam horam indicat Sol, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſequenter num horologium ad rectam mediorum die-<lb />rum menſuram diſpoſitum ſit, conducit ſequens tabula cu-<lb />jus uſus talis eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Quando primum horologium conſtituendum <lb />eſt, ſubtrahe ex hora ſolari obſervatâ æquationem ejus diei quæ <lb />in tabula reperitur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">diſpone horologium ad reſiduas horas, <lb />minuta prima &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſecunda: </s>
          <s xml:space="preserve">ubi poſt aliquot dies quæritur <lb />hora ſolaris, adde ad horam horologii æquationem diei ul-<lb />timi, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aggregatum erit hora ſolaris, ſi horologium exacte <lb />fuit adaptatum, ſecundum menſuram dierum mediorum; </s>
          <s xml:space="preserve">ve-<lb />rum ut hæ obſervationes quam certiſſime inſtituantur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />horologia ad menſuram adaptentur antequam in navem infe-<lb />rantur, methodus ſequens aptiſſima eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Duc lineam meridianam in pavimento, cujus operationis <lb />methodi ſatis notæ ſunt; </s>
          <s xml:space="preserve">obſervandum præterea ſummam hic <lb />non requiri exactitudinem; </s>
          <s xml:space="preserve">Porro, directe ſuper lineam meri-<lb />dianam, ſuſpende 2 fila appenſis infra ponderibus, vel aliter <lb />verticaliter tendantur, certosque a ſe mutuò diſtent pedes, <lb />quo plures eo melius.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ubi dein medietas ſolis videtur exacte ex adverſo ambo-<lb />rum ſilorum (ad quod requiritur vitrum obſcuri coloris, vel <lb />in fuligine candelæ denigratum) eo momento horologiorum <lb />indices diſponendi ſunt, non exacte in 12 horas, ſed tanto ma-<lb />gis retrorſum, quanta eſt æquatio illius diei in Tabula: </s>
          <s xml:space="preserve">ex. </s>
          <s xml:space="preserve">gr. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſi fuerit 22 dies Martii, cujus æquatio in Tabula eſt 8 min. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />3 ſec: </s>
          <s xml:space="preserve">hæc ſunt ſubducenda ex 12 horis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">reſiduum erit <lb />11 horæ 51 min. </s>
          <s xml:space="preserve">57 ſec: </s>
          <s xml:space="preserve">in quot horas minuta &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſecunda <lb />diſponendi ſunt indices Horologiorum quam primum ſol me-
</s>
          <pb facs="0275" n="197" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE USU HOROLOG.</fw>
dius ex adverſo 2 filorum conſpicitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Dein poſt aliquot dies <lb />obſervatio rurſus eodem modo eſt inſtituenda, ubi ſol ex <lb />adverſo filorum cernitur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſimiliter notanda hora minu-<lb />ta &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſecunda horologiorum, quibus adde æquationem ejus <lb />diei excerptam ex Tabulâ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi aggregatum exacte compo-<lb />nat 12 horas Horologium ad rectam menſuram accommoda-<lb />tum eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Si vero differat dividenda ſunt minuta &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſecunda <lb />iſtius differentiæ, per numerum dierum inter utramque ob-<lb />ſervationem, ad obtinendam quotidianam differentiam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Supponamus hanc ſecundam obſervationem fieri 30. </s>
          <s xml:space="preserve">Mar-<lb />tii ſcil. </s>
          <s xml:space="preserve">octo diebus poſt primam &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">comperiatur medietate <lb />ſolis viſa in meridiano ex adverſo 2. </s>
          <s xml:space="preserve">filorum, <lb />
<ptr xml:id="note-0275-01a" corresp="note-0275-01" type="noteAnchor" />
horologium indicare <lb />Æquatio 30. </s>
          <s xml:space="preserve">Martii in tabula eſt <lb />præbet ſummam</s>
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0275-01" corresp="note-0275-01a" place="margin"> <lb />h. # m. # ſ. <lb />11. # 51. # 7. <lb />0. # 10. # 40. <lb />12. # 1. # 47. <lb /></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si hæc ſumma exacte fuiſſet 12 horarum, horologium re-<lb />cte dispoſitum fuiſſet, ſed cum excedat 12. </s>
          <s xml:space="preserve">horas 1. </s>
          <s xml:space="preserve">minuto 47. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſecundis, tanto citius promotum fuit ſpatio octidui; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />hoc 1 minutum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">47 ſecunda, aut 107 ſecunda, diviſa per <lb />8. </s>
          <s xml:space="preserve">efficiunt 13. </s>
          <s xml:space="preserve">{3/8} ſecundorum, differentiam in ſpatio 24. </s>
          <s xml:space="preserve">hora-<lb />rum. </s>
          <s xml:space="preserve">Quâ differentià cognitâ, ſi non otium nec animus ſit <lb />ſuſcipiendi moleſtiam ut adaptetur horologium ad veram men-<lb />ſuram, neceſſe hoc non eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">ita enim in navim inferre licet, <lb />modo prædicta quotidiana differentia annotetur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad eam <lb />nosmet componamus ut ſtatim dicetur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed ſi accuratius Horologium diſponere velimus, removen-<lb />dum eſt minus pondus penduli parumper deorſum, quo tardius <lb />movebitur: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tum de novo obſervatio per ſolem inſtituenda <lb />eſt ut antea; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi tarde nimis motum fuiſſet, ſupra memora-<lb />tum pondus parumper ſurſum promovendum fuiſſet, <lb />ita tamen, ne ſupra punctum medium penduli promoveatur. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">eâ quippe gaudet proprietate, quod inde ſurſum promotum <lb />horologium lentius iterum promoveat, cujus rei in deſcri-<lb />ptione Horologii datur demonſtratio <ptr type="noteAnchor" />; </s>
          <s xml:space="preserve">ut &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">æquationis tem-
<ptr xml:id="note-0275-02a" corresp="note-0275-02" type="noteAnchor" />
poris, cujus ſolummodo hic docemus uſum. </s>
          <s xml:space="preserve">Præter certam
</s>
          <pb facs="0276" n="198" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">TABULA ÆQUA.</fw>
<ptr xml:id="note-0276-01a" corresp="note-0276-01" type="noteAnchor" />
</s>
          <pb facs="0277" n="199" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">TIONIS DIERUM.</fw>
<ptr xml:id="note-0277-01a" corresp="note-0277-01" type="noteAnchor" />
<pb facs="0278" n="200" /><fw type="head">CHRIST. HUGENII INSTITUTIO</fw>
demonſtrationem etiam revera exactis Pendulis compertum <lb />eſt, quod ad inæqualitatem dierum ad rectam menſuram re-<lb />ducendam, æquatio, prout eam hic per præcedentem Ta-<lb />bulam inſtituimus, exacte cum experientia conveniat, ita ut <lb />tuto ei confidere liceat. </s>
          <s xml:space="preserve">Idque tanti momenti eſt in inve-<lb />niendis longitudinibus, ut, ſi non fuerit obſervatum, non-<lb />nunquam ſpatio 3 menſium in calculo errorem committas 7 <lb />graduum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">amplius, ſine ulla tamen horologiorum culpa: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">qui gradus ſub Tropicis ultra 100 Germanica milliaria conti-<lb />nent.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0275-02" corresp="note-0275-02a" n="*" anchored="true" place="margin">Vide ſu-<lb />pra pag 172.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0276-01" corresp="note-0276-01a" place="margin"> <lb />Dies. ## Fanuar. ## Febr. ## Mart. ## Apr. ## Maj. ## Fun. <lb />" # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. <lb />1 # 10 # 40 # 0 # 32 # 2 # 15 # 11 # 18 # 18 # 32 # 18 # 10 <lb />2 # 10 # 10 # 0 # 24 # 2 # 28 # 11 # 37 # 18 # 39 # 18 # 1 <lb />3 # 9 # 41 # 0 # 18 # 2 # 42 # 11 # 56 # 18 # 46 # 17 # 51 <lb />4 # 9 # 13 # 0 # 13 # 2 # 56 # 12 # 15 # 18 # 53 # 17 # 41 <lb />5 # 8 # 45 # 0 # 9 # 3 # 11 # 12 # 34 # 18 # 59 # 17 # 30 <lb />6 # 8 # 17 # 0 # 6 # 3 # 26 # 12 # 53 # 19 # 4 # 17 # 19 <lb />7 # 7 # 50 # 0 # 3 # 3 # 41 # 13 # 12 # 19 # 9 # 17 # 8 <lb />8 # 7 # 23 # 0 # 1 # 3 # 56 # 13 # 31 # 19 # 14 # 16 # 57 <lb />9 # 6 # 58 # 0 # 0 # 4 # 12 # 13 # 49 # 19 # 18 # 16 # 46 <lb />10 # 6 # 34 # 0 # 0 # 4 # 29 # 14 # 6 # 19 # 22 # 16 # 35 <lb />11 # 6 # 10 # 0 # 0 # 4 # 46 # 14 # 23 # 19 # 25 # 16 # 24 <lb />12 # 5 # 47 # 0 # 2 # 5 # 4 # 14 # 39 # 19 # 28 # 16 # 13 <lb />13 # 5 # 24 # 0 # 4 # 5 # 22 # 14 # 55 # 19 # 29 # 16 # 1 <lb />14 # 5 # 2 # 0 # 8 # 5 # 40 # 15 # 10 # 19 # 29 # 15 # 49 <lb />15 # 4 # 41 # 0 # 12 # 5 # 58 # 15 # 25 # 19 # 29 # 15 # 37 <lb />16 # 4 # 21 # 0 # 16 # 6 # 16 # 15 # 39 # 19 # 28 # 15 # 24 <lb />17 # 4 # 2 # 0 # 21 # 6 # 33 # 15 # 53 # 19 # 26 # 15 # 11 <lb />18 # 3 # 44 # 0 # 26 # 6 # 51 # 16 # 7 # 19 # 24 # 14 # 58 <lb />19 # 3 # 27 # 0 # 32 # 7 # 9 # 16 # 21 # 19 # 21 # 14 # 45 <lb />20 # 3 # 11 # 0 # 40 # 7 # 27 # 16 # 34 # 19 # 18 # 14 # 32 <lb />21 # 2 # 55 # 0 # 48 # 7 # 45 # 16 # 47 # 19 # 15 # 14 # 19 <lb />22 # 2 # 39 # 0 # 57 # 8 # 3 # 16 # 59 # 19 # 11 # 14 # 6 <lb />23 # 2 # 23 # 1 # 6 # 8 # 22 # 17 # 11 # 19 # 7 # 13 # 53 <lb />24 # 2 # 7 # 1 # 16 # 8 # 41 # 17 # 22 # 19 # 2 # 13 # 40 <lb />25 # 1 # 52 # 1 # 26 # 9 # 1 # 17 # 33 # 18 # 57 # 13 # 27 <lb />26 # 1 # 38 # 1 # 37 # 9 # 21 # 17 # 43 # 18 # 51 # 13 # 15 <lb />27 # 1 # 25 # 1 # 49 # 9 # 41 # 17 # 53 # 18 # 45 # 13 # 3 <lb />28 # 1 # 13 # 2 # 2 # 10 # 1 # 18 # 3 # 18 # 39 # 12 # 52 <lb />29 # 1 # 2 # # # 10 # 21 # 18 # 13 # 18 # 33 # 12 # 41 <lb />30 # 0 # 51 # # # 10 # 40 # 18 # 23 # 18 # 26 # 12 # 30 <lb />31 # 0 # 41 # # # 10 # 59 # # # 18 # 18 <lb /></note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0277-01" corresp="note-0277-01a" place="margin"> <lb />Dies. ## Jul. ## Aug. ## Sept. ## Octob. ## Nov. ## Dec. <lb />" # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. # Min. # Sec. <lb />1 # 12 # 19 # 10 # 4 # 16 # 23 # 26 # 30 # 31 # 55 # 25 # 34 <lb />2 # 12 # 8 # 10 # 8 # 16 # 42 # 26 # 49 # 31 # 55 # 25 # 10 <lb />3 # 11 # 58 # 10 # 13 # 17 # 1 # 27 # 8 # 31 # 54 # 24 # 45 <lb />4 # 11 # 48 # 10 # 18 # 17 # 21 # 27 # 26 # 31 # 52 # 24 # 20 <lb />5 # 11 # 38 # 10 # 23 # 17 # 41 # 27 # 43 # 31 # 50 # 23 # 55 <lb />6 # 11 # 28 # 10 # 28 # 18 # 1 # 28 # 0 # 31 # 47 # 23 # 30 <lb />7 # 11 # 18 # 10 # 34 # 18 # 21 # 28 # 16 # 31 # 43 # 23 # 4 <lb />8 # 11 # 9 # 10 # 41 # 18 # 41 # 28 # 32 # 31 # 37 # 22 # 38 <lb />9 # 11 # 0 # 10 # 49 # 19 # 1 # 28 # 47 # 31 # 30 # 22 # 11 <lb />10 # 10 # 52 # 10 # 58 # 19 # 21 # 29 # 2 # 34 # 22 # 21 # 43 <lb />11 # 10 # 47 # 11 # 7 # 19 # 41 # 29 # 16 # 31 # 13 # 21 # 14 <lb />12 # 10 # 38 # 11 # 16 # 20 # 1 # 29 # 30 # 31 # 3 # 20 # 44 <lb />13 # 10 # 31 # 11 # 25 # 20 # 22 # 29 # 43 # 30 # 53 # 20 # 14 <lb />14 # 10 # 25 # 11 # 36 # 20 # 43 # 29 # 56 # 30 # 43 # 19 # 44 <lb />15 # 10 # 19 # 11 # 48 # 21 # 4 # 30 # 9 # 30 # 32 # 19 # 14 <lb />16 # 10 # 13 # 12 # 1 # 21 # 25 # 30 # 22 # 30 # 20 # 18 # 44 <lb />17 # 10 # 7 # 12 # 14 # 21 # 47 # 30 # 34 # 30 # 8 # 18 # 14 <lb />18 # 10 # 2 # 12 # 28 # 22 # 9 # 30 # 45 # 29 # 55 # 17 # 44 <lb />19 # 9 # 58 # 12 # 42 # 22 # 31 # 30 # 55 # 29 # 40 # 17 # 14 <lb />20 # 9 # 54 # 12 # 57 # 22 # 52 # 31 # 4 # 29 # 23 # 16 # 44 <lb />21 # 9 # 51 # 13 # 12 # 23 # 13 # 31 # 12 # 29 # 6 # 16 # 14 <lb />22 # 9 # 49 # 13 # 27 # 23 # 33 # 31 # 19 # 28 # 48 # 15 # 44 <lb />23 # 9 # 47 # 13 # 43 # 23 # 53 # 31 # 26 # 28 # 30 # 15 # 14 <lb />24 # 9 # 46 # 13 # 59 # 24 # 13 # 31 # 32 # 28 # 11 # 14 # 43 <lb />25 # 9 # 46 # 14 # 16 # 24 # 33 # 31 # 38 # 27 # 51 # 14 # 12 <lb />26 # 9 # 46 # 14 # 33 # 24 # 53 # 31 # 43 # 27 # 30 # 13 # 41 <lb />27 # 9 # 47 # 14 # 50 # 25 # 13 # 31 # 47 # 27 # 8 # 13 # 10 <lb />28 # 9 # 49 # 15 # 8 # 25 # 33 # 31 # 50 # 26 # 45 # 12 # 40 <lb />29 # 9 # 52 # 15 # 26 # 25 # 52 # 31 # 53 # 26 # 22 # 12 # 10 <lb />30 # 9 # 56 # 15 # 45 # 26 # 11 # 31 # 55 # 25 # 58 # 11 # 40 <lb />31 # 10 # 0 # 16 # 4 # # # 31 # 55 # # # 11 # 10 <lb /></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Oſtenſo, quomodo horologia poſſint adaptari terrâ, vel <lb />quomodo eorum differentia quotidiana ſit invenienda, pro-<lb />ximum erit dicere, quomodo idem faciendum ſit in navi fixa <lb />ad anchoram, cum minime poſſibile ſit idem præſtare in ve-<lb />lificatione.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Obſervabimus quodam die ortum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">occaſum Solis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in <lb />utraque obſervatione ubi ejus medietas exacte ſupra Horizon-<lb />tem apparet, notabimus horam quam indicat horologium, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſupputabimus quot horæ interea fuerint præteritæ, cujus <lb />numeri dimidio addito ad horam obſervationis matutinæ, <lb />habebimus horam quam indicavit horologium cum Sol eſ-<lb />ſet in meridiano: </s>
          <s xml:space="preserve">cui addens Tabulæ æquationem iſtius diei, <lb />ſummam notabimus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">horologium ulterius promoveri pa-<lb />tiemur. </s>
          <s xml:space="preserve">dein quibusdam diebus, elapſis (quo autem plures <lb />præterierint, eo melius eſt) idem omnino faciemus; </s>
          <s xml:space="preserve">Et ſi <lb />hora hujus ultimi diei ſit eadem, cum ea quæ antea fuerat <lb />notata, horologium recte accommodatum eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Sin vero ma-<lb />jor vel minor ſit, vel lentius vel celerius movetur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">diffe-<lb />rentia diviſa per numerum dierum interim dilapſarum dabit <lb />quotidianam differentiam, quam annotabimus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi velimus <lb />horologium relinquemus in illo ſtatu; </s>
          <s xml:space="preserve">vel alioquin remo-<lb />vendo minus pondus penduli ut ſupra dictum eſt, melius <lb />horologium accommodabimus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ex. </s>
          <s xml:space="preserve">Gr. </s>
          <s xml:space="preserve">pone 21. </s>
          <s xml:space="preserve">Martii mane cum ſolis medie-<lb />
<ptr xml:id="note-0278-01a" corresp="note-0278-01" type="noteAnchor" />
tas apparet ſupra horizontem horologium indicare. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Et veſperi ubiSolis medietas latet infra horizontem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0278-01" corresp="note-0278-01a" place="margin"> <lb />h. # m. # ſ. <lb />5. # 30. # 10. <lb />5. # 20. # 6. <lb /></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0279" n="201" />
        <fw type="head">DE USU HOROLOG.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut ſcias ope horologii horas inter binas <lb />
<ptr xml:id="note-0279-01a" corresp="note-0279-01" type="noteAnchor" />
obſervationes elapſas, ſubtrahe horam ortus</s>
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0279-01" corresp="note-0279-01a" place="margin"> <lb />h. # m. # ſ. <lb />5. # 30. # 10. <lb />ex 12. # 0. # 0. <lb />Reſtant 6. # 29. # 50. <lb />5. # 20. # 6. <lb /></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cui ſi addas horam occaſus</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Prodeunt horæ inter binas obſervationes <lb />elapſæ</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />11. # 49. # 56. <lb />5. # 54. # 58. <lb />5. # 30. # 10. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quarum dimidium eſt</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quo addito ad horam ortus</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Prodit hora horologii, cum ſol eſſet in Me-<lb />ridiano</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />11. # 25. # 8. <lb />0. # 7. # 45. <lb />11. # 32. # 53. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cui addita æquatione 21. </s>
          <s xml:space="preserve">Martii</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Summa eſt</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Septem diebus poſt ſc. </s>
          <s xml:space="preserve">28. </s>
          <s xml:space="preserve">Martii obſervetur <lb />ortus ſolis, quum horologium indicat</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />5. # 19. # 4. <lb />5. # 25. # 4. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Et occaſus quum indicat</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ad habendas horas interim elapſas, ſubtra-<lb />he horam ortus</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />5. # 19. # 4. <lb />ex 12. # 0. # 0. <lb />Reſtant 6. # 40. # 56. <lb />5. # 25. # 4. <lb />12. # 6. # 0. <lb />6. # 3. # 0. <lb />5. # 19. # 4. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cui ſi addas horam occaſus</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Prodeunt horæ interea delapſæ</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quarum dimidium eſt</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quo addito ad horam ortus</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Prodit hora horologii cum Sol erat in me-<lb />ridie</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />11. # 22. # 4. <lb />0. # 10. # 1. <lb />11. # 32. # 5. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cui addita æquatione 28. </s>
          <s xml:space="preserve">Martii</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Summa eſt</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quæ ſumma ſi fuiſſet eadem cum priori ſcilicet 11. </s>
          <s xml:space="preserve">32. </s>
          <s xml:space="preserve">53. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ad rectam menſuram diſpoſitum fuiſſet horologium; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed cum <lb />poſterior minor ſit priori, differentiâ exiſtente 49. </s>
          <s xml:space="preserve">ſecundo-<lb />rum, horologium ſpatio 7 dierum tanto tardius fuit promo-<lb />tum, quæ 49 ſecunda diviſa per 7 numerum dierum, dant <lb />quotientem 7 ſecunda differentiam diurnam, quâ horolo-
</s>
          <pb facs="0280" n="202" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRIST. HUGENII INSTITUTIO</fw>
gium tardius movetur; </s>
          <s xml:space="preserve">poſſumus etiam loco ortus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">occaſus <lb />Solis duas æquales Solis altitudines obſervare ante &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">poſt me-<lb />ridiem, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hora horologii annotatâ utriuſque obſervationis <lb />tempore, eodem modo, ac hic dictum eſt procedemus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VI.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Ope Horologiorum mari invenire longitudinem loci in <lb />quo verſaris.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Singulis horologiis nomina vel ſigna impone ut A. </s>
          <s xml:space="preserve">B. </s>
          <s xml:space="preserve">C. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">antequam velifices, diſpone eadem ſecundum tempus ob-<lb />fervatum per Solem in loco, ubi moraris, diminutum æquatio-<lb />ne ejus diei, quo obſervas; </s>
          <s xml:space="preserve">quem annotabis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Dein ubi in mari verſaris ſi vis ſcire longitudinem loci, in <lb />quo es; </s>
          <s xml:space="preserve">quot gradibus Meridianus loci hujus ſit orientalior vel <lb />occidentalior meridiano loci illius in quo adaptaſti horologia; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">obſerva Solem vel Stellas, ut determines horam, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">vide quam <lb />horam eodem momento indicent horologia; </s>
          <s xml:space="preserve">quam horam, ſi ho-<lb />rologia non fuerint diſpoſita ad rectam menſuram æquabis co-<lb />gnitâ diurnâ differentiâ, ei porrò addens æquationem præſen-<lb />tis diei, quo ita habeas horam in loco illo, ubi horologia fue-<lb />re diſpoſita. </s>
          <s xml:space="preserve">Si hæc hora eadem ſit cum illa quæ obſervata <lb />fuit in loco præſente, conſiſtis ſub eodem Meridiano, ac ubi <lb />horologia fuere diſpoſita ad Solem: </s>
          <s xml:space="preserve">Si vero hora obſervata <lb />major ſit illâ quam horologia oſtendunt, certus es, te per-<lb />veniſſe ſub Meridianum Orientaliorem; </s>
          <s xml:space="preserve">ſin denique fuerit mi-<lb />nor, perveniſti ſub Meridianum Occidentaliorem: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">com-<lb />putatis in ſingulas quasque horas differentiæ temporis 15 gra-<lb />dibus longitudinis vel in ſingula minuta 15 minutis, vel to-<lb />tidem quadrantibus gradus, cognoſces, quot gradibus dicti <lb />Meridiani ab invicem diſtent. </s>
          <s xml:space="preserve">E. </s>
          <s xml:space="preserve">Gr. </s>
          <s xml:space="preserve">pone Horologia A. </s>
          <s xml:space="preserve">B. </s>
          <s xml:space="preserve">C. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />fuiſſe aptata ad Solem in loco ex quo abiiſti, 2 Martii, id <lb />eſt ad horam obſervatam, ſed in tantum diminutam, quanta <lb />eſt æquatio 2 Martii, 2 min. </s>
          <s xml:space="preserve">28 ſec. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pone horologium A <lb />fuiſſe dispoſitum ad veram menſuram, ſed B moveri ſingu-<lb />lis diebus 7 ſecundis tardius, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C ſingulis diebus 12 ſecun-<lb />dis citius.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0281" n="203" />
        <fw type="head">DE USU HOROLOG.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Aliquot diebus poſt E. </s>
          <s xml:space="preserve">G. </s>
          <s xml:space="preserve">15. </s>
          <s xml:space="preserve">Maji, ut detegas longi-<lb />tudinem loci in quo in mari verſaris; </s>
          <s xml:space="preserve">obſerva <lb />
<ptr xml:id="note-0281-01a" corresp="note-0281-01" type="noteAnchor" />
horam diei, quæ ſit</s>
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0281-01" corresp="note-0281-01a" place="margin"> <lb />h. # m. # ſ. <lb />5. # 18. # 10. <lb />2. # 6. # 0. <lb />1. # 57. # 22. <lb /></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Et comperis horologium A indicare</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed horologium B. </s>
          <s xml:space="preserve">indicare</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed cum ſingulis diebus 7. </s>
          <s xml:space="preserve">ſec. </s>
          <s xml:space="preserve">tardius mo-<lb />veatur, prodeunt ſpatio 74. </s>
          <s xml:space="preserve">dierum nempe a <lb />2. </s>
          <s xml:space="preserve">Martii ad 15. </s>
          <s xml:space="preserve">Maji</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />0. # 8. # 38. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quæ addita ad horam a B. </s>
          <s xml:space="preserve">demonſtratam <lb />prodit hora eadem ac indicavit horologium A</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />2. # 6. # 0. <lb />2. # 20. # 48. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Invenis etiam horologium C. </s>
          <s xml:space="preserve">indicare</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed cum moveatur 12. </s>
          <s xml:space="preserve">ſec. </s>
          <s xml:space="preserve">ſingulis diebus <lb />citius, habemus ſpatio 74. </s>
          <s xml:space="preserve">dierum</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />0. # 14. # 48. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quæ ſubtracta ab hora a C. </s>
          <s xml:space="preserve">indicata, iterum <lb />prodeunt</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />2. # 6. # 0. <lb />2. # 6. # 0. <lb />0. # 19. # 29. <lb />2. # 25. # 29. <lb />5. # 18. # 10. <lb />2. # 52. # 41. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cum itaque hora horologiorum ſit</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Adde illi æquationem 15. </s>
          <s xml:space="preserve">Maji</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Prodit hora loci ubi horologia diſpoſita ſunt</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed hora obſervata eſt</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Excedens priorem</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ergo Meridianus loci in quo verſaris 15. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Maji Orientalior eſt, Meridianoloci, in quo <lb />horologia fuere aptata</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />2. # 52. # 41. <lb />gr. # min. # ſec. <lb />43. # 0. # 15. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quæ horæ in gradus reductæ, ponendo 15. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">gradus valere unam horam, prodeunt</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Verum eſt ex eodem calculo poſſe concludi te eſſe ſub Me-<lb />ridiano hôc ipſo 180. </s>
          <s xml:space="preserve">gradus Orientaliori, quia index hora-<lb />rius revolutionem ſuam abſolvit ſpatio 12. </s>
          <s xml:space="preserve">horarum in ho-<lb />rologiis, ſed differentia tanta eſt, ut nequeas in ea decipi. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Alioquin enim horologium poſſet conſtrui, cujus index cir-<lb />cuitum ſuum ſemel abſolveret ſpatio 24 horarum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Obſervandum quoque hic eſt, cum dico, locum tot gradibus <lb />Orientaliorem eſſe illo ex quo abiiſti, illud dicieo reſpectu quod <lb />illuc veneris ad Orientem navigans, verſus quam partem gra-<lb />dus numerari poſſunt usque ad 360; </s>
          <s xml:space="preserve">alioquin enim ſatis no-
</s>
          <pb facs="0282" n="204" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRIST. HUGENII INSTITUTIO</fw>
tum eſt: </s>
          <s xml:space="preserve">locum, qui 180. </s>
          <s xml:space="preserve">gradus Orientem verſus ab alio <lb />diſtat, tantum etiam Occidentem verſus inde diſtare: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pa-<lb />riter, qui 300. </s>
          <s xml:space="preserve">gradus Orientaliter ab alio diſtat etiam 60. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">gradus Occidentaliter inde diſtare.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VII.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Mari invenire horam diei.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quandoquidem pro invenienda longitudine requiritur ut <lb />hora loci, in quo es, cognita ſit, ut ſupra dictum eſt, di-<lb />cta hora ſumma exactitudine eſt obſervanda; </s>
          <s xml:space="preserve">unumquodque <lb />enim minutum quo in calculo aberras conſtituit errorem {1/4}. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">gradus in longitudine, id eſt, prope Æquatorem 3{1/4}. </s>
          <s xml:space="preserve">Germa-<lb />nicorum milliarium ſed minus ubi longe inde abes:</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quare ad certam horæ inventionem, ne fidas obſervationi <lb />maximæ Solis altitudinis, ut inde concludas præciſe meridiem <lb />eſſe vel Solem in Meridiano, niſi inter Tropicos Sol fuerit in <lb />ipſo puncto Zenith vel ei quam proximus. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam alias Sol <lb />exiſtens prope Meridianum aliquamdiu perſeverat ſine ulla <lb />ſenſibili mutatione altitudinis ſuæ; </s>
          <s xml:space="preserve">ideoque altitudo meri-<lb />dialis idonea ſatis eſt ad latitudinem vel elevationem Poli <lb />loci alicujus dimetiendam, non tamen ad longitudinem ejus <lb />exacte inveniendam. </s>
          <s xml:space="preserve">Multo minus niti potes pyxidibus nau-<lb />ticis in accurato meridiei tempore inquirendo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Neque annuli Aſtronomici vel alia horologia ſolaria certa <lb />ſatis ſunt in oſtendenda hora ad minuta &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſecunda. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed me-<lb />lius eſt obſervare ſolis altitudinem, ubi eſt in Oriente vel <lb />Occidente, quo autem Orienti aut Occidenti propior eſt, <lb />eo melius; </s>
          <s xml:space="preserve">ibi enim cum eſt, mutatur ejus altitudo ſen-<lb />ſibiliter magis quam ante vel poſt &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ita, ex inventa Poli ele-<lb />vatione, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">nota Solis declinatione, hora poteſt computatione <lb />detegi, cujus modus ab aliis ſatis deſcriptus eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">quia tamen <lb />computatio illa moleſta eſt &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">nonnulli errores in menſuranda <lb />altitudine Solis committi poſſunt faciliorem hic methodum <lb />oſtendam &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">demonſtrabo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0283" n="205" />
        <fw type="head">DE USU HOROLOG.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VIII.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Quomodo ex obſervatione ortus &amp; occaſus Solis &amp; ex <lb />hora horologiorum longitudo mari inveniri <lb />queat.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hæc ſane methodus meo judicio omnium eſt certiſſim@, <lb />cum ad eam neque notitia Poli elevationis, neque Solis de-<lb />clinationis, neque ulla inſtrumenta ad obſervandum requi-<lb />rantur; </s>
          <s xml:space="preserve">cum neque refractio quid nocere poſſit, quoniam <lb />hæc in ortu &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">occaſu Solis ejusdem diei parum aut nihil <lb />differre poteſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sicuti ergo antea docuimus horologia in naviadaptare, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />obſervare quâ horâ eorundem horologiorum Sol fuerit in <lb />meridiano; </s>
          <s xml:space="preserve">hic eodem modo procedendum eſt, id eſt, in or-<lb />tu &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">occaſu ſolis, ubi ejus medietas eſt ſupra horizontem, <lb />annotabis horam demonſtratam tunc temporis per horolo-<lb />gia; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">licet interea velificando fueris progreſſus, nil re-<lb />fert, uti poſtea demonſtrabitur: </s>
          <s xml:space="preserve">dein computans quot in-<lb />terea horæ horologiorum dilapſæ ſint, earumque dimidium <lb />addens ad horam ortus, habebis horam quam horologium <lb />indicabat quum Sol erat in Meridiano; </s>
          <s xml:space="preserve">ad quam addenda eſt <lb />æquatio iſtius diei ex tabula deſumta; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi ſumma æqualis <lb />ſit 12 horis, fuiſti meridie ſub eodem Meridiano, ſub quo <lb />horologia ad ſolem fuere adaptata; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed ſi ſumma excedat 12. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">horas, fuiſti meridie ſub occidentaliori meridiano, quam <lb />loci ejus in quo horologia ſunt diſpoſita; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed ſi ſumma fuerit <lb />minor 12. </s>
          <s xml:space="preserve">horis fuiſti ſub orientaliori Meridiano, idque toties <lb />quindecim gradibus, quot horis ſumma fuerit minor vel exceſſe-<lb />rit 12. </s>
          <s xml:space="preserve">horas, prout iſtius rei computationem antea jam docuimus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">E. </s>
          <s xml:space="preserve">G. </s>
          <s xml:space="preserve">Ponatur Horologia A. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B, ut ante, fuiſſe ad-<lb />aptata ad Solem in loco ex quo deceſſiſti 2. </s>
          <s xml:space="preserve">Martii, id <lb />eſt ad horam Solis diminutam æquatione iſtius diei ſcil. </s>
          <s xml:space="preserve">2. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">min. </s>
          <s xml:space="preserve">28. </s>
          <s xml:space="preserve">ſec. </s>
          <s xml:space="preserve">Horologio A. </s>
          <s xml:space="preserve">ad rectam menſuram redacto; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />B. </s>
          <s xml:space="preserve">vero ſingulis diebus 7. </s>
          <s xml:space="preserve">ſecundis tardius moto; </s>
          <s xml:space="preserve">Poſtea <lb />ſcire deſiderans longitudinem loci in quem perveniſti,
</s>
          <pb facs="0284" n="206" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRIST. HUGENII INSTITUTIO</fw>
(pone 1. </s>
          <s xml:space="preserve">Junii,) obſervetur mane ſol medius <lb />
<ptr xml:id="note-0284-01a" corresp="note-0284-01" type="noteAnchor" />
ſupra horizontem quando horologium indicat <lb />Et Veſperi iterum medius Sol infra horizon-<lb />tem, cum idem horologium indicat</s>
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0284-01" corresp="note-0284-01a" place="margin"> <lb />h. # m. # ſ. <lb />2. # 30. # 37. <lb /></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />3. # 9. # 7. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ad inveniendashoras interea elapſas, ſub-<lb />trahe horam ortus</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />2. # 30. # 37. <lb />ex 12. # 0. # 0. <lb />9. # 29. # 23. <lb />3. # 9. # 7. <lb />12. # 38. # 30. <lb />6. # 19. # 15. <lb />2. # 30. # 37. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Reliquum eſt</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Huic adde horam occaſus</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Prodeunt horæ interea elapſæ</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quarum dimidio</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Addito ad horam ortus</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Habebis horam Horologii A, quum Sol erat <lb />in Meridiano</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />8. # 49. # 52. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Eodem modo quæratur hora horologii B, <lb />cum Sol erat in Meridiano, quæ ſit</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />8. # 38. # 5. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed hoc horologium ſingulis diebus 7. </s>
          <s xml:space="preserve">ſe-<lb />cundis tardius motum retardatur ſpatio 101. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">dierum a 2. </s>
          <s xml:space="preserve">Martii ad 1. </s>
          <s xml:space="preserve">Junii</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />0. # 11. # 47. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quæ propterea ad inventam horam addita, <lb />datur</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />8. # 49. # 52. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Id eſt, eadem hora, quæ per horologium <lb />A. </s>
          <s xml:space="preserve">inventa eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">ad quam nunc addita æqua-<lb />tione 1. </s>
          <s xml:space="preserve">Junii</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />0. # 18. # 10. <lb />9. # 8. # 2. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Prodit</s>
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hæc eſt diei hora loci in quo horologia ad-<lb />aptata ſunt, quæ cum coincidit cum meridie <lb />loci obſervationis;</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Differentia eſt</s>
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />2. # 51. # 58. <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quare hic ultimus Meridianus tanto orienta-<lb />lior eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">quibus horis reductis ad gradus, <lb />
<ptr xml:id="note-0284-10a" corresp="note-0284-10" type="noteAnchor" />
uti ſupra docuimus prodeunt</s>
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0284-10" corresp="note-0284-10a" place="margin"> <lb />gr. # min. # ſec. <lb />42. # 59. # 30. <lb /></note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Patet te hoc modo invenire longitudinem loci, in <lb />quo meridie vel Sole exiſtente in Meridiano fuiſti; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ <lb />differt a longitudine loci, in quo obſervas Solis occa-
</s>
          <pb facs="0285" n="207" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE USU HOROLOG.</fw>
ſum, ſed ſine ſenſibili errore æſtimare potes, quantum pau-<lb />cis horis progreſſus fueris, vel longitudo mutata fuerit: </s>
          <s xml:space="preserve">Po-<lb />tes etiam, loco obſervationis ortus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">occaſus Solis, prius So-<lb />lis occaſum, veſperi obſervare, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dein proximo mane ortum, <lb />utroque tempore notando horam Horologiorum; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inde <lb />computa eodem modo horam in loco diſpoſitionis, quum <lb />media nox erat in loco obſervationis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">detege differen-<lb />tiam longitudinis ut ante. </s>
          <s xml:space="preserve">Tandem potes quoque loco <lb />ortus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">occaſus Solis obſervare duas æquales ſolis altitu-<lb />dines ante &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">poſt meridiem, annotando horam horologio-<lb />rum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">computando eodem modo, quo diximus de or-<lb />tu &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">occaſu; </s>
          <s xml:space="preserve">conſiderandum tamen eſt, Solis altitudines <lb />optime obſervari, quando Orienti vel Occidenti proximus <lb />eſt, ut antea notatum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Licet forte quis cenſeat, in praxi hujus methodi, inter ante <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pomeridianam obſervationem, quieſcentem navem deſide-<lb />rari, aut quæ parum transferatur; </s>
          <s xml:space="preserve">certum tamen eſt, progre-<lb />diendo nullum ſenſibilem errorem cauſari poſſe, in quan-<lb />tum interea eundem teneas curſum, æquabili velocitate.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Primum enim, ſi curſum Orientem vel Occidentem ver-<lb />ſus dirigas, nullus omnino error erit, ſed certo conclu-<lb />dere poteris, qua longitudine meridie vel mediâ nocte fue-<lb />ris, unde ergo, uti antea dictum eſt, ſatis exacte æſtimare <lb />potes, ubi ſis ultimæ obſervationis tempore.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">V. </s>
          <s xml:space="preserve">G. </s>
          <s xml:space="preserve">pone, quod ante meridiana Solis altitudo 10 gra-<lb />duum obſervata ſit, quum horologia indicant 8. </s>
          <s xml:space="preserve">horas &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />pomeridiana æqualis altitudo quum horologia indicant 2. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">horas; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quod inter utramque obſervationem æquabili ve-<lb />locitate Orientem verſus navigaverim, licet inſcius me 1. </s>
          <s xml:space="preserve">gra-<lb />dum in longitudine progreſſum eſſe, id eſt, 1. </s>
          <s xml:space="preserve">gradum paral-<lb />leli juxta quem navigo: </s>
          <s xml:space="preserve">Agens jam ſecundum præſcriptam <lb />regulam, comperio longitudinem 15. </s>
          <s xml:space="preserve">gradus Orientem ver-<lb />ſus, calculum ineundo a loco, in quo Horologia fuere diſpo-<lb />ſita. </s>
          <s xml:space="preserve">quam longitudinem 15. </s>
          <s xml:space="preserve">graduum dico eſſe loci, ubi <lb />meridie fui.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ita demonſtratur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quoniam locus veſpertinæ obſer-
</s>
          <pb facs="0286" n="208" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CHRIST. HUGENII INSTITUTIO</fw>
vationis uno gradu Orientalior eſt, quam matutinæ cer-<lb />tum eſt in loco veſpertinæ obſervationis Solem 4. </s>
          <s xml:space="preserve">minuta <lb />prius perventurum eſſe, ad altitudinem 10. </s>
          <s xml:space="preserve">graduum, quam in <lb />loco matutinæ. </s>
          <s xml:space="preserve">Duorum enim locorum ſub eodem paralelo <lb />ſitorum, quot gradus unus altero Orientalior eſt, totidem <lb />4. </s>
          <s xml:space="preserve">minutis prius in illo obſervantur ſingulæ Solis altitudines; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ideo ſi in priori loco cum navi ſubſtitiſſem, Solem veſperti-<lb />nâ obſervatione reperiſſem ad altitudinem 10. </s>
          <s xml:space="preserve">graduum quum <lb />horologia indicabant non 2. </s>
          <s xml:space="preserve">horas, ſed 2. </s>
          <s xml:space="preserve">horas 4. </s>
          <s xml:space="preserve">min. </s>
          <s xml:space="preserve">ubi <lb />tum loci ejus longitudinem, juxta regulam, inveniſſem 14 {1/2}. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />gradus Orientem verſus. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed certum eſt, me in priori temporis <lb />dimidio inter 2. </s>
          <s xml:space="preserve">obſervationes progreſſum fuiſſe {1/2} gradum, <lb />quoniam ponitur, me toto tempore profeciſſe 1. </s>
          <s xml:space="preserve">gradum, <lb />velocitatemque fuiſſe æquabilem. </s>
          <s xml:space="preserve">Eram igitur meridie in <lb />longitudine 15. </s>
          <s xml:space="preserve">graduum Orientem verſus, ſicuti prius erat <lb />inventum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Pariter poteſt demonſtrari, progreſſum navis Occiden-<lb />tem verſus nil obſtare, ſed regulam ſequendo, iterum in-<lb />venire longitudinem loci, quem meridie præternavigaſti.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si jam curſus inter 2. </s>
          <s xml:space="preserve">obſervationes Meridiem verſus <lb />vel Septentrionem deſciſcat, imo licet fieret directe Septen-<lb />trionem vel meridiem verſus, modo ponatur æquabilis velo-<lb />citas, nullus inde orietur error ſi Solis altitudo ſumatur, <lb />quando prope Orientem vel Occidentem eſt, quibus in lo-<lb />cis alibi quoque dictum eſt optime fieri obſervationem. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Ratio hæc eſt, quando 2. </s>
          <s xml:space="preserve">loca Septentrionaliter vel Au-<lb />ſtraliter a ſe mutuò diſtant, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſolummodo 1. </s>
          <s xml:space="preserve">vel 2. </s>
          <s xml:space="preserve">gra-<lb />dus in latitudine differunt, ſi Sol reſpectu unius loci in O-<lb />riente vel Occidente verſetur, ad certam ſupra horizon-<lb />tem altitudinem, etiam quam proxime eodem tempore ad <lb />eandem altitudinem ſupra horizontem alterius loci appare-<lb />bit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ita ut comperiam, licet navis inter matutinam &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />veſpertinam obſervationem 2. </s>
          <s xml:space="preserve">gradus navigaret, quod ra-<lb />ro vel nunquam accidit, nullum tamen in longitudine er-<lb />rorem hinc oriri poſſe, vel tantum paucorum minuto-<lb />rum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0287" n="209" />
        <fw type="head">DE USU HOROLOG.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Præſcriptis ergo modis, vel per ortum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">occaſum Solis, <lb />vel per occaſum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ortum Solis, vel per 2 æquales Solis altitu-<lb />dines, tuto ſemper uti poſſumus, non obſtante progreſſu <lb />navium; </s>
          <s xml:space="preserve">quemcunque hæ teneant curſum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si autem procul ab Æquatore Septentrionem vel Meri-<lb />diem verſus naviges, præſertim hyeme, altitudo Solis lente <lb />mutatur, unde incertæ ſunt obſervationes; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed iis in locis <lb />gradus longitudinis ſunt breviores, vel pauciora milliaria <lb />continent quam prope Æquatorem, ideoque errores in in-<lb />veniendis longitudinibus eo minus ſenſibiles ſunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">IX.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Potes verò, præſertim in iis oris, quæ procul ab Æqua-<lb />tore Septentrionem vel Auſtrum verſus remotæ ſunt, vel <lb />etiam ubicunque velis, præſcriptam regulam ad praxin vo-<lb />care, obſervando 2 æquales altitudines cognitæ alicujus ſtel-<lb />læ, quæ multum attollitur ſupra Horizontem. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam inde <lb />ſecundum memoratam regulam, diſces quâ horâ Horologio-<lb />rum in Meridiano fuerit ſtella, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">porro cognita ejuſdem <lb />aſcenſione recta, ut &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aſcenſione recta Solis, facile inde ſup-<lb />putabis horam ſolarem, qua comparatâ cum horâ Horolo-<lb />giorum, ut ante, habebis longitudinem loci, ubi fuiſti ſtella <lb />exiſtente in Meridiano.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">X.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quando Horologia, quorum aliquamdiu motus fuit accu-<lb />ratus, ab invicem paululum differunt, prout diuturnitate <lb />temporis facile accidit, ut unum vel alterum minuto cir-<lb />citer deficiat, eo in caſu computatio ineunda eſt erit ſe-<lb />cundum iſtud, quod celerius movetur: </s>
          <s xml:space="preserve">niſi noris cauſam <lb />veriſimilem ob quam citius moveatur; </s>
          <s xml:space="preserve">facilius enim Pendu-<lb />li motus retardatur, quàm acceleratur: </s>
          <s xml:space="preserve">nam filum, cui Pen-<lb />dulum appendet, poterit forſan per violentam navis agitatio-<lb />nem nonnihil extendi, ſed nequit contrahi.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0288" n="210" />
        <fw type="head">CHRIST. HUGENII INSTITUTIO</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">XI.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quando videndam ſe offert regio cognita, ne negli-<lb />gas annotare longitudinem illius, quantum exacte fieri <lb />poterit, ex inventa longitudine loci in quo verſaris; </s>
          <s xml:space="preserve">Pri-<lb />mo ad corrigendas inde mappas marinas, poſtquam longitu-<lb />do loci fuerit diverſis temporibus comperta eadem, ita ut <lb />nil amplius de ea dubites. </s>
          <s xml:space="preserve">In his enim mappis quantum atti-<lb />net ad ſitum locorum Orientem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Occidentem verſus, multa ſu-<lb />perſunt emendanda. </s>
          <s xml:space="preserve">Secundo ut ſcias, in proſecutione tui <lb />itineris, quantum reſpectu loci viſi velificando progreſſus <lb />fueris ad Orientem vel Occidentem: </s>
          <s xml:space="preserve">etiamſi infortun@o, <lb />vel negligentia, omnia quieſcant Horologia, poteris eadem <lb />ad motum rurſus adaptare, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">diſponere ad horam per So-<lb />lem compertam. </s>
          <s xml:space="preserve">computando porro longitudinem ab ejus-<lb />dem loci viſi Meridiano. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam nullatenus teneris certum <lb />Meridianum alicujus loci cogniti, pro initio computationis <lb />longitudinum habere, cujus uſus tantum eſt in mappis vel <lb />Tabulis longitudinum, in quo caſu uſu venit Meridianus <lb />montis Pici in inſula Teneriffa, vel Meridianus inſularum <lb />Corvo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Flores, occidentaliſſimarum Azorum vel inſula-<lb />rum Flandricarum, vel cujusvis alterius loci: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">foret egre-<lb />gium (quod non obtinet) ſi omnes auctores unum eundem-<lb />que Meridianum pro primo eligerent, ut ſingula loca iis-<lb />dem gradibus longitudinis pariter ac latitudinis determina-<lb />rentur: </s>
          <s xml:space="preserve">ſed in itinere ſatis eſt longitudinum differentiam ob-<lb />ſervare, initio computationis facto a Meridiano cujuscunque <lb />loci.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">XII.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si accidat, ut mari medio omnia Horologia quieſcant, <lb />quam primum fieri poteſt, rurſus eadem ad motum adapta,
</s>
          <pb facs="0289" n="211" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE USU HOROLOG.</fw>
ut illorum ope ſcias, quantum dein ad Orientem vel Occi-<lb />dentem progreſſus ſis, quod non parvi eſt momenti, nam <lb />defectu hujus notitiæ, nonnunquam violentis fluctibus ita <lb />abriperis, ut, licet vento ſecundo naviges, tamen retror-<lb />ſum abigaris, cujus rei varia dantur exempla.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">FINIS.</head>
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0289-01" />
          <label>0289-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">EXCERPTA EX LITERIS DATIS <lb />LONDINI {13/23} JANUARII <lb />MDCLXV.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">IAndem Navarchus Holmius huc advenit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">re-<lb />latio, quam ipſe mihi communicavit de experimen-<lb />to, quod de noſtris Horologiis fecit, plane nos cer-<lb />tos facit de bono, quiſperandus eſt, ſucceſſu; </s>
          <s xml:space="preserve">Cum <lb />ad inſulam St. </s>
          <s xml:space="preserve">Thomæ ſub æquatore eſſet, ut inde huc veni-<lb />ret, coactus fuit, longiſſime Occidentem verſus curſum diri-<lb />gere, proſperum ut obtineret ventum; </s>
          <s xml:space="preserve">cum ergo ſub ejus au-<lb />ſpiciis quatuor darentur naves, omnes ſimul navigarunt per <lb />600 milliaria non mutato curſu: </s>
          <s xml:space="preserve">cum dein ſecundum ventum <lb />nacti eſſent quo peterent littora Africæ, eo tendebant, curſum <lb />ſuum Orientem inter &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Septentrionem dirigentes; </s>
          <s xml:space="preserve">cumque hoc <lb />curſu 4 vel 500 milliaria confeciſſent, judicabant navitæ 3 <lb />navium quæ ſub ejus erant auſpiciis, ſe procul a prædictâ or â <lb />eſſe, ita ut non ſufficientem aquæ quantitatem haberent, dum <lb />eo pervenient; </s>
          <s xml:space="preserve">Navarchi Holmii navis ſatis h@bebat; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed <lb />ubi audiret, quid ſentirent cæteri, qui tribus reliquis præ-<lb />erant navibus, omnes nautas &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">gubernatores convocari juſ-
</s>
          <pb facs="0290" n="212" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">EXCERPTA EX LIT. CHRIST. HUGENII.</fw>
ſit, ut deliberarent de eo quod faciendum eſſet. </s>
          <s xml:space="preserve">Ubi verò vidiſſet <lb />commentarios, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ephemerides, quas illi, qui præerant 3 iis na-<lb />vibus proferebant, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conjecturam de loco in quo verſaban-<lb />tur; </s>
          <s xml:space="preserve">cumque poſt longas deliberationes, omnes cenſerent, præ-<lb />ſtare ad Barbadas trajicere, quam oras Africæ quærere, <lb />quia ventus longe citius eos illuc transferret, dixit ille: </s>
          <s xml:space="preserve">Viri <lb />computatio veſtra cum noſtra minimè convenit; </s>
          <s xml:space="preserve">nam ſecun-<lb />dum Horologia mea proceſſi, unde concludo, vos errare <lb />omnes, ſtatuendo nos multò longius Occidentem verſus eſſe pro-<lb />greſſos, quam revera ſumus, unius error eſt 120 milliaria, alîus <lb />100, alîus 80: </s>
          <s xml:space="preserve">verùm ita Horologiis confido ut hac vice experi-<lb />mentum facere velim; </s>
          <s xml:space="preserve">nam ſecundum meam computationem in-<lb />ſula del Fuogo (quæ una eſt ex inſulis Capoverdæ ſeu promontorii <lb />Heſperii,) non ultra 30 milliaria a nobis abeſt; </s>
          <s xml:space="preserve">Ibi nobis a-<lb />quam poſſumus curare, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">eo curſum dirigere conſtitui; </s>
          <s xml:space="preserve">Si <lb />vera eſt computatio, multum præſtabit nobis hanc viam in-<lb />gredi, quam a vobis oſtenſam; </s>
          <s xml:space="preserve">ſin evenerit aliter, biduum <lb />tantum producemus navigationem, ſatisque aquæ interim ſu-<lb />pererit, ut Barbadas perveniamus; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam tanta mihi in <lb />navi copia eſt, ut vobis defectum veſtrum ſupplere queam; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Addens quem curſum tenere vellet, mandavit ut ſequerentur <lb />ipſum cæteri. </s>
          <s xml:space="preserve">Poſtero mane detegebant iuſulam del Fuogo, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />opportuno illuc advenêre tempore, uti prædixerat: </s>
          <s xml:space="preserve">Cogor hic <lb />deſinere, communicaturus tecum reliquos omnes caſus peculia-<lb />res, quos ſcriptis mandare promiſit, quamprimum illos nactus <lb />fuero.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Nota, hæc Horologia fuiſſe ex primo Pendulorum gene-<lb />re, nec tam exacta quam recentiora.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0291" n="213" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">EXCERPTA EX LITERIS HAGÆ CO-<lb />MITUM, DIE XXVI. FEBRUAR <lb />MDCLXV. DATIS.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">CUm per aliquot dies neceſſe mihi foret cubiculum <lb />tenere, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">variis obſervationibus circa duo <lb />mea novæ fabricæ Horologia pendula tempus im-<lb />penderem, mirum quendam eorum effectum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">a <lb />nemine unquam vel cogitandum, detexi. </s>
          <s xml:space="preserve">Suſpenſa enim juxta <lb />ſe invicem ad diſtantiam unius aut duorum pedum, tam accu-<lb />rate congruebant, ut ſine ullâ variatione pendulorum vibra-<lb />tiones ſimul peragerentur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod cum per aliquod tempus im-<lb />penſe miratus fuiſſem, tandem reperi ex aliquâ quaſi ſympa-<lb />thiâ id oriri; </s>
          <s xml:space="preserve">ita ut ſi pendula moviſſem vibrationibus diverſis <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ut ita dicam intermixtis, intra dimidiæ horæ ſpatium con-<lb />ſona rurſus fierent, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſibi mutuo, quamdiu motum non tur-<lb />babam, reſponderent. </s>
          <s xml:space="preserve">Remotis deinde à ſe invicem Horologiis, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad diſtantiam 15. </s>
          <s xml:space="preserve">pedum ſuſpenſis, uno die quinque ſecun-<lb />dorum diſcrepantiam animadverti, quæ clare demonſtravit, <lb />priorem pendulorum convenientiam, uti dixi, à ſympathia <lb />quadam debuiſſe proficiſci, quæ, meo quidem judicio, unicè <lb />inſenſili aëris agitationi, per pendulorum motus productæ, ad-<lb />ſcribi poteſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Continentur tamen Horologia ſuis Capſis, quarum <lb />utraque ſi omne plumbum contentum numeres, centum fere li-
</s>
          <pb facs="0292" n="214" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">EXCERPTA EX LIT. CHRIST. HUGENII.</fw>
brarum pondus æquat. </s>
          <s xml:space="preserve">Et hoc obſervandum, pendula, <lb />cum congruunt, non parallelis motibus ferri, ſed contra-<lb />riis, nunc accedendo, nunc recedendo. </s>
          <s xml:space="preserve">Quando autem horolo-<lb />gia ad parvam diſtantiam rurſus à me fuere poſita, pendula, <lb />priorem convenientiam brevi tempore recuperarunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Nec hisce contentus, aſſerem latum tres pedes, craſ-<lb />ſum unum pollicem, ita interpoſui, ut pars inferior fun-<lb />dum tangeret, ſuperior Horologia excederet &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quaſi ſepararet. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Non turbata tamen fuit motuum concordia, ſed dies noctes <lb />que perduravit, imò ſi ipſe turbaſſem, brevi inſtaurata fuit. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Nunc in id incumbo, ut quam accuratiſſime Horologia con-<lb />cordent, experturus deinde ad quam usque diſtantiam ſympa-<lb />thia hæc ſeſe exerat; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed, ut ex obſervatis auguror, non in-<lb />fra 5. </s>
          <s xml:space="preserve">aut 6. </s>
          <s xml:space="preserve">pedes ſubſiſtet. </s>
          <s xml:space="preserve">Major tamen horum omnium eſt <lb />expectanda veritas, quam præſtabit diligentia mea, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ac-<lb />curatior in rei cauſas inquiſitio.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quicquid ſit, habemus duo Horologia, quæ nunquam inter <lb />ſe diſcrepant: </s>
          <s xml:space="preserve">quod etiamſi mirum ſit, tamen eſt veriſſimum. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Addo, præter Horologia quæ novo hoc invento conſtructæ <lb />ſunt, nulla alia idem præſtitiſſe; </s>
          <s xml:space="preserve">unde ſimul patet, quam <lb />accurata illa ſint, quæ ad perpetuum conſenſum tantillum re-<lb />quirunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0292-01" />
          <label>0292-01</label>
        </figure>
        <pb facs="0293" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">DE <lb />HUGENIANA <lb />CENTRI <lb />OSCILLATIONIS <lb />DETERMINATIONE <lb />CONTROVERSIA.</head>
        <pb facs="0294" />
        <pb facs="0295" />
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0295-01" />
          <label>0295-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">DE <lb />HUGENIANA <lb />CENTRI OSCILLATIONIS <lb />DETERMINATIONE <lb />CONTROVERSIA.</head>
        <head xml:space="preserve">I.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Obſervationes Abbatis Catelani in propoſitio-<lb />nem, quæ fundamentum eſt 4<hi rend="superscript">æ</hi>. partis tra-<lb />ctatus de Pendulis, Hugenii.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">DOminus Hugenius in tractatu ſuo de Pendulis, ut nil <lb />quod ad materiam ſpectat intactum relinqueret, hanc <lb />diviſit in 5 partes, in quarum 4<hi rend="superscript">a</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">fuſe examinat quæ-<lb />ſtionem de Centro Oſcillationis vel vibrationis. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed <lb />cum difficile ſit animo ſemper æqualiter attento abſtruſas ve-<lb />ritates, quales ſunt Mathematicæ, perpendere; </s>
          <s xml:space="preserve">non eſt quod <lb />miremur, ſi quæſtionem illam non æque accurate, quam <lb />quidem reliquas ejusdem operis, examinaverit. </s>
          <s xml:space="preserve">Principium <lb />autem, quo nititur totum ejus Syſtema Oſcillationis hoc eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si Pendulum e pluribus ponderibus compoſitum at que e quie-<lb />te dimiſſum, partem quamcunque Oſcillationis integræ con-<lb />fecerit; </s>
          <s xml:space="preserve">at que inde porro intelligantur pondera ejus ſingula, <lb />relicto communi vinculo, celeritates acquiſitas ſurſum con-<lb />vertere, ac quo usque poſſunt aſcendere; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc facto centrum <lb />gravitatis ex omnibus compoſitæ, ad eandem altitudinem re-<lb />verſum erit, quam ante inceptam Oſcillationem obtinebat <ptr type="noteAnchor" />.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="margin">Vide ſ@-<lb />pra pag. 126.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut parum firmam propoſitionem hanc demonſtremus, ſuffi-<lb />ciet obſervaſſe; </s>
          <s xml:space="preserve">vim, quam vocamus gravitatem, longe ali-<lb />ter agere in pondera inter ſe juncta quam in pondera a ſe in-<lb />vicem ſeparata. </s>
          <s xml:space="preserve">Sint A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B æqualia pondera, quorum <lb />
<ptr xml:id="note-0295-02a" corresp="note-0295-02" type="noteAnchor" />
</s>
          <pb facs="0296" n="218" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE CENTRO OSCILL</fw>
non conſiderantur neque magnitudo neque figura, quaſi ſin-<lb />gula in unicum punctum reducta forent; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi ſeparatim ſuſ-<lb />penſa ex eodem puncto D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">elevata ad idem planum Ho-<lb />rizontale D A B, dimittantur usque ad F &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">G, gravitates <lb />eorum, ex ratione Mechanica, quæ cum experimentis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">prin-<lb />cipiis Phyſices congruit, augebuntur in tali ratione, vel quod <lb />idem eſt, acquirent velocitates tales, ut harum quadrata ſint <lb />inter ſe ut altitudines A H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B I. </s>
          <s xml:space="preserve">unde illa pondera per-<lb />pendiculariter deſcendunt ad Horizontem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0295-02" corresp="note-0295-02a" place="margin">TAB XXVIII. <lb />Pig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi dein pondera hæc duo, lineâ aut virgâ inflexi-<lb />li A B, quam pondere expertem ponimus, conjungamus, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex eodem puncto D, ad memoratas diſtantias D A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">D B, <lb />ſuſpenſa, dimittamus ad F &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">G ab eâdem, quâ ante, alti-<lb />tudine. </s>
          <s xml:space="preserve">Pendulum ex illis compoſitum, acquiret tantum <lb />velocitatis quantum ſumma duorum Pendulorum ſimplicium, <lb />quoniam commune gravitatis centrum E idem, quod antea, <lb />manebit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ponderum non mutatur ſitus reſpectu centri Telluris; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſed partes, in quas tota illa velocitas ſe diſtribuet ponderibus <lb />A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B, erunt inter ſe ut arcus A F, B G, vel ut radii D F, D G; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />quoniam in hoc caſu ratio inter motus ponderum pendebit <lb />ab eorum ſitu reſpectu puncti ſuſpenſionis D, quod eſt mo-<lb />tuum centrum. </s>
          <s xml:space="preserve">Triangula autem H A F &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">I B G, ut &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />triangula A F D, B G D cum ſint ſimilia, latera eorum <lb />A H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B I, A F &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B G, D F &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">D G ſunt proportio-<lb />nalia, id eſt datur eadem ratio inter altitudines, unde pon-<lb />dera A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B deſcendunt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inter velocitates quas acquirunt <lb />deſcendendo; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed altitudines ſunt eædem ac in priori ſup-<lb />poſitione; </s>
          <s xml:space="preserve">ergo velocitates ſunt diverſæ, quoniam illæ altitu-<lb />dines, quæ ſunt proportionales velocitatibus ponderum ſimul <lb />appenſorum, non ſunt proportionales niſi quadratis veloci-<lb />tatum, quando ſunt ſeparata.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro ponamus pendulum compoſitum in vibratione ſuâ <lb />occurrere plano duro D F G, quo rumpatur, ita ut a ſe in-<lb />vicem pondera ſolvantur, erunt hæc reflexa juxta tangentes ar-<lb />cuum F A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">G B ad altitudines, quæ inter ſe erunt ut quadrata <lb />velocitatum, quas cadendo acquiſivere, id eſt, ut quadrata
</s>
          <pb facs="0297" n="219" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
radiorum D F &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">D G, vel horum proportionalium A H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B I <lb />nam ſeparatio ponderum non mutat quantitatem motus eo-<lb />rum: </s>
          <s xml:space="preserve">efficit ut moveantur juxta legem corporum cadentium, <lb />quæ non inter ſe conjuncta ſunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Demonſtratur in Me-<lb />chanicis, altitudinem perpendicularem ad horizontem, un-<lb />de deſcendit, vel ad quam aſcendit, commune gravitatis <lb />centrum multorum ponderum, æqualem eſſe ſummæ altitu-<lb />dinum, quarum reſpectu (gallice par raport auquelles). <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">pondera deſcendunt vel aſcendunt, diviſæ per eorundem nu-<lb />merum: </s>
          <s xml:space="preserve">ſed probavimus pondera, quæ ſeparantur, rupto <lb />pendulo percuſſione in planum oſcillationi illius oppoſitum, <lb />iterum aſcenſura eſſe, ad altitudines diverſas ab iis, unde <lb />deſcenderunt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quidem tales, ut ſummæ ad utramque partem æ-<lb />quales eſſe nequeant; </s>
          <s xml:space="preserve">nam ultimæ altitudines ſemper habent pro ra-<lb />dicibus quantitates primis proportionales, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">præterea eandem, quam <lb />eorum radices componentes ſummam, quæ exprimit totam celerita-<lb />tem penduli A B; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi ergo diverſas illas ſummas ſeparatim divi-<lb />damus per numerum ponderum, habebimus altitudinem ad <lb />quam centrum commune gravitatis iterum aſcendit, diver-<lb />ſam ab illa, unde deſcendit; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam ſunt partes aliquotæ <lb />ſimiles quantitatum inæqualium.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Propoſitio igitur Domini Hugenii falſa eſt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſequenter <lb />quidquid concluſit circa centrum Oſcillationis corruit; </s>
          <s xml:space="preserve">vera <lb />autem Mathematica hujus quæſtionis ſolutio hæc eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">II.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Domini Abbatis Catelani Examen Ma-<lb />thematicum Centri Oſcillationis.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">QUæſtio de determinando centro Oſcillationis, ſi bene in-<lb />tellecta fuerit, haud difficilis eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Centrum Oſcillationis <lb />vocatur punctum mobile in Pendulo ad talem ab axe, <lb />vel centro ſuſpenſionis, diſtantiam, ut ſi omnes aliæ Penduli <lb />partes deſtruerentur, illa ſola pergeret in vibrationibus ut <lb />antea; </s>
          <s xml:space="preserve">id eſt eodem tempore ac totum Pendulum; </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ita <lb />non fiet cum aliis partibus ſingulis ſeparatim ſumtis; </s>
          <s xml:space="preserve">nam
</s>
          <pb facs="0298" n="220" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE CENTRO OSCILL.</fw>
quæ axi viciniores ſunt, breviores &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">frequentiores vibrationes <lb />peragent quam remotiores, ſi arcus ſimiles deſcribant, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aër non <lb />reſiſtat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cujus rei ratio eſt, quod viciniores deſcribant arcus mi-<lb />nores &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">acquirant celeritates majores reſpectu arcuum quam <lb />remotiores: </s>
          <s xml:space="preserve">nam arcus ſunt proportionales quadratis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />velocitates radicibus eorum; </s>
          <s xml:space="preserve">quo autem radices minores ſunt <lb />inter ſe, eo majores ſunt reſpectu quadratorum ſuorum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cum in Pendulo omnes partes niſi ſimul, propter earum <lb />conjunctionem, moveri nequeant, vibratio minus diſtantium <lb />ab axe ita retardata eſt a vibratione remotiorum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">vibratio <lb />remotiorum ita accelerata eſt a vibratione aliarum, ut inter <lb />illas detur compenſatio velocitatum proportionalis arcubus <lb />quos deſcribunt; </s>
          <s xml:space="preserve">ita ut tempus vibrationis totius Penduli <lb />medium ſit inter tempus, quo Oſcillationem peragunt ejus <lb />partes a ſe invicem ſolutæ, ut ſit æquale ſummæ illorum <lb />temporum, diviſæ per numerum partium, quas ut Mathema-<lb />tice &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">exactiſſime procedamus conſideramus, ac ſi reductæ <lb />eſſent in puncta.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Conſtat experimentis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per Philoſophiam Carteſianam <lb />demonſtrari poteſt, omnia gravia tellurem verſus cadere in <lb />temporibus quæ ſunt in ratione ſubduplicatâ, vel ſicuti radi-<lb />ces, altitudinum, unde deſcendunt, ſi verticaliter deſcendant, <lb />quod etiam &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex principiis Galilæi demonſtrari poteſt, ſi cadant per <lb />arcus ſimiles, qui incipiunt omnes in eodem plano.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hæ altitudines in Pendulis, quæ deſcribunt arcus ſimiles cir-<lb />ca axem, quocum forrmant idem planum, ſunt inter ſe ut diſtantiæ <lb />ab axe, circa quem moventur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Propoſita ergo quæſtio eo redit, ut dividamus, per nume-<lb />rum partium Penduli, ſummam radicum diſtantiarum partium <lb />ab axe. </s>
          <s xml:space="preserve">vel generaliter ſummam linearum rectarum quæ repræſentant <lb />tempora vibrationium partium ſeparatim ſumtarum, ut habeamus lineam <lb />rectam, quæ ſit menſura temporis, quo vibrationes ſuas per-<lb />agit Pendulum, cujus conſequenter quadratum vel 3a. </s>
          <s xml:space="preserve">propor-<lb />tionalis erit diſtantia inter axem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">centrum Oſcillationis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Applicatio hujus principii tribus magnitudinibus quas ha-<lb />bet Geometria pro objecto ſatis facilis eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0299" n="221" />
        <fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">1. </s>
          <s xml:space="preserve">Ad determinandum centrum Oſcillationis lineæ rectæ ſuſ-<lb />penſæ ex axe, debemus illam concipere, diviſam in partes æ-<lb />quales infinite parvas, vel in omnibus ſuis punctis. </s>
          <s xml:space="preserve">Para-<lb />bola dein ſuper maximâ lineæ ab axe diſtantiâ deſcribenda <lb />eſt, cujus vertex ſit punctum axis in quod terminatur hæc di-<lb />ſtantia &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">parameter linea quæ eſt unitas reſpectu ejusdem di-<lb />ſtantiæ. </s>
          <s xml:space="preserve">E quovis lineæ puncto ducenda eſt axi parallela quæ <lb />occurrat parabolæ, ejusque applicata fiat, ſumma omnium <lb />applicatarum ſimilium eſt æqualis rectangulo, cujus altitudo <lb />eſt linea propoſita, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">baſis radix diſtantiæ inter axem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cen-<lb />trum Oſcillationis quæſitum; </s>
          <s xml:space="preserve">nam ſumma illa eſt Parabola, vel Para-<lb />bolæ portio, cujus Diameter eſt linea data, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Parameter tertia proportio-<lb />nalis illi lineæ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">maximæ ab axe diſtantiæ; </s>
          <s xml:space="preserve">vel 4a. </s>
          <s xml:space="preserve">proportionalis poſitis <lb />hiſcc tribus, linea, maxima diſtantia, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">differentia hujus cum minimâ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">2. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut habeamus diſtantiam quâ centrum Oſcillationis <lb />Plani remotum eſt ab axe, debemus concipere partem ſo-<lb />lidi Parabolici, cujus Parabolæ habeant pro Diametris ma-<lb />ximas diſtantias inter axem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">unamquamque linea-<lb />rum parallelarum, quæ implent planum. </s>
          <s xml:space="preserve">Si ſolidum hoc <lb />in duas partes æquales ſecetur juxta Axis longitudinem, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dimidia <lb />pars ſecta fuerit inter applicatas ad diſtantias ab Axe, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inter Plani <lb />latera, ſegmentum æquale erit Prismati, quod pro baſi habet <lb />planum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pro altitudine radicem diſtantiæ axis a centro <lb />Oſcillationis ejusdem plani. </s>
          <s xml:space="preserve">ſi vibratio fiat circa Punctum vel <lb />ſi, quum fit circa Planum, Pendulum ſit compoſitum e partibus, <lb />quæ ſint in planis diverſis reſpectu Axis, determinabitur, eâ me-<lb />thodo quâ diximus, quodvis centrum Oſcillationis partium, quæ <lb />ſunt in eâdem lineâ rectâ transeunte per punctum ſuſpenſionis, vel in <lb />eodem plano transeunte per Axem; </s>
          <s xml:space="preserve">omnia illa Oſcillationis centra fa-<lb />cient Pendulum multo ſimplicius &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">habens idem Oſcillationis cen-<lb />trum, ac primum. </s>
          <s xml:space="preserve">Invenietur Oſcillationis centrum dividendo per <lb />numerum aliorum Oſcillationis centrorum ſummam linearum recta-<lb />rum, quæ repræſentant tempora, quibus conficerent peculiares ſuas <lb />vibrationes. </s>
          <s xml:space="preserve">Tempora illa pendent ab arcubus, vel curvarum portio-<lb />nibus, deſcriptis ab omnibus Oſcillationis centris in vibratione Pendu-<lb />li, qui arcus conſiderari debent ſinguli velut infinita plana diverſi-<lb />mode ad Horizontem inclinata.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">3. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ad ſolida attinet, concipe illa dividi in parallelas
</s>
          <pb facs="0300" n="222" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE CENTRO OSCILL.</fw>
inter ſe ſuperficies. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad axem perpendiculares; </s>
          <s xml:space="preserve">formari debet, ſecun-<lb />dâ ſectione, planum vel ſuperficies curva diſtantiarum inter il-<lb />lorum centra Oſcillationis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">axem †, circa cujus puncta mo-<lb />ventur. </s>
          <s xml:space="preserve">Sic in ſummâ centrorum, quæ ab unâ parte rectas lineas ter-<lb />minant, ex quibus planum hoc, vel ſuperficies illa curva, compoſita <lb />eſt, habetur Pendulum magis ſimplex quam ſolidum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cujus vibra-<lb />tio æque diuturna eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Centrum Oſcillationis novi illius Penduli de-<lb />terminabitur transferendo omnia illa centra Oſcillationis particularia <lb />ad Axem qui eſt eorum numerus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ponendo illum axem ita mo-<lb />veri, ut puncta ejus percurrant eosdem arcus ac centra. </s>
          <s xml:space="preserve">Si ſoli-<lb />da propoſita ſint Prismata recta, habebunt eadem Oſcil-<lb />lationis centra, ac eorum baſes, ſi hæ fuerint perpendicula-<lb />res ad axem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sic centrum Oſcillationis ſolidi pendet a centris Oſcillationis certa-<lb />rum ſuperficierum motarum circa punctum, quarum commune O-<lb />ſcillationis centrum eſt centrum Oſcillationis lineæ rectæ motæ circa <lb />aliam rectam vel curvam; </s>
          <s xml:space="preserve">ita ut non requirantur aliæ regulæ pro cor-<lb />poribus quam pro lineis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſuperficiebus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve"><hi rend="sperrung">MONITUM.</hi></head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Obſervationes Abbatis Catelani primum editæ fuere in <lb />25 diario Pariſienſi anni 1681, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">examen Mathematicum in <lb />29 diario ejusdem anni. </s>
          <s xml:space="preserve">Scripta ambo in primo diario <lb />ſequentis anni iterum extant, cum monitu varia defici in <lb />prima editione, quam ſolam Hugenius viderat cum reſpon-<lb />dit; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in qua non reperiuntur ea quæ minori charactere hic <lb />edita ſunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Sola verba ſequentia in prima dantur &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in ſe-<lb />cunda fuere omiſſa poſt †. </s>
          <s xml:space="preserve">centrum Oſcillationis hujus plani <lb />coincidet cum centro Oſcillationis ſolidorum illorum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">III.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Excerpta ex literis Domini Hugenii, quibus re-<lb />ſpondet obſervationi Abbatis Catelani in 4<hi rend="superscript">am</hi>. pro-<lb />poſitionem Tractatus de centris Oſcillationis.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">ADmiratus vidi, Theoriam meam de centro Oſcillationis <lb />oppugnari, contra quam per 9 annos, a quibus typis
</s>
          <pb facs="0301" n="223" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
mandata fuit, nemo quid protulit; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed conſiderata refutatione, <lb />qua Abbas Catelanus 4<hi rend="superscript">am</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">meam propoſitionem aggreditur, <lb />non vidi, quod ullatenus me feriat. </s>
          <s xml:space="preserve">nam ut paucis di-<lb />cam, in quo fallitur; </s>
          <s xml:space="preserve">negat, datis duabus lineis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">præter <lb />has, duabus aliis, quæ diverſam quam primæ inter ſe ratio-<lb />nem habent, ſummam duarum ultimarum æqualem unquam <lb />fore ſummæ duarum priorum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Concipe priores 5 &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">10 pedum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">alteras 3 &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">12 &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">vi-<lb />de num harum ſumma æque ac illarum non ſit 15: </s>
          <s xml:space="preserve">ut autem <lb />pateat errorem ejus inde oriri, utar eodem, quod ille propo-<lb />ſuit, exemplo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B ſunt duo pondera applicata virgæ vel lineæ D B, <lb />
<ptr xml:id="note-0301-01a" corresp="note-0301-01" type="noteAnchor" />
quæ conſiderari debet ut inflexibilis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſine pondere; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ <lb />libere notetur circa punctum D: </s>
          <s xml:space="preserve">tale Pendulum compoſitum <lb />voco e ponderibus A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi hoc peragat partem vibrationis, <lb />Ex. </s>
          <s xml:space="preserve">Gr. </s>
          <s xml:space="preserve">usque ad D F G, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">occurrat plano, ad quod <lb />frangatur, ut pondera a lineâ inflexili ſeparentur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tendat <lb />ſurſum eorum unumquodque cum velocitate acquiſita, ad <lb />maximam quam poteſt altitudinem, velut ad L &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">M, ſuper <lb />planis inclinatis ſi velimus, quæ tangant arcus A F, B G; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">dico commune centrum gravitatis ponderum A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B quæ aſcen-<lb />dunt in L &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">M tunc ad eandem fore altitudinem, ac erat <lb />in E, ante vibrationem inchoatam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0301-01" corresp="note-0301-01a" place="margin">TAB. XXVIII. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Abbas Catelanus ut falſam hanc probet propoſitionem, <lb />demonſtrat, altitudines, ad quas duo pondera ſoluta aſcen-<lb />dunt, ut hic N L, O M, diverſas eſſe ab iis unde de-<lb />ſcenderunt, ſcilicet A H, B I. </s>
          <s xml:space="preserve">id quod veriſſimum eſt ex ra-<lb />tione ab ipſo datâ, quod alteræ ſint inter ſe ut lineæ D F, <lb />D G, alteræ vero ut quadrata harum linearum; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi ergo divi-<lb />damus, inquit diverſas illas ſummas per numerum illorum <lb />ponderum, id eſt, ſi ſumamus dimidium linearum L N, M O, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dimidium linearum A H, B I. </s>
          <s xml:space="preserve">habebimus ab una parte al-<lb />titudinem ad quam centrum commune gravitatis aſcendit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ab altera altitudinem unde deſcendit: </s>
          <s xml:space="preserve">id verum eſt, per divi-<lb />ſionem has duas altitudines detegi. </s>
          <s xml:space="preserve">ſed minime concedo, duas <lb />ſummas diviſas differre inter ſe; </s>
          <s xml:space="preserve">quod Abbas Catelanus pro-
</s>
          <pb facs="0302" n="224" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE CENTRO OSCILL.</fw>
bare nequit; </s>
          <s xml:space="preserve">neque igitur, duas inventas altitudines centri <lb />gravitatis inæquales eſſe, id quod in concluſione contendit, <lb />nam licet altitudines L N, M O, diverſam habeant rationem <lb />inter ſe quam altitudines A H, B I, non ſequitur ſummas <lb />primarum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſecundarum differre.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Poſſem præter hunc alium locum obſervare, ubi fallitur <lb />Abbas Catelanus, ſed non hærebo, quoniam id, quod pro-<lb />fert non ſpectat ea quibus me aggreditur. </s>
          <s xml:space="preserve">Unicum verbum <lb />addam de examine ejus Mathematico, ut vocat, de centro <lb />Oſcillationis edito in diario 15. </s>
          <s xml:space="preserve">Dec. </s>
          <s xml:space="preserve">1681. </s>
          <s xml:space="preserve">ubi contendit ſe <lb />inveniſſe regulam hanc generalem, ſcilicet, per nume-<lb />rum partium Penduli dividi debere ſummam radicum diſtan-<lb />tiarum partium ab axe; </s>
          <s xml:space="preserve">ut habeamus lineam rectam, quæ ſit <lb />menſura temporis quo vibrationem peragit illud Pendulum, <lb />cujus conſequenter quadratum vel 3<hi rend="superscript">a</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">proportionalis erit di-<lb />ſtantia inter axem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">centrum Oſcillationis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin">TAB. XXVIII. <lb />Fig. 3.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Relicto omni peculiari examine, ſatis erit ad vitium re-<lb />gulæ detegendum, notaſſe, juxta hoc principium, duas li-<lb />neas graves ut A B, B C, junctas &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inter ſe angulum quem-<lb />cunque efficientes, ſuſpenſas in B ſemper idem Oſcillatio-<lb />nis centrum habere; </s>
          <s xml:space="preserve">ideoque vibrationes ſemper fore æque ve-<lb />loces, uti facile intelligunt hi, qui in hiſce materiis parum ſunt <lb />verſati; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">illi videbunt, quod æqualitas illa vibratio-<lb />num locum habere nequeat, quoniam augendo angulo tan-<lb />dem duæ lineæ ſimul junctæ unicam efficiunt rectam a B c, <lb />cujus vibrationes forent æque diuturnæ cum vibrationibus <lb />anguli A B C, linea vero recta in puncto medio ſuſpenſa, <lb />nullas peragit vibrationes, aut ſaltem velocitate infinite exi-<lb />gua movetur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro credo Abbati Catelano ſatis difficile fore, ſuâ regulâ, <lb />centrum Oſcillationis in quibusvis particularibus figuris, etiam <lb />ſimpliciſſimis, determinate, ſed, ſi id forte perficiat, inveniet, <lb />ſuam Theoriam cum experientiâ nunquam convenire, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />meam ſemper ſummâ exactitudine eidem reſpondere, ſi mo-<lb />do experimenta exactiſſimè inſtituta fuerint.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Non poſſum hac occaſione ſilentio præterire, P. </s>
          <s xml:space="preserve">Dechales,
</s>
          <pb facs="0303" n="225" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
in quodam magni ſui Curſus Mathematici loco, memorando <lb />experimentum cum Pendulo compoſito ex duobus ponderi-<lb />bus inſtitutum, in quo computans rationem non habuit <lb />(ut debebat) ponderis baculi, cui pondera erant applicata, <lb />immerito regulas noſtras de determinando centro gravitatis <lb />culpare, quaſi non convenirent cum iis quæ ille revera obſer-<lb />varat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">IV.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Exceptio Abbatis Catelani ad reſponſionem <lb />Hugenii.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">NOn debebat Hugenius a ſuo principio ſeparare conſe-<lb />quentiam, ut hanc aliter intelligat, quam ego in ſcri-<lb />ptis meis. </s>
          <s xml:space="preserve">Prorſus deberem oblitus eſſe Arithmetices, ſi ab-<lb />ſolute negarem, ut me facere contendit, quod 4 magnitudi-<lb />nes inæquales poſſint efficere 2 ſummas æquales, quum nil a-<lb />liud concludo in ſcriptis, præterquam quod propoſitio Hu-<lb />genii vera eſſe nequeat, niſi pars ſit æqualis toti. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut hoc <lb />melius pateat, debemus hic proferre propoſitionem illam ge-<lb />neralem propriis terminis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Si Pendulum e pluribus ponderibus compoſitum, at que e quie-<lb />te demiſſum, partem quamcunque Oſcillationis integræ confece-<lb />rit, atque inde porro intelligantur pondera ejus ſingula, reli-<lb />cto communi vinculo, celeritates acquiſitas ſurſum convertere, <lb />ac quousque poſſunt aſcendere; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc facto, centrum gravitatis <lb />ex omnibus compoſitæ, ad eandem altitudinem reverſum erit, <lb />quam ante inceptam Oſcillationem obtinebat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cum hæc propoſitio terminis generaliſſimis concepta ſit, <lb />ita ut numerus ponderum, ſitus eorum, duratio Vibrationis, <lb />ipſam non mutent, pono, Exempli cauſâ, Pendulum compoſi-<lb />tum e ponderibus duo bus æqualibus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inter ſe ad quam li-<lb />buerit a ſe invicem diſtantiam junctis. </s>
          <s xml:space="preserve">Conſidero porro al-<lb />titudines, quæ ſunt proportionales quadratis velocitatum in <lb />duobus Pendulis ſimplicibus, eſſe inter ſe ut velocitates in
</s>
          <pb facs="0304" n="226" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE CENTRO OSCILL</fw>
Pendulo compoſito. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam eandem habent proportionem, <lb />quam arcus deſcripti a duobus ponderibus æqualibus, ex <lb />quibus Pendulum formatur; </s>
          <s xml:space="preserve">duo illi arcus ſunt ſpatia, quæ <lb />duo pondera percurrunt, eodem tempore, velocitatibus, <lb />quæ neceſſario ſunt ipſis ſpatiis proportionales.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Celeritas totalis Penduli compoſiti, quæ inter partes dis-<lb />tribuitur proportionaliter ad arcus, quos ipſæ deſcribunt, <lb />ſemper æqualis eſt ſummæ celeritatum, quas eædem partes <lb />acquirerent, ſi a ſe invicem fuiſſent ſejunctæ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">omnes ſepa-<lb />ratim ex iisdem altitudinibus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad easdem ab axe, diſtantias <lb />deſcendiſſent. </s>
          <s xml:space="preserve">Altitudines ſemper ſunt ut quadrata velocitatum, <lb />ſive pondera ſeparatim adſcendant, ſive deſcendant. </s>
          <s xml:space="preserve">Omni-<lb />bus his bene intellectis facile patet, ad hanc propoſitionem <lb />redire quæſtionem. </s>
          <s xml:space="preserve">Si habeamus du@s magnitudines inæquales <lb />a a &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">b b, ſummam radicum ipſarum a † b, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quadrata <lb />partium illius ſummæ, quæ ſint proportionales dictis magni-<lb />tudinibus, quæque adeo communem denominatorem habeant <lb />a a † b b, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">numeratores diverſos a<hi rend="superscript">3</hi> † a a b &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">b<hi rend="superscript">3</hi> † a b b, <lb />demonſtrare, ſummam harum duarum magnitudinum, quæ <lb />altitudines, unde duo pondera æqualia Pendulo alligata <lb />dimittuntur, repræſentant, non eſſe æqualem ſummæ quadra-<lb />torum illarum partium, quæ altitudines exhibent, ad quas <lb />duo pondera, poſtquam percuſſione fuerint ſeparata, redeunt, <lb />niſi minor ex hiſce magnitudinibus a a &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">b b ſit æqualis majo-<lb />ri, id eſt, quia iſtæ magnitudines in quæſtione propoſitâ ſem-<lb />per inæquales ſunt, niſi pars æqualis ſit, toti.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Maxime ſenſibilis hujus veritatis demonſtratio eſt compa-<lb />ratio terminorum quæſtionis per regulas Algebraicas, id <lb />quod examinandum relinquo iis, qui uſum illarum regula-<lb />rum norunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod rem ipſam ſpectat, nullius eſt momenti; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſive centrum Mathematicum Oſcillationis bene ſive male de-<lb />terminatum ſit, inventio Penduli nec minus utilis homini-<lb />bus, nec minus auctore ſuo digna eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0305" n="227" />
        <fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">V.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Objectio Abbatis Catelani contra motum <lb />Pendulorum in Cycloidibus.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si vis gravitatis ageret in corpora tanquam in puncta Ma-<lb />thematica, vel ſi ſpatium contentum ſub Cycloide eſſet <lb />diviſibile in infinitas alias Cycloides, ſimiles &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">parallelas, <lb />quidam Geometræ revera demonſtraſſent, uti contendunt, <lb />pendula illam debere deſcribere curvam ut Vibrationes, æ-<lb />qualibus temporibus, peragant; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed nulla datur pars in cor-<lb />pore gravi, quale eſt Pendulum ex cupro vel plumbo, quæ <lb />non æque ac centrum Tellurem verſus propellatur magis mi-<lb />nusve pro inclinatione, juxta quam movetur; </s>
          <s xml:space="preserve">Præterea <lb />ſpatium, quod continet Cyclois, non poteſt repleri infini-<lb />tis aliis Cycloidibus ſimilibus, quoniam tripla circuli ſuperfi-<lb />cies æqualis eſſet duplo quadrato diametri. </s>
          <s xml:space="preserve">Latet igitur@adhuc <lb />Geometras, quamnam lineam curvam deſcribat Pendulum, <lb />cujus Vibrationes ſunt iſochronæ. </s>
          <s xml:space="preserve">Conſequentia hæc patet, <lb />ſi conſideremus, in corpore Pendulo, quando centrum vel <lb />alia quælibet pars Cycloidem percurrit, partes viciniores <lb />Axi, vel inde remotiores, eodem tempore, deſcribere lineas <lb />curvas inter ſe ſimiles, ſed quæ non ſunt Cycloides; </s>
          <s xml:space="preserve">ut <lb />patet ex dictis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quia in quovis arcu perpendiculares <lb />ductæ e tangentibus ſuis ad tangentes Cycloidis ſunt æqua-<lb />les. </s>
          <s xml:space="preserve">Omnes itaque partes non habent æqualem inclinationem <lb />in deſcenſu, neque Tellurem verſus cum eâdem velocitatis <lb />proportione propelluntur; </s>
          <s xml:space="preserve">unde ſequitur, Vibrationem to-<lb />tius Penduli, quæ neceſſario pendet a Vibrationibus, quas <lb />peragunt partes ejus ſeparatim ſumtæ, differre a Penduli <lb />Vibratione, ſi reductum foret ad illam partem, quæ move-<lb />tur in Cycloide.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Videtur huic potius cauſæ, quam craſſitudini fili, cui <lb />pondus alligatur, adſcribendam eſſe artificum praxin, quos <lb />experientia cogit curvaturam a Cycloide diverſam laminis <lb />tribuere, inter quas ſuſpendunt Pendulum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0306" n="228" />
        <fw type="head">DE CENTRO OSCILL.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Non tamen mihi animus eſt, hic abſolute oppugnare ſen-<lb />tentiam illorum, qui credunt corpora gravia moveri, veluti <lb />puncta, quæ in Cycloide, ad Horizontem perpendiculari, <lb />peragunt ſuas Oſcillationes, temporibus æqualibus, a qua-<lb />cunque dimittantur altitudine. </s>
          <s xml:space="preserve">Contendo tantummodo, il-<lb />lud nondum eſſe demonſtratum, niſi alterutrum horum pro-<lb />betur, vel quod curvæ parallelæ Cycloidi eandem habent <lb />proprietatem quantum ad motum corporum, licet non ſint <lb />Cycloides, vel quod inæqualitas temporis, quod brevius eſt <lb />in parallelis, interioribus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Cycloide viciniores Axi, ita <lb />moderetur contraria inæqualitate temporis, quod majus eſt <lb />in parallelis exterioribus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſâ curvâ remotioribus ab Axe, <lb />ut compenſatio inæqualitatum ambarum in Cycloide detur, <lb />quæ tanquam medium locum tenet inter omnes curvas ipſi <lb />parallelas. </s>
          <s xml:space="preserve">Geometræ hanc difficultatem examinabunt ſi di-<lb />gnam ſuâ attentione judicent; </s>
          <s xml:space="preserve">nec, niſi poſtquam eorum ſen-<lb />tentiam novero, obſervationes meas hac de re dare potero.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VI.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Reſponſio ad objectiones Hugenii adverſus me-<lb />thodum Abbatis Catelani de determinan-<lb />do Centro Oſcillationis.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">HUgenius propoſuit objectionem adverſus propoſitionem <lb />deductam ex principio, a me, ad determinandum Mathe-<lb />matice centrum Oſcillationis Penduli, propoſito; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed de-<lb />buit examinare id, quod præcedit locum, quem e ſcri-<lb />ptis meis profert, nec generalem habere regulam ad <lb />caſum particularem tantum accommodatam, quem elegi, ut <lb />uterer exemplo ſimpliciſſimo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">facillimo; </s>
          <s xml:space="preserve">ſcilicet quando <lb />Pendula compoſita ſunt ex partibus, quæ deſcribunt arcus <lb />ſimiles circa Axem, quocum faciunt idem planum; </s>
          <s xml:space="preserve">tum <lb />enim diſtantiæ ab illo Axe ſunt radii arcuum, qui habent <lb />eandem inter ſe proportionem, ac perpendiculares ad Hori-<lb />zontem, vel ſinus, qui ſunt altitudines, a quibus ſingulæ <lb />partes in Oſcillatione deſcendunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque cum Pendula, de
</s>
          <pb facs="0307" n="229" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
quibus Hugenius loquitur, ut probet propoſitionem meam <lb />falſam, ſint anguli rectilinei agitati circa verticem, non <lb />habentes requiſitam conditionem, me non feriunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Si <lb />concipiamus tales angulos moveri circa Axem, per verti-<lb />ces illorum transeuntem, patet ſummas diſtantiarum Axis ab <lb />omnibus punctis linearum, quæ Pendula componunt, eſſe <lb />inæquales, prout illæ lineæ efficiunt cum Axe angulos ma-<lb />gis minusve acutos. </s>
          <s xml:space="preserve">Et meâ regulâ detego ſummas diſtantia-<lb />rum eſſe æquales Parabolis habentibus pro Diametro maxi-<lb />mam ab Axe diſtantiam, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pro Parametro 4<hi rend="superscript">am</hi> proportiona-<lb />lem poſitis hiſce tribus, linea datâ, quæ eadem eſt in quo-<lb />vis Pendulo, maximâ diſtantiâ, quæ variat pro variis angu-<lb />lis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">unitate; </s>
          <s xml:space="preserve">unde ſequitur, tempus Oſcillationis valere {2/3} ma-<lb />ximæ ab Axe diſtantiæ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">non in omni caſu idem eſſe; </s>
          <s xml:space="preserve">tanto <lb />enim brevius eſt, quanto angulus eſt obtuſior, id eſt, quan-<lb />to Pendulum magis Axi vicinum eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si Hugenius deſiderat propoſitionem quæ conveniat Pen-<lb />dulis, circa punctum motis, mutanda tantum erunt verba <lb />quædam in principio Pendulorum habentibum Axem; </s>
          <s xml:space="preserve">loco <lb />radices diſtantiarum illarum, legendum ſummæ linearum re-<lb />ctarum, quæ repræſentant tempora Oſcillationum omnium par-<lb />tium ſeparatim ſumtarum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Hoc modo propoſitio inſerviet ambobus caſibus. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed res <lb />melius intelligitur per generale Principium, quod propoſui <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ita ſe habet. </s>
          <s xml:space="preserve">In eodem Pendulo, cum omnes partes niſi <lb />ſimul moveri nequeant, propter ſuam conjunctionem, vibra-<lb />tio minus diſtantium ab Axe, vel puncto ſuſpenſionis, ita <lb />retardatur a vibratione remotiorum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">reciproce Oſcillatio <lb />remotiorum ita acceleratur per Oſcillationem aliarum, ut de-<lb />tur inter illas compenſatio celeritatum proportionalis arcubus, <lb />vel cur varum portionibus, quas deſcribunt, ita ut tempus Oſcil-<lb />lationis totius Penduli ſit medium inter tempora Vibratio-<lb />num, quas peragerent illæ partes, ſi non inter ſe forent con-<lb />junctæ, id eſt, ut ſit æquale ſummæ temporum illorum diviſæ <lb />per numerum partium, quas debemus conſiderare ut æquales <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">infinite parvas.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0308" n="230" />
        <fw type="head">DE CENTRO OSCILL.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Demonſtrare potero in ſequentibus, non adeo difficile eſſe, <lb />ut quidem Hugenio videtur, accommodare illud Principium <lb />ad particulares magnitudinum Geometricarum ſpecies ſuſpen-<lb />ſarum ex Axe vel puncto.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ad experimenta attinet, paratus ſum demonſtrare hæc <lb />ita non poſſe inſtitui, ut perfecte conveniant cum regulis ſim-<lb />plicibus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">generalibus, quæ deducuntur e principiis Mathe-<lb />maticis, eandem ob cauſam ob quam generalis regula, ſta-<lb />biliri nequit, certa, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſtans, in caſibus particularibus, qui <lb />dependent a pluribus cauſis, non exacte notis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VII.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Excerpta ex litteris D. Bernoullii datis Baſileæ ad <lb />Autorem Diarii Pariſienſis, de Controverſia, <lb />inter Abbatem Catelanum &amp; Hugenium, <lb />de Centro Oſcillationis.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">QUum nondum obſervaverim, Hugenium reſpondiſſe, ad <lb />exceptionem Abbatis Catelani, quæ ſpectabat primariam <lb />ejus de centro Oſcillationis propoſitionem, te haud <lb />ægre laturum credo, ſi verbulum ad ejus defenſionem ad te <lb />ſcribam. </s>
          <s xml:space="preserve">Quicquid D. </s>
          <s xml:space="preserve">Catelanus diſputat, eo redit ut probet, <lb />ſummam radicum duarum magnitudinum quarumvis non poſſe <lb />in duas partes ita dividi, ut proportionales ſint ad magnitu-<lb />dines datas, utque ſumma quadratorum ipſorum ſit æqualis <lb />ſummæ magnitudinum. </s>
          <s xml:space="preserve">Id vero neutiquam in dubium ab <lb />Hugenio vocatur, qui tantum affirmat, ſummam harum ma-<lb />gnitudinum poſſe eſſe æqualem ſummæ duarum aliarum, quæ <lb />quadratis priorum proportionales ſunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">veritati con-<lb />ſonum eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Atque ut oſtendam, controverſiæ omnis cardinem hic <lb />verti, utar eodem exemplo de duobus ponderibus æquali-<lb />bus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quidem poſitis numeris, ut veritates hæ abſtractæ <lb />ſenſui magis obviæ fiant.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0309" n="231" />
        <fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B duo corpora ex Axe D ſuſpenſa ita, ut unius <lb />
<ptr xml:id="note-0309-01a" corresp="note-0309-01" type="noteAnchor" />
diſtantia ab Axe quadruplo major ſit alterius diſtantiâ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0309-01" corresp="note-0309-01a" place="margin">TAB. XXVIII. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Adeoque ſi altitudo perpendicularis B I, ex qua deſcendit <lb />corpus B deſcribendo arcum B G, ponatur quatuor pedum, <lb />altera A H, unde corpus A delabitur, unius pedis erit. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Celeritates igitur, quas ſeparatim cadendo acquirunt, quo-<lb />niam ſunt ut radices altitudinum, ſe habent ut 2 ad 1. </s>
          <s xml:space="preserve">Summa <lb />3, quæ totalem Penduli celeritatem manifeſtat, quando pro-<lb />portionaliter ad altitudines, ſive ad arcus B G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A F divi-<lb />ditur, dat gradus celeritatis, quos obtinent pondera, quan-<lb />do conjunctim in tabulam D G decidunt, videlicet {12/5} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{3/5}, <lb />quorum quadrata ſunt {144/25} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{9/25}, unde quæ prodit ſumma, <lb />ſane a ſumma altitudinum, e quibus pondera dimittuntur, <lb />differt. </s>
          <s xml:space="preserve">Veruntamen hæc quadrata proportionem ſolummodo <lb />altitudinum O M &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">N L, ad quas pondera, dum a tabula <lb />reſiliunt, adſcendunt, non ipſas altitudines exprimunt; </s>
          <s xml:space="preserve">quas <lb />inter ratio quidem eſſe poteſt, quæ eſt inter {144/25} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{9/25}, hoc eſt <lb />inter 16 &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">1, dum ipſa ſumma eſt quinque, quæ eſt ſum-<lb />ma altitudinum B I &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A H unde pondera delapſa ſunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Nam ſi ponamus altitudinem O M 4{17/1@} pedum eſſe, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">alte-<lb />ram N L {5/17}, O M ſe habebit ad N L, ut 16 ad 1; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">O M <lb />† N L erit æqualis B I † A H. </s>
          <s xml:space="preserve">Idcirco centrum gravitatis <lb />commune ponderum A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B, ubi in L, M pervenere, erit <lb />ad eandem altitudinem, quam obtinebat ante Oſcillationis ini-<lb />tium. </s>
          <s xml:space="preserve">Id clare ex inſpectione figuræ apparet. </s>
          <s xml:space="preserve">Pondus enim <lb />M tantum ſupra lineam Horizontalem B D elevatur, quan-<lb />tum L infra eam deprimitur, videlicet {12/17} unius pedis; </s>
          <s xml:space="preserve">ſe-<lb />quitur hinc in triangulis ſimilibus M P Q &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">L Q R latera <lb />M Q &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Q L eſſe æqualia, hoc eſt medium lineæ M L, quæ <lb />duo pondera conjungit, eſſe in interſectione lineæ Horizon-<lb />talis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0309-01" />
          <label>0309-01</label>
        </figure>
        <pb facs="0310" n="232" />
        <fw type="head">DE CENTRO OSCILL.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VIII.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Excerpta ex literis D<hi rend="superscript">ni</hi>. Hugenii ad Auctores Diarii <lb />Pariſienſis, datis Hagæ 8. Funii 1684. quæ <lb />continent ejus reſponſionem ad exceptio-<lb />nem D<hi rend="superscript">ni</hi>. Abbatis Catelani, de cen-<lb />tro Oſcillationis.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">HUc usque diſtuli reſpondere ad exceptionem D<hi rend="superscript">ni</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Abbatis <lb />Catelani, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">fere omnis noſtræ controverſiæ oblitus eram, <lb />quoniam non audiveram, ullum ex iis qui tales ponderant <lb />quæſtiones in illius partes iviſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed cum ex amicis quidam <lb />deſiderarent, ut Geometris facilius redderem litis noſtræ exa-<lb />men; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">eo impedirem quo minus illi, qui hanc norunt, <lb />ſilentium meum reprehendant, vos rogo ut diariis veſtris, ſe-<lb />quentia velletis inſerere, cum quibusdam veſtrum jam du-<lb />dum communicata.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Abbas Catelanus, viſâ meâ reſponſione ad primam obſer-<lb />vationem, ſuoque errore cognito, credidit ſe illam poſſe <lb />diſſimulare, ſi diceret, obſervationes ſuas ex vitioſo auto-<lb />grapho editas eſſe, in quo non ſolum quædam verba dee-<lb />rant, ſed etiam ſex ſeptemve ordine ſequentes lineæ; </s>
          <s xml:space="preserve">cumque <lb />illæ ſuppletæ ſint in ſecunda Editione, ubi addidit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">qui-<lb />dem tales, ut ſummæ cum ſex aliis lineis, propoſitam obje-<lb />ctionem omnino mutavit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Non opportunum tamen duxit hac de re lectorem mone-<lb />re, ne quidem in ſuâ exceptione, in qua poſitâ hac muta-<lb />tione ratiocinatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Cùm enim antea ſe demonſtraturum pro-<lb />miſerat, propoſitionem meam 4<hi rend="superscript">am</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">de centris Oſcillationum <lb />falſam eſſe niſi pars ſit æqualis toti, in præſens ut illud <lb />probet, non tantum ponit axioma hoc irrefragabile totum <lb />eſſe majus parte, ſed præter hoc pro vero habet quoddam, <lb />quod ſibi finxit, de motu Pendulorum, principium.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0311" n="233" />
        <fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Rem ita ſe habere oſtendam, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ut mutatam ejus objectio-<lb />nem ſolvam, demonſtrabo principium, quod ponit, ve-<lb />rum eſſe non poſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Etiam falſum eſſe oſtendam alterum ejus <lb />principium generale, quo utitur in ſuâ verâ ſolutione Mathe-<lb />matica Problematis de centris Oſcillationis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tandem ambo <lb />hæc principia ſibi mutuò contrariare: </s>
          <s xml:space="preserve">non deſpero fore ut <lb />ipſe Abbas Catelanus mecum conveniat, ſi ad ſequentia at-<lb />tendat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quæſtio ſecundum illum ad hanc propoſitionem redit. </s>
          <s xml:space="preserve">Si <lb />habeamus duas magnitudines inæquales a a &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">b b, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſummam <lb />harum radicum dividamus in duas partes, quæ ſint inter ſe <lb />ut a a ad b b, quæ partes ideo ſunt {a3+a a b/a a+b b} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{b3+a b b/a a+b b}, <lb />ut facile per Algebram invenitur, demonſtrare, ſummam <lb />magnitudinum a a &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">b b, quæ repræſentant altitudines, un-<lb />de deſcendunt pondera duo æqualia eidem Pendulo alligata, <lb />non poſſe æquari ſummæ quadratorum partium {a3+a a b/a a + b b} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />{b3+a b b/a a+b b}, quarum quadrata repræſentant altitudines, ad quas <lb />pondera, percuſſione ſeparata, redeunt, niſi pars a a æque-<lb />tur b b; </s>
          <s xml:space="preserve">id eſt (quoniam quantitates in quæſtione propoſita <lb />ſunt inæquales) niſi pars æqualis ſit toti.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hæc eſt propoſitio Abbatis Catelani, quam tantum cla-<lb />rius exprimere conatus ſum, quâ demonſtratâ, ut facile fit <lb />comparando duas illas ſummas per calculum Algebraicum, <lb />contendit, fundamentalem meam de centris Oſcillationis <lb />propoſitionem ruere.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed etiam relictâ Algebrâ demonſtrari poteſt illius propo-<lb />ſitio; </s>
          <s xml:space="preserve">nam ſi ponatur a a æquale eſſe 1; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">b b æquale 4; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſumma radicum a + b eſt 3, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">partes proportionales hujus <lb />ſummæ ſunt {3/5} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{12/5}, faciunt enim junctim {15/5} hoc eſt 3. </s>
          <s xml:space="preserve">Qua-<lb />drata earundem partium ſunt {9/52} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{144/25}. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc igitur ſolum re-<lb />ſtaret demonſtrandum, ſummam 1. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">4. </s>
          <s xml:space="preserve">non eſſe æqualem <lb />ſummæ, quæ prodit ex additione {9/25} ad {144/25}, ſive 5 &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">6{3/25} non <lb />eſſe æqualia inter ſe; </s>
          <s xml:space="preserve">quod ſane per ſe clarum eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Vera ergo eſſet Abbatis Propoſitio niſi affirmaret quadra-<lb />ta partium {a3+a a b/a a + b b} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{b3 + a b b/a a + b b}, quæ hic ſunt {9/25} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{144/25}, re-
</s>
          <pb facs="0312" n="234" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE CENTRO OSCILL</fw>
præſentare altitudines, ad quas pondera ſejuncta redeunt. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Non diſſentiet &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">facile probari poteſt illud deductum eſſe <lb />ex Principio, quod ſibi finxit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pro fundamento habet pro-<lb />poſitionis ſuæ; </s>
          <s xml:space="preserve">ſcilicet, celeritatem totalem Penduli compoſiti, <lb />quæ inter partes diſtribuitur proportionaliter ad arcus, ques <lb />ipſæ deſcribunt, ſemper æqualem eſſe ſummæ celeritatum, quas <lb />eædem partes acquiſiviſſent, ſi ſejunctæ ſingulæ ſeparatim ex <lb />iisdem altitudinibus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in eadem diſtantia ab Axe deſcendiſ-<lb />ſent. </s>
          <s xml:space="preserve">Ponit ergo, ut me refellat, principium hoc, quod fal-<lb />ſum contendo; </s>
          <s xml:space="preserve">in demonſtratione computationem memora-<lb />tam ſequar.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">D<hi rend="superscript">nus</hi> Abbas novit &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">concedit, detegi altitudinem, unde <lb />commune ponderum gravitatis centrum deſcendit, ſi divi-<lb />damus ſummam altitudinum 1. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">4. </s>
          <s xml:space="preserve">(unde duo pondera ſi-<lb />mul alligata deſcenderunt) per 2 numerum ponderum, quæ <lb />ergo eſt {5/2}. </s>
          <s xml:space="preserve">Concedit pariter, dari altitudinem, ad quam re-<lb />vertitur commune eorum gravitatis centrum, ſcilicet {153/50}, vel <lb />3{3/503}, ſi per numerum ponderum duo, dividamus ſummam al-<lb />titudinum {9/25} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{144/25}, ad quas pondera percuſſione ſeparata re-<lb />deunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Centrum ergo gravitatis revertetur altius quam unde de-<lb />ſcenderat, quantum 3{3/50} excedit 2{1/2}, quod primario adverſa-<lb />tur Mechanices Principio. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc ſi D<hi rend="superscript">nu</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Abbas efficere poſ-<lb />ſit, detectum habebit perpetuum mobile: </s>
          <s xml:space="preserve">Quum ergo ejus <lb />Principium ex quo falſa ſequitur concluſio, falſum ſit, ex-<lb />inde nil quo mea labefactetur Propoſitio, poteſt inferri <lb />vel deduci. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ad alterum ejus Principium attinet, <lb />quod pro fundamento habet regulæ generalis de determi-<lb />nandis centris Oſcillationis, in eundem inducit errorem. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Hoc Principium eſt, tempus Vibrationis Penduli compoſi-<lb />ti eſſe medium inter tempora Vibrationum partium, id eſt, <lb />æquale eſſe ſummæ illorum temporum, diviſæ per numerum <lb />partium. </s>
          <s xml:space="preserve">In Pendulo, quale conſideravimus, ubi ponderum <lb />diſtantiæ, a puncto ſuſpenſionis, ſunt 1 &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">4, ſi ponamus <lb />tempus minoris ex partibus ſeparatis eſſe unum, (unde ſe-<lb />quitur, tempus alterius partis ſeparatim agitatæ eſſe duo;)</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0313" n="235" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
ſecundum ejus principium, ſumma illorum temporum, quæ <lb />eſt tria, diviſa per duo, numerum partium, erit tempus <lb />Penduli compoſiti, ſcilicet {3/2}. </s>
          <s xml:space="preserve">Hiſce poſitis, nil præterea po-<lb />nendo præter id quod concedit D<hi rend="superscript">us</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Abbas, deteguntur alti-<lb />tudines, ad quas revertuntur pondera, poſtquam a Pendulo <lb />compoſito ſunt ſejuncta; </s>
          <s xml:space="preserve">nempe {4/9} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{64/9}; </s>
          <s xml:space="preserve">quarum ſumma {68/9}, <lb />diviſa per duo, numerum ponderum, dat {34/9}, vel 3{7/9}, alti-<lb />tudinem, ad quam adſcendit commune gravitatis centrum, <lb />quæ etiam ſuperat {5/2} vel 2{1/2} unde demonſtravimus centrum <lb />deſcendiſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Non addo methodum computationis quæ facilis <lb />eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">D<hi rend="superscript">nus</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Abbas ergo dum quærit principium bis male divi-<lb />navit; </s>
          <s xml:space="preserve">proprie enim divinare eſt, ratiocinia deducere ex <lb />principiis, quæ levem tantum veri ſpeciem præ ſe ferunt; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">verum eſſet, quæſtionem de centro Oſcillationis non dif-<lb />ficulter reſolvi, ſi, ut ipſe fecit, tantum ponendum foret id, <lb />quod ſtatim rem quæſitam determinat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">De cætero, contraria eſſe inter ſe ambo principia clarum <lb />eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam ut patet, ex his diverſæ ſequuntur concluſio-<lb />nes, altitudines enim, ad quas centrum commune gravitatis <lb />aſcendit, diverſæ ex utroque deteguntur, nempe 3 {3/50}, 3 {7/9}.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Unum hoc addam, ut reſpondeam difficultati, quam D<hi rend="superscript">nus</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Ab-<lb />bas propoſuit, contra motum in Cycloide <ptr type="noteAnchor" />, hanc difficulta-
<ptr xml:id="note-0313-01a" corresp="note-0313-01" type="noteAnchor" />
tem ſolutam dari in ipſo meo tractatu de centro Oſcillationis <lb />in cujus propoſitione 24 explicavi, quomodo efficiqueat, ut <lb />omnia ponderum Penduli puncta moveantur in Cycloidibus <lb />æqualibus; </s>
          <s xml:space="preserve">licet in praxi minime neceſſaria ſit correctio hæc.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0313-01" corresp="note-0313-01a" n="*" anchored="true" place="margin">Vide ſu-<lb />pra pag. 227.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">IX.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Reſponſio D<hi rend="superscript">ni</hi>. Abbatis Catelani ad literas D<hi rend="superscript">ni</hi>. <lb />Bernoulli de Controverſia ſua cum D<hi rend="superscript">no</hi>. Hu-<lb />genio de centro Oſcillationis <ptr type="noteAnchor" />.</head>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="margin">Vide ſu-<lb />pra pag. 23@.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">UT reſpondeam ad has literas, idem repetam, quo utitur <lb />D<hi rend="superscript">nus</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Bernoulli, exemplum Penduli compoſiti ex pon-<lb />deribus æqualibus eidem virgæ applicatis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex eodem centro
</s>
          <pb facs="0314" n="236" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE CENTRO OSCILL.</fw>
ſuſpenſis, a quo pondus unum quater magis quam alterum <lb />diſtat; </s>
          <s xml:space="preserve">ita ut altitudines perpendiculares, unde deſcendunt <lb />ſint ut 1 ad 4.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Convenit inter nos de proportione inter has altitudines, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />de ſumma velocitatum, quas illa pondera acquirerent, ſi ſe-<lb />paratim ab iis altitudinibus caderent; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed contendimus de <lb />exprimendis his altitudinibus reſpectu ſpatii, quod ſit com-<lb />munis earum menſura, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pro unitate habeatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum omni-<lb />bus, qui ante me de ſimilibus quæſtionibus ſcripſerunt, po-<lb />no veros numeros, quibus exprimuntur altitudines, eſſe qua-<lb />drata ipſorum numerorum qui velocitates deſignant, in illis <lb />caſibus, in quibus inter altitudines &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inter velocitates non <lb />alia datur ratio, præter generalem experientiâ detectam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Patet autem ex numeris quos in computatione mea detexi, <lb />(cum 9 &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">144 ducta in {1/25} pedis, id eſt 6 pedes cum 1 digito <lb />5 lineis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quod excedit, differant cum 1 pede &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">4 pedibus, <lb />aut 5 pedibus,) ſummas altitudinum, ad quas adſcendunt pon-<lb />dera in exemplo propoſito, non eſſe æqualem ſummæ alti-<lb />tudinum unde deſcendunt, quam æqualitatem D<hi rend="superscript">us</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Huge-<lb />nius ponit in generali propoſitione, quâ utitur pro princi-<lb />pio in ſuo tractatu de centro Oſcillationis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">D<hi rend="superscript">us</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Bernoulli reſpondet, quadrata numerorum, qui <lb />exprimunt velocitates ponderum, tantum exprimere pro-<lb />portionem altitudinum, ad quas revertuntur poſt illo-<lb />rum ſeparationem, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">non ipſas altitudines, quæ qui-<lb />dem inter ſe habere poſſunt rationem, {144/25} ad {9/25} dum ta-<lb />men harum ſumma eſt 5, quæ eſt ſumma altitudinum, <lb />unde pondera deſcenderunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam altitudines, ad quas <lb />revertuntur ſeparata, ſunt juxta illum 4{12/17} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{5/17}, quarum <lb />ſumma valet 5, ut ſumma primarum altitudinum 1. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">4. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Iterum reſpondere non difficile erit. </s>
          <s xml:space="preserve">Rogatum velim <lb />D<hi rend="superscript">um</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Bernoulli, dum contendit, proportionem quadra-<lb />torum numerorum, qui velocitates exprimunt, tantum <lb />conſiderandam eſſe, quâ motus lege, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per quodnam <lb />principium Mechanicum pondera, de quibus agimus, po-<lb />tius redeant ad altitudines, quas ille notavit, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0315" n="237" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
quæ cum ipſius ſententia congruunt, quam ad illarum propor-<lb />tionales 5{11/17} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{6/17}, quarum ſumma eſt 6; </s>
          <s xml:space="preserve">vel ad 3{13/17} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{4/12} qua-<lb />rum ſumma eſt 4; </s>
          <s xml:space="preserve">vel ad innumeras alias ſimiles, quæ ha-<lb />beant inter ſe eandem proportionem, {144/25} ad {9/25}, ſed ex qui-<lb />bus altitudo centri gravitatis reverſi major minorve, quam <lb />unde deſcendit deducitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Certè pondera non revertentur ad <lb />omnes altitudines proportionales quadratis velocitatum, quas <lb />deſcendendo acquiſiverunt, quoniam gravitas gradatim re-<lb />tardat, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tandem deſtruit velocitates, cum quibus reflectun-<lb />tur pondera.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quid ergo eveniet? </s>
          <s xml:space="preserve">rogo D<hi rend="superscript">um</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Bernoulli ut illud explica-<lb />re velit? </s>
          <s xml:space="preserve">An Natura per ſe incerta de eo quod ſibi agendum <lb />eſt, pro voluntate D<hi rend="superscript">ni</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Bernouilli actura eſt? </s>
          <s xml:space="preserve">Cum ipſius ve-<lb />niâ, hac de re dubitabo, donec ſententiam ſuam ſolidis argu-<lb />mentis, ex Phyſica deductis probet. </s>
          <s xml:space="preserve">Interim credo me jure <lb />concludere, rationibus quas affert pro D. </s>
          <s xml:space="preserve">Hugenio hoc con-<lb />firmari, propoſitionem hujus generalem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">fundamentalem <lb />de centris Oſcillationis non eſſe omni exceptione majorem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">X.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Dn. Bernouillii narratio controverſiæ inter Dn. <lb />Hugenium &amp; Abbatem Catelanum agitatæ <lb />de Centro Oſcillationis, quæ loco Anim-<lb />adverſionis eſſe poterit in Reſpon-<lb />ſionem Dn. Catelani.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Excerpta ex Litteris Dn. Bernoullii <lb />Lipſiam miſſis.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Menſe Septembri A. </s>
          <s xml:space="preserve">1681. </s>
          <s xml:space="preserve">Abbas Catelanus propoſitio-<lb />nem quandam tractatus Cl. </s>
          <s xml:space="preserve">Hugenii, quem de Horo-
</s>
          <pb facs="0316" n="238" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE CENTRO OSCILL.</fw>
logio Oſcillatorio inſcripſerat, adortus eſt, formata contra il-<lb />lam objectione; </s>
          <s xml:space="preserve">in qua quia mentem ſuam minus feliciter <lb />expreſſit, anſam dedit iſti controverſiæ, quæ hucusque fere <lb />inter illos viguit. </s>
          <s xml:space="preserve">Verum quidem eſt, eum initio A. </s>
          <s xml:space="preserve">1682. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">objectioni ſuæ, additis paucis lineis, variationem quandam in-<lb />duxiſſe; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed quoniam ejus partes ſatis adhuc male cohæren-<lb />tes reliquit, eam in mente Lectoris ſui excitavit opinionem, <lb />quaſi perſuaſum haberet, ſummas altitudinum, e quibus pon-<lb />dera alicujus penduli junctim deſcendunt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad quas poſt-<lb />modum ſeparatim aſcendunt, inæquales eſſe debere hanc ſo-<lb />lam ob cauſam, quod priores altitudines ſint proportionales <lb />ipſis ponderum celeritatibus, poſteriores vero non niſi quadra-<lb />tis iſtarum celeritatum. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare etiam Hugenius, id unicum <lb />Catelano ſcrupulum movere ratus, reſpondere abſtinuit, us-<lb />que in menſem Junium, quo tandem calamum arripuit, ac <lb />exemplo duorum numerorum 5 &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">10, duorumque aliorum 3 <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">12 breviter monſtravit, fieri utique poſſe, ut binæ quan-<lb />titates eandem cum binis aliis conficiant ſummam, etiamſi di-<lb />verſam ab illis rationem habeant, neque tum temporis in <lb />dubium revocavit πρῶ{το}ν Catelani {ψε}ῦδ{ος} quod tamen in pri-<lb />ma jam objectionis ſuæ impreſſione manifeſte ſatis prodide-<lb />rat, dum ſuppoſuit: </s>
          <s xml:space="preserve">Pendulum ex duobus ponderibus compo-<lb />ſitum, eandem acquirere celeritatem, quantam acquir at ſum-<lb />ma pendulorum ſimplicium; </s>
          <s xml:space="preserve">id vero ſicco pede præteriit Hu-<lb />genius, vel quod non penetrarit ſtatim, ob nullam periodo-<lb />rum connexionem, quorſum falſa iſta Catelani ſuppoſitio <lb />tenderet, vel potius quod illi ceu veriſimili admodum tum <lb />ipſemet adſtipularetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Catelanus interea Hugeniano reſpon-<lb />ſo non contentus, excepit 20 Julii 1682, ac terminis Alge-<lb />braicis rem aggreſſus eſt, eodem innixus fundamento: </s>
          <s xml:space="preserve">Quod <lb />totalis celeritas penduli compoſiti æquet ſummam celeritatum <lb />partium ejus ſeparatarum. </s>
          <s xml:space="preserve">Quo facto controverſia iſta ultra <lb />annum ſopita jacuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Me quod ſpectabat, cui Hugenii liber <lb />tum nondum viſus, nedum lectus fuerat, ſcopum alium non <lb />habebam, quam illuſtrare ejus reſponſionem, remque exa-<lb />minare, qualiter ab ipſo examinata, atque in Actis recenſita
</s>
          <pb facs="0317" n="239" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
fuerat. </s>
          <s xml:space="preserve">Animadvertens itaque, Catelani principium ab Hu-<lb />genio non refutatum eſſe, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ego illud intactum reliqui, <lb />ſufficere mihi ratus, ſi Hugenianum reſponſum ſimpliciter <lb />applicarem ad præſentem controverſiam, propoſito eum in <lb />finem exemplo penduli, e duobus æqualibus ponderibus <lb />compoſiti; </s>
          <s xml:space="preserve">ubi innuere ſaltem volui, quod ſuppoſito pro <lb />totali ejus celeritate numero ternario (quicquid ſtatuatur de <lb />celeritatibus utriusque ſeparatim ſpectati ponderis, dummo-<lb />do eæ ſint in ratione 2 ad 1) quadrata {144/25} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{9/25} ex mente Hu-<lb />genii ſignificare debeant non niſi rationem altitudinum, ad <lb />quas aſcendant ſeparata pondera, minime vero ipſas altitu-<lb />dines (quod ipſe quoque poſtmodum indigitavit Hugenius <lb />in ſecunda reſponſione, 8 Jun. </s>
          <s xml:space="preserve">1684. </s>
          <s xml:space="preserve"><ptr type="noteAnchor" />) partim quoniam ce-
<ptr xml:id="note-0317-01a" corresp="note-0317-01" type="noteAnchor" />
leritates atque altitudines, utpote quantitates heterogeneæ, <lb />ſe mutuo menſurare non poſſunt; </s>
          <s xml:space="preserve">partim etiam, quia ipſe <lb />Catelanus urgere ſaltem videbatur, altitudines eſſe propor-<lb />tionales quadratis, vel ſicut quadrata celeritatum; </s>
          <s xml:space="preserve">tametſi in <lb />proxime ſequenti calculo quadrata iſta pro ipſis altitudini-<lb />bus adhibuerit. </s>
          <s xml:space="preserve">Comparato mihi paulo poſt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">perlecto <lb />Hugenii libro, animadvertebam, Propoſitionem controver-<lb />ſam ex priore Hypotheſium, quas Auctor initio ſtabiliverat, <lb />adeo evidenter inferri, ut neutra infringi poſſit, quin ſimul <lb />evertatur altera; </s>
          <s xml:space="preserve">quocirca judicabam, ſi Catelano falſa fuiſ-<lb />ſet viſa propoſitio, eum potius ipſam adoriri debuiſſe Hy-<lb />potheſin, magnumque illud inibi contentum Principium Me-<lb />chanicum. </s>
          <s xml:space="preserve">Verum enim vero cum hujus principii veritatem <lb />nullo jure in dubium revocare poſſem, atque ſimul etiam ſe-<lb />riem ratiocinii a Catelano ſatis confuſe propoſiti evolvere <lb />cœpiſſem, errorem ejus detexi illico, falſamque cognovi eſ-<lb />ſe, qua nitebatur, regulam, nimirum: </s>
          <s xml:space="preserve">Celeritatem totalem <lb />penduli compoſiti æqualem eſſe ſummæ celeritatum partium ejus <lb />ſeparatarum. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque ut oſtendam, animadverſum mihi fuiſ-<lb />ſe errorem, priusquam Hugenii epiſtola de 8. </s>
          <s xml:space="preserve">Jun. </s>
          <s xml:space="preserve">lucem a-<lb />ſpexiſſet, afferam hic cauſam phyſicam, omiſſam ab Huge-<lb />nio, qua fit, ut penduli compoſiti celeritas perpetuo minor <lb />ſit celeritate partium ejus ſeparatarum: </s>
          <s xml:space="preserve">Ponamus majoris evi-
<pb facs="0318" n="240" /><fw type="head">DE CENTRO OSCILL.</fw>
dentiæ ergo, pondera penduli A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B in linea inflexili D B <lb />
<ptr xml:id="note-0318-01a" corresp="note-0318-01" type="noteAnchor" />
libere hinc inde moveri poſſe, ſic ut linea hæc, dum rotatur <lb />circa axem D, quamvis ſecum rapiat pondera, non tamen <lb />impediat deſcenſum illorum in linea recta centrum Terræ <lb />verſus. </s>
          <s xml:space="preserve">Quo poſito, conſtat, utrumlibet pondus ſigillatim <lb />dimiſſum, eadem celeritate latum iri, qua ferretur absque <lb />virga D B, utpote nec a virga, nec ab ejus axe ullo modo <lb />impeditum; </s>
          <s xml:space="preserve">id eſt ſi pondus A absque virga certo tempore <lb />conficit ſpatium A H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pondus B ſpatium æquale B N, <lb />utrumque etiam cum virga, ſed ſigillatim, dimiſſum eodem <lb />tempore idem ſpatium A H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B N conficiet. </s>
          <s xml:space="preserve">Conſtat in-<lb />ſuper, quod ſi gravitas in utrumque pondus ageret viri-<lb />bus, quæ proportionatæ forent ipſorum reſpectivis ab axe <lb />diſtantiis, virga nullum adhuc ipſorum deſcenſui afferret im-<lb />pedimentum, propterea quoniam exacto certo tempore unum <lb />eorum reperiretur in H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">alterum in I, vel prius in L, po-<lb />ſterius in N, ſive absque virga, ſive cum virga, ſive ſigil-<lb />latim ſive conjunctim dimitterentur. </s>
          <s xml:space="preserve">Verum enim vero <lb />quoniam gravitas in utrumque pondus agit viribus æquali-<lb />bus, ſic ut pondera eodem tempore æqualia ſpatia A H &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />B N transigere annitantur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tamen interea pondus A jun-<lb />ctim dimiſſum, ob inflexilem virgam, nequit pertingere niſi <lb />ad L, dum pondus B jam eſt in N, hinc ſequitur, gravita-<lb />tis vim in pondere A non eſſe exhauſtam; </s>
          <s xml:space="preserve">adeoque reſiduum <lb />harum virium, ex una parte urgere debere corpus B, ex al-<lb />tera ipſum axem D, eundemque premendo aliquam ſui par-<lb />tem ibidem inſumere &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">deperdere; </s>
          <s xml:space="preserve">ſiquidem virga hocce <lb />caſu inſtar vectis conſiderari poſſit, prout extra dubium eſt; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quod ſi corpus B infinite tarde moveri, id eſt, firmum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ſtabile eſſe intelligatur ſicut axis D, corpus A partem ſui <lb />ponderis æque in axem D atque in corpus B transferret. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ex hactenus dictis colligere proclive eſt, ſi quis examinare <lb />vellet, quantam partem celeritatis ſuæ pondus A in premen-<lb />do axe D conſumere debeat, eum exinde, imitando Dn. </s>
          <s xml:space="preserve">Ca-<lb />telani ratiocinium, veritatem aut falſitatem Hugenianæ Hy-<lb />potheſeos, inque hac fundatæ Propoſitionis, detegere poſſe.</s>
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0319" n="241" /><fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
Rogantur hac occaſione eruditi, ut examinent, qualem le-<lb />gem communicationis celeritatum obſervent corpora mota, <lb />quæ ex una parte innituntur firmo fulcimento, ex altera alii <lb />corpori itidem, ſed tardius moto: </s>
          <s xml:space="preserve">ſi namque celeritatis ex-<lb />ceſſus, qui hinc inde communicandus eſt, in eadem ratione <lb />diſtribueretur, in qua diſtribuitur onus aliquod, quod vecti <lb />duobus ſuſtento fulcris impoſitum eſt, nimirum in ratione <lb />reciproca diſtantiarum mobilis a fulcris, tum imitando ra-<lb />tiocinium Dn. </s>
          <s xml:space="preserve">Catelani, deprehenderemus, ſummam altitu-<lb />dinum, ad quas aſcendunt ſeparata penduli pondera, viciſ-<lb />ſim nunc minorem eſſe ſumma altitudinum, e quibus antea <lb />conjunctim deſcenderant, quod iterum Hugenianam Propo-<lb />ſitionem everteret.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0317-01" corresp="note-0317-01a" n="*" anchored="true" place="margin">Vide ſu-<lb />pra pag. 232.</note>
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0318-01" corresp="note-0318-01a" place="margin">TAB. XXVIII. <lb />Fig. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">En calculum: </s>
          <s xml:space="preserve">Eſto altitudo A L = 1 ped.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Altitudo B N = 4 ped.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin"> <lb />Celeritas ponderis A acquiſita in puncto L, ubi deſcendit <lb />ſeparatim # = 1 <lb />Celeritas ponderis B acquiſita in puncto N, quando cadit <lb />ſeparatim # = 2 <lb />Celeritas ponderis A acquiſita in puncto L, quando deſcen-<lb />dit conjunctim # = x <lb />Igitur Exceſſus celeritatis ponderis A, qui tam in axem, <lb />quam in pondus B redundat # = 1 - x <lb />Et pars hujus exceſſus, quæ ſoli ponderi B communicatur <lb /># = {1/4} - {1/2} x <lb />Tota ergo celeritas ponderis B in puncto N cum conjun-<lb />ctim cadit # = 2 {1/4} - {1/4} x <lb /></note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Atqui vero 2 {1/4} - {1/4} x, x:</s>
          <s xml:space="preserve">: 4, 1. </s>
          <s xml:space="preserve">Igitur x = {9/17} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">4 x = {36/17} eorum-<lb />que quadrata {81/289} &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{1296/289} quorum ſumma 4 {13/17} minor eſt 1 + 4 = 5. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Antequam finiam, in favorem Dn. </s>
          <s xml:space="preserve">Catelani hoc monebo, <lb />quod etiamſi commune gravitatis centrum juxta illum altius <lb />aſcendere deberet, quam deſcendit, nondum tamen ſequa-<lb />tur, repertum fore motum perpetuum, ut ſibi perſuadet Ill. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Hugenius; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam in iſtis abſtrahi ſolet ab aëris reſiſtentia, <lb />a diminutione celeritatis, quæ neceſſario ſequitur disruptio-<lb />nem vinculi, quo connectebantur partes penduli, aliorum-
</s>
          <pb facs="0320" n="242" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE CENTRO OSCILL.</fw>
que obſtaculorum; </s>
          <s xml:space="preserve">prout ipſa quoque hæc aëris reſiſtentia <lb />in cauſa eſt, cur ſimplex pendulum motum ſuum non con-<lb />tinuet, ut maxime in Hypotheſi Hugeniana ad eandem <lb />aſcendere debeat altitudinem, a qua deſcendit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">XI. <lb />Litteræ D<hi rend="superscript">ni</hi> Marchionis de l’Hôpital ad D<hi rend="superscript">um</hi> Huge-<lb />nium, in quibus contendit, ſeregulam hujus Au-<lb />ctoris de Centro oſcillationis penduli compoſiti <lb />demonſtrare per cauſam Phyſicam, &amp; re-<lb />ſpondere ſimul D<hi rend="superscript">no</hi> Bernoulli.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ante aliquot annos, cum admiratione legi eruditum tuum <lb />de centris Oſcillationis tractatum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pleniſſime mihi <lb />perſuaſum eſt veras eſſe demonſtrationes tuas. </s>
          <s xml:space="preserve">Interea cum <lb />Acta Lipſienſia nuper mihi ad manus venerint, inveni in actis <lb />menſis Julii anni 1686. </s>
          <s xml:space="preserve">relationem tuæ hac de re cum D<hi rend="superscript">no</hi> <lb />Abbate Cateleno controverſiæ, à D<hi rend="superscript">no</hi> Bernoulli factam, qui <lb />tuam ſententiam amplectitur, uti certe debent, quicunque <lb />aliquem inter Geometras locum ſe tenere contendunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed <lb />attonitus vidi, finem ratiocinii quo utitur, contrarium eſſe <lb />tuis demonſtrationibus: </s>
          <s xml:space="preserve">unde ad illud ſedulo examinandum <lb />perductus fui, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cognovi, quod utatur principio veriſſimo, <lb />licet in eodem applicando fallatur; </s>
          <s xml:space="preserve">illud enim principium, <lb />uti demonſtrabo, ducit ad eandem veritatem, quam probaſti <lb />in 5<hi rend="superscript">a</hi> tua propoſitione.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit D A B virga inflexilis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſine gravitate, mobilis circa <lb />
<ptr xml:id="note-0320-01a" corresp="note-0320-01" type="noteAnchor" />
punctum fixum D, ad quam annexa ſint 2 pondera æqualia <lb />A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſit diſtantia B D a puncto fixo quadrupla di-<lb />ſtantiæ A D, quæritur longitudo D G penduli ſimplicis <lb />iſochroni, id eſt, quod movetur cum eâdem celeritate ac pen-<lb />dulum compoſitum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0320-01" corresp="note-0320-01a" place="margin">TAB. XXVIII. <lb />Fig. 6.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ad ſolvendum hoc problema, conſidero velocitates, cum <lb />quibus corpora A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B incipiunt deſcendere in primo inſtan-
</s>
          <pb facs="0321" n="243" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
ti caſus ſui, vel potius, ſpatia, quæ percurrunt eodem tem-<lb />pore, utut parvo; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc ſenſu ſumo 1<unclear reason="illegible" /> pro velocitate, quacum <lb />omne corpus grave ſive magnum ſive parvum incipit deſcen-<lb />dere ſuper planis æqualiter inclinatis; </s>
          <s xml:space="preserve">nam, ut ſatis notum <lb />eſt, illa velocitas eſt æqualis in omnibus corporibus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Concipio etiam, quantitatem motus corporis initio deſcen-<lb />ſus ſui oriri ex maſſâ multiplicatâ per illam primam velocitatem; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">His ſuppoſitis, conſtat, quod corpus A conetur deſcendere <lb />cum eâdem celeritate, quâ corpus B; </s>
          <s xml:space="preserve">quod cum non poſ-<lb />ſit, quoniam virgæ junctum eſt in puncto A, cujus veloci-<lb />tas tantum eſt 4ta pars velocitatis B, debet accelerare mo-<lb />tum corporis B in pendulo compoſito. </s>
          <s xml:space="preserve">Tota ergo difficultas <lb />conſiſtit in rite determinandâ motûs augmentatione; </s>
          <s xml:space="preserve">quod <lb />hoc pacto facio.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit x quantitas motus corporis A in pendulo compoſito, <lb />reſiduus exceſſus quantitatis ejus motus erit ergo A - x, vis <lb />hæc applicata in A exerit actionem in punctum fixum D &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />corpus B, quod conſiderari debet ut immobile ipſius reſpe-<lb />ctu (quoniam clarum eſt, corpus B debere cenſeri immobile <lb />reſpectu illius exceſſus) &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſequenter virga B D debet <lb />conſiderari ut vectis cujus extremitates ſuſtinentur in B &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">D. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">habebimus ergo B D, 4. </s>
          <s xml:space="preserve">ad A D, 1. </s>
          <s xml:space="preserve">ut A - x ad {1/4} A -{1/4} x portio-<lb />nem exceſſus quantitatis motus corporis A, quæ communi-<lb />catur corpori B; </s>
          <s xml:space="preserve">ita ut quantitas motus corporis B in pen-<lb />dulo compoſito ſit B + {1/4} A - {1/4} x id eſt {5/4} A - {1/4} x; </s>
          <s xml:space="preserve">Jam vero <lb />propter virgam inflexilem D B velocitas corporis B in pen-<lb />dulo compoſito debet neceſſario eſſe quadrupla velocita-<lb />tis corporis A, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſequenter etiam quantitas ejus motus, <lb />quoniam corpora ſunt æqualia; </s>
          <s xml:space="preserve">unde ſequitur æqualia eſſe <lb />4 x &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{5/4} A - {1/4} x unde deducitur valor ipſius x, {5/17} A, qui ex-<lb />primit quantitatem motus corporis A in pendulo compoſito; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Jam ſi fiat, ut {5/17}, velocitas corporis A in pendulo compoſi-<lb />to, eſt ad 1, velocitatem, omnium corporum gravium in <lb />extremitate pendulorum ſimplicium, ita D A, 1; </s>
          <s xml:space="preserve">eſt ad <lb />D G, {17/5<unclear reason="illegible" />}, erit hæc longitudo penduli ſimplicis iſochroni; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi <lb />enim ſpatia ſunt inter ſe ut velocitates, tempora æqualia <lb />ſunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0322" n="244" />
        <fw type="head">DE CENTRO OSCILL</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si addamus ad pendulum compoſitum D A B novum pon-<lb />
<ptr xml:id="note-0322-01a" corresp="note-0322-01" type="noteAnchor" />
dus C æquale cuivis ponderi A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B, ita ut D C duplum <lb />ſit D A, conſiderari debent pondera A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B tanquam ap-<lb />penſa ad G commune ſuum Oſcillationis centrum, in extre-<lb />mitate penduli ſimplicis D G; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tunc ponendo x, quanti-<lb />tatem motus corporis C in pendulo compoſito D C G, ha-<lb />bebimus C-x pro reſiduo exceſſu quantitatis motus corporis <lb />C. </s>
          <s xml:space="preserve">Quantitas hæc reſidua applicata in C exercet vim in pun-<lb />ctum fixum D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">punctum G, quod conſidero ut fixum <lb />ipſius reſpectu; </s>
          <s xml:space="preserve">habebimus ergo D G, {17/5}, eſt ad D C, 2, ut C-x <lb />eſt ad {10 C - 10 x/17}, portionem ejus exceſſus, quæ diſtribuitur in <lb />G; </s>
          <s xml:space="preserve">unde ſequitur, quantitatem motus corporum A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B in <lb />pendulo compoſito D A C B futuram {5/17} A + {20/17} B + {10 C - 10 x/17} <lb />id eſt {35 C - 10 x/17}; </s>
          <s xml:space="preserve">Ob virgam autem inflexilem D B, velocitas <lb />corporis A in pendulo compoſito erit neceſſario dimidia ve-<lb />locitatis corporis C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">velocitas corporis B erit dupla ve-<lb />locitatis corporis C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">eædem quoque inter motus quanti-<lb />tates rationes dantur, cum tria corpora ſint æqualia inter ſe; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">datur ergo æqualitas inter 2 x + {1/2} x &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">{35 C - 10 x/17}, unde de-<lb />ducitur quantitas {2/7} x = C, exprimens quantitatem motus <lb />corporis C in pendulo compoſito D A C B. </s>
          <s xml:space="preserve">Jam ſi fiat, ut <lb />{2/3}, velocitas corporis C in pendulo compoſito, eſt ad 1, ve-<lb />locitatem cujusvis corporis gravis in extremitate penduli ſim-<lb />plicis; </s>
          <s xml:space="preserve">ita D C, 2. </s>
          <s xml:space="preserve">eſt ad D E, 3, erit hæc longitudo pen-<lb />duli ſimplicis iſochroni.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0322-01" corresp="note-0322-01a" place="margin">TAB. XXVIII. <lb />Fig. 7.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si pondera A, B, C eſſent inæqualia, inveniretur ſemper, <lb />ſequendo hoc ratiocinium, centrum Oſcillationis. </s>
          <s xml:space="preserve">ita ut hæc <lb />methodus ſit generalis, quicunque ſit ponderum numerus, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quæcunque eorundem inæqualitas. </s>
          <s xml:space="preserve">Oſtendendum nunc, <lb />methodum hanc etiam uſu venire, ſi pondera ſint ad puncti <lb />fixi partem utramque diſpoſita.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit pendulum compoſitum A D B mobile circa punctum <lb />fixum D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">oneratum ponderibus æqualibus A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B, ſitque <lb />D B quadrupla ipſius D A, patet quod corpus A debeat <lb />retardare motum corporis B in pendulo compoſito; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ut
</s>
          <pb facs="0323" n="245" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
præciſe inveniatur quantum retardet, voco x quantitatem <lb />motus corporis B in pendulo compoſito A D B, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſe-<lb />quenter exceſſus reſiduus quantitatis ejus motus erit B x; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſed ob virgam B A, velocitas corporis A debet neceſſario <lb />eſſe quarta pars velocitatis corporis B: </s>
          <s xml:space="preserve">quantitas ergo ejus <lb />motûs in pendulo compoſito erit {1/4} x (cum enim corpora A <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B ſint æqualia quantitates motus ſunt proportionales ve-<lb />locitatibus. </s>
          <s xml:space="preserve">Illa autem motus quantitas produci non potuit, <lb />niſi per reſiduum exceſſum quantitatis motus corporis B. </s>
          <s xml:space="preserve">Pa-<lb />tet ergo, quod ille exceſſus B - x debeat ſuperare quantitatem <lb />motus corporis A inferiora verſus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">eidem præterea imprimere <lb />quantitatem motus {1/4} x ſuperiora verſus; </s>
          <s xml:space="preserve">id eſt quod debeat <lb />agere in corpus A ac ſi vis A + {1/4} x immediate applicita in <lb />A, illud ſurſum propelleret. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed vis B x ob punctum fixum D <lb />agit in A acſi vis 4 B - 4 x immediate applicita in A, illud ſurſum <lb />propelleret; </s>
          <s xml:space="preserve">dabitur ergo æqualitas inter 4 B - 4 x &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A + {1/4} x; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />unde deducitur quantitas x = {12/17} B, quæ præciſe exprimit <lb />quantitatem motus corporis B in pendulo compoſito A D B, <lb />Porro ſi fiat, ut {12/17}, velocitas corporis B in pendulo compo-<lb />ſito, eſt ad 1, velocitatem corporis omnis gravis in extremi-<lb />tate penduli ſimplicis, ita D B, 4. </s>
          <s xml:space="preserve">eſt ad D G {17/3}, erit hæc <lb />longitudo penduli ſimplicis Iſochroni.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Facile concluditur ex his omnibus, principium D<hi rend="superscript">ni</hi> Ber-<lb />noulli eſſe verum; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed eundem falli in concluſione quam in-<lb />de deducit; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam conſiderat velocitates acquiſitas corpo-<lb />rum A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B, cum conſiderare deberet, uti nos fecimus illo-<lb />rum velocitates incipientes &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">præterea motus quantitates. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Alias enim nunquam poſſet applicari hoc principium, quod <lb />non differt à principio, quod obtinet circa vectem, quum <lb />corpora ſunt inæqualia; </s>
          <s xml:space="preserve">Adeo ut credam me plane petitioni <lb />ejus ſatis feciſſe, Rogantur hac occaſione eruditi &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">c.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Vides, quo pacto diverſæ viæ ducant ad cognitio-<lb />nem ejusdem veritatis; </s>
          <s xml:space="preserve">nolim tamen meam tuæ æquiparare, <lb />quæ ultra omnem comparationem eruditior eſt &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">magis Geo-<lb />metrica; </s>
          <s xml:space="preserve">Interim ſi exiſtimes, non inutile fore demonſtrare <lb />rationes Phyſicas, quas hic affero, perfecte convenire cum
</s>
          <pb facs="0324" n="246" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE CENTRO OSCILL.</fw>
tuis demonſtrationibus, idque inſervire poſſe tollendo <lb />D<hi rend="superscript">ni</hi> Bernoulli dubio, per me licet publici juris fieri has lit-<lb />teras, ſed ſimul peto, ut iisdem obſervationes tuas ſubjun-<lb />gere digneris, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">perſuaſum habeas me a judicio tuo non <lb />provocaturum, quod procul dubio doctum ſimul clariſſimum <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">æquiſſimum futurum eſt: </s>
          <s xml:space="preserve">ſum ex animo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">c.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">XII.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Obſervationes D<hi rend="superscript">ni</hi> Hugenii in liter as præcedentes &amp; <lb />in relationem D<hi rend="superscript">ni</hi> Bernoulli, cujus in iis fit mentio.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Semper credidi difficile eſſe inventu centrum Oſcillationis <lb />alia methodo, quam quâ ipſe uſus ſum; </s>
          <s xml:space="preserve">neminem quo-<lb />que vidi, qui id proſpero ſucceſſu tentârit, ſive reſpectu ſo-<lb />lutionis generalis, ſive in caſu pendulorum compoſitorum, <lb />quorum pondera ſunt in lineâ recta cum puncto ſuſpenſionis. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Hunc caſum D<hi rend="superscript">nus</hi> Marchio de l’Hôpital ſibi poſt plures alias <lb />propoſuit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">primus, quod vere poſſum dicere, ſperatum <lb />ſortitus eſt eventum; </s>
          <s xml:space="preserve">nam D<hi rend="superscript">i</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Walliſius, Mariotte, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Pa-<lb />ter Deſchales quæſiverunt tantum centrum Percuſſionis, nec <lb />potuerunt demonſtrare idem eſſe cum Centro Oſcillationis, <lb />licet id revera ita ſe habeat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum licet demonſtratio Domini Marchionis valida ſit <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">legitima, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">naturæ rei congrua videatur, multa ta-<lb />men continet quæ Lectorem aliquantum detinere queant; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ut, quando conſiderat quantitatem motus corporis in primo <lb />initio caſus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quum diſtinguit &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dividit, reſiduum motum <lb />corporis A, ſcilicet quem haberet cum ſeparatim caderet, <lb />præ illo quem haberet, ſi deſcenderet veluti pars penduli <lb />compoſiti, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tandem, quum in pendulo trium ponderum <lb />vult A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B tanquam fixa conſiderari in G, centro Oſcilla-<lb />tionis illorum. </s>
          <s xml:space="preserve">cum hæc omnia non ſint prorſus evidentia, <lb />patet viam, quam ingreſſus eſt Marchio, ſatis eſſe difficilem, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">accuratum valde ratiocinium fuiſſe requiſitum, ne hic de-<lb />viaretur; </s>
          <s xml:space="preserve">D<hi rend="superscript">us</hi> Bernoulli in ſua relatione controverſiarum me <lb />inter &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Abbatem Catelanum, de qua in ſequentibus ali-
</s>
          <pb facs="0325" n="247" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">CONTROVERSIA.</fw>
quid obſervabo, eandem viam fuerat ſecutus, ſed cum nec <lb />illam ad finem usque ſequi potuerit, novo inde ratiocinio <lb />ejusdem difficultas colligitur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Obſtrictus ſum D<hi rend="superscript">o</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Bernoulli, quod ſemper in hac con-<lb />troverſiâ a meis partibus ſteterit adverſus D<hi rend="superscript">um</hi> Abbatem Ca-<lb />telanum. </s>
          <s xml:space="preserve">Interea non potui concipere, quo pacto, poſt-<lb />quam dixit propoſitionem meam fundamentalem de centro <lb />Oſcillationis pendere a magno illo principio, ſcilicet quod <lb />commune centrum gravitatis plurium ponderum non poſſit a-<lb />ſcendere altius per gravitatis eorum effectum, quam unde de-<lb />ſcendit, in ſequentibus vertat contra me quoddam ratioci-<lb />nium, quemadmodum ipſe confitetur, incertum, ac ſi poſ-<lb />ſet in dubium vocare veritatem hujus ipſius propoſitionis; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">cum potius deberet concludere, ſe erraſſe in ſuo ratiocinio.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ad id vero, quod mihi imputat, me in prima reſponſio-<lb />ne non refutaſſe falſum D<hi rend="superscript">ni</hi> Abbatis principium, idque in <lb />ultima non refelliſſe per cauſam ejus Phyſicam, reſpondeo me <lb />in prima reſponſione credidiſſe, ſufficere, ſi evidens vitium <lb />oſtenderem in ratiocinio, quod mihi opponitur, licet ulte-<lb />rius hanc materiam non examinarem; </s>
          <s xml:space="preserve">In exceptione autem <lb />8. </s>
          <s xml:space="preserve">Junii 1684. </s>
          <s xml:space="preserve">pari jure cum D<hi rend="superscript">no</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Bernoulli poſſem perten-<lb />dere me id principium refutaſſe per ſuam cauſam Phyſi-<lb />cam, quoniam oſtendi, repugnare illud magno principio <lb />naturali quod corpora gravia ſponte non poſſint aſcendere.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Credo enim, in hoc æque conſiſtere cauſam Phyſicam hujus <lb />phænomeni, ſcilicet quod in pendulo compoſito pondera A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />B, cum deſcenderint junctim ad partem infimam vibrationum <lb />ſuarum, non acquirant ſimul tantam velocitatem, quantam <lb />acquiſiviſſent ſeparatim ex iisdem altitudinibus cadentia, quam <lb />in eo, quod pondus A conſumat partem ſui motus agendo in <lb />punctum fixum F, juxta demonſtrationem D<hi rend="superscript">ni</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Bernoulli &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />D<hi rend="superscript">ni</hi> Marchionis de l’Hoſpital; </s>
          <s xml:space="preserve">Et ad hoc credendum ex eo ad-<lb />ducor, quod ſæpe pereat pars motus, licet hunc in aliquo affe-<lb />ctu edendo conſumi, affirmare non poſſumus, ut in multis caſi-<lb />bus percuſſionis duorum corporum durorum, juxta id quod ob-
</s>
          <pb facs="0326" n="248" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DE CENTRO OSCILL. CONTROVERSIA.</fw>
ſervavi, quum in lucem ederem leges ejusmodi motuum in <lb />diariò Pariſienſi 1669 menſis Februarii, ita ut minime pro lege <lb />naturæ habendum ſit, eandem motus quantitatem ſemper con-<lb />ſervari, niſi alicui impendatur &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſumatur, ſed hæc con-<lb />ſtans lex eſt, corpora ſervare vim ſuam adſcendentem, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">idcir-<lb />co ſummam quadratorum velocitatum illorum ſemper manere <lb />eandem; </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc autem non ſolum obtinet in ponderibus pen-<lb />dulorum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">percuſſione corporum durorum, ut ibidem ob-<lb />ſervavi, ſed in multis quoque aliis mechanicis experimentis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Demonſtraveram admittendo principium Abbatis Catelani, <lb />vim aſcendentem ponderum penduli augeri, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ita commune <lb />eorum gravitatis centrum altius poſſe reverti quam unde de-<lb />ſcenderat, unde inferebam, hoc poſito inventum fore perpetu-<lb />um mobile. </s>
          <s xml:space="preserve">D<hi rend="superscript">us</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Bernoulli non concedit hanc conſequentiam <lb />ob aëris obſtaculum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quædam alia, quæ effectum impedi-<lb />rent: </s>
          <s xml:space="preserve">ſed conſiderare debuiſſet, cum altitudo illa major, <lb />quam acquirit centrum gravitatis, ſemper determinata ſit quan-<lb />titas, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">effectus obſtaculorum non ſit determinatus, imo mi-<lb />nui magis magisque poſſit, facile conſtrui poſſe machinam, <lb />in qua commodum ex elevatione centri gravitatis deriva-<lb />tum, præponderaret impedimento obſtaculorum; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed revera<unclear reason="illegible" /> <lb />i<unclear reason="illegible" />d experiri neceſſe erit nunquam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">FINIS.</head>
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0326-01" />
          <label>0326-01</label>
        </figure>
        <pb facs="0327" />
        <pb facs="0327a" />
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 248.<lb />TAB. XXVIII.<lb />Fig. 1.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">B A E D H F I G</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">M B A E D L N H F O I G</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">O P M I B G Q N L R H A F D</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">B A D L N H I</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">a B c A C</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 7.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">D A C B E G</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 6.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">D A G B</ab>
        </figure>
        <pb facs="0328" />
        <pb facs="0329" />
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve"><hi rend="bold">MACHINÆ</hi> <lb />QUÆDAM, <lb />ET <lb /><hi rend="bold">VARIA</hi> <lb />CIRCA <lb /><hi rend="bold">MECHANICAM.</hi></head>
        <pb facs="0330" />
        <pb facs="0331" />
        <figure>
          <graphic url="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0331-01" />
          <label>0331-01</label>
        </figure>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">MACHINÆ <lb />QUÆDAM, <lb />ET <lb />VARIA <lb />CIRCA <lb />MECHANICAM.</head>
        <head xml:space="preserve">I.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Excerpta ex Literis Domini Hugenii, novam quan-<lb />dam Inventionem Horologiorum exactiſſino-<lb />rum ac portatilium concernentibus.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">CUm invenerim artificium diu deſideratum quo fiant <lb />Horologia &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">exactiſſima ſimul &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">portatilia, credo <lb />rem gratam me facturum publico, ſi id communicem. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quamobrem mitto Tibi &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">deſcriptionem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">picturam formæ, <lb />continentem id quod in hoc invento habetur ſingulare, ut <lb />inter cæteras novitates ſcientiarum, hanc quoque poſſis in-<lb />ſerere, ſiquidem ita collubuerit, Ephemeridibus Tuis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Horologia formâ modicâ ad hunc modum conſtructa, <lb />erunt horarum indices portatiles quam exactiſſimi, ſub ma-<lb />jori forma autem ubique utiliter adhibebuntur, ac ſpeciatim <lb />in longitudinibus terrâ marique inveniendis, ſiquidem ipſo-<lb />rum motus regitur à principio quodam æquabilitatis, non <lb />aliter ac aliorum cum pendulis, per cycloidem quippe ita cor-<lb />rectorum ut nullum vecturæ genus illa poſſit ſiſtere aut ſuf-<lb />flaminare.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0332" n="254" />
        <fw type="head">MACHINARUM</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Arcanum inventionis conſiſtit in pinna quadam ſpirali quæ <lb />altera ſui extremitate interiore affixa eſt haſtæ animulæ ſeu <lb />raſtri æquilibris, ſed majoris ac ponderoſioris quam pro ſo-<lb />lito, ac ſupra ſuos cardines ultro citroque mobilis; </s>
          <s xml:space="preserve">alterâ <lb />vero extremitate cohæret particulæ cuidam ſupra Horologii <lb />ſuperius tegmen eminenti: </s>
          <s xml:space="preserve">quæque vibrato ſemel Horologii <lb />libramento, ſpiras ſuas alternis comprimit ac relaxat, ac ac-<lb />cedente ſibi parvulo adjumento ab Horologii rotis veniente, <lb />raſtri, ſeu æquilibrii, motum conſervat, ita quidem, ut, licet <lb />majores aut minores faciat excurſus, ejus reciprocationes <lb />tamen una alteri ſint tempore prorſus æquales. </s>
          <s xml:space="preserve">In figura, <lb />
<ptr xml:id="note-0332-01a" corresp="note-0332-01" type="noteAnchor" />
ſuperius Horologii planum eſt A B, circulus æquilibrii vel <lb />libramentum circulare C D, hujusque axis ſeu haſta E F: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Pinna ſeu elaterium in ſpiram contortum G H M, ferrumi-<lb />natum ad haſtam æquilibrii in M, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">lamellam ſupra planum <lb />Horologii ſupremum in G, ita quidem ut ſpiræ omnes elaterii <lb />è duobus iſtis ſuſtentaculis in aëre ſuſpenſæ hæreant, infernè <lb />nihil attingentes: </s>
          <s xml:space="preserve">N O P Q eſt quædam coronis aut fultura <lb />in qua vertitur alter cardo æquilibrii ſeu libramenti: </s>
          <s xml:space="preserve">R S eſt <lb />una ex rotis dentatis Horologii, habens motum quendam <lb />libratorium ab occurrente rota proxima ſibi impreſſum. </s>
          <s xml:space="preserve">Et <lb />hæc rota R S implicatur tympano T, ad axem ſeu haſtam <lb />libramenti firmato, cujus adeo motus hoc medio conſervatur <lb />quantum opus eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0332-01" corresp="note-0332-01a" place="margin">TAB.XXIX. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">II.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Nova Libella, Teleſcopio inſtructa, propriam ſecum <lb />ferens probationem, &amp; quæ in unica ſtatione <lb />verificatur, &amp; rectificatur.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hujus inſtrumenti præcipua pars eſt Teleſcopium A B, <lb />
<ptr xml:id="note-0332-02a" corresp="note-0332-02" type="noteAnchor" />
unius, duorum, aut plurium pedum longitudinis, pro-<lb />ut ab eo plures exſpectantur effectus: </s>
          <s xml:space="preserve">ex duobus, quatuorve
</s>
          <pb facs="0333" n="255" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
convexis vitris modo ordinario, ſat ſuperque cognito, per-<lb />ficitur; </s>
          <s xml:space="preserve">duo ad inverſa objecta videnda, quatuor ad ea <lb />erigenda inſerviunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Tubus ex Bractea, aut alio metallo <lb />ad Cylindri formam componitur, tranſitque in annulum aut <lb />Cylindrum minorem Cupreum C, qui ipſum in medio in-<lb />cludit &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">illi conferuminatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum annulo duo plana &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſimi-<lb />lia cohærent brachia D &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">E, unum in ſuperiori parte, alte-<lb />rum in inferiori, utriusque longitudo eſt fere quartæ partis <lb />longitudinis Teleſcopii, adeo ut tota Machina Crucem imi-<lb />tetur. </s>
          <s xml:space="preserve">In brachiorum extremitatibus duplicia fila, per parvu-<lb />los annulos transeuntia, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inter laminas inſerta cum brachiis <lb />cohærent. </s>
          <s xml:space="preserve">Harum laminarum altera brachio affixa eſt, dum <lb />altera ſeparari poteſt ut fila inter illas inſerantur. </s>
          <s xml:space="preserve">Annulo <lb />crux ſuſpenditur ex hamo F, dum ope alterius annuli cruci, <lb />uti poſtmodum notabitur, annectitur pondus ejusdem circi-<lb />ter gravitatis cum illa, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in pyxide G incluſum. </s>
          <s xml:space="preserve">Ex hac <lb />pyxide ſolus egreditur ponderis uncus. </s>
          <s xml:space="preserve">Spatium in pyxide <lb />vacuum oleo nucum, lini, aut alio quocunque quod fri-<lb />gore non coaleſcit repletur, quo motus ponderis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Teleſco-<lb />pii illico reprimuntur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0332-02" corresp="note-0332-02a" place="margin">TAB.XXIX. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In interiori Teleſcopii parte filum ſericum horizontaliter <lb />ad vitri objectivi focum expanſum eſt, ſive unum, duo, aut <lb />tria adſint ocularia; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc filum ope cochleæ, quæ circum-<lb />vertitur in foramine H in Teleſcopii tubo, elevatur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />deprimitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Methodus diſponendi filum poſtea explica-<lb />bitur. </s>
          <s xml:space="preserve">I levis admodum ex Cupro annulus eſt, non majoris <lb />ponderis, quam {1/8@} aut {1/100} partis ponderis ipſius crucis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">qui <lb />juxta Teleſcopii tubum movetur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ubi libuerit hæret; </s>
          <s xml:space="preserve">inſuper <lb />ſi Crux non in æquilibrio eſt, alter annulus in interiori Tele-<lb />ſcopii parte ſufficientis ponderis apponitur, ut æquilibrium <lb />detur, id eſt, ut Teleſcopii tubus Horizonti parallelus <lb />fiat, in quo tamen ſumma cura haud requiritur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Plana Crux ex ligno Machinæ ſuſpenſioni inſervit, ad <lb />hoc ſuperne uncus F habetur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in brachiorum altero furca <lb />K majorem Teleſcopii motum lateralem reprimens, ita ut <lb />per ſpatium ſemilineæ, id eſt {1/24} pollicis, tantum agitari poſſit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0334" n="256" />
        <fw type="head">MACHINARUM</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Pyxis plumbum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">oleum continens eidem Cruci anne-<lb />ctitur, ad latera, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">fundum incluſa; </s>
          <s xml:space="preserve">ut autem ventus a Libel-<lb />la arceatur, cava crux L planæ ligneæ cruci cum duobus <lb />aut tribus hamis annectitur, adeo ut integra tum conficiatur <lb />pyxis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut uſui libella accommodetur, ac rectificetur, ut dictum <lb />ſuſpenditur, plumbo non infernè annexo, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in quoddam <lb />diſtans objectum collineatur, attendendo ad punctum quod <lb />Horizontale filum obtegit, filum enim diſtincte, ut obje-<lb />ctum ipſum obſervari poteſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Deinde plumbum addatur, id <lb />eſt annulo inferiori jungatur, ſi tum Horizontale filum eidem <lb />objecti puncto reſpondeat, conſtabit crucis centrum gravita-<lb />tis exacte dari in recta linea quæ duo ſuſpenſionis puncta <lb />conjungit, id eſt quæ tranſit per puncta quibus fila brachiis <lb />annectuntur. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc eſt primaria requiſita præparatio: </s>
          <s xml:space="preserve">verum <lb />ſi hoc minime reperitur, res facilè perficitur ope annuli I, <lb />obſervando, annulum vitrum objectivum verſus promoveri <lb />debere, ſi Teleſcopium declinat, dum pondus annexum <lb />eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">contra retrahi debere, ſi Teleſcopium poſt annexum <lb />pondus elevetur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ubi ergo ita conſtituta eſt Machina, ut ad idem punctum <lb />appenſo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſublato pondere viſum dirigamus, invertenda eſt, <lb />ſuſpendendo eam ex annulo inferiori, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">plumbum brachio <lb />alteri annectendo; </s>
          <s xml:space="preserve">quia citius motum ſiſtere jubet, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quia <lb />hoc ad reliqua quæ ſuperſunt perficienda plurimum conducit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi tunc filum in Teleſcopio, uti antea collineando, <lb />punctum idem ac in præcedenti obſervatione obtegat, pun-<lb />ctum hoc in eodem plano Horizontali cum centro tubi Te-<lb />leſcopii exiſtere certiffimum eſt, quemadmodum demonſtra-<lb />bitur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Verum ſi filum punctum idem collimando non obtegat, <lb />elevando &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">declinando filum, opecochleæ huic uſui adapta-<lb />tæ, eo poterit reduci, elevando nempe filum ſi ad punctum <lb />magis elevatum viſus dirigatur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">contra, Teleſcopium <lb />poſt ſingulas fili mutationes invertendo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">His peractis Inſtrumentum perfecte erit rectificatum, nec
</s>
          <pb facs="0335" n="257" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
obſtat (quod notabile eſt) ſi lentium axes non per harum <lb />centra transeant, aut ſi ipſæ non exacte in recta linea col-<lb />locentur; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſequenter ſecure Machinâ utemur, dummo-<lb />do nulla ſuperveniat mutatio; </s>
          <s xml:space="preserve">filum namque Horizontale <lb />cujuscunque objecti, ad quem fiet collimatio, indicabit lo-<lb />cum qui eſt in eodem plano Horizontali cum centro Te-<lb />leſcopii; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi autem mutatio quædam detur, in ſingulis obſer-<lb />vationibus detegi poteſt, primo cum plumbo annexo, dein-<lb />de ſine plumbo collineando, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tandem Teleſcopium in-<lb />vertendo. </s>
          <s xml:space="preserve">Et hoc utique præcipuum eſt, quo Libella præ <lb />cæteris gaudet commodum, quod in uſu erroris periculum <lb />nullum detur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Pes, quo Machina innitatur, eſt rotunda ferri, aut bra-<lb />cteæ lamella modice concava, cui annectuntur tres baculi <lb />longitudinis circiter trium pedum cum ſemiſſe, pyxis huic <lb />lamellæ impoſita hanc in tribus punctis, tangit, quare facile <lb />movetur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ita conſtituitur, juvante cavitate lamellæ, ut <lb />plumbum in pyxide ſua libero fruatur motu, quod videtur <lb />trans aperturam M in operculo ligneo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Gravitas plumbi, ut pyxis firmiter pedi inhæreat, inſervit, <lb />verum ſi firmius eam ſuſtentari velimus in lamellæ cavæ me-<lb />dio foramen f@at.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si totum pondus in pyxide G recludi nolumus, tertia vel <lb />quarta tantum pars huic includatur &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">reliquum eidem ferreæ <lb />caudæ annectatur, ſed extra pyxidem; </s>
          <s xml:space="preserve">primo tunc obſerva-<lb />bitur cum minori pondere ſolo, pyxide contento, tum cum <lb />altero deſuper addito, in conſtituendo filo Horizontali am-<lb />bobus utentum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hac methodo Teleſcopii agitationes promptiſſime, in <lb />omnibus obſervationibus quæ ad rectificandam Machinam in-<lb />ſtituuntur, ceſſant; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi autem nullum in quibusdam obſerva-<lb />tionibus imponatur pondus, hæ motiones difficilius ſiſtuntur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Uncus F, cui Libella appenditur, ſimpliciter ligneæ pla-<lb />næ cruci annecti poteſt, licet hic annexus apparet annulo, <lb />qui ope cochleæ adhærentis annulo, quo Machina defertur, <lb />elevari &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">deprimi poteſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0336" n="258" />
        <fw type="head">MACHINARUM</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quantum hoc proſit, experitur in ipſius tranſlatione, nam <lb />tum crucis fila laxari queunt curando, ut ſupra furcam K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />brachium exiguum curvatum R, deſcendat Teleſcopium, <lb />ne quidem thecam ligneam aperiendo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ne oleum pyxide G contentum ex hac defluat, dum Li-<lb />bella in itineribus confertur, pyxidis hujus foramen ipſo <lb />pondere incluſo claudi poteſt; </s>
          <s xml:space="preserve">curabitur ad hoc, ut pondus <lb />illud deſuper planum admodum ſit, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">detineatur juxta <lb />pyxidis operculum ope annuli cochleati S.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Tubus N, illum in magno repræſentat, cui in interiori <lb />
<ptr xml:id="note-0336-01a" corresp="note-0336-01" type="noteAnchor" />
Teleſcopii parte Horizontale filum cohæret, continet ela-<lb />ſtrum O P furcæ Q annexum, cui ſericum filum cera affi-<lb />gitur; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc elaſtrum furcam ad fruſtum bracteæ T trahit, <lb />quod ingreditur cochlea, quæ reſpondet foramini H in tubo <lb />Teleſcopii, quo dato foramine etiam modice tubus N verti <lb />poteſt, ut filum exacte fiat Horizontale, de quo judicatur <lb />per Teleſcopium videndo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0336-01" corresp="note-0336-01a" place="margin">TAB.XXIX. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Rectificationis Libellæ Demonſtratio.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Rectificationis requiſitum primum fuit hoc; </s>
          <s xml:space="preserve">ut centrum <lb />gravitatis ſuſpenſæ crucis in recta linea per puncta, qui-<lb />bus fila brachiis annectuntur, transeunte daretur. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut hujus <lb />præparationis neceſſitas concipiatur, ſciri oportet, non ſufficere <lb />ſi Teleſcopium ex utroque annulo ſucceſſive ſuſpenſum ad <lb />idem objecti punctum dirigatur, hoc enim fieri poteſt, licet <lb />objecti punctum multum infra, aut ſupra Horizontale pla-<lb />num inveniatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit A B Cylindri Teleſcopiani axis; </s>
          <s xml:space="preserve">ſit <lb />
<ptr xml:id="note-0336-02a" corresp="note-0336-02" type="noteAnchor" />
C I ſuſpenſionis, aut nexuum filorum linea, quarum linea-<lb />rum longitudinum hic non habetur ratio, quoniam, cujus-<lb />cunque magnitudinis Teleſcopium ſit, nihil hoc ad ſuſpen-<lb />ſi corporis ſitum conferre, notum eſt: </s>
          <s xml:space="preserve">ponimus A B, C I <lb />ſe mutuo ad angulos perfectè rectos ſecare in puncto H. </s>
          <s xml:space="preserve">De-<lb />ſuper centrum gravitatis crucis in E, ponatur in axe A B, <lb />magis tamen verſus B, quam punctum H; </s>
          <s xml:space="preserve">Cruce itaque ſu-<lb />ſpenſa in C, linea quæ a C ad centrum terræ tendit erit C F,
</s>
          <pb facs="0337" n="259" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
ita ut axis A B declinaturus ſit infra Horizontale planum, <lb />cui C E perpendicularis eſt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cum quo efficiet angulum æ-<lb />qualem angulo H C E; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi vero viſus radius A B filum Hori-<lb />zontale, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">vitri objectivi B centrum pertranſiens continuetur <lb />in recta linea ad objecti punctum usque; </s>
          <s xml:space="preserve">iſtud punctum infra <lb />Horizontale planum tunc eſſe futurum, evidens eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">In-<lb />vertendo interim Teleſcopium, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc per I ſuſpendendo, <lb />ita tamen, ut extremitas B ad eandem partem remaneat, fa-<lb />cile patet eundem ſitum, quem ſuſpenſum per C habebat, <lb />eum acquirere; </s>
          <s xml:space="preserve">quia, directionis linea denuo per pun-<lb />ctum E tranſibit: </s>
          <s xml:space="preserve">igitur juxta filum Horizontale, uti antea <lb />collineabimus ad idem objecti punctum; </s>
          <s xml:space="preserve">licet minime æqua <lb />ſit Libella.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0336-02" corresp="note-0336-02a" place="margin">TAB.XXIX. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Per primariam rectificationis partem, defectus hic detegi-<lb />tur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">corrigitur: </s>
          <s xml:space="preserve">nam primo ſi gravitatis Crucis centrum <lb />exiſtit in H, directionis linea erit C I, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſtat, pon-<lb />dere in I annectendo, crucis ſitum non mutari; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">idcirco <lb />per Teleſcopium ad idem punctum, collineabimus; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed ſi cen-<lb />trum gravitatis crucis ſit in E, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">pondus in I appendatur, <lb />extremitas B elevabitur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ideo viſus per Teleſcopium ad <lb />punctum magis elevatum, quam ante, dirigitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod <lb />aperte videtur ducendo lineam I E, eamque dividendo in <lb />K, ita ut pars I K ſit ad K E, uti crucis pondus eſt ad <lb />pondus in I annexum; </s>
          <s xml:space="preserve">nam commune centrum gravitatis erit <lb />K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C K directionis linea: </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">angulus K C E æqualis <lb />erit illi, quo elevabitur Axis A B. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia linea C E ſupra <lb />C K tali angulo elevatur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quia A B cum C E eundem <lb />quem ante efficit angulum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut vero clare pateat, appendendo pondus in I ſufficienter <lb />detegi, an centrum gravitatis crucis detur extra ſuſpenſionis <lb />lineam; </s>
          <s xml:space="preserve">dico, angulum K C E, poſito pondere appenſo æ-<lb />quale ponderi ipſius crucis, ſenſibiliter æquari {2/3} anguli I C E, <lb />qui æqualis eſt angulo quo Axis A B, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ideo quoque Vi-<lb />ſus Radius, magis deprimitur verſus partem B, quam fe-<lb />ciſſet, ſi centrum gravitatis crucis in H fuiſſet; </s>
          <s xml:space="preserve">nam ducendo <lb />K L parallelam ad E H, in duas partes æquales dividet H I, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0338" n="260" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MACHINARUM</fw>
H N valebit {2/3} lineæ L K, aſt L K eſt dimidium H E; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ergo H N eſt {1/3} ex H E, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">N E ideo {2/3} ex H E, ſed uti <lb />E N eſt ad E H, ita ſenſibiliter angulus E C N eſt ad an-<lb />gulum E C H quia exigui ſunt, id eſt E C K ad E C I.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cum autem angulus E C K illi æqualis eſt, quo Tele-<lb />ſcopium elevatur addendo pondus in I, ſequitur exiguum <lb />pondus P verſus H retro trahendum eſſe ut magis elevetur <lb />Teleſcopium, ita tamen ut prima elevatio dupla ſit ſecundæ, <lb />quia angulus K C E duplus eſt K C I; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tunc directionis li-<lb />nea erit C I, in qua neceſſario gravitatis centrum crucis exi-<lb />ſtet, quandoquidem centrum gravitatis ponderis in I appen-<lb />ſi, in hac datur, uti &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">centrum gravitatis commune ejus-<lb />dem ponderis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">crucis, cujus pars eſt exiguum pondus P. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Si annectendo pondus in I Teleſcopii extremitas B depri-<lb />matur, dimidia ſua parte augenda erit depreſſio, quod eo-<lb />dem modo demonſtratur. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc angulorum cognitio, ad pri-<lb />mam Libellæ præparationem faciliorem reddendam uſu venit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod aliam verificationis partem ſpectat, ubi centrum <lb />gravitatis crucis eſt in C I, ſuſpenſionum linea, ex ante ex-<lb />plicatis ſequitur, hanc lineam eſſe perpendicularem ad Ho-<lb />rizontem, ſive crux per C, ſive per I ſuſpendatur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſive <lb />illi ad infra pondus annectatur, ſive crux ſola ſuſpendatur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Tandem, poſitâ brachiorum ut &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">filorum æqualitate, <lb />
<ptr xml:id="note-0338-01a" corresp="note-0338-01" type="noteAnchor" />
certiſſimum eſt, centrum Cylindri Teleſcopii, quod ſit H, <lb />ad eandem in utraque ſuſpenſione altitudinem dari: </s>
          <s xml:space="preserve">ſint ita-<lb />que D H M, E H P, axis Cylindri in una, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">altera ſuſ-<lb />penſione, ponendo primo, quod differentibus gaudeat po-<lb />ſitionibus, ſit O objecti punctum, ad quod juxta filum Ho-<lb />rizontale collineamus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">O M, O P, Radii luminis, qui a <lb />puncto O tendunt ad centrum aperturæ vitri objectivi, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />inde æque ac omnes alii radii, qui a puncto O ad vitrum <lb />objectivum perveniunt, Horizontali filo obviam proficiſcun-<lb />tur, ſive filum iſtud Teleſcopii axem pertranseat, ſive non; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">hoc namque per Dioptricæ leges ſequitur, cum filum pun-<lb />ctum O tegere videatur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">utrumque diſtincte appareat. </s>
          <s xml:space="preserve">Ductis <lb />lineis rectis H O, M P, ultima parallela erit C I, quia H M,
</s>
          <pb facs="0339" n="261" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
H P ſunt æquales, ac æqualiter inclinatæ ad C I. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo an-<lb />guli M, P, trianguli M H P ſunt æquales; </s>
          <s xml:space="preserve">aſt angulos H M O, <lb />H P O etiam eſſe æquales certum eſt, nullo habito reſpectu <lb />ad id, quod radiis O M, O P intra Teleſcopium accidit, <lb />nec ſi vitri objectivi axis per hujus centrum transeat, id eſt, <lb />an maximam ſuam in centro habeat craſſitudinem. </s>
          <s xml:space="preserve">Anguli <lb />igitur M, P, trianguli M O P ſimiliter æquales ſunt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />triangulum hoc eſt Iſosceles, uti M P H; </s>
          <s xml:space="preserve">recta idcirco H O <lb />ſecabit M P ad angulos rectos; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed M P parallela erat C I; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">O H ergo perpendicularis eſt C I, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">idcirco punctum O <lb />in eodem plano Horizontali cum centro H Teleſcopii, quod <lb />probandum erat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0338-01" corresp="note-0338-01a" place="margin">TAB.XXIX. <lb />Fig. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si nunc centrum vitri objectivi M, P, in utroque caſu <lb />detur in eodem puncto ut S, recta H S perpendicularis erit <lb />C I, quandoquidem anguli C H S, I H S tum æquales <lb />ſint, propter Teleſcopii inverſionem, verum quia S O tendit <lb />ad idem punctum O in ambabus ſuſpenſionibus, neceſſario <lb />erit in eadem recta linea cum H S, ſi enim lineæ hæ angu-<lb />lum conficerent, angulus iſte ſuperne in una ſuſpenſione eſ-<lb />ſet dum in altera ſitum contrarium haberet, ſicque juxta <lb />filum ad duo diſtincta puncta collinearemus, cum ad uni-<lb />cum punctum id fieri poſuimus; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed integra igitur linea O S H <lb />eſt perpendicularis ad C I, ideoque punctum O in eodem <lb />datur plano Horizontali cum puncto H.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head rend="italics" xml:space="preserve">III. <lb />Aſtroſcopia Compendiaria, Tubi Optici <lb />molimine liberata.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">QUod pleriſque omnibus accidit novis inventis, ut, à par-<lb />vis orta initiis, cura &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tractatione hominum auctiora fiant <lb />ac perfectiora, id vel præcipue, in admirando illo pro-<lb />ferendi viſus artificio, uſu veniſſe animadvertimus. </s>
          <s xml:space="preserve">Notum <lb />eſt enim quàm fuerit à prima origine tenue ac pene nihili, <lb />cum rudimenta ejus quædam, in Portæ Neapolitani libris,
</s>
          <pb facs="0340" n="262" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MACHINARUM</fw>
obſcure expoſita conſpicerentur; </s>
          <s xml:space="preserve">quibus tantum præcelluere <lb />noſtratium hominum conatus, ut non ſane immerito primi <lb />ejus inventores haberentur. </s>
          <s xml:space="preserve">Hos vero rurſus longiſſime præ-<lb />vertit Galilæus, tot tantiſque rebus, tubi ſui opera, in cæ-<lb />lo deprehenſis, quarum nihil quidquam ante ipſum fuerat <lb />perceptum. </s>
          <s xml:space="preserve">Videbatur nihil præſtantius iis, quæ ſibi para-<lb />verat, organis repertum iri. </s>
          <s xml:space="preserve">At, ſi nunc in vitam redeat, <lb />quis dubitet quin ſuis ipſe multo præpoſiturus ſit ea quæ de-<lb />inde exſtiterunt; </s>
          <s xml:space="preserve">tum noſtra, quibus Saturni planetæ veras <lb />figuras annulumque primi conſpeximus; </s>
          <s xml:space="preserve">tum magis etiam, <lb />quæ his ſucceſſerunt Italica, ab egregiis artificibus elaborata. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quibus uſus Vir Clariſſimus Dominicus Caſſinus, alia in-<lb />ſuper nova phænomena cœlo deduxit; </s>
          <s xml:space="preserve">planetariorum glo-<lb />borum in ſeſe revolutiones, comiteſque Saturni duos, præ-<lb />ter eum quem nos repereramus, reliquis manifeſtiorem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi attendamus quibus acceſſionibus in tantum hæc ars <lb />continue creverit, nihil aliud reperiemus niſi auctam tubo-<lb />rum longitudinem, lenteſque, quas vocant, vitreas in ſphæ-<lb />ræ majoris convexitatem diligentius conformatas. </s>
          <s xml:space="preserve">Etſi enim <lb />modos quoſdam alios, compendiaque inveſtigaverint viri ſub-<lb />tiliſſimi; </s>
          <s xml:space="preserve">jam conicarum ſectionum præſcriptis figuris, quæ <lb />vitro inducerentur; </s>
          <s xml:space="preserve">jam ſpeculorum reflexionibus radios lu-<lb />cis colligendo; </s>
          <s xml:space="preserve">certum eſt hæc omnia vel fruſtra fuiſſe, vel <lb />votis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">expectatione longe minora, ob cauſas quas expo-<lb />nere non eſt hujus loci; </s>
          <s xml:space="preserve">unamque adeo rationem, qua profi-<lb />ceretur, hactenus eſſe relictam, tuborum productionem. </s>
          <s xml:space="preserve">Et <lb />ſane, quanto magis rei ipſius naturam intueor, tanto pro-<lb />pius eſt ut exiſtimem, nihil alia via ne impoſterum quidem <lb />eſſe ſperandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Optime igitur operam ſuam ij collocaſſe videntur, qui pa-<lb />randis tubi majoris lentibus incubuerunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Quorum diligentiæ <lb />ſucceſſus hac in parte non defuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed aliunde non exiguum <lb />oblatum fuit incommodum, nimia, tuborum longiorum gra-<lb />vitas ac moles; </s>
          <s xml:space="preserve">quibus movendis neceſſario machinæ in auxi-<lb />lium advocandæ fuerunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæ vero &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in iis quæ nunc extant, <lb />pedum triginta aut quadraginta, longitudinibus difficile con-
</s>
          <pb facs="0341" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0341a" />
<ptr xml:id="fig-0341a-01a" corresp="fig-0341a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0341a-02a" corresp="fig-0341a-02" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0341a-03a" corresp="fig-0341a-03" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0341a-04a" corresp="fig-0341a-04" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0341a-05a" corresp="fig-0341a-05" type="figureAnchor" />
<pb facs="0342" />
<pb facs="0343" n="263" /><fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
ſtruuntur tractanturque; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp;</s>
          <s xml:space="preserve">, ſi ulterius progrediendum ſit, <lb />multo plus exhibituræ ſint negotii. </s>
          <s xml:space="preserve">Adeo ut hic velut obex <lb />quidam fixus fuiſſe videatur ad majora tendentibus. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare <lb />rem inprimis gratam me facturum arbitror hæc ſtudia colen-<lb />tibus, ſyderumque obſervationi intentis, ſi, quod nuper in-<lb />veni, oſtendero qua ratione impedimentum illud omne ac <lb />tædium tollatur; </s>
          <s xml:space="preserve">magnoque temporis, operæ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſumptuum <lb />compendio, maxima quæque teleſcopia ad hæc ſpectacula <lb />adhibeantur. </s>
          <s xml:space="preserve">Scio inter cætera quæ in hunc finem propoſita <lb />fuere, hoc quoque, quod hic adferimus, aliis in mentem <lb />jam à multis annis veniſſe, ut ſine tubo lentes diſponerentur; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſed quod volebant efficere eos nequiiſſe, niſi machinatione <lb />quadam difficili nimium, quæque propterea adhuc exitum <lb />non habuerit. </s>
          <s xml:space="preserve">Nos autem quæ docebimus, reipſa utilia eſſe <lb />invenimus, idque magno commodo noſtro quotidie experi-<lb />mur. </s>
          <s xml:space="preserve">Ea vero ſic ſe habent.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0341a-01" corresp="fig-0341a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 262.<lb />TAB.XXIX.<lb />Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">P E O D C Q H M G N B S R T F</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0341a-02" corresp="fig-0341a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">C A H N E P B L K I</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0341a-03" corresp="fig-0341a-03a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">N Q O P T</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0341a-04" corresp="fig-0341a-04a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">F D I C A B H K E R S G</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0341a-05" corresp="fig-0341a-05a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">L M C M E H O D P I</ab>
              </figure>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Loco patente &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">undique aperto, malus in terram defigi-<lb />tur, ad perpendiculum erectus. </s>
          <s xml:space="preserve">Noſter, quo primum uſi ſu-<lb />mus, pedum quinquaginta altitudinem habebat; </s>
          <s xml:space="preserve">teleſcopiis <lb />nempe pedum 70 &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">amplius ſuffecturus, quanquam non in <lb />omni ſyderum ſupra horizontem aſcenſu. </s>
          <s xml:space="preserve">Deberet enim non <lb />multo infra totam teleſcopii longitudinem produci. </s>
          <s xml:space="preserve">Hujus, <lb />priuſquam erigatur, latus unum dolabra complanatur at-<lb />que ibi regulæ binæ affiguntur inter ſe parallelæ, ac ſeſqui-<lb />pollice diſtantes, itaque canalem efficientes, interius paulo <lb />latiorem, qui à ſummo malo ad imum fere pertingat, reli-<lb />quis tantum pedibus tribus vacuis. </s>
          <s xml:space="preserve">Præterea in ipſo mali ca-<lb />cumine, orbiculus imponitur, circum axem mobilis, inque <lb />eum funis ducitur dupla mali longitudine, craſſitudine mi-<lb />nimi digiti dimidia. </s>
          <s xml:space="preserve">Utque eo, ſi forte opusſit, aſcendi poſ-<lb />ſit, triangula lignea æqualibus ſpatiis defiguntur, quibus <lb />ſcandentis pedes inſiſtant. </s>
          <s xml:space="preserve">Ita demum paratus malus erigitur, <lb />parte ea, qua terra tegendus, illita pice, circumdataque <lb />arena, quo minus putredine corrumpatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Uſus mali eſt, <lb />ut lens major ejus opera in altum tollatur quouſque opus eſt; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quod fit hoc modo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0344" n="264" />
        <fw type="head">MACHINARUM</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Aſſerculus bipedalis uno latere ita inciditur, ut intra cana-<lb />lem, quem diximus, liberrime moveri queat. </s>
          <s xml:space="preserve">Hujus medio <lb />affigitur brachium itidem ligneum, pedem unum à malo ex-<lb />ſtans, cujus in extremo aliud ſesquipedale, media item ſui <lb />parte, conjungitur rectis angulis. </s>
          <s xml:space="preserve">Utrumque vero Horizon-<lb />ti parallelum extenditur. </s>
          <s xml:space="preserve">Huic tranſverſo brachio lens impo-<lb />nitur ea qua dicemus ratione, atque omnia ſurſum adducuntur, <lb />adnexis aſſerculi extremis ad funem ante demonſtratum; </s>
          <s xml:space="preserve">qui <lb />ab imo malo ad ſummum aſcendens, ac ſuper orbiculum trans-<lb />iens, inde deſcendit rurſus ac, priuſquam terram attingat, <lb />in ſui ipſius caput alterum innectitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Habet autem funis is <lb />adjectum plumbum, pondere æquali quantum eſt brachii mo-<lb />bilis cum lente impoſita; </s>
          <s xml:space="preserve">eoque loco deligatum, ut ad ſum-<lb />mum malum pertingat, cum lens in imo conſiſtit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ita hæc <lb />facillime ad eam quæ requiritur altitudinem erigitur &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">, omiſ-<lb />ſo fune, ſponte ibi ſuſpenſa manet. </s>
          <s xml:space="preserve">Forma plumbi parte u-<lb />traque in coni apicem deſinit, ne obhæreat ad triangula quæ <lb />per malum defixa diximus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum lens hæc teleſcopii major collocatur aptaturque <lb />hoc modo. </s>
          <s xml:space="preserve">Primum in annulum ſeu cylindrum cavum, è <lb />ferri bractea fabricatum, ipſa includitur, longum digitos <lb />quaternos. </s>
          <s xml:space="preserve">Huic cylindro, ſive alteri potius in quem hic in-<lb />ſeritur, bacillus pedalis, digiti craſſitudine, extrinſecus ſe-<lb />cundum latus affigitur, totus in partem unam prominens. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Hæc omnia globulo æneo inſiſtunt, avellanæ nucis magni-<lb />tudine, qui bacillo cohæret, inque ſubjecto ſui moduli ca-<lb />vo liberrime volvitur; </s>
          <s xml:space="preserve">ita tamen ut excidere nequeat. </s>
          <s xml:space="preserve">Ca-<lb />vum partibus duabus conſtat, quæ, ſuper pediculo tereti, <lb />cochlea junguntur adſtringunturque, ſed ita ut globulum ni-<lb />hil prorſus premant. </s>
          <s xml:space="preserve">Lens igitur, cum bacillo ſibi adfixo, <lb />hoc modo mobilis efficitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ porro ut æqualiter librata <lb />conſiſtat, pondus unius libræ circiter infra bacillum appen-<lb />ditur, filo æneo craſſiore ſemipedali conjunctum atque infi-<lb />xum. </s>
          <s xml:space="preserve">Cujus flexu facile ita pondus temperatur, ut centrum <lb />commune, ſuæ lentisque gravitatis, cum centro Sphærulæ <lb />conveniat, atque hoc pacto quocunque poſitu lens ſuſpenſa
</s>
          <pb facs="0345" n="265" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
maneat, attactuque leviſſimo moveatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Qua in re potiſſima <lb />verſatur inventi pars. </s>
          <s xml:space="preserve">Pede enim globuli in foramen transverſi <lb />brachii, quod ſupra deſignavimus, immiſſo, (duo autem vel <lb />plura ejusmodi foramina fiunt, ut in omnem cæli partem <lb />commode lens obverti poſſit) filum vel funiculus tenuiſſi-<lb />mus bacillo, ſive caudæ extremæ, illigatur; </s>
          <s xml:space="preserve">juncturus nem-<lb />pe lentem majorem cum ea quæ oculo proxima ponitur, ac <lb />proinde futuri teleſcopii longitudinem æquans, vel potius <lb />paulo excedens. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc, ubi ſublata ad malum fuerit lens, <lb />quocunque id filum, manu leviter tractum, circumferetur, <lb />lentem una movebit, eamque hoc modo ad aſtrum quodcun-<lb />que recta opponet. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod certe absque hoc libramento fieri <lb />non poſſet. </s>
          <s xml:space="preserve">Cæterum ut extento filo cauda ſeu bacillus, <lb />quem lenti adpoſuimus, parallelus fiat, quod omnino neceſ-<lb />ſe eſt, inſigitur parti ejus extremæ ſtylus æreus digiti longi-<lb />tudine, cui deorſum flexo, donec cuſpide ſua tantundem ac <lb />centrum globuli infra bacillum deſcendat, ita demum filum, <lb />quod diximus, adnectitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Cur autem ſtylo flexili hic uta-<lb />mur poſtea dicetur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Jam vero &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">de oculari lente explicandum, quomodo cum <lb />priore componatur; </s>
          <s xml:space="preserve">quod multis verbis non indiget, ſiqui-<lb />dem eadem fere omnia, quæ in majori lente, obſervanda ſunt. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Similiter enim tubo, ſeu cylindro brevi, hæc quoque in-<lb />cluditur; </s>
          <s xml:space="preserve">item bacillo ſeu caudæ conjungitur; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ porro <lb />globulum ſuum cui innitatur habet. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed hujus loco axiculus <lb />transverſus adhiberi poteſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Infra bacillum vero pondus exi-<lb />guum rurſus appenditur, quanto opus eſt ad faciendum li-<lb />bramentum. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro capulus, globulum vel axiculum ferens, <lb />manu obſervatoris apprehenditur; </s>
          <s xml:space="preserve">bacillus lentem majorem <lb />ſublime poſitam verſus, directus eſt, filo eidem, quod <lb />inde deſcendit, illigatus. </s>
          <s xml:space="preserve">Adducta vero manu, contento-<lb />que leviter filo, parallelas inter ſe fieri lentes perſpicuum eſt. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />At non eodem modo, bacilli hujus extrema parte, filum ad-<lb />nectitur, ac ſuperiori illi, qui lentem majorem dirigit, ſed <lb />per foramen trajectum, inde verticillo involvitur, cujusmo-<lb />di ſunt quibus teſtudinum chordas intendunt; </s>
          <s xml:space="preserve">qui verticillus
</s>
          <pb facs="0346" n="266" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MACHINARUM</fw>
medio bacillo à latere infixus eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Hujus converſione, inter <lb />obſervandum, fili longitudo producitur contrahiturve, do-<lb />nec intervallum inter lentem utramque, oculo ſpectatoris <lb />exacte conveniat, poſtquam antea prope verum fuerit reper-<lb />tum, quod eſt facillimum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum, quo poſſit obſervator immotam detinere lentem <lb />
<ptr xml:id="note-0346-01a" corresp="note-0346-01" type="noteAnchor" />
ſibi proximam, quod apprime neceſſe eſt, fulcrum quoddam <lb />præſto eſt è levi materia compactum, duobus pedibus inſi-<lb />ſtens, ac ſuperiori parte transverſum habens baculum, cui <lb />brachia utraque, ſive ſtantis ſive ſedentis, innitantur; </s>
          <s xml:space="preserve">dum <lb />altera manus, quomodo diximus, lentem ſuſtinet. </s>
          <s xml:space="preserve">Multoque <lb />expeditior eſt hæc ratio, atque ad uſum accommodatior, <lb />quam ſi tertius pes fulcro accedat, inque ipſum lens ocula-<lb />ris imponatur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0346-01" corresp="note-0346-01a" place="margin">Vide Aucta-<lb />@um. p@g. <lb />274.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut vero noctu, atque in tenebris, ſtellæ quævis teleſco-<lb />pio noſtro facile reperiantur, lumine utimur laternæ incluſo, <lb />quales jam vulgo notæ ſunt, vitri convexi vel ſpeculi opera <lb />longe lucem projicientes. </s>
          <s xml:space="preserve">Hujus radiis ad malum lentemque <lb />in eo hærentem directis, ubi circulus ipſam continens con-<lb />ſpectus fuerit, facile eo transfertur viſus, ut ſtella ipſi me-<lb />dia lente tegatur, ſimulque admota lente minori, per u-<lb />tramque ſe ſpectandam præbeat. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac ſane multo citius hoc per-<lb />agitur, quam factum ſit hactenus teleſcopiis tubo inſtructis. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Adeo ut hoc quoque nomine longe præſtet nova hæc obſer-<lb />vandi ratio. </s>
          <s xml:space="preserve">Lunam vero contemplari volentibus, lucerna ni-<lb />hil opus eſt, quod ipſius aſtri luce lens conſpici poſſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed <lb />hic ob diſci lunaris amplitudinem; </s>
          <s xml:space="preserve">ne partem quampiam in-<lb />tuenti, ab alia parte lux, aliaque via quam per majorem <lb />lentem, ad oculum accidat; </s>
          <s xml:space="preserve">circulus papyraceus lenti huic <lb />circumponitur, paulo majore quam dupla diametro ad eum <lb />quo tota Luna tegeretur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod niſi fiat, dilutiores apparent <lb />umbræ tractuſque ii qui, cæteris obſcuriores, in ejus globo <lb />conſpici ſolent. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque ita jam teleſcopii noſtri aërii ratio-<lb />nem omnem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">apparatum explicuimus, non ſane operoſum; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />filoque illo, velut Ariadnæo, unde hactenus inventus non <lb />erat, exitum reperimus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0347" n="267" />
        <fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum quo clarius ea, quæ diximus, intelligantur, <lb />delineationem hic ſubjicimus, in qua</s>
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Malus eſt, a b.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin">TAB.XXX.</note>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Aſſerculus in canali mobilis, c d.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Brachium ipſi ad angulos rectos infixum, e.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Baculus tranſverſus in quem lens imponitur, f f.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Funis in ſe rediens, g g.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Plumbum funi innexum, h.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Orbiculus in ſummo malo, a.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Cylindrus cavus lentem primariam continens, i.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Bacillus cylindro affixus, k l.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Globulus æneus bacillo hærens &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in ſubjecto cavo volubilis, m.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Plumbum filo æneo junctum, n.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Stylus brevis ac flexilis, extremo bacillo inſertus, l.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Tubulus minorem ſeu ocularem lentem ferens, o.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Bacillus tubulo affixus, p.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Axiculus mobilis, q.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Capulus manu tenendus, r.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Glans plumbea, ſ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Verticillus cui filum involvitur, t.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Pinnulæ decuſſatim poſitæ, atque ita foramen efficientes quo filum <lb />trajicitur, u.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Filum tenue bombycinum, l u.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Fulcrum cui ſpectator innititur, x.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Laterna, y.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Triangula per malum diſpoſita, quibus conſcendi poſſit, <lb />omiſſa ſunt, ne figuram obſcuriorem redderent.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Supereſt ut nonnulla, quæ fortaſſe nondum expertis ſcru-<lb />pulum injicere poſſent, paulo accuratius examinemus. </s>
          <s xml:space="preserve">Vere-<lb />buntur primum ne, ſubſidente filo quod ad utramque len-<lb />tem pertingit, flexus ejus, quanquam exiguus, in magnis <lb />tamen illis, pedum centum aut ducentorum, longitudinibus <lb />impediat poſitum earum parallelum. </s>
          <s xml:space="preserve">Et profecto, ſi fune <lb />graviore opus foret, non parum noceret curvatura ejus, <lb />nullaque fere tendendi vehementia ſuperari poſſet hoc incom-<lb />modum. </s>
          <s xml:space="preserve">Nunc verò, ſuſpenſa librataque lente majori ut à no-
</s>
          <pb facs="0348" n="268" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MACHINARUM</fw>
bis factum eſt, leviſſimi tantum fili bombycini tractueam di-<lb />rigimus; </s>
          <s xml:space="preserve">cujus pondus in pedes quinquaginta ſemidrachmam <lb />non ſuperat; </s>
          <s xml:space="preserve">quodque idem appenſas libras ſeptem ſuſtinet <lb />priuſquam rumpatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare flexus ejus neque in hac, ne-<lb />que in multo majori lentium diſtantia quidquam officit, etſi <lb />non niſi modica vi trahatur, duabus tribuſve æquipollente li-<lb />bris; </s>
          <s xml:space="preserve">utique cum geometrica perfectio nequaquam hic requi-<lb />ratur, ut cuilibet experto notum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Etenim certum eſt eadem ratione, qua funis fune levior eſt, <lb />vim tenſionis diminui, qua utrumque ad rectam lineam æqua-<lb />liter accedat. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut proinde funiculus quinquaginta pedes lon-<lb />gus, atque unciam pendens, vi librarum quadraginta octo o-<lb />pus habeat, ubi filum noſtrum, longitudine pari, non niſi tri-<lb />bus libris indigebit. </s>
          <s xml:space="preserve">Atque hoc per ſe clarius eſt quam ut <lb />demonſtratione comprobetur. </s>
          <s xml:space="preserve">Idem enim eſt prorſus cum <lb />ſexdecim funiculi ſemidrachmales trahuntur ſinguli trium li-<lb />brarum pondere, atque cum uncialem funiculum ſimul com-<lb />ponentes, is à conjunctis itidem ſexdecies ternis libris conten-<lb />ditur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed ulterius quoque hæc, quæ ad fili flexum attinent, <lb />geometriæ rationibus, experimentiſque expendi poſſunt. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Nempe contentum ſilum, flexu illo exiguo, parabolicam li-<lb />neam tam prope exprimit, ut pro vera abſque errore habea-<lb />tur. </s>
          <s xml:space="preserve">Cujus parabolæ profunditatem, in longitudine pedum <lb />centum quinquaginta, invenimus pedis unius circiter quar-<lb />tam partem; </s>
          <s xml:space="preserve">cum filum horizonti parallelum tenderetur, nec <lb />
<ptr xml:id="note-0348-01a" corresp="note-0348-01" type="noteAnchor" />
niſi vi librarum duarum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſemis. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit fili parabola a b c, pro-<lb />funditas ejus d b, ducta nimirum recta a d c. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro tangant <lb />parabolam rectæ a e, c f: </s>
          <s xml:space="preserve">quibus occurrant c e, a f, paral-<lb />lelæ d b. </s>
          <s xml:space="preserve">Intuenti igitur ex a puncto, ſecundum rectam a e, <lb />notatum fuit ſpatium c e fieri pedis unius; </s>
          <s xml:space="preserve">unde fit d b pe-<lb />dis quarta pars. </s>
          <s xml:space="preserve">Ipſi vero c e æquale eſt a f. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque lentem <lb />in c poſitam ita trahit filum c b a, ut non ad oculum, qui <lb />eſt in a, ſed ad f punctum directe oppoſita ſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut proinde <lb />pedis unius intervallo à vero loco oculus abſit: </s>
          <s xml:space="preserve">quod in illa <lb />pedum 150 diſtantia nihil obeſſe poteſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Fit enim angulus
</s>
          <pb facs="0349" />
          <s xml:space="preserve">
<pb facs="0349a" />
<ptr xml:id="fig-0349a-01a" corresp="fig-0349a-01" type="figureAnchor" />
<pb facs="0350" />
<pb facs="0351" n="269" /><fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
deflexionis c a e vel a c f tantum duarum quintarum unius <lb />gradus; </s>
          <s xml:space="preserve">adeo ut remedio, quod tamen dabimus, non ſit <lb />opus. </s>
          <s xml:space="preserve">Sumpta autem g h diſtantia prioris dupla, ſeu pe-<lb />dum trecentorum, ut filum incurvum ſit g b h, erit cavita-<lb />tis menſura k b, prioris d b quadrupla quidem, ſed angulus <lb />deflexionis tantummodo duplus, hoc eſt, {4/5} unius gradus; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ut facile perſpicitur, ducta tangente g l, quæ cum perpen-<lb />diculari h l conveniat. </s>
          <s xml:space="preserve">Ipſa enim h l quadrupla erit ad k b <lb />ſive c e; </s>
          <s xml:space="preserve">diſtantia vero g h ad a c erat dupla. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare angu-<lb />lus deflexionis h g l, antea inventi c a e, duplus cenſeri po-<lb />teſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0348-01" corresp="note-0348-01a" place="margin">TAB.XXXI. <lb />Fig. 1.</note>
              <figure xml:id="fig-0349a-01" corresp="fig-0349a-01a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 268.<lb />TAB. XXX.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">a a I L K M g N l O c k P Q T S Q V T S R f f e n l d h g b</ab>
              </figure>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Hæc verò ſcrupulorum 48, aberratio nullius adhuc mo-<lb />menti eſt, neque neglecta nocebit. </s>
          <s xml:space="preserve">Attamen, quo minus <lb />cauſandi locus hic ſuperſit, oſtendam jam quænam adhiberi <lb />poſſit correctio, atque ejusmodi quidem ut, una opera, <lb />omnem aliam lentis declinationem reſtituat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Igitur ſemel ab initio, ad ſuperiorem lentis magnæ præ-<lb />parationem, hoc quod dicemus, adjungatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Nempe lente <lb />quemadmodum præcepimus librata, atque ad oculi altitudi-<lb />nem defixa, filum caudæ adnexum manu altera capiatur, <lb />eaque oculo admoveatur; </s>
          <s xml:space="preserve">altera lucernam juxta teneat. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Tum paulatim recedendo, extentumque filum producendo, <lb />obſervetur an duplex flammæ imago circa mediam lentem <lb />appareat, ab utraque nimirum ſuperficie ejus reflexa. </s>
          <s xml:space="preserve">Id ſi <lb />contingat ubi jam tota fili longitudo exierit, quanta nimi-<lb />rum futuro teleſcopio debetur, indicio eſt rectiſſime lentem <lb />ad oculum converti. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi altera tantum flammæ reflexio <lb />conſpiciatur, male collocata erit, ſin neutra, pejus. </s>
          <s xml:space="preserve">Hic ve-<lb />ro jam remedium adhibebitur, ubi cognitum fuerit in quam <lb />partem lens declinet. </s>
          <s xml:space="preserve">Stylus enim æneus extremæ caudæ ad-<lb />jectus, filumque innexum habens, in partem eandem pa-<lb />rumper flectendus eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">ac rurſus, ut ante, lucernæ reflexio <lb />tentanda; </s>
          <s xml:space="preserve">idque ita repetitis vicibus faciendum, quoad u-<lb />traque flammulæ imago in unum convenire conſpiciatur. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Tenſione autem fili utendum mediocri, qualem ſupra defi-<lb />nivimus, duarum aut trium librarum vim referente, eique
</s>
          <pb facs="0352" n="270" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MACHINARUM</fw>
quatenus licet adſueſcendum. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc modo correcta ſemel len-<lb />tis poſitio ad omnes obſervationes valebit. </s>
          <s xml:space="preserve">Neque hic ſubti-<lb />liter nimium objiciat quiſquam quod obliquo fili aſcenſu, <lb />cum ad aſtra dirigitur, paulo minor efficitur flexus ejus à <lb />gravitate ortus, quam cum filum idem horizonti parallelum <lb />extenditur. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt enim differentia hæc perexigua, præſertim <lb />in tanta fili levitate; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">lentium paralleliſmus, ut jam dixi-<lb />mus, ad geometriæ leges exactus non requiritur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Multo magis ventus obeſſe dicendus foret, filum ſinuans <lb />atque in latus impellens, præſertim in magnis, quas dixi-<lb />mus, longitudinibus; </s>
          <s xml:space="preserve">niſi quod tubis quoque idem ventus <lb />adverſus eſt, qui concuſſu ejus tremunt ac vacillant, magno <lb />ſpectantis incommodo; </s>
          <s xml:space="preserve">ut propterea ſæpe obſervationibus <lb />ſuperſedendum fuerit. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed quo æquiore animo hæc diſpen-<lb />dia feramus, ſciendum eſt, flantibus ventis, ſemper fere <lb />aëris pelluciditatem adeo turbari, etiamſi ſerenus videatur, <lb />ut hoc uno omnis teleſcopiorum proſpectus impediatur; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quod exercitatis ignotum eſſe nequit. </s>
          <s xml:space="preserve">Imo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tranquillo in-<lb />terdum ac prorſus ſereno cœlo, ſcintillantibus cum maxime <lb />ſideribus, fruſtra tamen teleſcopia adhibentur; </s>
          <s xml:space="preserve">humido vapo-<lb />re quodam aërem obſidente, quo fit ut ad Planetarum corpo-<lb />ra reſpicienti, undatio quædam tremula &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">fluctuans omnem <lb />viſus aciem intercipiat. </s>
          <s xml:space="preserve">Poſſetque, ubi hoc accidit, ipſa len-<lb />tium bonitas ſuſpecta eſſe, niſi alio tempore ac puriore cœlo <lb />fuiſſet cognita. </s>
          <s xml:space="preserve">Idem vapor, ut hoc quoque obiter admo-<lb />neam, non raro, lenti majori adhæreſcens, radiorum lucis <lb />partem avertit: </s>
          <s xml:space="preserve">cui malo, calefacto modice ad ignem vitro, <lb />occurritur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Videamus nunc &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">illud quod de illuſtranda lente eadem <lb />diximus ad malum ſubrecta. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ ſi valde procul diſtet, <lb />puta ad ducentorum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">amplius pedum intervallum, vix vi-<lb />detur tantum luminis, ut ab obſervatore cerni poſſit, acce-<lb />ptura, etiamſi lucerna convexo vitreo juvetur, uti præcepi-<lb />mus. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed hic intendere amplius lumen licebit, vel aucto lu-<lb />cernæ ipſius ellychnio, vel latiori lente adhibita leniusque <lb />convexa, quæ lucem transmiſſam, etiamſi pari quantitate
</s>
          <pb facs="0353" n="271" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
accipiat, minus tamen diffundet, longiusque proinde ejacu-<lb />labitur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quantum igitur ad hæc attinet, nihil admodum referre <lb />liquet quænam fuerit teleſcopii longitudo, ſed æque facile <lb />qualiacunque in uſum deduci. </s>
          <s xml:space="preserve">Aliquod tantum diſcrimen in <lb />varia mali altitudine poſitum eſſe. </s>
          <s xml:space="preserve">Cujus quidem parandæ <lb />plures modi ſuppetunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Poſſumus enim, uno ſtatuto malo, <lb />alium ejus opera duplo altiorem juxta attollere, ac ſimul fir-<lb />miorem reddere, transverſis fibulis utrumque conſerendo. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Ac firmiſſima quidem fuerit compages hujusmodi, ſi duo <lb />mali humiliores, cum tertio duplæ altitudinis, binis ternis-<lb />ve pedibus inter ſe diſtent, in triangulum diſpoſiti, atque <lb />uti diximus religati. </s>
          <s xml:space="preserve">Qua ratione facile ad centum pedum <lb />altitudinem perveniemus. </s>
          <s xml:space="preserve">Ad multo majores vero, vel vali-<lb />diori malorum ac trabium ſubſtructione utendo, vel ad tur-<lb />rim aut ædificii altioris angulum inferiora ligna applicando; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />ita ut nihil tamen obſtet, quo minus, ab imo ad ſummum, <lb />lens primaria adducatur, per continuum canaliculum, uti <lb />diximus, aſcendens. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſuper turri aut domus culmine <lb />erigi malus poteſt, ut ibi adſtet is cui funis cura demandata <lb />eſt, ad evehendam demittendamve lentem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Nec vero præpropera aut ſupervacua cura hæc à nobis a-<lb />gitari quis putet, quod veriſimile non ſit his altitudinibus <lb />opus fore. </s>
          <s xml:space="preserve">Ecce enim, dum hæc ſcribo, Caſſini literis certior <lb />fio, lentes quatuor, quarum maxima teleſcopio pedum cen-<lb />tum quadraginta deſtinata ſit, à Joſepho Campano, eaſque <lb />præſtantiſſimas Romæ eſſe perfectas, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad magnum Galliæ <lb />Regem miſſas. </s>
          <s xml:space="preserve">Etſi enim ad cœleſtium obſervationem non-<lb />dum fuere admotæ, non dubitandum tamen interdiu inſtitu-<lb />tum fuiſſe earum examen, in atriis porticibuſve prælongis <lb />unde lux excluſa eſſet. </s>
          <s xml:space="preserve">Nunc vero, hoc noſtro invento, uti-<lb />litas ſua tum his lentibus, tum ſi quæ has longitudine exce-<lb />dentes prodeant, conſtabit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi cogitemus quibus modis teleſcopiorum efficaciam <lb />alii augere ſtuduerint; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ fruſtra illi quæſiverunt, ea nos <lb />levi hac opera conſecutos eſſe videri poſſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Sive enim figu-
</s>
          <pb facs="0354" n="272" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MACHINARUM</fw>
ris lentium hyperbolicis ellipticiſve, ut Carteſius, ſive ſpe-<lb />culis cavis, ut Neutonus, ſive alia quavis ratione id aggreſſi <lb />ſint, huc omnia redibant ut brevioribus teleſcopiis, ac mi-<lb />nori molimine uſurpandis, multum amplificarentur res viſæ. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Nam neque accurata illa ac ſcrupuloſa ſuperficierum forma-<lb />tio devitari poterat, neque etiam lentium ſpeculorumve <lb />magnitudo. </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam obſcuritate nimia, quicquid machinati <lb />fuerimus, inutile reddi neceſſe eſt, niſi pro ratione perce-<lb />pti augmenti creſcant aperturæ quibus primum lux ſubintrat. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Nos vero longitudines quidem non imminuimus, ſed ne obeſ-<lb />ſent effecimus, quod fere eodem redit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si quis vero jam requirat quouſque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quo operæ pretio <lb />extendi porro teleſcopia poſſe exiſtimem, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">num productis <lb />longe ultra modum eorum quæ paulo ante diximus, ſpe-<lb />randum ſit adhuc decuplo propius ad lunam cæteraque <lb />aſtra nos acceſſuros, quam quo triginta pedes habentibus pro-<lb />ceſſimus; </s>
          <s xml:space="preserve">quibus tanti itineris partes centum quadraginta <lb />novem, una duntaxat reliqua, confectæ ſunt: </s>
          <s xml:space="preserve">reſpondebo <lb />me certos quidem arti terminos præfinire non poſſe; </s>
          <s xml:space="preserve">huc ta-<lb />men, quo dixi, nec maximo hominum conatu perventum <lb />iri. </s>
          <s xml:space="preserve">multoque minus futurum, quod aliqui videntur non de-<lb />ſperaſſe, ut lunam ac Planetas cæteros velut è propinquo <lb />inſpiciamus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">utrum animalibus habitentur, an præter <lb />vaſtas ſolitudines nihil habeant, viſu penetremus. </s>
          <s xml:space="preserve">Primum <lb />enim, in parandis lentibus, ſcio quantopere creſcat cum ma-<lb />gnitudine formandi difficultas; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſiusque inveniendi vitri <lb />quod vitiis iis careat, quæ maxime huic operi infeſta ſunt. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quanto enim ulterius radii colligentur, tanto magis hæc vi-<lb />tia ſe prodant neceſſe eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Conſtat præterea, ut jam iſta ni-<lb />hil obſtent, non amplificari res viſas, niſi pro ratione diame-<lb />trorum aperturæ lentis exterioris. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ diametri nequaquam <lb />creſcunt cum teleſcopiorum longitudine; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed, quantum vi-<lb />deo, rationem longitudinum ſubduplam ſequuntur. </s>
          <s xml:space="preserve">Adeo <lb />ut data apertura pollicum trium, in teleſcopio triginta pe-<lb />des longo; </s>
          <s xml:space="preserve">quantam circiter experientia concedi ſinit; </s>
          <s xml:space="preserve">alia, <lb />ad trecentos pedes, non niſi novem unciarum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſemis ſit
</s>
          <pb facs="0355" n="273" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
ſutura, ac propterea tantum triplo majora fere omnia ſint <lb />apparitura, prægrandi hoc teleſcopio, quam illo pedum <lb />tricenum. </s>
          <s xml:space="preserve">At ſi decuplo exceſſu idem ſuperandum ſit, jam <lb />ter mille pedum longitudine opus erit, quo quidem nulla <lb />humana ope perveniri poſſe, vel ſolius altitudinis cauſa, <lb />manifeſtum eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sane majores multo forent, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">majori proportione creſce-<lb />rent, eæ, quas diximus, aperturæ, ſi nihil aliud obſtaret <lb />quam figuræ ſphæricæ parum idonea, in colligendis radiis, <lb />curvatura. </s>
          <s xml:space="preserve">Nunc vero alia quædam, ex ipſa refractionis na-<lb />tura, oritur radiorum aberratio, quam ante annos aliquot <lb />Neutonus egregiis quibusdam experimentis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">priſmatum <lb />vitreorum coloribus comprobavit. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæc vero &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſa leges <lb />ſuas habet, quibus, ſi recte eas perſpicio, ſubdupla illa, <lb />quam dixi, aperturarum ad longitudines ratio colligitur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">AUCTARIUM.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">VIdebatur jam perfecta abſolutaque omnibas numeris nova <lb />Aſtroſcopia noſtra; </s>
          <s xml:space="preserve">typisque excuſa, nondum tamen edita <lb />erat; </s>
          <s xml:space="preserve">cum ſecundis cogitationibus, ut fit, alia quædam nobis <lb />in mentem venere, quibus ea melior commodiorque fieret. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ <lb />cum auctarii vice hic adponere viſum ſit, ſimul hoc monemus, <lb />ut, ſicut poſterius reperta fuere, ita ultimo loco, poſtquam <lb />reliqua deſcriptio ac delineatio percepta fuerit, legantur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cum primum ſpectatores invento noſtro, ac Planetis na-<lb />cti ſumus, teleſcopicis obſervationibus minus aſſuetos, docuit <lb />experientia, eos quidem per ſe difficilius ſtellæ conſpectum <lb />conſequi; </s>
          <s xml:space="preserve">ſicut antehac quoque, ubi in grandiores tubos <lb />inciderant, eveniebat. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod autem hic fieri ſolitum, ut, re-<lb />perto prius ſidere, ac manente tubo, tantummodo oculum <lb />ei ſpectator juſſus admoveret, id non perinde nobis nunc <lb />imitari licebat; </s>
          <s xml:space="preserve">cum lens oculo proxima, ubi defigeretur, <lb />non haberet. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque hic quoque ratio fuit excogitanda, qua <lb />poſitum ſuum ſervaret ocularis lens. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod quidem præſtiti-
</s>
          <pb facs="0356" n="274" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MACHINARUM</fw>
mus machinæ exiguæ opera, quæ fulcro bipedi, in deſcri-<lb />ptione deſignato affigitur; </s>
          <s xml:space="preserve">ut in figura adjecta videre eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Tranſverſarii namque in ſummo fulcro pars eſt a a. </s>
          <s xml:space="preserve">Rhom-<lb />bus plicatilis ex ære b b, binis lateribus ad duplam longitu-<lb />
<ptr xml:id="note-0356-01a" corresp="note-0356-01" type="noteAnchor" />
dinem productis. </s>
          <s xml:space="preserve">Longitudo laterum pollices 5 {1/2}, latitudo <lb />paulo major pollice dimidio; </s>
          <s xml:space="preserve">craſſitudo parte ejus decima. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Hunc rhombum tranſverſarii medio applicitum tenet cochlea <lb />ferrea f, ſuppoſita æris vel ferri particulâ g, ac præterea or-<lb />biculo ex ære tenui, leniter convexo, cujus preſſu lentus æ-<lb />quabiliſque efficitur motus rhombi ac diductio. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro ex an-<lb />gulo ejus ſuperiore, axis ſeu columella prominet c, per-<lb />pendiculariter inſiſtens, longitudine ſesqui pollicis. </s>
          <s xml:space="preserve">Cujus <lb />capite altero lamella mobilis adhæret, 4. </s>
          <s xml:space="preserve">pollices longa, di-<lb />midium lata; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ hic conſpici nequit, quippe tecta capulo <lb />ligneo d, paris longitudinis, cui conſerta eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Huic demum <lb />capulo, plano ac parte anteriori leviter inciſo, inſeritur la-<lb />mella altera ænea e, quæ ſuper axiculo mobili bacillum ſu-<lb />ſtinet, cum affixa oculari lente, tubulo ſuo incluſa. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut au-<lb />tem thombus cum impoſito onere æqualiter libretur ſuper <lb />axe f, adjiciuntur in productis lateribus extremis pondera <lb />paria h h, quantis ad hoc opus eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0356-01" corresp="note-0356-01a" place="margin">TAB.XXXI. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quibus ita ſe habentibus, quocumque perducta fuerit ob-<lb />fervantis manu lens ocularis, capulo d ſemper deorſum con-<lb />verſo, ibi ſponte ſua conſiſtit; </s>
          <s xml:space="preserve">atque ita, invento ſidere, <lb />facile imperitior ſpectator in prioris locum ſuccedit, eodem-<lb />que fruitur ſpectaculo. </s>
          <s xml:space="preserve">Facit enim funiculus utramque len-<lb />tem conjungens, ut poſitum ſuum fulcrum ſervet, ſpecta-<lb />torem verſus reclinans, etſi duobus tantum pedibus inſiſtat; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſimulque fulcri pondere, eorumque quæ ipſi impoſita do-<lb />cuimus, idem funiculus intenditur; </s>
          <s xml:space="preserve">adeo ut nihil aptius com-<lb />modiusve hac in re optari queat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Altitudo fulcri eſt pedum 4. </s>
          <s xml:space="preserve">poll. </s>
          <s xml:space="preserve">9. </s>
          <s xml:space="preserve">Gravitas ejus libra-<lb />tum 2 {3/4}. </s>
          <s xml:space="preserve">Lentis ocularis, cum tubulo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">bacillo, gravitas libra <lb />dimidia. </s>
          <s xml:space="preserve">Rhombi cum ponderibus h h, libræ 2 {1/4}. </s>
          <s xml:space="preserve">Quæ pro-<lb />ptetea adſcribo, ut conſtructionem noſtram, experientia <lb />comprobatam, eo facilius cuivis imitari liceat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0357" n="275" />
        <fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Nunc vero aliud præterea addemus, quo perfectior evadat <lb />hæc noſtra obſervandi ratio. </s>
          <s xml:space="preserve">quod licet, omiſſum, nihil <lb />plerumque noceret, curioſo tamen ſyderum inſpectori ne-<lb />quaquam eſt negligendum. </s>
          <s xml:space="preserve">Nempe cum Saturni comites il-<lb />los Caſſinianos diligentius requirerem, eoſque difficulter ad-<lb />ſequerer, præſertim noctibus non admodum obſcuris, intel-<lb />lexi in cauſa eſſe lucem tenuem quandam, ab aëre ad ocu-<lb />lum manantem; </s>
          <s xml:space="preserve">non eam quæ per lentem majorem advenit, <lb />ſed quæ extrinſecus circum latera præterlabitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Huic impor-<lb />tunæ luculæ excludendæ, nonnihil quidem conducere ſcie-<lb />bam, ſi circulum illum papyraceum, quo in luna obſervan-<lb />da utebar, etiam hic lenti majori circumponerem. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed aliud <lb />efficacius remedium, circa hæc occupato incidit, priori il-<lb />li jungendum; </s>
          <s xml:space="preserve">ut nempe, perforatæ laminæ oppoſitu, ocu-<lb />li pupilla arctaretur, quæ alioqui per tenebras late patere ſo-<lb />let. </s>
          <s xml:space="preserve">Cujus ſimul ac experimentum feci, jam clare tres Satur-<lb />ni Lunulas conſpexi; </s>
          <s xml:space="preserve">cum amoto exiguo foramine media il-<lb />la noſtra tantum cerneretur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia vero, ita reductâ pupil-<lb />lâ, minus facile propoſitum ſydus inveſtigatur, quam cum <lb />tota patet, idcirco orbiculum illum perforatum, ac ſemipol-<lb />licem latum, brachiolo quodam mobili, ac Græco Λ hæren-<lb />tem ſimili, cui in figura hac adſcriptum eſt k, ita conjun-<lb />ximus tubuli fundo per quem lens ocularis inſpicitur, qui-<lb />que latiori foramine pervius eſt, ut non ante quam hoc fora-<lb />mine ſydus inventum fuerit, ſuperinducatur alterum illud an-<lb />guſtius.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Credidiſſet fortaſſe aliquis hac oculi contractione non pa-<lb />rum viſum obſcurari. </s>
          <s xml:space="preserve">cum tamen certum ſit, ſi diameter exi-<lb />gui foraminis, ad diametrum aperturæ lentis majoris eam ra-<lb />tionem habeat, quam habent inter ſe focorum utriuſque diſtan-<lb />tiæ, nihilo obſcurius teleſcopio ejuſmodi omnia cerni, quam <lb />ſi apertus ac liber oculus relinquatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed præſtat duplicare <lb />tantillam hanc latitudinem, vel paulo etiam augere ampli-<lb />us, quo minus difficilis ſit rei videndæ inquiſitio, nec ni-<lb />mium cito inventa ſtella elabatur, ob mundi converſionem <lb />diurnam. </s>
          <s xml:space="preserve">Nobis in teleſcopio 34 pedes longo, foraminuli dia-
</s>
          <pb facs="0358" n="276" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MACHINARUM</fw>
meter decimam ſextam circiter pollicis partem habet. </s>
          <s xml:space="preserve">Ipſum <lb />vero duos pollices cum dimidio ab oculari lente abeſt, quan-<lb />ta eſt præciſe in hac lente foci diſtantia. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod diligenter cu-<lb />randum, quia alias non poterit amplum ſpatium, ut ſolet, <lb />uno obtutu comprehendi. </s>
          <s xml:space="preserve">Facile autem deltoidis brachii fle-<lb />xu, qui quidem in ſchemate noſtro conſpici nequit, quan-<lb />tum opus eſt, lamellaperforata removetur, quæ nobis ſemi-<lb />pollice à tubuli fundo extat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro circulus lenti magnæ circumdatus, teleſcopii partem <lb />longitudinis quadrageſimam quintam circiter diametro æquet. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Cujus circuli objectu quia paulo impeditiorem reddi neceſſe <lb />erat aſtri inveſtigationem, viſum fuit imponere bacillo, ſeu <lb />caudæ lentis ocularis, ſtylum m, perpendiculariter erectum; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />cujus apex tantundem ſupra axem lentium attollitur quantus <lb />eſt circuli illius ſemidiameter. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc enim fit, ut ſi oculum <lb />prius ibi collocemus, unde cum ſummomargine circuli in ean-<lb />dem rectam lineam ſtella conveniat; </s>
          <s xml:space="preserve">tumque, apprehenſo ca-<lb />pulo d, moveamus lentem ocularem cum adjuncto bacillo, do-<lb />nec in eandem quoque rectam quadret extremum ſtyli m; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />fit inquam ut, ad tubulum ocularem viſum referenti, ſtella <lb />eadem per teleſcopium ſeſe conſpiciendam det, vel certe pa-<lb />rum abſit. </s>
          <s xml:space="preserve">Uſu vero &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">exercitatione tum hæc, tum cæte-<lb />ra quæ ad hanc obſervandi rationem pertinent, facilia <lb />fiunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">IV.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Excerpta ex literis D<hi rend="superscript">ni</hi> Hugenii de novâ <lb />methodo conſtruendi Barometrum.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod novam meam methodum Barometri ſpectat, noſti, <lb />diverſas aëris atmoſphæræ preſſiones multo magis fore <lb />viſibiles, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">faciliores diſtinctu, ſi in tubo 30 pedes alto <lb />fiat barometrum ope aquæ quam ſunt in barometris vulgari-<lb />bus, quæ cum Hydrargyro conſtruuntur. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum enim maxima <lb />diverſitas ſit circiter duorum pollicum in barometris vul-
</s>
          <pb facs="0359" />
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0359a" />
          <s xml:space="preserve">
<ptr xml:id="fig-0359a-01a" corresp="fig-0359a-01" type="figureAnchor" />
<ptr xml:id="fig-0359a-02a" corresp="fig-0359a-02" type="figureAnchor" />
<pb facs="0360" />
<pb facs="0361" n="277" /><fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
garibus, in novo hoc barometro erit viginti octo pollicum <lb />id eſt decies &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quater major erit, aliæque variationes auge-<lb />buntur eadem ratione, quæ ipſa datur inter Mercurii &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />aquæ gravitates ſpecificas.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <figure xml:id="fig-0359a-01" corresp="fig-0359a-01a">
                <head xml:space="preserve">Pag. 276.<lb />TAB.XXXI.<lb />Fig. 2.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">a a m f k b e @ b a g a f b b h</ab>
              </figure>
              <figure xml:id="fig-0359a-02" corresp="fig-0359a-02a">
                <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 1.</head>
                <ab type="variables" xml:space="preserve">h g k h d a b c f e l</ab>
              </figure>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed uti difficile eſt bene diſponere hæc barometra ob ma-<lb />gnam tubi altitudinem, quæ impeditetiam, quo minus com-<lb />modè locari poſſint, aut de loco in locum transferri. </s>
          <s xml:space="preserve">Cogita-<lb />vi, quo pacto conſtrui poſſet barometrum mediocris magni-<lb />tudinis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">portatile, cujus effectus quam proxime idem eſſet <lb />ac aliorum illorum magnorum barometrorum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">duas diver-<lb />ſas conſtructiones inveni.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Prima eſt, ut fiat tubus vitreus A B quatuor pedum cum <lb />
<ptr xml:id="note-0361-01a" corresp="note-0361-01" type="noteAnchor" />
ſemiſſe, qui clauſus ſit in extremitate A, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cujus cavitas <lb />ſit circiter duarum linearum; </s>
          <s xml:space="preserve">requiritur ut latior ſit in loco <lb />medio, ubi detur quaſi pyxis cylindrica C D, cujus altitu-<lb />do ſit circiter unius pollicis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Diameter E E 14 vel 15 li-<lb />nearum, id eſt ſepties vel octies major diametro tubi; </s>
          <s xml:space="preserve">in-<lb />funditur in apertam extremitatem tantum aquæ, quantum <lb />requiritur ad replendum dimidium receptaculi C D cum <lb />partis ſuperioris tubi dimidio C F; </s>
          <s xml:space="preserve">Porro repletur quid-<lb />quid ſupereſt Mercurio; </s>
          <s xml:space="preserve">qui etiam infunditur in vas G ad al-<lb />titudinem ſemipollicis, deinde immergitur in hunc extre-<lb />mitas tubi B; </s>
          <s xml:space="preserve">tum pro parte exit Mercurius, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">qui ſu-<lb />per eſt manet ad altitudinem E E; </s>
          <s xml:space="preserve">aqua, quæ ſupernatat, <lb />deſcendit usque in F, relinquens reliquum tubi F A aëre <lb />vacuum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſuperficies aquæ, adſcendendo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">deſcendendo <lb />denotat diverſum atmoſphæræ pondus, gradibus fere æqua-<lb />libus iis quibus aqua illud denotat in barometro 32 pe-<lb />dum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0361-01" corresp="note-0361-01a" place="margin">TAB.XXXII. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Altera conſtructio partim ſimilis eſt priori, ſed multo me-<lb />
<ptr xml:id="note-0361-02a" corresp="note-0361-02" type="noteAnchor" />
lior eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">detur tubus in medio incurvatus H M N, duæ in <lb />hoc tubo requiruntur pixides cylindricæ æquales K &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">M, <lb />quarum una, ſc. </s>
          <s xml:space="preserve">K, quæ eſt ad tubi extremitatem, hermetice <lb />ſit clauſa ſuperius, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">M, quæ eſt paululum ſupra curvatu-<lb />ram, ſit utrinque aperta in locis in quibus cum tubo jungi-<lb />tur; </s>
          <s xml:space="preserve">longitudo crurum determinata eſt per diſtantiam pyxi-
</s>
          <pb facs="0362" n="278" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MACHINARUM</fw>
dum K, M, quæ ſit circitcr 27{1/2} pollicum <ptr type="noteAnchor" />, menſurando diſtan-
tiam inter harum media. </s>
          <s xml:space="preserve">Altitudo cujusvis pyxidis eſt præter-<lb />propter unius pollicis cum ſemiſſe; </s>
          <s xml:space="preserve">diameter interior unius polli-<lb />cis vel 15 linearum; </s>
          <s xml:space="preserve">diameter cavitatis reliqui tubi {1/10} vel {1/12} ejusdem <lb />magnitudinis. </s>
          <s xml:space="preserve">Primo infunditur ſolus Mercurius in tubum per <lb />aperturam N, ut fiat barometrum vulgare ex iis quæ inferius re-<lb />curvata ſunt. </s>
          <s xml:space="preserve">Infundendum vel tollendum eſt Hydrargyrum <lb />donec ſuperficies dentur circiter in medio pyxidum K &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">M, <lb />ſi tempore quo fit hæc operatio aër mediæ ſit gravitatis, id <lb />eft in barometris vulgaribus Mercurius ſit ad altitudi-<lb />nem 27{1/2} pollicum; </s>
          <s xml:space="preserve">alioquin enim ſi preſſio aëris ſit major vel <lb />minor ordinariâ, ad hocattendendum, computando pro uno <lb />pollice variationis, in vulgari barometro, lineam unam cum <lb />ſemiſſe variationis in quavis pyxide: </s>
          <s xml:space="preserve">Poſtquam Mercurius <lb />bene aëre depurgatus erit, ita ut nullus detur in pyxide K <lb />infundetur per aperturam N quidam liquor, qui hieme non <lb />congelatur, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">qui nequit diſſolvere Mercurium; </s>
          <s xml:space="preserve">E. </s>
          <s xml:space="preserve">G. </s>
          <s xml:space="preserve">aqua <lb />communis mixta cum {1/8} aquæ fortis: </s>
          <s xml:space="preserve">ſpiritus vini quidem <lb />poſſidet has duas qualitates, ſed non conveniret barometro, <lb />quia per calorem dilatatur. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc etiam referri debet ad pri-<lb />mam formam Barometri.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0361-02" corresp="note-0361-02a" place="margin">TAB. XXXII. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod attinet ad liquoris quantitatem, debet illa adſcendere ad <lb />pedem unum circiter in tubum B C poſitâ mediâ aëris preſſione.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Diſpoſito ita hoc Barometro videbimus, maximam diffe-<lb />rentiam preſſionis aëris, quæ notabitur per ſuperficiem li-<lb />quoris in tubo M N, fore propemodum 22 pollicum, ſi <lb />diametri pyxidum cylindricarum, ſint decies majores diametro <lb />tubi. </s>
          <s xml:space="preserve">Et ut inveniamus quantum differentiæ quas indicatæ ba-<lb />rometrum hoc noſtrum excedantillas, quas poteſt indicare ba-<lb />rometrum vulgare, generalis eſt regula, differentias noſtrinovi <lb />Barometri eſſe ad differentias Barometri vulgaris, ut decies &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />quater quadratum diametri pyxidum ad idem quadratum plus <lb />vicies octies quadratum diametri tubi, qui aquam continet; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hinc ſequitur, cujuſcunque magnitudinis ſint pyxides, <lb />maximas differentias non poſſe excedere 28 pollices, quan-<lb />doquidem differentiæ Barometrorum ordinariorum non ex-<lb />cedunt duos pollices.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" n="*" anchored="true" place="bottom">Pollices hi ſunt partes duodecimæ pedis Regii Gallici.</note>
        <pb facs="0363" n="279" />
        <fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut transferatur commode hoc Barometrum, aſſeri adjun-<lb />gendum eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">vel Thecâ includendum; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">notari debent in <lb />ligno diviſiones æquales ad indicandas altitudinum differen-<lb />tias, quæ augebuntur eadem ratione, in quâ minuetur at-<lb />moſphæræ pondus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sic parvæ mutationes, in pondere atmoſphæræ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ <lb />non percipiuntur in Barometris ordinariis, in his ſenſibiles <lb />fiunt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Exempli gratiâ ſi ferantur in Turrim de Noſtre Dame vel <lb />Montmartre videbimus fuperficiem aquæ deſcendere in primo <lb />Barometro quosdam pollices, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tantum in altero adſcende-<lb />re; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi ferantur in domum elevatam tantum 50 pedes, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">porro <lb />inde deſcendamus, habebimus notabilem mutationem {1/2} pro-<lb />pemodum pollicis, ita ut poſſimus ope hujus inſtrumenti ſa-<lb />tis bene menſurare diverſam altitudinem montium a ſe invi-<lb />cem diſſitorum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">regionum, quarum ſitus non ſinit, ut has <lb />metiamur aliter. </s>
          <s xml:space="preserve">Si mutationes temporum ope Barometrorum, <lb />prævideri poſſint uti ſperandum videtur, certum eſt, quod <lb />illa, quæ hoc modo conſtructa ſunt, magnam utilitatem <lb />habebunt præ aliis, quæ adhibita ſunt huc usque.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Verum eſt quod quædam novorum horum Barometrorum <lb />ſenſibiliter quodammodo mutentur ex calore vel frigore aëris <lb />exterioris, quamcunque etiam ad@ibeamus operam ad illa <lb />interiori aëre purganda; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed Barometra ordinaria ſunt etiam <lb />eidem varietati obnoxia, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi in noſtris magis conſpicua ſit, <lb />hoc inde venit, quod multo majores differentias indicent, <lb />quam Barometra vulgaria: </s>
          <s xml:space="preserve">ſed ut occurramus huic malo, <lb />quod plane nobis impedimento eſſet, ſi vellemus metiri alti-<lb />tudines, poſſumus Thermoſcopium includere in parte Baro-<lb />metri aëre vacuâ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">efficere calefaciendo aërem, qui <lb />utrumque cingit, ut Thermometrum redeat ad eandem no-<lb />tam in utraque operatione; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">hac viâ certi erimus, quod <lb />aër externus nullam inducat mutationem Barometro, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quod <lb />omnis varietas, quæ ibi apparebit, oriatur ex diverſâ atmo-<lb />ſphæræ gravitate.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Dixi poſteriorem conſtructionem alterâ meliorem eſſe, non
</s>
          <pb facs="0364" n="280" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MACHINARUM</fw>
ſolum, quia ultimum Barometrum multo minoris voluminis <lb />eſt, ſed &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">, quia obſervavi, quod in priori parum aëris, <lb />quem aqua exhalat in vacuo, pedetentim augeatur temporis <lb />diuturnitate; </s>
          <s xml:space="preserve">cui vitio certum eſt Barometrum 32 pedum, <lb />de quo ſupra dixi, pariter obnoxium eſſe; </s>
          <s xml:space="preserve">Et, ut huic ma-<lb />lo occurratur, quærendus eſt liquor, qui non producit aë-<lb />rem, ut faciunt aqua &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſpiritus vini. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed patet, quod po-<lb />ſterius noſtrum Barometrum hoc vitio non laboret, quoniam <lb />aqua in vacuo non eſt incluſa: </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi percipiamus aquam, <lb />quæ eſt in poſteriore Barometro, vapores emittere, tantum <lb />ſuperius infundenda eſt gutta olei, quod frigore non inſpiſ-<lb />ſatur, quodque calore non emittit vapores, ut oleum amy-<lb />gdali dulcis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">V.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Nova vis movens mediante pulvere nitrato <lb />&amp; aëre.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Deſideratum a longo tempore eſt artificium quo vis pul-<lb />veris pyrii aliis, quam quibus huc uſque inſerviit, uſibus <lb />applicari poſſet, in quibus omnibus vis admodum ſubita re-<lb />quiritur, qualem obſervamus in exploſione bombardæ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſclo-<lb />peti &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">disruptione cuniculorum: </s>
          <s xml:space="preserve">ſi impetus ille promtus poſſet <lb />moderari &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">reduci ad vim magis placidam, maximam in me-<lb />chanicis utilitatem haberet, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in multis occaſionibus, in qui-<lb />bus vim hominum, equorum, venti, aliarumque potentia-<lb />rum adhibemus, inſerviret. </s>
          <s xml:space="preserve">Ad hunc effectum excogitavi ma-<lb />chinam, hic delineatam. </s>
          <s xml:space="preserve">Hanc non propono, acſi in omni-<lb />bus partibus perfecta foret, ſedtanquam inventum, quod cum <lb />pro parte ſucceſſit, poterit ad majorem proferri perfectionem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">A A cylindrus cavus eſt, intus bene politus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ubique <lb />
<ptr xml:id="note-0364-01a" corresp="note-0364-01" type="noteAnchor" />
æqualis magnitudinis; </s>
          <s xml:space="preserve">B eſt embolus in ſuperiori parte Cy-<lb />lyndri, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">qui in hoc poteſt moveri; </s>
          <s xml:space="preserve">in C C cylindrus eſt per-<lb />foratus duobus foraminibus, quorum diametri circiter ſunt {1/4} <lb />diametri cylindri; </s>
          <s xml:space="preserve">tubi D, D, corii madidi &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">mollis, fir-
</s>
          <pb facs="0365" n="281" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">DESCRIPTIONES.</fw>
miter alligati ſunt duobus cylindris minoribus, qui cum majo-<lb />ri cohærent, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">circumdant foramina; </s>
          <s xml:space="preserve">tubus unus exhibetur <lb />pendens, alter extenſus. </s>
          <s xml:space="preserve">In fundo cylindri cum hoc conjun-<lb />gitur ope cochleæ interpoſito annulo coriaceo pyxis H; </s>
          <s xml:space="preserve">ita <lb />ut exacte claudat apperturam cylindri; </s>
          <s xml:space="preserve">E E ſunt retinacula, <lb />quæ cylindrum in inferiori parte conjungunt cum theca, <lb />qua includitur, ſed quæ hic non eſt exhibita, ne turbetur <lb />figura: </s>
          <s xml:space="preserve">E F eſt funis annexus embolo B, circumponitur <lb />trochlea G, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inſervit ad movendum id, quod ei applica-<lb />tur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0364-01" corresp="note-0364-01a" place="margin">TAB. XXXII. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Obtecto parvâ aquæ quantitate embolo, qui ſuperius fir-<lb />miter debet conſiſtere, ne poſſit exire ex cylindro, immittitur <lb />in ciſtam H parum pulveris tormentarii cum parva quantitate <lb />igniarii Germanici accenſi, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">clauditur bene ciſta mediante <lb />ſua cochleâ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Pulvis ille paulo poſt accenſus implet cylindrum flammâ <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">fugat aërem per tubos coriaceos C D, C D, qui exten-<lb />duntur, quique ſtatim clauduntur iterum ab aëre exteriore; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ita ut cylindrus maneat aëre vacuus, ſaltem maximâ parte; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />porro embolus B eſt adactus per preſſionem aëris, qui ſupra <lb />gravitat ad deſcendendum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſic trahit funem F F pariter <lb />illud quod ei appenditur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quantitas ejus preſſionis cognita eſt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">determinata, per <lb />gravitatem aëris, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per magnitudinem diametri emboli, qui, <lb />ſi ſit unius pedis, ita premitur, ut ſuſtineat pondus 1800 <lb />circiter librarum; </s>
          <s xml:space="preserve">poſito, quod cylindrus totus fiat aëre va-<lb />cuus, quod huc uſque efficere non potui; </s>
          <s xml:space="preserve">etiam experi-<lb />menta eo reſpectu in magnis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">parvis cylindris non eodem <lb />modo proceſſere.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cylindrus diametri 2{1/2} pollicum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">20 poll. </s>
          <s xml:space="preserve">longus, pon-<lb />dere 6 granorum pulveris aëre, evacuatus fuit {5/6} partibus; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">in cylindro ejusdem latitudinis, ſed longitudinis 44 poll.</s>
          <s xml:space="preserve">, <lb />requiruntur 36 grana pulveris ut ejiciantur {4/6} aëris; </s>
          <s xml:space="preserve">Et in <lb />cylindro diametri unius pedis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">3{1/2} altitudinis, 1{1/2} drachma <lb />pulveris ad fugandum {1/2} aëris; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">duplicata pulveris quanti-<lb />tate vix magis evacuatus fuit cylindrus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0366" n="282" />
        <fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Aër vero ille qui ſupereſt in cylindro, impedit magnam <lb />partem effectus, quem exereret machina, ſi omnis aër pror-<lb />ſus exhauriretur; </s>
          <s xml:space="preserve">ut ſatis videre eſt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſimul determinari <lb />computatione poteſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Ideo deberet examinari, quæ ratio in-<lb />ter altitudinem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">diametrum cylindri ſit optima in hâc ma-<lb />china ad h@nc maxime evacuandam adhibitâ minima quan-<lb />tum poſſet pulveris quantitate, nam licet totus cylindrus <lb />non evacuetur, vis hujus preſſionis nihilominus magnum <lb />ederet effectum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Poterit hæc inſervire non tantum elevationi magnorum <lb />ponderum quorumcunque &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">aquarum. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed etiam ad pro-<lb />jicienda globos &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſagittas magna vi, juxta methodum bali-<lb />ſtarum veterum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ulterius, cum propter cylindri convexitatem, non ſit neceſſe, <lb />ut ſit valde ſolidus ad reſiſtendum preſſioni aëris externi, cer-<lb />tum eſt totam machinam exigui ponderis eſſe poſſe, quæ levi-<lb />tas conjuncta cum magna vi, quam habet, poterit forte uſui <lb />eſſe ad effectus edendos quos huc uſque impoſſibiles duximus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VI.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Demonſtratio Æquilibrii bilancis.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In demonſtratione, quam Archimedes dedit de propoſitione <lb />
<ptr xml:id="note-0366-01a" corresp="note-0366-01" type="noteAnchor" />
fundamentali Mechanices, tacite ponit quid, de quo jure <lb />aliquo poſſumus dubitare; </s>
          <s xml:space="preserve">eſt autem hoc, ſi plura pondera <lb />æqualia annexa ſint libræ ad diſtantias æquales a ſe invicem; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſive omnia ſint ad eandem partem puncti ſuſpenſionis, ſive quæ-<lb />dam transferantur ad patrem oppoſitam, ut in hac figura, ubi <lb />punctum ſuſpenſionis eſt A, pondera habere eandem vim <lb />ad deflectendam libram quam ſi forent omnia ſuſpenſa in pun-<lb />cto, ubi eſt commune eorum centrum gravitatis, ut hic eſt <lb />punctum B. </s>
          <s xml:space="preserve">adeo ut ſi ſeparatim ſuſpenſa in æquilibrio fo-<lb />rent cum contrario pondere C, hoc etiam obtineret ſuſpen-<lb />@is omnibus ponderibus in puncto B, vel eorum loco pon-<lb />dus D, quod æquat omnium gravitatem.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0366-01" corresp="note-0366-01a" place="margin">TAB. XXXII. <lb />Fig. 4.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <pb facs="0367" n="283" />
        <fw type="head">MECHANICAM.</fw>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quidam Geometræ parumper mutando hanc demonſtra-<lb />tionem tentarunt defectum minus ſenſibilem reddere, ſed <lb />in totum fuiſſe ſublatum mihi non videtur. </s>
          <s xml:space="preserve">Igitur conatus <lb />ſum alio modo eandem propoſitionem demonſtrare uti ſequi-<lb />tur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">1°. </s>
          <s xml:space="preserve">Poſtulatur cum Archimede, duo pondera æqualia <lb />appenſa extremitatibus brachiorum æqualium libræ fore in <lb />æquilibrio.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">2°. </s>
          <s xml:space="preserve">Poſitis ponderibus æqualibus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">brachiis libræ, cui <lb />appenſa ſunt, inæqualibus, illam inclinari ad latus brachii <lb />longioris.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">3°. </s>
          <s xml:space="preserve">Poſtulatur poſſe concipi, lineas &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">plana, de quibus <lb />loquimur in hac demonſtratione, inflexilia &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſine gravitate <lb />eſſe.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">PROP. </s>
          <s xml:space="preserve">I. </s>
          <s xml:space="preserve">Si ſuper planum Horizontale quod imponitur <lb />lineæ rectæ, quæ id dividit in duaspartes, applicetur pondus, <lb />vis, quam illud pondus habebit ad deflectendum planum par-<lb />tem verſus ad quam applicatur erit major, quam ſi poſitum <lb />ſit prope dictam lineam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit planum Horizontale A B impoſitum lineæ rectæ <lb />
<ptr xml:id="note-0367-01a" corresp="note-0367-01" type="noteAnchor" />
C D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cui applicetur pondus E, cujus diſtantia a C D li-<lb />neâ perpendiculari E H menſuratur; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cui porro applice-<lb />tur idem pondus in F, ita ut diſtantia F H minor ſit quam <lb />E H, dico, quod habebit plus virium ad planum deflecten-<lb />dum, ſi ſit applicatum in E quam in F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0367-01" corresp="note-0367-01a" place="margin">TAB. XXXII. <lb />Fig. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Nam producta recta E F H in G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">poſitis H G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">H F <lb />æqualibus, certum eſt, pondus æquale illi, de quo locuti <lb />ſumus, applicatum in G in æquilibrio futurum cum altero <lb />in F, propter æqualia brachia F H, H G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed pondus tranſlatum ex F in E deflectet planum, quo-<lb />niam plano exiſtente ſine gravitate effectus idem eſt ac in <lb />bilance brachiorum inæqualium quæ æqualibus ponderibus <lb />gravantur, idem ergo pondus poſitum in E plus virium ha-<lb />bet ad planum deflectendum quam ſi eſt in F; </s>
          <s xml:space="preserve">Q.</s>
          <s xml:space="preserve">E.</s>
          <s xml:space="preserve">D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">PROP. </s>
          <s xml:space="preserve">II. </s>
          <s xml:space="preserve">Si planum Horizont@le; </s>
          <s xml:space="preserve">oneratum plurimis pon-<lb />deribus, maneat in æqualibrio, impoſitum lineæ rectæ, quæ
</s>
          <pb facs="0368" n="284" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
id ſecat in duas partes, centrum gravitatis plani ſic onerati <lb />erit in ipſa lineâ rectâ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit planum Horizontale A B oneratum ponderibus C C, <lb />
<ptr xml:id="note-0368-01a" corresp="note-0368-01" type="noteAnchor" />
D D &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quod manet in æquilibrio, impoſitum rectæ E F; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">dico centrum ejus gravitatis eſſe in illa linea E F; </s>
          <s xml:space="preserve">nam poſi-<lb />to, ſi fieri poteſt, centrum gravitatis eſſe alibi in puncto G, <lb />ducatur per id punctum recta H K parallela ipſi E F.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0368-01" corresp="note-0368-01a" place="margin">TAB. XXXII. <lb />Fig. 6.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Tunc ergo, quia planum fultum in puncto G, manet <lb />in ſuo ſitu Horizontali, debent, ducta linea recta qua-<lb />cunque in plano per punctum G, pondera ad utramque par-<lb />tem lineæ eſſe in æquilibrio.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Idcirco pondera C C facient æquilibrium cum ponderibus <lb />D D, quando planum fulcitur a recta H K: </s>
          <s xml:space="preserve">id quod fieri <lb />nequit, quoniam manet in æquilibrio fultum a recta E F; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">nam patet, omnes diſtantias ponderum ad unam partem eſſe <lb />diminutas, ſcilicet ponderum C C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſequenter etiam <lb />effectus gravitatis eorum; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">diſtantias ponderum oppoſito-<lb />rum D D eſſe auctas, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">eodem tempore effectum eorum <lb />gravitatis, adeo ut ultima pondera deflexura ſint planum ad <lb />ſuam partem, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">multo magis ſi unum vel plura pondera <lb />C C ſint ad alteram partem lineæ H K; </s>
          <s xml:space="preserve">Centrum ergo gra-<lb />vitatis plani onerati erit in linea E F. </s>
          <s xml:space="preserve">Q. </s>
          <s xml:space="preserve">E. </s>
          <s xml:space="preserve">D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">PROP. </s>
          <s xml:space="preserve">III. </s>
          <s xml:space="preserve">Duo gravia commenſur abilia appenſa ad extre-<lb />mitates brachiorum Libræ erunt in æquilibrio, ſi brachia ſint <lb />in ratione reciproca gravium.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint gravia commenſurabilia A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B, quorum A ſit ma-<lb />
<ptr xml:id="note-0368-02a" corresp="note-0368-02" type="noteAnchor" />
jus; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">libra C D E, cujus brachium D E ſit ad D C, ut <lb />grave A ad grave B; </s>
          <s xml:space="preserve">dico, libram eſſe in æquilibrio appenſo <lb />A ad extremum C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B ad extremum E, ſi C E ſuſtineatur in D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0368-02" corresp="note-0368-02a" place="margin">TAB. XXXII. <lb />Fig. 7.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Concipiatur planum parallelum ad horizontem tranſiens <lb />per lineam C E, in eo plano ſint ductæ per puncta E <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C rectæ L E G, K C M perpendiculares ad C E; </s>
          <s xml:space="preserve">fiat <lb />ulterius E F æquale C D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ducantur G F K, M D L <lb />quæ cum C E angulos ſemirectos efficiunt &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſeſe mutuò ad <lb />angulos rectos ſecant in N; </s>
          <s xml:space="preserve">illæ lineæ neceſſario occurrunt <lb />duabus prioribus, quas duximus per E &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C; </s>
          <s xml:space="preserve">ponamus pun-
</s>
          <pb facs="0369" n="285" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MECHANICAM.</fw>
cta occurſus eſſe G, K &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">M, L; </s>
          <s xml:space="preserve">manifeſtum eſt, E G æquale <lb />eſſe E F, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C K, C F; </s>
          <s xml:space="preserve">uti etiam G K, M L, ſe mutuo <lb />ſecare in medio in puncto N; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">triangula G N L, <lb />K N M eſſe ſimilia &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">æqualia: </s>
          <s xml:space="preserve">ſumatur E H æquale E G, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />C O æquale C K; </s>
          <s xml:space="preserve">tum, quia E D eſt ad D C ut pondus A <lb />ad B, patet quod lineæ E D &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">D C, ſint commenſurabiles, ut <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">H G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K O, cum inter ſe ſint ut E F ad F C, id eſt ut <lb />C D ad D E. </s>
          <s xml:space="preserve">Sint ergo K O &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">H G diviſæ in partes æqua-<lb />les per maximam earum communem menſuram, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quantita-<lb />tes A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B pariter diviſæ; </s>
          <s xml:space="preserve">idcirco habebuntur tot partes <lb />ponderis A, quot habentur partes in linea K O, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tot par-<lb />tes ponderis B, quot habentur partes in linea H G, quæ <lb />partes ponderum, æquales inter ſe, ſint ſingulæ appenſæ in me-<lb />dio unius ex partibus linearum K O, H G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Jam demonſtrabimus, quod gravibus ita diſpoſitis, pla-<lb />num maneat in æquilibrio, quando fulcitur a puncto D, un-<lb />de veritas propoſitionis erit manifeſta; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam concipere <lb />poſſumus omnes partes plani eſſe ſublatas &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſolas lineas K O, <lb />H G, oneratas ponderibus æqualibus ipſis A &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B, ſuſtineri <lb />in extremitatibus libræ C &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">E, nam cum planum ſit ſine <lb />gravitate, partes ſublatæ non poſſunt mutare æquilibrium.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ad demonſtrandum igitur, æquilibrium plani, ut di-<lb />ctum eſt gravati, dari in puncto D, ſint ductæ ex quovis <lb />pondere perpendiculares ad lineam L M, quantum neceſſe <lb />eſt, productam, uti R S, Z I, T V, X Y. </s>
          <s xml:space="preserve">Perpendi-<lb />culares T V &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">R S, quæ ducuntur a ponderibus ma-<lb />xime vicinis punctis G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K erunt inter ſe æquales; </s>
          <s xml:space="preserve">nam tri-<lb />angula G N L, K N M ſunt æqualia &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſimilia, uti di-<lb />ctum eſt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">latera G L &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K M ſunt etiam æqualia inter ſe, ut <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">intervalla G T &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K R, quæ ſingula æqualia ſunt dimidio u-<lb />nius ex partibus æqualibus in quas diviſæ ſunt lineæ H G, K O; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">unde patet lineas T V, R S, etiam fore æquales, uti di-<lb />ctum eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">Tunc ſi fulciatur planum in linea L M Q, <lb />pondus T in æquilibrio erit cum pondere R.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Pariter, ob æqualitatem perpendicularium X Y &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">Z I, <lb />pondus X erit in æquilibrio cum pondere Z, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſic con-
</s>
          <pb facs="0370" n="286" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
ſequenter omnia pondera lineæ G H cum tot ponderi-<lb />bus ſumtis poſt K in linea K O; </s>
          <s xml:space="preserve">id eſt, ſi ſumatur pars <lb />K P æqualis lineæ G H, pondera appenſa inter K <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">P, æquiponderabunt cum omnibus ponderibus lineæ <lb />G H.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si ergo pondera reliqua in linea P O etiam faciant æqui-<lb />librium unum cum altero in plano fulto a linea L M Q, <lb />ſequetur planum oneratum omnibus ponderibus manſurum in <lb />æquilibrio ſuper eandam illam lineam.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Æquilibrium autem ponderum reliquorum ita invenitur: </s>
          <s xml:space="preserve">cum <lb />ſit K O = 2 C F; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K P = H G, id eſt 2 C D, erit <lb />P O = 2 D F; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed M O = D F; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam C M = C D; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ergo M P eſt dimidium P O; </s>
          <s xml:space="preserve">Adeo ut lineâ P O, quæ con-<lb />tinet numerum partium, quibus K O ſuperat H G, in 2 par-<lb />tes æquales dividatur per rectam L M Q, manifeſtum ergo <lb />eſt æqualem numerum ponderum illorum quæ continet illa <lb />linea P O dari ad partem utramque puncti M, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſimiliter <lb />diſponi; </s>
          <s xml:space="preserve">ideo ſi numerus, illorum ponderum ſit impar, illud <lb />quod in medio eſt, erit in puncto M, unde ſequitur, ſingulas <lb />perpendiculares quas duximus ab iiſdem ponderibus ad lineam <lb />L M Q æquales eſſe ſibi reſpondentibus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſequenter pon-<lb />dera eſſe in æquilibrio, quando planum fulcitur a linea L M Q; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />quod cum ita ſit demonſtratum de aliis ponderibus linearum <lb />P K &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">H G, ſequitur planum cum omnibus ponderibus man-<lb />ſurum in æquilibrio fultum a linea L M Q; </s>
          <s xml:space="preserve">Centrum er-<lb />go gravitatis plani ſic onerati eſt in illa linea; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed centrum <lb />gravitatis etiam eſt in linea C E, quoniam evidens eſt pla-<lb />num etiam futurum in æquilibrio ſi in hac linea ſuſtinea-<lb />tur, Erit ergo centrum gravitatis punctum commune illis <lb />duabus lineis L M Q &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">C E, ſcilicet punctum D in quo <lb />ſi planum ſuſtineatur manet in æquilibrio. </s>
          <s xml:space="preserve">patet ergo, veritas <lb />Theorematis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0371" />
        <pb facs="0371a" />
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 286.<lb />TAB.XXXII.<lb />Fig. 1.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A E C E E D B G</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">H N K M</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">B A D C</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A E E C H D G B</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 6.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A C C C C H G K E F D D D D</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">G F F B D D C D A F A E E H</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 7.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">K L R Z Y H V N S P A C E B X T M G Q O</ab>
        </figure>
        <pb facs="0372" />
        <pb facs="0373" n="287" />
        <fw type="head">MECHANICAM.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VII.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">De potentiis fila funesve trahentibus.</head>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">PROP.</s>
          <s xml:space="preserve">I. </s>
          <s xml:space="preserve">Si puuctum A trahatur a filis duobus A B, A C <lb />
<ptr xml:id="note-0373-01a" corresp="note-0373-01" type="noteAnchor" />
angulum B A C facientibus, ſintque potentiæ trahentes ut fi-<lb />@orum ipſorum A B, A C, longitudines multiplices ſecundum <lb />numeros datos N &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">O; </s>
          <s xml:space="preserve">juncta vero B C dividatur in E, <lb />ut ſit reciprocè C E ad E B ſicut numerus N ad O, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">jun-<lb />gatur A E: </s>
          <s xml:space="preserve">dico filis A B, A C ita trahentibus, æquipol-<lb />lere filum A E tractu@ à potentia quæ ſit ut longitudo A E <lb />multiplex ſecundum numerum æqualem utriſque N &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">O.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0373-01" corresp="note-0373-01a" place="margin">TAB. XXXIII. <lb />Fig. 1.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Producantur enim A B, A C ad F &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">G, ut ſit <lb />A F multiplex A B ſecundùm numerum N, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A G multi-<lb />plex A C ſecundùm numerum O; </s>
          <s xml:space="preserve">junctæque F G occur-<lb />rat A E producta in H, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſint B K, C L parallelæ A H.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quia ergo F Had H K ut F A ad A B, hoc eſt, ut nu-<lb />merus N ad unitatem; </s>
          <s xml:space="preserve">H K vero ad H L ut B E ad E C, <lb />hoc eſt, ut numerus O ad numerum N: </s>
          <s xml:space="preserve">erit, inproportio-<lb />ne turbata F H ad H L, ut numerus O ad unitatem, hoc eſt <lb />ut G A ad A C, ſive ut G H ad H L. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque F H ad <lb />H L ut G H ad H L, ac proinde F H æqualis H G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sit jam A H continuata uſque in P, ut ſint æquales A H, <lb />H P, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">jungantur G P, F P: </s>
          <s xml:space="preserve">eritque F A G P paralle-<lb />logrammum, ad cujus diametrum P A ducantur F Q, G R, <lb />parallelæ B C. </s>
          <s xml:space="preserve">Manifeſtum igitur eſt fieri triangula ſimilia <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">æqualia F P Q, G A R, quorum latera inter ſe æqualia <lb />P Q, R A. </s>
          <s xml:space="preserve">Eſt autem A E ad A R ut A C ad A G, hoceſt, <lb />ut unitas ad numerum O. </s>
          <s xml:space="preserve">Eadem verò A E ad A Q ut <lb />A B ad A F, hoc eſt, ut unitas ad numerum N. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo erit <lb />A E ad utramque ſimul A Q, A R, ſive A Q, Q P, hoc eſt, <lb />ad A P, ut unitas ad utrumque ſimul numerum N &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">O.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cùm ergo potentiæ fila A B, A C trahentes, ſint ut A F, <lb />A G, quibus æquipollet attractio per filum A E à potentia <lb />quæ ſit ut A P, ex theoremate Mechanico ſatis noto, ma-<lb />nifeſta eſt propoſiti veritas.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0374" n="288" />
        <fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">PROP. </s>
          <s xml:space="preserve">II. </s>
          <s xml:space="preserve">Datis poſitione quotlibet punctis; </s>
          <s xml:space="preserve">ſive in eodem <lb />plano fuerint, ſive non: </s>
          <s xml:space="preserve">ſi à puncto quod eorum commune eſt <lb />gravitatis centrum, ad unum quodque datorum fila extendan-<lb />tur, eaque ſingula trahantur à potentiis quæ ſint inter ſe ut <lb />filorum longitudines, fiet æquilibrium manente nodo commu-<lb />ni in dicto gravitatis centro.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sint data puncta A, B, C, D, E, quæ vel in eodem <lb />
<ptr xml:id="note-0374-01a" corresp="note-0374-01" type="noteAnchor" />
plano vel aliter utcunque collocata intelligantur: </s>
          <s xml:space="preserve">attributâ <lb />autem ſingulis æquali gravitate, conſtat commune eorum <lb />gravitatis centrum inveniri hoc modo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0374-01" corresp="note-0374-01a" place="margin">TAB. XXXIII. <lb />Fig. 2.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Jungantur nempe duo quælibet datorum punctorum rectâ <lb />A B, quâ bifariam ſectâ in F, erit hoc centrum gravitatis <lb />punctorum A, B. </s>
          <s xml:space="preserve">Ducatur deinde ad punctum aliud C re-<lb />cta F C quæ ſecetur in G, ut ſit C G dupla G F; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">erit <lb />G centrum gravitatis punctorum trium A, B, C. </s>
          <s xml:space="preserve">Rurſus <lb />ducatur ad aliud punctum recta G D, ſeceturque in H, ut <lb />ſit D H tripla H G, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">fiet H centrum gravitatis punctorum <lb />quatuor A, B, C, D.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Similiterque ductâ H E ad punctum quintum E, ſectâque <lb />in K, ut K E ſit quadrupla K H, erit K centrum gravi-<lb />tatis punctorum quinque A, B, C, D, E. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac ſimili ratione <lb />quotcunque punctorum centrum gravitatis invenire licebit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Porro extentis filis à puncto K ad A, B, C, D, E, <lb />quæ trahantur ſingula à potentiis quæ ſint inter ſe ut ipſæ <lb />longitudines K A, K B, K C, K D, K E: </s>
          <s xml:space="preserve">dico fieri æ-<lb />quilibrium manente nodo communi in K. </s>
          <s xml:space="preserve">Ducantur enim à <lb />centris gravitatis inventis F, G, H, ad centrum gravitatis <lb />omnium punctorum K, rectæ F K, G K, H K. </s>
          <s xml:space="preserve">Itaque con-<lb />ſtat filis A K, B K, punctum K trahentibus cum potentiis quæ <lb />ſint ut longitudines eorum filorum, æquipollere filum F K, <lb />tractum à potentia quæ ſit ut dupla longitudo F K. </s>
          <s xml:space="preserve">Rurſus <lb />verò duobus his, filo F K trahenti cum potentia quæ ſit ut <lb />dupla F K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">filo C K trahenti cum potentia quæ ſit ut <lb />ſimplex longitudo C K, æquipollet filum G K tractum à <lb />potentia quæ ſit ut tripla K G per præcedentem: </s>
          <s xml:space="preserve">ergo <lb />filum G K ita tractum æquipollet filis tribus K A, K B,
</s>
          <pb facs="0375" n="289" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MECHANICAM.</fw>
K C. </s>
          <s xml:space="preserve">Similiter verò duobus his, filo G K tracto à potentia <lb />quæ ſit ut tripla G K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">filo D K tracto à potentia quæ ſit <lb />ut ſimplex longitudo D K, æquipollet filum H K tractum <lb />à potentia quæ ſit ut quadrupla H K. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo hoc æquipollet <lb />filis onmibus K A, K B, K C, K D, punctum K uti di-<lb />ctum eſt trahentibus. </s>
          <s xml:space="preserve">Atqui filo K H in directum opponitur <lb />filum K E tractum à potentia quæ eſt ut longitudo K E, id <lb />eſt ut quadrupla K H. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo cum filis K E, K H, in partes <lb />directè oppoſitas trahentibus cum potentiis æqualibus, pun-<lb />ctum K neceſſario in locum ſuum ſervatum ſit, ſequitur &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">filis <lb />K A, K B, K C, K D, uti dictum eſt trahentibus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ex <lb />alia parte filo K E nodum reſtare immotum. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod erat de-<lb />monſtrandum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Poſſunt autem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">binorum quorumque punctorum centra <lb />gravitatis primò deſignari, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per hæc deinceps centra gra-<lb />vitatis quaternorum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per hæc octonorum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſic porro; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">qua ratione ſimplicior plerumque efficitur demonſtratio, ac <lb />præſertim ſi datorum punctorum numerus fuerit pariter <lb />par.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut ſi quatuor data fuerint A, B, C, D; </s>
          <s xml:space="preserve">ſive in eodem <lb />
<ptr xml:id="note-0375-01a" corresp="note-0375-01" type="noteAnchor" />
plano, ſive non: </s>
          <s xml:space="preserve">junctis A B, C D, diviſisque bifariam in <lb />E &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">F; </s>
          <s xml:space="preserve">ductâque inde F E, quæ rurſus bifariam ſecetur in <lb />G; </s>
          <s xml:space="preserve">conſtat G eſſe centrum gravitatis punctorum A, B, C, <lb />D. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi jam nodus G trahatur filis G A, G B, G C, <lb />G D, à potentiis quæ ſint inter ſe ut hæ ipſæ filorum longi-<lb />tudines; </s>
          <s xml:space="preserve">dico fieri æquilibrium.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0375-01" corresp="note-0375-01a" place="margin">TAB. XXXIII. <lb />Fig. 3.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Conſtat enim filis G A, G B, æquipollere filum G E <lb />tractum à potentia quæ ſit ut dupla G E; </s>
          <s xml:space="preserve">filis verò G C, <lb />G D, æquipollere filum G F tractum à potentia quæ ſit ut <lb />dupla G F. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum ergo G E, G F æquales ſint, unamque <lb />lineam rectam efficiant, eodem modo nodus G trahitur, ac <lb />ſi traheretur à potentiis æqualibus per fila G E, G F. </s>
          <s xml:space="preserve">Un-<lb />de immotum manere neceſſe eſt.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Conſtat verò ſi puncta A, B, C, D non ſint in eodem <lb />plano, fore G centrum gravitatis pyramidis cujus anguli hæc <lb />ipſa quatuor puncta; </s>
          <s xml:space="preserve">cum in omni pyramide idem ſit cen-
</s>
          <pb facs="0376" n="290" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
trum gravitatis ipſius ſolidi &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quatuor punctorum angularium, <lb />uti oſtendere facillimum eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Et hinc patet veritas theorema-<lb />tis Robervalliani, Si à centro gravitatis pyramidis fila ten-<lb />dantur ad quatuor angulos, quæ trahantur à potentiis quæ <lb />ſint inter ſe ut filorum ipſorum longitudines, fieri æquilibrium <lb />manente nodo in dicto gravitatis centro.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">VIII.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Solitio problematis a G G. Leibnitio propoſiti in <lb />diario (cui titulus Nouvelles de la Republi-<lb />que des Lettres) menſis Sept. 1687.</head>
        <head xml:space="preserve">PROBLEMA.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Detegere lineam juxta quam ſi corpus deſcendat tem-<lb />poribus æqualibus æqualiter tellurem verſus accedat.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve"><hi rend="small caps">Solutio</hi>.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Impoſſibile eſt problema ſi requiratur ut corpus motum in <lb />tali linea inchoet a quiete.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <note xml:space="preserve" place="margin">TAB.XXXIII. <lb />Fig. 4.</note>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed ſi ponamus corpus quandam, quantumvis exiguam, ve-<lb />locitatem habere ex. </s>
          <s xml:space="preserve">gr. </s>
          <s xml:space="preserve">quam acquirit cadendo ab altitu-<lb />dine A B, quæſito ſatisfacit curva B C, cujus hæc eſt pro-<lb />prietas ut cubus altitudinis B D æqualis ſit quadrato perpen-<lb />dicularis C D ad A B continuatam ducto in {9/4} A B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Præter curvam hanc B C, in numeræ aliæ dantur ejuſdem <lb />generis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quæ ſacile deteguntur, in quibus corpus etiam, <lb />temporibus æqualibus, æqualiter, ſed lentius quam per B C, <lb />ad Tellurem accedit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si B D ſit dupla ipſius B A, tempus deſcenſus per cur-<lb />væ partem B C aquale erit tempori caſus per A B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <pb facs="0377" n="291" />
        <fw type="head">MECHANICAM.</fw>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">IX.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Chriſtiani Hugenii, Solutio Problematis de <lb />linea in quam flexile ſe pondere pro-<lb />prio curvat.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si Catena C V A ſuſpenſa ſit ex filis F C, E A utrin-<lb />
<ptr xml:id="note-0377-01a" corresp="note-0377-01" type="noteAnchor" />
que annexis, ac gravitate carentibus, itaut capita C &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A <lb />ſint pari altitudine, deturque Angulus inclinationis filorum <lb />productorum C G A, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">catenæ totius poſitus, cujus vertex <lb />ſit V, axis V B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0377-01" corresp="note-0377-01a" place="margin">TAB.XXXIII. <lb />Fig. 5.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">1. </s>
          <s xml:space="preserve">Licebit hinc invenire tangentem in dato quovis catenæ <lb />puncto. </s>
          <s xml:space="preserve">Velut ſi punctum datum ſit L, unde ducta appli-<lb />cata L H dividat æqualiter axem B V. </s>
          <s xml:space="preserve">Jam ſi angulus C G A <lb />ſit 60°, erit inclinanda a puncto A ad axem recta A W, æ-<lb />qualis {1/2} A B, cui ducta parallela L R, tanget curvam in pun-<lb />cto L. </s>
          <s xml:space="preserve">Item ſi latera G B, B A, A G ſint partium 3, 4, 5, <lb />erit A W ponenda partium 4 {1/2}.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">2. </s>
          <s xml:space="preserve">Invenitur porrò &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">recta linea catenæ æqualis, vel da-<lb />tæ cuilibet ejus portioni. </s>
          <s xml:space="preserve">Semper enim dato angulo C G A, <lb />data erit ratio axis B V ad curvam V A. </s>
          <s xml:space="preserve">Velut ſi latera <lb />G B, B A, A G ſint ut 3, 4, 5, erit curva V A tripla <lb />axis V B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">3. </s>
          <s xml:space="preserve">Item definitur radius curvitatis in vertice V, hoc eſt, <lb />ſemidiameter circuli maximi, qui per verticem hunc deſcri-<lb />ptus totus intra curvam cadat. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam ſi angulus C G A ſit 60°, <lb />erit radius curvitatis ipſi axi B V æqualis. </s>
          <s xml:space="preserve">Sin vero angulus <lb />C G A ſit rectus, erit radius curvitatis æqualis curvæ V A.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">4. </s>
          <s xml:space="preserve">Poterit &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">circulus æqualis inveniri ſuperficiei conoidis, <lb />ex revolutione catenæ circa axem ſuum. </s>
          <s xml:space="preserve">Ita ſi angulus C G A <lb />ſit 60°, erit ſuperficies conoidis ex catena C V A genita æ-<lb />qualis circulo, cujus radius poſſit duplum rectangulum <lb />B V G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">5. </s>
          <s xml:space="preserve">Inveniuntur etiam puncta quotlibet curvæ K N, cujus <lb />evolutione, una cum recta K V, radio curvitatis in verti-
</s>
          <pb facs="0378" n="292" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
ce, curva V A deſcribitur; </s>
          <s xml:space="preserve">atque evolutæ ipſius K N lon-<lb />gitudo. </s>
          <s xml:space="preserve">Velut ſi angulus C G A fuerit 60°, erit K N tripla <lb />axis B V. </s>
          <s xml:space="preserve">Si vero latera G B, B A, A G ſint ut 3, 4, 5, <lb />erit illa {9/4} axis B V.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">6. </s>
          <s xml:space="preserve">Præterea ſpatii N K V A N quadratura datur. </s>
          <s xml:space="preserve">Poſi-<lb />to enim angulo C G A 60°, erit ſpatium illud æquale rectan-<lb />gulo ex axe B V, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ea quæ poteſt triplum quadratum <lb />ejusdem B V. </s>
          <s xml:space="preserve">Si vero latera G B, B A, A G ſint ut 3, 4, 5, <lb />erit idem ſpatium æquale ſeptuplo quadrato B V, cum par-<lb />te octava.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">7. </s>
          <s xml:space="preserve">Porro puncta quotlibet catenæ inveniri poſſunt, poſi-<lb />ta quadratura curvæ alterutrius harum: </s>
          <s xml:space="preserve">x x y y = a<hi rend="superscript">4</hi> — a a y y, <lb />vel x x y y = 4a<hi rend="superscript">4</hi> — x<hi rend="superscript">4</hi>. </s>
          <s xml:space="preserve">Vel etiam data diſtantia centri gravi-<lb />tatis ab axe, in portionibus planis, quas abſcindunt rectæ <lb />axi parallelæ in curva harum priore. </s>
          <s xml:space="preserve">Quadratura autem hu-<lb />jus curvæ pendet a ſummis ſecantium arcuum per minima <lb />æqualiter creſcentium: </s>
          <s xml:space="preserve">quæ ſummæ ex Tabulis ſinuum egre-<lb />gio quodam adhibito compendio inveniuntur quamlibet pro-<lb />xime. </s>
          <s xml:space="preserve">Hinc ex. </s>
          <s xml:space="preserve">gr. </s>
          <s xml:space="preserve">inventum, quod ſi angulus C G A ſit <lb />rectus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ponatur axis B V partium 10000; </s>
          <s xml:space="preserve">erit B A, <lb />21279, non una minus. </s>
          <s xml:space="preserve">Curva autem V A, per ſuperius <lb />indicata cognoſcitur hic eſſe partium 24142, non una minus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In his omnibus non niſi ad caſus ſingulares ſolutiones pro-<lb />blematum dedi, vitandæ prolixitatis ſtudio &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam non <lb />dubito quin regulas univerſales Viri docti affatim ſint exhi-<lb />bituri. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ſi tamen aliquæ ex noſtris requirentur, eas lu-<lb />benter mittam. </s>
          <s xml:space="preserve">Ac jam pridem omnes apud Clariſſimum Vi-<lb />rum G. </s>
          <s xml:space="preserve">G. </s>
          <s xml:space="preserve">Leibnitium involucro quodam obtectas depoſui.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">X.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Hugenii Annotationes in librum Pariſiis 1689. <lb />editum, de Manuaria Nautica.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Auctor hujus librieſt D. </s>
          <s xml:space="preserve">Renaldus (M. </s>
          <s xml:space="preserve">Renau, Ingenieur ge-<lb />neral de Marine), ſumma cura &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">methodo conſcriptus eſt,
</s>
          <pb facs="0379" n="293" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MECHANICAM.</fw>
&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">auctoris peritia in Geometricis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">analyſi in hoc patet; </s>
          <s xml:space="preserve">nulla <lb />ponuntur principia, quæ vera non fatear, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">integra ſi Theo-<lb />ria inde legitime deducta foret, nihil in opere culpandum <lb />eſſet; </s>
          <s xml:space="preserve">hoc tamen deficiente, utile credidi de notabili quem <lb />notavi errorem, monere, cum enim ſpectet ad maximam partem <lb />regularum, quæ in hoc libro Nautis præſcribuntur poſſet hos <lb />in maximos, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">periculoſos admodum errores inducere.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Initium faciam memorando quæ in Art. </s>
          <s xml:space="preserve">1. </s>
          <s xml:space="preserve">cap. </s>
          <s xml:space="preserve">2. </s>
          <s xml:space="preserve">conti-<lb />
<ptr xml:id="note-0379-01a" corresp="note-0379-01" type="noteAnchor" />
nentur, in quo Auctor navem H B M ponit, in qua linea <lb />recta D C Veli poſitionem repræſentat, quod tanquam pla-<lb />na ſuperficies concipitur, perpendiculariter ſuper iſtam li-<lb />neam elevatam; </s>
          <s xml:space="preserve">A B eſt directio venti qui velum propellit; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">B G eſt perpendicularis ad D C; </s>
          <s xml:space="preserve">G K eſt perpendicularis <lb />ad B K, carinam navis productam; </s>
          <s xml:space="preserve">G E A eſt arcus circuli <lb />centro B deſcripti; </s>
          <s xml:space="preserve">B K G eſt circuli peripheria cujus Diame-<lb />ter eſt B G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0379-01" corresp="note-0379-01a" place="margin">TAB. XXXIII. <lb />Fig. 6.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Veriſſimum eſt quod Auctor notat, ſuperficiem C D a vento <lb />A B propelli juxta lineam B G, ita ut navis per B G ad pun-<lb />ctum G tenderet, ſi nullibi magis quam ad proram aqua re-<lb />ſiſteret. </s>
          <s xml:space="preserve">Addit, navem iſtam lineam percurrendo directe <lb />progredi per B K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad latus per K G; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed cum navis ma-<lb />jori difficultate aquam lateribus, quam prorâ ſecet, non <lb />poterit juxta directionem K G per integram hanc lineam <lb />progredi, ſed deerit pars, quæ ſequetur rationem exceſſus quo <lb />difficultas ſecandi aquam ad latus ſuperat difficultatem qua <lb />navis hanc prorâ ſecat; </s>
          <s xml:space="preserve">ex. </s>
          <s xml:space="preserve">gr. </s>
          <s xml:space="preserve">ſi difficultas ſecandi aquam <lb />ad latus ſe habeat ad difficultatem qua prora illam ſecat ut <lb />decem ad unum, ſi fiat K G ad K L ut 10 ad 1, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ducatur <lb />B L, dicit Auctor navem moveri per B L, hancque lineam <lb />percurrere eo tempore quo potuiſſet in G pervenire, ſi reſi-<lb />ſtentia ab omni parte fuiſſet æqualis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Auctorem huc uſque nos fuiſſe ſecutos ſufficiat. </s>
          <s xml:space="preserve">Con-<lb />tendo ipſius errorem in eo dari, quod dicat navem per-<lb />venire ex B in L eodem tempore, quo perveniſſet ex B in G. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Nam ſi deviatio nullam eſſe ponamus, ut ambages remo-<lb />veantur, certiſſimum eſt navem, juxta Auctorem, progredi
</s>
          <pb facs="0380" n="294" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
ex B in K, eodem tempore, quo pergeret ex B in G, ſi <lb />undequaque aquam eadem facilitate ſecaret, aut directe per <lb />B G, æque ac per B K progrediretur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In his ſic ratiocinatum fuiſſe auctorem videtur, ſcilicet, <lb />ſi in motu ex B in G, navis feratur ad latus per K G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">di-<lb />recte progrediatur per B K, oportet, ut ſublato motu per <lb />K G, motus per B K ſuperſit, quo motu linea B K percur-<lb />rebatur eodem tempore quo B G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Sed notandum erat, licet motus navis per B G poſſit con-<lb />cipi tanquam compoſitus ex motibus per B K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K G, <lb />inde non ſequi ſi in re ipſa tantum ſuperſit motus per B K <lb />(ſive figura ipſius navis in cauſa ſit, ſive hæc cohæreat <lb />cum fune infinito B R, perpendiculari ad B M) ventum <lb />qui navem ex B in G tranſtuliſſet, hanc æquali tempore <lb />poſſe transferre ex B in K. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut enim determinemus viam <lb />juxta B K percurſam, vim propellentem debemus determi-<lb />nare, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">attendere ad reſiſtentiam quam ex actione aquæ pa-<lb />titur navis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Conſtat autem in Mechanicis, vim, qua velum D C, na-<lb />vem pellit per B K, eſſe ad vim qua idem velum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in ea-<lb />dem poſitione reſpectu venti, illam pelleret per B G, uti <lb />B K ad B G: </s>
          <s xml:space="preserve">ut Auctor ipſe ponit in his, quæ ſcripſit <lb />de impreſſionibus aquæ in gubernaculum Art. </s>
          <s xml:space="preserve">5. </s>
          <s xml:space="preserve">hujus ſecun-<lb />di Cap. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed celeritates quoque eſſent ſicuti B K ad B G; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">quia point Auctor lineas æqualibus temporibus percurri. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Vires ergo forent ut celeritates, quod impoſſibile eſt, dictis-<lb />que Auctoris repugnat in 13° Art. </s>
          <s xml:space="preserve">primi Cap. </s>
          <s xml:space="preserve">ubi dicit, <lb />ut corpus diverſis velocitatibus in fluido moveatur, requiri <lb />vires in ratione quadratorum celeritatum: </s>
          <s xml:space="preserve">lineæ ergo B K, <lb />B G, non percurruntur æquali tempore. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut autem determi-<lb />netur, ſpatium juxta B K percurſum continuanda eſt B K <lb />in S, ita ut B S ſit media proportionalis inter B K, B G. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Tum B S erit ſpatium, quod eo tempore permeabit navis <lb />quo pergeret per B G; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi aquam juxta hanc directionem <lb />eadem facilitate ſecaret. </s>
          <s xml:space="preserve">nam quadrata celeritatum per
</s>
          <pb facs="0381" n="295" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MECHANICAM.</fw>
B G, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B S, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſequenter etiam aquæ reſiſtentiæ ſunt <lb />inter ſe ut B G ad B K; </s>
          <s xml:space="preserve">aſt, uti modo oſtendi, virium ratio <lb />eſt etiam ut B G ad B K; </s>
          <s xml:space="preserve">vires igitur ſunt ut reſiſtentiæ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />etiam ut quadrata velocitatum. </s>
          <s xml:space="preserve">Hæ ergo ſunt velocitates, <lb />quæ ſunt ut B G ad B S, quas Navis in ambobus motibus <lb />acquirere debet ſecundum ipſam Auctoris ſtatim memoratam, <lb />nec in dubium revocandam, regulam. </s>
          <s xml:space="preserve">Non ergo ut credidit <lb />Auctor circumferentia circuli B K G determinat ſpatia a navi <lb />permeanda in diverſis carinæ poſitionibus, manente eadem veli <lb />C D poſitione reſpectu directionis venti, ſed determinantur <lb />hæc ſpatia curvâ B I S G T, cujus puncta eodem modo ac S, <lb />facile inveniuntur. </s>
          <s xml:space="preserve">Hic autem notandum eſt, ſpatia quæ hac <lb />curvâ deteguntur, eo magis abiis differre, quæ Auctor adhibitâ <lb />circumferentiâ B K G determinat, quo angulus quem carina <lb />cum venti directione efficit acutior eſt; </s>
          <s xml:space="preserve">ita juxta B N navis <lb />progredietur per B I, quæ dupla eſt ipſius B N circulo <lb />inſcriptæ, ſi B N ſit {1/4} B G; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tripla ſi B N ſit {1/9} B G.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Error a me notatus in toto fere tractatus reliquo locum ha-<lb />bet, quo varia labefactantur Theoremata quæ de cætero ele-<lb />gantia videntur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quale eſt inter alia hoc. </s>
          <s xml:space="preserve">Dato O B A angu-<lb />lo veli cum vento, carinæ ſitum, quo in adverſum venti ma-<lb />xime progreditur navis, determinari dividendo æqualiter in <lb />duas partes complementum O B E anguli dati; </s>
          <s xml:space="preserve">unde Au-<lb />ctor deducit, ponendo quod deviatio nulla ſit, carinæ &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />veli ſitum in hoc caſu omnium maxime utilem dari, quando <lb />angulus quem carina cum vento efficit eſt 60 gr.</s>
          <s xml:space="preserve">, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">angulus <lb />venti cum velo 30 gr.</s>
          <s xml:space="preserve">, quod a vero abeſt; </s>
          <s xml:space="preserve">nam per Regu-<lb />lam, quam veram novi detego, quando venti &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">carinæ an-<lb />gulus eſt graduum 60, navem celerius moveri, ideoque in <lb />adverſum venti magis progredi, ſi angulus veli &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">venti. </s>
          <s xml:space="preserve">38 <lb />gr. </s>
          <s xml:space="preserve">23′. </s>
          <s xml:space="preserve">fiat, quam ſi angulus hicce foret 30 graduum. </s>
          <s xml:space="preserve">Regu-<lb />la qua detego veli ſitum, ut navis omnium celerrime movea-<lb />tur, ubi carinæ cum vento angulus datus eſt, talis eſt <lb />x<hi rend="superscript">4</hi> = a a x x + {1/3} p p x x — {4/9} a a p p. </s>
          <s xml:space="preserve">ſcilicet, ſi x deſignat ſi-<lb />num O Q anguli veli cum vento, a radius B A, p ſinus F P <lb />anguli carinæ cum vento. </s>
          <s xml:space="preserve">Et congruit hgc regula cum illa quam
</s>
          <pb facs="0382" n="296" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
D. </s>
          <s xml:space="preserve">Fatio antea invenit, cum aliis pulcherrimis circa hanc <lb />materiam, ut percepi in tabula quadam, in qua quorun-<lb />dam iſtorum angulorum rationes deſignarat. </s>
          <s xml:space="preserve">Duas veras ra-<lb />dices continet æquatio hæc inſervientes duobus caſibus, in <lb />quibus carina cum venti linea eundem angulum efficit, ut-<lb />pote, quando navis vento ſecundo aut adverſo utitur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Cæterum quin vera ſit noſtra regula non poterit, D. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Renaldus dubitare, cum per eam angulus gubernaculi cum <lb />carina, quo navis omnium celerrime circumvolvitur, idem <lb />detegatur, quem determinavit in capite 7°. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod ipſius in-<lb />ventum certe utiliſſimum eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Ponendo enim p = a, id eſt <lb />ponendo venti lineam ad carinam perpendicularem, noſtrâ <lb />regulâ habetur x = V {2/3} a a, quem ille detexit ſinum an-<lb />guli carinæ aut directionis motus aquæ cum gubernaculo, <lb />quod ſic neceſſario ſeſe habere facile patet.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Licet Theoria hæc poſt a me indicatam correctionem dif-<lb />ficilior evadat, quam in tractatu D<hi rend="superscript">ni</hi> Renaldi, percipio nihil-<lb />ominus regulam detegi poſſe, qua &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">navis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">veli ſitus de-<lb />terminarentur, ut in adverſum venti omnium maxime pro-<lb />grediatur, ſed computatio nimium longa foret, quare hanc <lb />nunc non aggredior. </s>
          <s xml:space="preserve">Quibus addendum navis deviationem <lb />in hac computatione non conſiderari, ex qua conſideratione <lb />maxima daretur difficultas. </s>
          <s xml:space="preserve">Quia non modo cum auctore at-<lb />tendendum eſt ad relationem inter reſiſtentias quas patitur <lb />navis proram verſus &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad latus, ſed etiam ad actionem venti <lb />in ipſam navem, præcipue in hujus latus; </s>
          <s xml:space="preserve">ita ut ex unica ob-<lb />ſervatione quæ ad deviationem ſpectant non poſſent deduci.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">XI.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Reſponſum D<hi rend="superscript">ni</hi> Renaldi ad Dominum <lb />Hugenium.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">D<hi rend="superscript">nus</hi> Hugenius hæc ponit, licet motus navis per B G poſſit <lb />concipi tanquam compoſitus ex motibus per B K &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K G, inde <lb />non ſequi, ſi re ipſa tantum ſuperſit motus per B K, ventum, <lb />qui navem ex B in G iranſtuliſſet, hanc æquali tempore poſſe
</s>
          <pb facs="0383" n="297" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MECHANICAM.</fw>
transferre ex Bin K. </s>
          <s xml:space="preserve">Et primo in eo mihi videtur falli. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam <lb />ut navis poſſit ferri ex B in G tempore determinato, neceſſe <lb />eſt ut reapſe celeritatem habeat, quâ eodem tempore ſecun-<lb />dum determinationem B K, lineam B K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſecundum deter-<lb />minationem K G, lineam K G poſſit percurrere. </s>
          <s xml:space="preserve">Et ne hoc <lb />in dubium vocari poſſit, concipiamus navim pelli ſecundum <lb />determinationem B K, vi quâ certo tempore ex B poſſit <lb />pervenire in K; </s>
          <s xml:space="preserve">concipiamus eandem ſimul pelli ſecundum <lb />K G, vi quâ eodem tempore poſſit percurrere lineam K G: <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">cum duæ hæ vires nec ſibi contrarientur nec etiam concur-<lb />rant (eſt enim B K perpendicularis ipſi K G) neceſſe eſt <lb />ut harum unicuique navis ex toto obſecundet; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per con-<lb />ſequens celeritas, quam ſingulis momentis habebit ſecundum <lb />B K, erit ad celeritatem, quam iisdem momentis habebit, <lb />ſecundum K G, ut B K ad K G; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ita navis utrique vi ſatis-<lb />faciens, movebitur per B G, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tempore determinato perveniet <lb />in G; </s>
          <s xml:space="preserve">Etideo ſi in effectu ipſi relinquatur ſolus motus per B K, <lb />vis quæcunque, quâ pelleretur ex B in G, illam tempore <lb />æquali pellet ex B in K. </s>
          <s xml:space="preserve">Inutilem enim reddendo illam im-<lb />preſſionis partem, quæ requiritur ut eodem tempore navis <lb />percurrat K G, neque augetur, ut diximus, neque minui-<lb />tur celeritas per B K. </s>
          <s xml:space="preserve">Fateor, ſi angulus B K G eſſet acu-<lb />tus, vim peculiarem quâ pelleretur navis ſecundum K G, <lb />aliquid detracturam celeritati, quam haberet ſecundum B K <lb />utpote ſibi contrariæ; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">contra, ſi angulus B K G foret obtu-<lb />ſus, eandem celeritatem utpote cum altera concurrentem, eſſe <lb />augendam; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed cum angulus B K G rectus ſit, vis illa ce-<lb />leritatem navis ſecundum B K neque auget, neque minuit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Addit D<hi rend="superscript">nus</hi> Hugenius; </s>
          <s xml:space="preserve">Ut enim determinemus viam ju-<lb />xta B K percurſam, vim propellentem debemus determina-<lb />re, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">attendere ad reſiſtentiam quam ex actione aquæ patitur <lb />navis. </s>
          <s xml:space="preserve">Statim oſtendi relationes celeritatum in variis de-<lb />terminationibus ſibi invicem perpendicularibus, ſufficere ad <lb />detegendam viam, quam navis eſt ſecutura; </s>
          <s xml:space="preserve">nec per con-<lb />ſequens ad id requiri relationem virium, nec reſiſtentiarum; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſed cum dictæ celeritates à viribus dependeant, idem ex
</s>
          <pb facs="0384" n="298" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
relatione virium facile probabo.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Demonſtravi Articulo 13° Cap. </s>
          <s xml:space="preserve">1. </s>
          <s xml:space="preserve">Theoriæ manuariæ <lb />nauticæ, de quo Articulo D<hi rend="superscript">nus</hi> Hugenius mecum conſentit, <lb />vires navem propellentes eſſe inter ſe ut quadrata veloci-<lb />tatum; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">propterea vis requiſita, ut navis certo tempo-<lb />re ſecundum determinationem B K conficiat B K, eſt ad <lb />vim, quâ ſecundum determinationem K G conficiat K G, <lb />ut quadratum B K, ad quadratum K G; </s>
          <s xml:space="preserve">unde ſequi-<lb />tur, navem, ſi ſecundum duas illas determinationes ſimul <lb />pelleretur, habituram vim duabus illis viribus æqualem; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">cum ſcilicet neutra neutri quicquam vel addat vel detra-<lb />hat; </s>
          <s xml:space="preserve">per conſequens vis illa exprimetur per quadratum ipſius <lb />B G, quod æquale eſt quadratis B K &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K G; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ita na-<lb />vis habebit celeritatem ex illa vi ortam, id eſt, dicto <lb />tempore quantitatem B G peragrabit. </s>
          <s xml:space="preserve">Et propterea, ſi na-<lb />vis pelleretur ſecundum B G, vi quæ exprimitur per qua-<lb />dratam B G, perveniret in G eodem tempore, quo perve-<lb />niret in K, ſi pelleretur ſecundum B K, vi quam exprimit <lb />quadratum B K.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Pergit D<hi rend="superscript">nus</hi> Hugenius hoc modo; </s>
          <s xml:space="preserve">Conſtat autem in me-<lb />chanicis, vim, quâ velum D C pellit navem per B K, eſſe <lb />ad vim, quâ idem velum, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in eadem poſitione reſpectu <lb />venti, navem pelleret per B G, ut B K ad B G. </s>
          <s xml:space="preserve">Non <lb />ego fateor id ex regulis Mechanices ſequi; </s>
          <s xml:space="preserve">è contra certum <lb />eſt, virium illarum relationem inter ſe eſſe ut quadratum <lb />B K ad quadratum B G, non vero ut B K ad B G; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ut <lb />omne hic dubium eximatur, concipiamus aërem ſecundum <lb />lineam A B duplo citius moveri uno tempore quam alte-<lb />ro. </s>
          <s xml:space="preserve">Quando duplo citius movebitur quadruplo fortius in <lb />velum impinget, quoniam unaquæque particula duplo for-<lb />tius impingit propter velocitatem duplam, propter quam <lb />etiam duplo plures particulæ eodem tempore impingunt. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quare ſi velocitas ſit dupla, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">maſſa itidem dupla, vis ſeu <lb />potentia eſt quadrupla. </s>
          <s xml:space="preserve">Si tripla foret velocitas, unaquæ-<lb />que particula triplo fortius impingeret, quia tripla eſſet ve-<lb />locitas; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſimul quia tripla eſſet velocitas, triplo plures
</s>
          <pb facs="0385" n="299" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MECHANICAM.</fw>
particulæ ſimul impingerent; </s>
          <s xml:space="preserve">unde triplâ exiſtente velocitate, <lb />maſſâ etidem triplâ, potentia aut vis erit noncupla; </s>
          <s xml:space="preserve">ex quo <lb />patet maſſam augeri in eadem ratione, qua velocitas auge-<lb />tur; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cum unaquæque pars etiam fortius impingat in ratio-<lb />ne auctæ velocitatis, potentia aut vis venti in velum, eſt in <lb />ratione duplicata celeritatum venti, id eſt, in ratione qua-<lb />dratorum velocitatum venti in velum. </s>
          <s xml:space="preserve">Agnoſcit hocce prin-<lb />cipium Cl. </s>
          <s xml:space="preserve">Hugenius; </s>
          <s xml:space="preserve">reſtat ergo tantum, ut illud ap-<lb />plicemus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Prima applicatio oſtendet, quare vis venti in velum, cum <lb />ventus velo perpendicularis eſt, ſeſe habeat ad vim ejuſdem <lb />venti in velum, quando illud inclinatum vento opponitur, <lb />ut quadratum radii ad quadratum ſinûs anguli incidentiæ; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">aut, quod idem eſt, cur vires ejuſdem venti in vela varia in-<lb />clinatione ipſi obtenſa, ſint inter ſe in ratione quadratorum <lb />ſinuum angulorum incidentiæ, quod demonſtravi Articulis <lb />7. </s>
          <s xml:space="preserve">8. </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">9. </s>
          <s xml:space="preserve">Cap. </s>
          <s xml:space="preserve">1.</s>
          <s xml:space="preserve">, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quod etiam hoc modo nunc demonſtro. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Probatum dedi in Theoria Manuariæ Nauticæ, Artic. </s>
          <s xml:space="preserve">6. </s>
          <s xml:space="preserve">Cap. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />1. </s>
          <s xml:space="preserve">corpus motum ab A in B non occurrere ſuperficiei C D <lb />niſi ſecundum determinationem ſuam A V, ponendo ſcilicet <lb />A V perpendicularem ipſi D C productæ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in illam ſuper-<lb />ficiem nullam vim exſerere niſi ſecundum hanc determinatio-<lb />nem; </s>
          <s xml:space="preserve">quod agnoſcit D<hi rend="superscript">nus</hi> Hugenius. </s>
          <s xml:space="preserve">Hoc poſito, ventus A B <lb />in velum non agit, niſi ſecundum hanc determinationem, id <lb />eſt, cum velocitate A V. </s>
          <s xml:space="preserve">Si velum C D vento A B per-<lb />pendiculare eſſet, ventus in velum ageret velocitate A B; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per conſequens ex principio quod ſtatim adſtruxi, vis <lb />cum qua ventus in velum ageret, ſi vento eſſet perpendicula-<lb />re, eſt ad vim venti in velum D, quod inclinatè vento ob-<lb />tenditur, ut quadratum A B ad quadratum A V, id eſt, <lb />ut quadratum radii ad quadratum ſinûs anguli incidentiæ.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Secunda applicatio inſervit ſolvendæ quæſtioni, de qua <lb />lis eſt inter D<hi rend="superscript">num</hi> Hugenium &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">me, id eſt oſtendit, quod, <lb />velo conſtituto in ſitu C D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">navi in ſitu B K, vis, qua <lb />ventus ope veli, navim ſecundum B G propellit, ſit ad vim, <lb />qua idem ventus, ope ejuſdem veli navim propellit ſecun-
</s>
          <pb facs="0386" n="300" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
dum B K, ut quadratum B G ad quadratum B K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">non <lb />quemadmodum ſuſtinet Hugenius, ut B G ad B K.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ut pateat, concipiamus ventum in velum impin-<lb />gere cum velocitate B G; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam in illud impingit ſolum-<lb />modo per motum, qui dirigitur ſecundum B G ſpectan-<lb />dus eſt ventus, tanquam latus ex B in G velocitate B G. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ſed quando illa velocitate fertur ex B in G, fertur veloci-<lb />tate B K ſecundum determinationem B K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">velocitate <lb />K G ſecundum determinationem K G; </s>
          <s xml:space="preserve">quare ex iis quæ ſu-<lb />perius a me dicta ſunt, vis qua navis pellitur ſecundum B G <lb />eſt ad vim qua pellitur ſecundum B K, ut quadratum B G <lb />ad quadratum B K; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ad vim, qua pellitur ſecundum K G, <lb />ut quadratum B G ad quadratum K G. </s>
          <s xml:space="preserve">Obſervandum au-<lb />tem eſt, eandem vim venti in velum, id eſt, vim totalem ſe-<lb />cundum B G, quam vim exprimit quadratum B G, divi-<lb />viſam eſſe ſecundum B K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K G, in duas partes, quarum <lb />ſumma vim totalem adæquat; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">illa vis, potentia, ſeu <lb />motus, quibus tribus una eademque res ſignificatur nomi-<lb />nibus, nullum vel augmentum vel imminutionem accipit, <lb />ex noſtris motum conſiderandi modis, qui motus non in ſola <lb />corporum velocitate conſiſtit, ſed ex eorundem maſſis quo-<lb />que conſtituitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo potentia, vis, ſeu motus, eſt pro-<lb />ductum quadrati celeritatis per maſſam. </s>
          <s xml:space="preserve">Quare potentia ex <lb />duabus aliis potentiis conflata, iis æqualis eſt, dummodo unius <lb />determinatio determinationi alterius ſit perpendicularis, quia <lb />eo in caſu duæ illæ potentiæ, nec quicquam addere, nec <lb />detrahere quicquam altera alteri, poſſunt, duabus deter-<lb />minationibus, uti diximus, nihil oppoſiti habentibus. </s>
          <s xml:space="preserve">Inde <lb />fit ut potentia ſecundum B K eadem manere poſſit, idem-<lb />que per conſequens illius effectus, licet in infinitum augea-<lb />tur ſeu minuatur potentia ſecundum K G. </s>
          <s xml:space="preserve">Eo in caſu ſola <lb />potentia totalis B G mutationem patietur, quia ſemper æ-<lb />qualis erit ſummæ potentiarum, ex quibus producta fue-<lb />rit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ex omnibus, quæ a me nunc dicta ſunt, ſequitur, na-<lb />vem H B M, ſi pellatur ſecundum B G ope veli D C, &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">
</s>
          <pb facs="0387" n="301" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MECHANICAM.</fw>
ſi velocitas, quâ movetur ad latus, ſit ad velocitatem quâ <lb />directè progreditur, ut G K ad L K, ſequitur, inquam, <lb />navem juxta B L proceſſuram, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in L perventuram eo-<lb />dem tempore, quo peryeniſſet in G, ſi ab omni parte aquas <lb />ſecaret eadem facilitate, quâ ſecat has à parte proræ; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſi, <lb />quemadmodum poſuit D<hi rend="superscript">nus</hi> Hugenius, navis fune B R in-<lb />finite longo, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ipſi B K perpendiculari adſtringere-<lb />tur, ad tollendum omnem motum ſecundum determi-<lb />nationem K G, ſequeretur etiam perventuram navim ad <lb />punctum K eodem tempore quo perveniſſet ad punctum <lb />G; </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat in quæſtione, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quod erat demonſtran-<lb />dum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Si vera foret mechanices regula, quam memorat D<hi rend="superscript">nus</hi> Huge-<lb />nius, ſcilicet vim cum qua velum D C navim propellit ſe-<lb />cundum B K eſſe ad vim, cum qua idem velum navem ſe-<lb />cundum B G propellit, ut B K ad B G, non ſolum navis <lb />non perveniret in K eodem tempore, quo perveniſſet in G, <lb />poſitis circumſtantiis, de quibus ſupra, ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">navis aquam <lb />æqualiter ab omni parte ſecans, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">a velo D C, ſecundum <lb />B G ipſi perpendicularem propulſa, non ferretur juxta li-<lb />neam B G: </s>
          <s xml:space="preserve">nam ex eadem mechanices regula, vis, qua fer-<lb />retur navis juxta B K ope veli, foret ad vim qua ferretur <lb />ſecundum K G, ut B K ad K G, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">velocitates navis eſſent <lb />inter ſe ut radices virium. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo velocitates quæ ex illis viri-<lb />bus orirentur, ſcilicet velocitas quam ſingulis momentis ac-<lb />quiſiviſſet navis in motu juxta B K, eſſet ad velocitatem <lb />quam iiſdem momentis haberet ex motu juxta K G, ut ra-<lb />dix B K ad radicem K G. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed ut navis moveatur ſecun-<lb />dum B G, quando inæquales ſunt velocitates inter ſe, qua-<lb />les hic a nobis ponuntur, requiritur, ut ſint inter ſe ſin-<lb />gulis momentis, ut B K ad K G, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">non ut eorundem radi-<lb />ces. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo navis non ferretur juxta B G, quod eſt abſurdum; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">nam cum vis totalis, quæ navem impellit, ſit juxta B G, <lb />ponendo navem ab omni parte æqualiter aquam ſecare, <lb />non poteſt non illam lineam ſequi.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Ita pergit Cl. </s>
          <s xml:space="preserve">Hugenius, Error à me notatus in toto
</s>
          <pb facs="0388" n="302" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
fere tractatus reliquo locum habet, quo varia labefactan-<lb />tur theoremata, quæ decætero elegantia videntur. </s>
          <s xml:space="preserve">Quale eſt <lb />inter alia hoc. </s>
          <s xml:space="preserve">Dato O B A angulo veli cum vento, Carinæ ſi-<lb />tum, quo in adverſum venti maxime progreditur navis, de-<lb />terminari dividendo æqualiter in duas partes complementum <lb />O B E anguli dati. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde Auctor deducit &amp;</s>
          <s xml:space="preserve">c.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Siquidem, quem errorem credidit D<hi rend="superscript">nus</hi> Hugenius, errorem <lb />non eſſe oſtenderim, intacta remanent tractatus mei theo-<lb />remata.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Addit; </s>
          <s xml:space="preserve">Cæterum, quin vera ſit noſtra regula non poterit <lb />dubitare D<hi rend="superscript">nus</hi> Renaldus; </s>
          <s xml:space="preserve">cum per eam angulus gubernaculi, quo <lb />navis omnium clerrime circumvolvitur, idem detegatur, quem <lb />Cap. </s>
          <s xml:space="preserve">7. </s>
          <s xml:space="preserve">determinavit. </s>
          <s xml:space="preserve">Quod certe ipſius inventum vtiliſſimum <lb />eſt. </s>
          <s xml:space="preserve">Ponendo enim p = a, id eſt ponendo venti lineam ad carinam <lb />perpendicularem, noſtrâ regula habetur x = V {2/3} a a, quem il-<lb />le detexit ſinum anguli carinæ aut directionis motus aquæ cum <lb />gubernaculo, quod ſic neceſſario ſeſe habere facile patet.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Et hic à D<hi rend="superscript">no</hi> Hugenio diſſentire cogor, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ab ipſo meo <lb />conſequenter tractatu, in quo error datur maximus, ſtatim <lb />à me, detectâ prius ingenue ejuſdem cauſâ, oſtendendus. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Compoſueram primo libru meum, pro vero ponendo prin-<lb />cipium falſum, à P. </s>
          <s xml:space="preserve">Pardies, art. </s>
          <s xml:space="preserve">118. </s>
          <s xml:space="preserve">ſcientiæ virium motri-<lb />cium prolatum; </s>
          <s xml:space="preserve">præter quod nil continet de navis motu tracta-<lb />tus illius, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quod nec ipſum ulli rei applicatur; </s>
          <s xml:space="preserve">imonullam <lb />auctor viam aperit ſolvendi vel unam, quæ ſpectat theoriam <lb />Manuariæ Nauticæ, propoſitionem. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum jam ſub prælo ſu-<lb />darent ultimæ libri I. </s>
          <s xml:space="preserve">paginæ; </s>
          <s xml:space="preserve">principii memorati falſita-<lb />tem animadverti, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam per omnes tractatûs propoſi-<lb />tiones diſperſum, falſas reddebat reſolutiones omnes, totam <lb />editionem ſuppreſſi. </s>
          <s xml:space="preserve">Solidiori poſtea fundamento nixus eaſ-<lb />dem denuo ſolvi, præloque ſubjeci, hæ ſunt quæ in lucem <lb />ſunteditæ. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed aliis diſtentus negotiis, vocem vis, loco velo-<lb />citatis, quæ erat ſubſtituenda, in demonſtratione Art. </s>
          <s xml:space="preserve">5. </s>
          <s xml:space="preserve">Cap. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />2. </s>
          <s xml:space="preserve">incogitanter reliqui; </s>
          <s xml:space="preserve">quod D<hi rend="superscript">nus</hi> Hugenius non attendit. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Fateor me, in Art. </s>
          <s xml:space="preserve">6. </s>
          <s xml:space="preserve">Cap. </s>
          <s xml:space="preserve">1. </s>
          <s xml:space="preserve">promiſcue vocibus virium &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />velocitatum uti, ſed unius tantum corporis in vacuo motum
</s>
          <pb facs="0389" n="303" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MECHANICAM.</fw>
ibi conſidero, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">in eo caſu velocitas &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">vis eandem ſem-<lb />per relationem habent. </s>
          <s xml:space="preserve">Capitis autem 7. </s>
          <s xml:space="preserve">errorem, poſt al-<lb />teram tantum libri mei editionem animadverti, neque tunc <lb />illum corrigere per negotia mihi licuit. </s>
          <s xml:space="preserve">Falſitatem vero ita <lb />demonftro.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Centro B deſcribatur circulus A D R E C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">repræſen-<lb />
<ptr xml:id="note-0389-01a" corresp="note-0389-01" type="noteAnchor" />
tet linea A B carinam navis, B R vero carinam productam. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Supra B R, tanquam diametrum deſcribatur ſemicirculus <lb />B G R, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſimiliter ſupra A B ſemicirculus A V B. </s>
          <s xml:space="preserve">Sit B D <lb />certus gubernaculi ſitus, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B C gubernaculum productum; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />B E perpendicularis ſupra A B; </s>
          <s xml:space="preserve">B G &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A V perpendicu-<lb />lares ſupra D C; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">G H perpendicularis ad B E. </s>
          <s xml:space="preserve">Po-<lb />nendo alium gubernaculi ſitum, qualis eſt B d producta in <lb />c; </s>
          <s xml:space="preserve">ducantur in iisdem circumſtantiis lineæ B g, A u, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />g h. </s>
          <s xml:space="preserve">Si navis antrorſum moveatur ſecundum lineam B A, <lb />anguli A B C, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">A B c æquales angulis G B E, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">g B E, <lb />ſunt anguli incidentiæ aquæ in gubernaculum. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde ſequi-<lb />tur, aquam, poſito gubernaculo in ſitu B D, impingi ſe-<lb />cundum determinationem &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cum velocitate A V, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">per con-<lb />ſequens cum vi, quam exprimit quadratum ipſius A V. </s>
          <s xml:space="preserve">Et <lb />quoniam velocitas navis ſeſe habet tantum ut radix ipſius vis, <lb />propter aquæ reſiſtentiam, propellitur navis ſecundum deter-<lb />minationem B G, velocitate quæ exprimitur per B G, quia <lb />B G eſt æqualis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">parallela ipſi A V. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed quando propel-<lb />litur navis ſecundum B G velocitate B G, propellitur ſecun-<lb />dum B E velocitate B H. </s>
          <s xml:space="preserve">Si gubernaculum foret in alio ſi-<lb />tu B d, iisdem ratiociniis probaretur, navem pellendam fo-<lb />re ſecundum B E velocitate B h. </s>
          <s xml:space="preserve">Sed quando majori velo-<lb />citate navis pellitur ſecundum B E, citius etiam convertitur. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Quare ſi B G, quæ perpendicularis eſt ad gubernaculi ſitum, <lb />ſecet ſemicirculum B G R bifariam, id eſt, ſi angulus G B E, <lb />æqualis angulo incidentiæ A B C, ſit 45. </s>
          <s xml:space="preserve">graduum, G H <lb />perpendicularis ipſi B E, erit tangens ſemicirculi. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo G H <lb />quæ exprimit celeritatem, quâ navis pellitur ſecundum B E, <lb />eſt omnium maxima. </s>
          <s xml:space="preserve">Nam ſi gubernaculum conſtituatur in <lb />alio ſitu, ut in B d, tunc B g ipſi perpendicularis, ſecabit
</s>
          <pb facs="0390" n="304" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
ſemicirculum in g, unde ſi ducatur perpendicularis g h, erit <lb />illa propior puncto B, quam ipſa G h, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">navis pelletur <lb />ſecundum B E velocitate B h, quæ minor erit quam B H. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Quare, ut navis citiſſime convertatur, neceſſe eſt ut vectis <lb />gubernaculi B C cum carinâ navis faciat angulum 45. </s>
          <s xml:space="preserve">gra-<lb />duum, non autem, ſicut Cap. </s>
          <s xml:space="preserve">VII. </s>
          <s xml:space="preserve">Theoriæ dicitur, angu-<lb />lum graduum circiter 55.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0389-01" corresp="note-0389-01a" place="margin">TAB. XXXIII. <lb />Fig. 7.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p rend="italics">
          <s xml:space="preserve">Concludit Cl. </s>
          <s xml:space="preserve">Hugenius hiſce verbis, licet theoria hæc <lb />poſt indicatam à me correctionem difficilior evadat, quam in <lb />tractatu D<hi rend="superscript">ni</hi> Renaldi, percipio mhilominus regulam detegi <lb />poſſe, qua &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">navis &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">veli ſitus determinarentur, ut in ad-<lb />verſum venti omnium maxime progrediatur, ſed computatio <lb />nimium longa foret quare hanc nunc non aggredior.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In meo certe tractatu facillima foret determinatio ſitûs <lb />
<ptr xml:id="note-0390-01a" corresp="note-0390-01" type="noteAnchor" />
navis velique, non tantum ſi in adverſum venti omnium <lb />maxime ſit progrediendum, ſed &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conveniens cuicun-<lb />que viæ inſtituendæ, ſi deviatio navis à calculo ſeclu-<lb />deretur; </s>
          <s xml:space="preserve">quod ut pateat, ſit linea venti A B, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſit <lb />data via B K, cum vento conſtituens angulum quencunque <lb />A B K. </s>
          <s xml:space="preserve">Ut inveniatur, quo veli ſitu, navis illâ viâ citiſſime <lb />poſſit progredi, ſi ſcilicet nulla ſit deviatio; </s>
          <s xml:space="preserve">ſumatur B R <lb />tanquam diameter, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">centro M deſcribatur ſemicirculus B G V; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">ab eodem puncto M ducatur M G viæ B K parallela; </s>
          <s xml:space="preserve">a pun-<lb />cto B ad punctum G ducatur B G, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">tandem ducatur D B C <lb />perpendicularis ipſi B G. </s>
          <s xml:space="preserve">Dico D C repræſentare veli ſitum, <lb />quo per viam B K navis omnium citiſſime poſſit progredi. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ad id probandum, ducatur G K perpendicularis ipſi B K. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />Ex omnibus quæ ſuperius dicta ſunt, patet ventum A B <lb />propellere navem ope veli D C, ſecundum B G velocitate <lb />B G, eodem tempore quo eandem propelleret ſecundum B K <lb />velocitate B K. </s>
          <s xml:space="preserve">Et quoniam G K eſt perpendicularis ipſi B K, <lb />erit itidem perpendicularis ipſi M G. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo G K eſt tangens <lb />ſemicirculi. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo quotcunque ducantur perpendiculares ex <lb />aliis circumferentiæ ſemicirculi punctis, ſupra B K, cadent <lb />omnes inter B &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">K. </s>
          <s xml:space="preserve">Ergo navis celeritas in veli ſitu D C <lb />erit omnium maxima. </s>
          <s xml:space="preserve">Addo, velum D C ſecare bifariam
</s>
          <pb facs="0391" n="305" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MECHANICAM.</fw>
angulum A B K, qui eſt angulus venti cum viâ. </s>
          <s xml:space="preserve">Ad quod <lb />demonſtrandum ducatur M N perpendicularis ipſi B G. </s>
          <s xml:space="preserve">ſe-<lb />cat M N angulum B M G angulo A B K æqualem, <lb />bifariam; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quoniam M N eſt parallela ipſi D C, angulus <lb />B M N dimidius anguli B M G, qui æqualis eſt angulo <lb />A B K, æqualis eſt angulo A B C, qui ipſe per conſe-<lb />quens æqualis eſt dimidio angulo A B K. </s>
          <s xml:space="preserve">Unde ſequitur, <lb />veli ſitum ſemper bifariam debere ſecare angulum venti &amp; </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />viæ, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cum agitur de progrediendo in adverſum venti, de-<lb />bere illum cum velo conſtituere angulum 30. </s>
          <s xml:space="preserve">graduum, pro-<lb />ramque itidem cum velo angulum 30. </s>
          <s xml:space="preserve">grad.</s>
          <s xml:space="preserve">; quia, ut de-<lb />monſtratum fuit in Theoria Manuariæ Nauticæ, quocunque <lb />in ſitu reſpectu venti diſponatur velum, neceſſe eſt ut ejus <lb />complementum prora bifariam ſecet. </s>
          <s xml:space="preserve">Et exinde apparet, quo-<lb />cunque in ſitu conſtituatur prora, quæ ſemper cum via con-<lb />gruit; </s>
          <s xml:space="preserve">quia ponitur navem non deviare, neceſſe eſſe ut angulum <lb />quem cum prora, ventus conſtituit, velum bifariam ſecet. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Unde ſequitur angulum rectum debere à prora &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">velo in <lb />tres partes æquales ſecari, id eſt, ventum cum velo 30. </s>
          <s xml:space="preserve"><lb />gradus conſtituere, proram itidem cum velo 30. </s>
          <s xml:space="preserve">gradus, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cum vento per conſequens 60.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0390-01" corresp="note-0390-01a" place="margin">TAB.XXXIII. <lb />Fig. 8.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">XII.</head>
        <head rend="italics" xml:space="preserve">Exceptio D<hi rend="superscript">ni</hi> Hugenii ad Reſponſum <lb />D<hi rend="superscript">ni</hi> Renaldi.</head>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Mihi evidens videbatur illud quod in obſervationibus de <lb />errore primario, qui reperitur in tractatu de manuaria nauti-<lb />ca D<hi rend="superscript">ni</hi> Renaldi, propoſueram, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cenſuerunt viri in re Ma-<lb />thematicâ verſatiſſimi, argumentum meum omni exceptione <lb />majus eſſe; </s>
          <s xml:space="preserve">idcirco neque credideram, velle ipſum quidpiam <lb />reſpondere, quo ſuam confirmaret Theoriam; </s>
          <s xml:space="preserve">interim ex iis, <lb />quæ in lucem edidit, apparet eum minime de ſuo errore mecum <lb />ſentire; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">quandoquidem rationibus utitur, e quibus haud <lb />ita facile ſe expedire poſſent illi, qui non ſatis hæcce o-<lb />mnia excuſſerunt, obſtrictum me credidi ad demonſtrandum
</s>
          <pb facs="0392" n="306" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">VARIA CIRCA</fw>
majori evidentiâ, quam antea, ejus Theoriam ſuſtineri non <lb />poſſe, niſi principia mechanices, jam dudum ſtabilita, quo-<lb />rumque veritatem negare nec auderet, nec vellet, evertan-<lb />tur.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ne inutiliter protraham controverſiam noſtram reſponden-<lb />do argumentis quæ D<hi rend="superscript">us</hi> Renaldus mihi objicit, oſtendam tan-<lb />tum illum, ut jam obſervaram, erraſſe in propoſitione, qua <lb />nititur tota ejus Theoria, deinde paucis indicabo, quid <lb />huic errori anſam dederit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut oſtendam, quinam ſit quæſtionis ſtatus, hic maximam <lb />
<ptr xml:id="note-0392-01a" corresp="note-0392-01" type="noteAnchor" />
partem eorum, quæ noſtras figuras ſpectant, repeto, <lb />ſcil; </s>
          <s xml:space="preserve">H M eſt navis carina; </s>
          <s xml:space="preserve">C D velum; </s>
          <s xml:space="preserve">A B linea venti <lb />velum inflantis; </s>
          <s xml:space="preserve">B G eſt perpendicularis ad C D; </s>
          <s xml:space="preserve">G K per-<lb />pendicularis ad B K, quæ indicat carinam prolongatam; <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">continuo G B ad Z, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">M H ad X.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <floatingText>
          <body>
            <div type="float">
              <note xml:space="preserve" xml:id="note-0392-01" corresp="note-0392-01a" place="margin">TAB. XXXIII. <lb />Fig. 9.</note>
            </div>
          </body>
        </floatingText>
        <p>
          <s xml:space="preserve">D<hi rend="superscript">us</hi> Renaldus in Theoria cap. </s>
          <s xml:space="preserve">II. </s>
          <s xml:space="preserve">Art. </s>
          <s xml:space="preserve">1. </s>
          <s xml:space="preserve">dicit, ſi pona-<lb />tur navem undique eâdem, qua puppis, facilitate aquam <lb />findere, illam ita a vento propelli, ut progreſſura ſit per re-<lb />ctam B G, quod eſt verum; </s>
          <s xml:space="preserve">ſed ſi juxta ſitum carinæ navis <lb />tantum progredi queat in recta B K, vel ſi funis B R per-<lb />pendicularis ad B K, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cujus longitudo cenſetur infinita, <lb />eam cogat inſiſtere in via B K, contendit, velo &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">vento <lb />iiſdem ac antea manentibus, navem percurſuram ſpatium B K, <lb />eodem tempore quo percurriſſet B G; </s>
          <s xml:space="preserve">ego autem defendo, <lb />quod percurreret ſpatium B S, medium proportionale in-<lb />ter B K &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B G; </s>
          <s xml:space="preserve">Et hic eſt controverſiæ noſtræ ſtatus.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">In probatione, quam affert in reſponſione ſuâ, loco venti <lb />A B oblique cadentis in velum C D, ſubſtituit ventum Z B, <lb />qui in id perpendiculariter agit; </s>
          <s xml:space="preserve">quod poteſt, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">minime <lb />controverſiam mutat, quum certum ſit, quod quocunque <lb />ſenſu ventus in velum C D cadat, conetur navem propelle-<lb />re per viam B G perpendicularem ad C D; </s>
          <s xml:space="preserve">neque ullius <lb />uſus ſunt, quas habet D. </s>
          <s xml:space="preserve">Renaldus, diverſas conſiderationes <lb />de motu venti. </s>
          <s xml:space="preserve">Ratiocinando dein invenit, quod vis, quâ <lb />navis pellitur a vento ſecundum B G ope veli, ſit ad vim, <lb />qua pellitur ab eodem vento ope ejuſdem veli ſecundum B K,
</s>
          <pb facs="0393" n="307" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">MECHANICAM.</fw>
ut quadratum B G ad quadratum B K, non vero ut B G <lb />ad B K, quod ego contendo, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">inde tota res pendet.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ut determinemus cujus ſententia veraſit, concipiamus pla-<lb />num, in quo noſtra figura exiſtit, ita ad Horizontem erectum, <lb />ut linea B G ad eundem ſit perpendicularis, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſit R B X funis <lb />affixus in R, ad quem in B alligatum &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">ſuſpenſum ſit pon-<lb />dus Q: </s>
          <s xml:space="preserve">Ponamus ulterius portionem B X perpendicularem <lb />ad R B a manu retineri in X; </s>
          <s xml:space="preserve">clarum eſt, id exacte re-<lb />præſentare caſum navis, de quo eſt quæſtio; </s>
          <s xml:space="preserve">nam loco ven-<lb />ti, qui impingendo in velum C D propellat navim ſecun-<lb />dum B G, hic habemus pondus Q quod trahit punctum B <lb />juxta B G; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">funis B R, qui cenſetur infinitæ longitudinis, <lb />&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">impedit, quo minus navis aliam plagam versùs, quam <lb />B K poſſit progredi, hic eundem edit effectum reſpectu no-<lb />di B.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Utergo vis, qua ventus propellit navem ſecundum B G, eſt <lb />ad vim, qua hanc propellit ſecundum B K, ita eſt pondus Q <lb />ad gravitatem, quæ agit in manum quæ in X cohibet, quò <lb />minus nodus B moveatur verſus B K; </s>
          <s xml:space="preserve">illa enim gravitas æ-<lb />quipollet vi, qua nodus ſecundum B K trahitur. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum au-<lb />tem G K parallela ſit ipſi B R, certum eſt ex notiſſimis Me-<lb />chanicæ regulis, quod pondus Q ſit ad id quod retinet chor-<lb />dam B X, vel ad gravitatem quæ in X agit in manum ut <lb />B G ad B K. </s>
          <s xml:space="preserve">Vis ergo, qua navim propellit ventus ſecun-<lb />dum B G, eſt ad vim, qua propulſa eſt verſus B K, ut <lb />B G ad B K non vero, ut illarum linearum quadrata, ut <lb />D<hi rend="superscript">nus</hi> Renaldus contendit.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Ponamus porro, navem H M, quæ undas eadem undi-<lb />que facilitate ſecat, propelli per ventum Z B vel A B <lb />(perinde enim eſt) quo naviget certo tempore per B G, <lb />velo exiſtente in C D, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">determinandum eſſe, quan-<lb />tum progreſſura ſit ſecundum B K æquali tempore eodem <lb />vento, eodemque veli ſitu. </s>
          <s xml:space="preserve">Cum celeritates navis in dua-<lb />bus illis viis tales debeant eſſe, ut reſiſtentiæ, quas in-<lb />ferit ipſi aqua, ſint ut vires, quibus propellitur (nam in eo <lb />caſu ſolo motu æquabili progreditur), &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">cum reſiſtentiæ
</s>
          <pb facs="0394" n="308" />
          <s xml:space="preserve"><fw type="head">VARIA CIRCA MECHANICAM.</fw>
ſint ut quadrata celeritatum, ideo requiritur ut quadrata ce-<lb />leritatum ſint ut vires, id eſt ut G B ad B K; </s>
          <s xml:space="preserve">&amp; </s>
          <s xml:space="preserve">conſequen-<lb />ter ut velocitates ſint ut G B ad B S; </s>
          <s xml:space="preserve">quandoquidem <lb />quadrata G B &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">B S ſunt ut lineæ G B, B K per conſtructio-<lb />nem. </s>
          <s xml:space="preserve">Probavi ergo ex ordinariis Mechanices principiis, id, <lb />quod in obſervatione mea propoſueram.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Superfluum foret alia argumenta D<hi rend="superscript">ni</hi> Renaldi examinare, <lb />quibus vult hanc eandem, quam refutavi propoſitionem, con-<lb />firmare; </s>
          <s xml:space="preserve">ſolummodo indicabo originem erroris, qui in iis oc-<lb />currit, præſertim naſci ex eo, quod in Articulo 7. </s>
          <s xml:space="preserve">Cap. </s>
          <s xml:space="preserve">1. <lb /></s>
          <s xml:space="preserve">Theoriæ ſuæ concludat, vires relativas materiæ fluidæ ad <lb />ſuperficies diverſimode inclinatas eſſe inter ſe, ut quadrata ſi-<lb />nuum angulorum incidentiæ; </s>
          <s xml:space="preserve">debuiſſet addere ad ſuperficies æ-<lb />quales diverſimode inclinatas; </s>
          <s xml:space="preserve">cujus vocis æquales paulo ante in <lb />eodem Articulo pag. </s>
          <s xml:space="preserve">7. </s>
          <s xml:space="preserve">quoque non meminerat; </s>
          <s xml:space="preserve">quod ſi ſup-<lb />pleatur, tum demonſtratio optime congruit cum concluſione <lb />cumque veris principiis P: </s>
          <s xml:space="preserve">Pardies in Art. </s>
          <s xml:space="preserve">118. </s>
          <s xml:space="preserve">Tracta-<lb />tus de Viribus moventibus. </s>
          <s xml:space="preserve">Pater hic tantum in eodem illo <lb />Articulo deceptus fuit, quod ignorarit vel ſaltem non recor-<lb />datus fuerit, reſiſtentias aquæ in corpus eſſe ut quadrata ve-<lb />locitatum ejus corporis; </s>
          <s xml:space="preserve">ideo enim p. </s>
          <s xml:space="preserve">225. </s>
          <s xml:space="preserve">facit a f ad a u in <lb />duplicatâ ratione b o ad m p cum ſimpliciter facere debuerit <lb />a f ad a u, ut b o ad m p.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod attinet ad utiliſſimum Gubernaculi ſitum, D<hi rend="superscript">nus</hi> Re-<lb />naldus ſe ipſum nullo jure culpat, &amp; </s>
          <s xml:space="preserve">dum quæ primo deter-<lb />minaverat corrigere conatur, male ratiocinatur; </s>
          <s xml:space="preserve">in reſponſio-<lb />ne p. </s>
          <s xml:space="preserve">303, nam tantum determinandum eſt, in quonam Gu-<lb />bernaculi ſitu aqua id propulſura ſit maximâ vi, juxta per-<lb />pendicularem ad carinam; </s>
          <s xml:space="preserve">unde neceſſario ſequetur maxima <lb />puppis velocitas juxta illam perpendicularem. </s>
          <s xml:space="preserve">Errat etiam, <lb />quum vult, p. </s>
          <s xml:space="preserve">25 Theoriæ ſuæ de Manuaria Nautica, legi <lb />velocitas loco vis.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
        <p>
          <s xml:space="preserve">Quod ſupereſt, obſervo, totam hanc Theoriam, ut edi-<lb />derat, veram fore ſi reſiſtentiæ aquæ eſſent ut velocitates <lb />navis, ſunt autem ut quadrata illarum velocitatum.</s>
          <s xml:space="preserve" />
        </p>
      </div>
      <div type="section">
        <head xml:space="preserve">FINIS.</head>
        <pb facs="0395" />
        <pb facs="0395a" />
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Pag. 308.<lb />TAB.XXXIII.<lb />Fig. 1.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">P F Q K H L R G B E C N O 3 A 2</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 8.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">R G M K N D B V C A</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 7.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">R d D G g B h H E V C u A c</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 2.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">B F G C H A K D E</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 4.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A B G F E C D</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 6.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">T G D H B E M L N C K I S P F V R Q O A</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 3.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">A E G B D F C</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 5.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">N K F E C B A H L V W R G</ab>
        </figure>
        <figure>
          <head rend="italics" xml:space="preserve">Fig. 9.</head>
          <ab type="variables" xml:space="preserve">Z R A X H C B D M K S Q G</ab>
        </figure>
        <pb facs="0396" />
        <pb facs="0397" />
        <pb facs="0398" />
        <pb facs="0399" />
        <pb facs="0400" />
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
