## Full text: Clavius, Christoph: Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur

GNOMONICES zontis recti, & paralleli a e b, ita vt a e, ſit portio ſupra terram, & e b, ſub terra, diuiſioq́ue paral
leli in horas inchoanda erit à puncto a, vel e, vt in Æquatore à puncto A. Sole enim exiſtente
in parallelo a e b, fit meridies in a, quemadmodum eodem exiſtente in Æquatore, meridies
fit in A.

### 477.1.

Præcepta ſupe-
riota accommo
dantur etiam
ſphærę obliquę,
quę polum an-
t [?] a@cticum con-
ſpicuum habet
ſupra Horizon-
tem.
30
40
50

STATVATVR ergo primum Sol in Aequatore, vt in puncto P, à quo ad diametrum
Æquatoris A C, perpendicularis excitetur P O, quę etiam reſpondebit perpendiculari O P, quæ
in figura cap. 2. ad diametrum Verticalis A C, ducebatur per punctum L, in diametro Æquato-
ris, in quod perpendicularis K L, à centro Solis cadebat: Recta autem E A, reſpondebit perpen-
diculari M N, quæ in eadem figura per idem punctum L, ad Horizontis diametrum ducebatur; ac proinde ſi ex O P, abſcin-
datur ipſi O P, æqualis O P,
immo eadem O P, ſumatur,
& ex E A, eidem O P, ęqua
lis E F, cadent rectę ductę
ex centro E, per puncta P, F,
quæ punctis R, & Q, reſpõ-
dent in dicta figura cap. 2. in puncta P, & A. Igitur ex
demonſtratis in cap. 3. erit
B P, circunferẽtia hectemo-
ria; B A, horaria; A P, de-
ſcenſiua; B A, meridiana
iuter Horizontem, & Hecte
morion, qui tunc ab Æqua-
tore non differt; A P, Verti
calis; & horizontalis nihil
erit, cum Verticalis tũc per
Solem ductus idem ſit, qui
Verticalis proprie dictus,
aut Æquator. Per vnicam
ergo perpendicularem P O,
quæ ex loco Solis ad Æqua-
toris diametrum A C, duci
tur, inueniuntur circunferentia hectemoria B P, deſcenſiua A P, & Verticalis A P: At quadrans
B A, exhibet & horariam, & meridianam; horizontalis denique nihil eſt, cum Sol in Æquatore
exiſtit in ſphæra recta.

### 477.1.

Inuentio ſupra
dictarum circũ-
ferentiarum in
ſphæra recta ex
Analemmate,
cum Sol in Ae-
quatore exiſtit.
10
20
30
Innentio eatun
dem circunfe-
rentia um in
ſphęra recta ex
Analemmate.
Sole exiſtente
in quouis paral
lelo extra Ae-
quatorem.

PONATVR deinde Sol in puncto k, paralleli a e b, ducaturq́ue ex K, ad a b, diametrum
paralleli perpendicularis K L; eritq́ue ſemidiameter d a, eadem, quæ perpendicularis N M, quæ
in figuris cap. 4. duci iubebatur per L, ad Horizontis diametrum; recta autem K L, producta ad
O, dabit O P, perpendicularem, quæ ibidem per L, ad diametrum Verticalis duci præcipiebatur. Poſt hæc, quoniam N M, O P, maiores ſunt, quàm K L, (Eſt enim N M, ſemidiameter paralleli,
& K L, ſemidiametro minor: Deinde ductis rectis d K, E P, quoniam quadratum rectę d K, ęqua
le eſt quadratis rectarum k L, L d, & quadratum rectæ E P, quadratis rectarum P O, O E; eſt autẽ
quadratum ex E P, ſemidiametro circuli maximi maius quadrato ex d K, ſemidiametro circuli
non maximi; erunt quoque quadrata rectarum P O, O E, maiora quadratis rectarum K L, L d. Ablatis igitur quadratis ęqualibus rectarũ O E, L d, quę ęquales ſunt, maius erit reliquum qua-
dratum rectę O P, reliquo quadrato rectę K L, proptereaq́ue & recta O P, maior erit, quàm re-
cta K L,) abſcindantur rectæ N Q, O R, ipſi K L, ęquales, ducanturq́ue rectę E Q S, E R T. Poſtremo ducta per L, diametro Hcctemorij Y E Z, excitentur ad eam in E, & L, perpendicula-
res E g, L f; eritq́ue L f, ipſi K L, ęqualis; (Iunctis enim rectis E K, E f, quę ęquales inter ſe ſunt,
cum vtraque ducatur à centto ſphęrę E, ad eius ſuperficiem, vt conſtat, ſi parallelus in proprio ſitu
ponatur, nempe ad Meridianum rectus; ita vt in eo ſitu K L, ſit, per defin. 4. lib. 11. Eucl. ad pla-
num Meridiani, atque adeo per defin. 3. eiuſdem lib. & ad rectam E L, perpendicularis: quoniã
tam quadratum rectæ E k, quadratis rectarum K L, L E, quàm quadratum rectę E f, quadratis re-
ctarum f L, L E, ęquale eſt, ſunt autem quadrata rectarum E k, E f, æqualium ęqualia, erunt quo-
que quadrata rectarum K L, L E, quadratis rectarum fL, L E, ęqualia. Dempto ergo commu-
ni quadrato rectæ L E, ęqualia remanebunt quadrata rectarum K L, f L, ac ob id & rectę ipſę
ęquales erunt) ac proinde ſi beneficio circini ſumatur interuallum L f, ęquale rectę K L, erit ducta
L f, ad E Y, perpendicularis, & c. vt etiam in cap. 4. oſtendimus. His ita conſtitutis, erit ex ijs, quę
in cap. 5. oſtendimus, g f, circunferentia hectemoria; B M, horaria; A P, deſcenſiua; B Y, meri-
diana; A T, Verticalis; & A S, deſcenſiua.

40
47. primi.
34. primi.
47. primi.
50

### Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.