Full text: Barbaro, Daniele Matteo Alvise: M. Vitrvvii Pollionis De Architectvra Libri Decem

PRIMVS. 
ritates: non putaui praetermittendum, quin primo quoque tempore de his rebus ea tibi ederem. 
Pacatis rebus tranquillè urbs agebat: Sed uirtus irrequieta Principis domi contineri non poterat ociosa, 
quin ad pacis studia conuersa, urbem magnificentia aedificiorum ornaret, laetareturque quod marmoream, 
ex lateritia stratam relinqueret. ut merito Principis uoluntati quisque contenderet; quamprimum egregièe sa 
tisfacere. unde Vitr. incoeptum iampridem opus, ac patri Augusti promissum, filio tandem praestet. 
Ideo quod parenti tuo de eo fueram notus, ut eius uirtutis studiosus. Cum autem concilium coe¬ 
lestium in sedibus immortalitatis eum dedicauisset, & Imperium parentis in tuam potestatem transtu¬ 
lisset, illud idem studium meum in eius memoriam permanens, in te contulit fauorem, 
Si ut rei, ita & amicitiae paternae haeredes filij esse debent, aequum putat Vitruuius, ut Augustus non ingra 
10 tum habeat eius erga se studium: quod multo ante in patrem contulerat: non solum propensam animi uolunta 
tem se habuisse erga Caesarem: Sed & beneficijs deuinctum, & ab Augusto dignitatibus ornatum se dicit; quo 
fit, ut honestior, & iusta magis causa extiterit dedicationis. inquit igitur. 
Itaque cum M. Aurelio, & Publio Minidio, & Gn. Cornelio ad apparationem balistarum, & scor 
pionum, reliquorumque tormentorum refectionem fui praesto, & cùm eis commoda accepi: quae cum 
primo mihi tribuisti: recognitionem per sororis commendationem seruasti. 
Militasse Vitruuium uel exercitum sequutum fuisse, ex eo quoque loco dignoscitur, ubi in octauo libro lo¬ 
quitur de proprietatibus nonnullorum locorum & fontium Cap. IIII. cum dicit.C. Iulius Massinisse fi¬ 
lius, cuius erant totius oppidi agrorum possessiones cum patre Caesare militauit. Is hospitio meo est 
usus, ita quotidianum conuictu, & reliqua. Praefuit apparatui bellico, refectionique tormentorum: quod qui¬ 
20 dem quanti faciendum erat, ex. X. libro. facile dignoscitur: eoque loci differo explicare, quid balistae, quid 
sint scorpiones: ne ordo scientiae praeuertatur. In aliquibus codicibus legitur, P. Numidico, uel Numidio, 
in aliquibus. L. Mussidio, memini me in quodam numismate de L. Mussidio legisse ipsum monetae cudendae prae 
fuisse. Quis sit hic modo scire parum refert. 
Cum ergo eo beneficio essem obligatus, ut ad exitum uitae non haberem inopiae timorem: haec tibi 
scribere caepi; quod animaduerti multa te aedificauisse, & nunc aedificare. reliquoque tempore, & pu¬ 
blicorum, & priuatorum aedificiorum pro amplitudine rerum gestarum; ut posteris memoriae trade¬ 
rentur, curam habiturum, conscripsi praescriptiones terminatas, & eas attendens, & antefacta, & fu 
tura qualia sint opera, per te nota posses habere: nanque his uoluminibus aperui omnes disciplinae 
rationes. 
Octauia Augusti soror Vitruuium commendauerat Augusto fratri: ea commendatione Augiistus recogno¬ 
uit Vitruuij studium erga patrem suum, commoda, & honores illi propterea contulit: & beneficijs eum de¬ 
uinxit: unde cum non timeret senij paupertatem, tantam nactus occasionem scripsit de Architectura, praece¬ 
ptaque dispersa & fusa tanquam membra in corpus unum redegit: & principi aedificationi dedito dedicauit: 
unde, ut dixi, & gratitudinem, & iudicium mirum ostendit. 
Conscripsi praescriptiones terminatas, ut eas attendens, & antefacta, & futura qualia sint opera, per 
te nota posses habere. 
Vtinam temporib. nostris id obseruarent aedificantes: & multo ante animo prouiderent qualia futura, 
& quos effectus habitura essent opera. Siquidem inditium hoc esset praehabitae artis: nec res ullas temerè a¬ 
grederentur. Qui uero negant praeuideri posse animo, quicquid inde opere futurum est, nesciunt profecto quid 
40 ars, quid usus, quid diligentia præestare possit. Sed nos ad reliqua . quae quoniam Vitruuianis 
uerbis continentur; ea Dei Opt. Max. implorato auxilio aggrediemur. 
Architectura est scientia plurib. disciplinis, & uarijs eruditionib. ornata: cuius iuditio probantur 
omnia, quae ab caeteris artib. perficiuntur opera. Architecturae nomen à principatu deductum est, quem 
tenet inter artes omnes illa votitia: cui nomen huiusmodi impositum est. Plato enim Architectum praeesse in¬ 
quit his, qui artib. utuntur: unde nec faber est, nec cerdo, nec aedificator, nec separatim artifex ullus: sed 
caput, praeses, iudex, director artificiorum, artificumque omnium. Siquidem non ante Architecti nomen sibi 
uendicare potuit, quam multa, & uaria eruditione, & doctrina imbutus fuerit: multarum artium secreta 
dignouerit: subtiles diuersarum notitiarum rationes perpenderit. Cum igitur praesit: nil aliud agit; quam do 
cere, demostrare, distribuere, describere, praecipere, & iudicare, quibus muneribus elucet maximè Ar¬ 
50 chitecturae dignitas, sapientiae proxima inter artes, tanquàm heros praecipua quaedam, & insignis. Sola 
enim artefactorum rationes inquirit: sola abstrusas, & absconditas res inuestigat: sola certiorum scientia 
rum particeps est Arithmeticae scilicet, & Geometriae; sine quibus uilis est ars omnis, & absque dignita¬ 
te. inquit igitur. Architectura est scientia. Et scientiae nomine notitiam, & praeceptorum multorum 
quandam quasi comprehensionem intelligit ad certum finem tendentium. Scientia ergo generis locum tenet 
in hac diffinitione: quare adhuc communis est ratio Architecturae: cum igitur diffinitio id praestare debeat; ut 
uim, & naturam rei, de qua agitur, explicet: adduntur praeter genus discrimina quaedam: quae planius rem 
declarant, & certius eam praefiniunt, secernuntque ab alijs rebus. ea sunt huiusmodi. Plurib. disciplinis. 
& uarijs eruditionib. ornata. Nam his conditionib. seiungitur Architectura ab ijs notitijs: quae separa 
tim a sensibus profecta, experientia quadam comparantur; & usu, manuumque tractatione ex uisu perficiun¬ 
6o tur: Sed & adhuc fusior, quàm par est, Architecturae diffinitio: nam & Oratoris, & Medici, & dliae mil¬ 
M 2
	        
Waiting...

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer