Volltext: Vitruvius: Vitrvvivs Itervm Et Frontinvs À Iocvndo Revisi Repvrgatiqve Qvantvm Ex Collatione Licvit

LIBER occidentem, non erunt ſalubria, quia per œſtatem coe
lum meridianum ſole exoriente caleſcit, meridie ar,
det. Item quod ſpectat ad occidentem, ſole exorto te
peſcit, meridie calet, ueſpere feruet. Igitur mutatio,
nibus caloris & refrigerationis, corpora quœ in iis
locis ſunt, uitiantur. Hoc autem licet animaduertere
etiam ex iis quœ non ſunt animalia. In cellis enim us
nariis tectis, lumina nemo capit à meridie, nec ab oc
cidente, ſed à ſeptentrione, ꝙ earegio nullo tempore
mutationes recipit, ſed eſt firma perpetuo, & immuta
bilis. Ideo etiã & granaria quœ ad ſolis curſum ſpe
ctant, bonitatem cito mutant. obſoniaq́, & poma, quœ
non in ea cœli parte ponuntur quœ eſt auerſa à ſolis
curſu, non diu ſeruantur. Nam ſemper calor cum ex,
coquit, aeribus firmitatem eripit, & uaporibus ferui
dis exu gendo natur ales uirtutes, diſſoluit eas, & fer
uore molleſcentes efficit imbecillas, ut etiam in ferro
animaduertimus, quod quamuis natura ſit durum,
in fornacibus ab ignis uapore percale factũ ita mol,
leſcit, uti in omne genus formœ faciliter fabricetur,
& idem cum molle & candens eſt, ſi refrigeretur tin,
ctum frigida, redureſcit, & reſtituitur in antiquam ꝓ
prietatem. Liœt etiã conſiderare hœc ita eſſe, ex eo,
ꝙ œſtate, nõ ſolum in peſtilentibus locis, ſed etiam in
ſalubribus, omnia corpora calore fiant imbecilla, & per hiemem, etiam quœ ſint peſtilentiſſimœ re giões,
efficiantur ſalubres, ideo ꝙ à refrigerationibus ſoli,
dantur. Non minus etiam ꝙ quœ à frigidis regioni
bus corpora tr aducuntur in calidas, non poſſunt du,
rare, ſed diſſoluuntur. Quœ autem ex calidis locis, PRIMVS. ſub ſeptentrionum regiones frigidas, non modo non
laborant immutatione loci ualitudinibus, ſed etiam
confirmantur. Quare cauendum eſſe uidetur in mœ
nibus colloc ã dis abiisregionibus. quœ caloribus, fla
tus ad corpora hominũ poſſunt ſpargere. Nam quia
ex principiis, quœ grœci ςοιΧ{εῖ}α appellant, omnia
corpora ſunt compoſita, ideſt ex calore, & humore, & terreno, & aere, & his mixtionibus natur ali tempe-
ratura figurantur omniumanimalium in mundo ge
neratim qualitates. Ergoin quibus corporibus cum
exuper at ẽ principiis calor, tũc inter ficit, diſſoluitq́
cœtera feruore. Hœc autem uitia efficit feruidum ab
certis partibus cœlum, cum inſidit in apertos uenas
plus ꝗ̃ patitur, ẽ mixtionibus natur ali temper atura
corpus. Item ſi humor occupauit corporum uenas, im
paresq́ eas fecit, cœter a principia ut à liquido corru-
pta, diluuntur, & diſſoluuntur compoſitionis uirtu-
tes. Item ẽ refriger ationibus humoris, uentorum,
& aurarum, infunduntur uitia corporibus. Non mi
nus aeris, etiamq́ terreni, in corpore natur alis com-
poſitio augendo aut miuuẽdo, in firmat cœter a pri@
cipia, terrena, cibiplenitate, aerea, grauitate cœli. Sed ſiquis uoluerit diligentius hœc ſenſu ꝑcipere,
animaduertat, attendatq́ naturas auium, & piſciũ,
& terreſtrium animaiium, & ita conſiderabit diſcrĩ
mina temperaturœ. Aliam enim mixtionem habet ge-
nus auium, aliam piſaum, longe aliter terreſirium
natura. Volucres minus habent terreni, minus hu-
moris, caloris temperatæ & aeris multum. Igitur le
uioribus principiis compoſite, facilius in aeris impe- LIBER tum nitũtur. Aquatiles aũt piſcium naturæ, ꝙ tempe
ratœ ſunt à calido, plurimũq́ ex aeris et terreni ſunt
cõpoſitœ ſed humoris habẽt oppido ꝗ̃ paulũ, quo mi-
nus habent ẽ principiis humoris in corpore, facilius
in humore perdurant.
Itaq́ cum ad terram perducun
tur, animam cum aqua relinquunt.
Item terreſtria,
ꝙ ẽ principiis ab aere caloreq́ ſunt temperata, mi-
nusq́ habent terreni, plurimumq́ humoris, ꝙ abun-
dant
humidœ partes, non diu poſſunt in aqua uitam
tueri. Ergo ſi hœc ita uidentur quemadmodum pro-
poſuimus, & ex iis principiis animalium corpor a cõ
poſita ſenſu percipimus, & exuber ationibus aut de-
fectionibus ea labor are diſſoluiq́ indicauimus, non
dubitamus quin diligentius quœri oporteat, utitem-
peratiſſimas cœli regiones eligamus, cum quœrenda
fuerit in mœnium collocationibus ſalubritas. Itaq́
etiam atq́ etiam ueterum reuocandam cenſeo ratio-
nem. Maiores enim ẽ pecoribus imolatis quœ paſœ-
bantur in iislocis. quibus aut oppida aut caſira ſtati
ua conſtitueb antur, inſpiciebant ie cinora, & ſi erant
liuida & uitioſa prima, alia imolabant, dubitantes
utrum morbo, an pabuli uitio lœſa eſſent. Cum plu-
ribus expertierant, & probauerant inte gram & ſo
lidam natur am iecinorum ex aqua & pabulo, ibi cõ
ſtituebant munitiones. Si autem uitioſa inueniebãt,
inditio tranſſerebant, idem in humanis corporibus
peſtilentem futur am naſcentem in iis locis aquœ cibiq́
copiam, & ita tranſmi grabant, & mutab at regiões,
quœrentes omnibus rebus ſalubritatem. Hoc autem
fieri, uti pabulo aboq́ ſalubres ꝓprietates terrœ ui- PRIMVS. deantur, licet animaduert re & w gnoſcere ex agris
cretenſium, quiſunt circa Pothereum flumen, quod
eſt Cretœ inter duas ciuitates. Gnoſon & Cortynam. Dextra enim & ſiniſtra eius fluminis, paſcuntur pe
cora, ſed ex iis. quœ paſcuntur proxime Gnoſon, ſple-
nem habent, quœ autem ex alter a parte, ꝓxime Cor
tynam, non habent apparentem ſplenem. Vnde etiã
medici quœrentes de eare, inuenerũt in iis locis her-
bam, quam pecora rodendo, imminuerant lienes, ita
eam herbam colligen do, cur ant lieneſos hoc medica-
mento, quod etiam ἂσπλΗνον cretenſes uocitãt. Ex
eolicetſcire, cibo atq́ aqua, proprietates locorum na-
turaliter peſtilentes aut ſalubres eſſe. Item ſi in pa
ludibus mœnia conſtituta erunt, quœ paludes ſecun-
dum mare fuerint, ſpectabuntq́ ad ſeptentrionem,
aut inter ſeptẽtrionem & orientem, eœq́ paludes ex
celſiores fuerint ꝗ̃ littus marinum, ratione uidebun-
tur eſſe conſtituta. Foſſis enim ductis, fit aquœ exitus
ad littus, & ex maritempeſtatibus aucto, in paludes
redundantia motionibus concitatur, amarisq́ mixtio
nibus, non patitur beſtiarum paluſtrium genera ibi
naſci, quœq́ deſuperioribus locis natando proxime
littus perueniunt, inconſueta ſalſitudine necantur. Exemplar autem huius rei gallicœ palludes poſſunt
eſſe, quœ circum Altinum, Rauennam, Aquilegiam. aliaq́ quœ in eiuſmodi locis municipia ſunt ꝓxima
paludibus. ꝙ his rationibus habent incredibilem ſa
lubritatem. Quibus autem inſidentes ſunt paludes,
& non habent exitus profluentes, neq́ per flumina,
neq́ perfoſſas, uti pontinœ, ſtando putreſcunt, & hu- LIBER meres graues & peſtilentes in his locis emittũt. Itẽ
in Apulia oppidum Salapia uetus, quod Diomedes
abtroia rediens conſtituit, ſiue (quemadmodum nõ-
nulli ſcripſerunt) Elphiasrhodius, in eiuſmodi locis
fuerat collocatum, ex quo incolœ quotannis œgrotan-
do labor antes, aliquando peruenerunt ad. M. Hoſti-
lium, ab eoq́ publicœ petentes, impetrauerũt uti his
idoneum locum ad mœniatr anſſerenda conquireret
eligeretq́. Tunc is moratus non eſt, ſed ſtatim ra-
tionibus doctiſſime queſitis, ſecundum mare merca-
tus eſt poſſe ſſionem loco ſalubri, ab ſenatuq́ populo-
q́ romano petiit, utliœret tranſſ erre oppidum, conſt@
tuitq́ mœnia.
& areas diuiſit, nummoq́ ſextertio ſin
gulis municipibus mancipio dedit. His confectis lacũ
aperuit in mare, & portum ẽ lacu, municipio perfe-
at. Itaq́ nunc ſalapini quatuor milibus paſſibus pro
greſſi ab oppido uetere, habitant in ſalubriloco.

18.1.

Note:
Note:
Note:
Note:

De fundamentis murorum & turrium.

19. Caput. V.

CVmergo his rationibus erit ſalubritatis in
mœpnium collocandorum explicatio, regio-
nesq́ electœ fuerint fructibus ad aledam
@iuitatem copioſœ, & uiarum munitiones, aut oportu
nitates fluminum, ſeu per portus marinœ ſubuectio-
nes habuerint ad mœnia comportationes expeditas,
tunc turrium murorumq́ fundamenta ſic ſunt faciẽ-
da, uti fodiantur (ſi que ant inueniri) ad ſolidum, & in ſolido (quantum ex amplitudine operis pro ratio-
ne uideatur) craſſitudine ampliore ꝗ̃ parietum qui
ſupraterr am ſunt futuri, & ea impleantur quamſo-
lidiſſima ſtructura. Item turres ſunt proiiciendœ in

Waiting...

Nutzerhinweis

Sehr geehrte Benutzerin, sehr geehrter Benutzer,

aufgrund der aktuellen Entwicklungen in der Webtechnologie, die im Goobi viewer verwendet wird, unterstützt die Software den von Ihnen verwendeten Browser nicht mehr.

Bitte benutzen Sie einen der folgenden Browser, um diese Seite korrekt darstellen zu können.

Vielen Dank für Ihr Verständnis.

powered by Goobi viewer