Volltext: Clavius, Christoph: Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur

GNOMONICES nes autem Meridiani, qui Aequatorem refert, omnibus horis accommodantur. Nam punctum
H, erit hora 12. inæqualis, prima autem diuiſio verſus F, exhibebit horam 1. & 11. inæqualem, & ſic deinceps, ita vt punctum F, det horam 6. inæqualem. Quo pacto autem eædem diuiſiones ho
ris æqualibus conueniant, ſiue hæ à mer. & med. noc. ſiue ab or. & occ. numerentur, paulo ante
expoſuimus.

475.1.

Diuiſio Ana-
lemmatis in @o
ra [?] . inæquale.
50

DIVISIS vero hac ratione ſemicirculis parallelorum in horas ſiue æquales, ſiue inæquales,
prout horologium horarum æqualium, puta Aſtronomicum, vel Italicum, Babylonicumve, aut
horarum inæqualium conſtruendum eſt, ducendæ ſunt à ſingulis horis cuiuſque ſemicirculi ad
propriam diametrum occultæ lineæ perpendiculares, punctaq́ue, vbi diametrum ſecant, diligen-
ter notanda: & ſi placet, ijdem numeri horarum dictis punctis apponendi, vt factum eſſe cernis
in diametro K L, quæ habet numeros horarum inæqualium: In alijs autem diametris numeros
horarum non ſcripſimus, vt confuſionem vitaremus; eandemq́ue ob cauſam neque numeros ho
rarum inæqualium parallelo K Q L, aſcripſimus. Ita enim paratum erit Analemma, vt ſine ma-
gno labore in ipſo per ſuperiora præcepta circunferentiæ ſupra dictæ inueniantur, vt mox dice-
mus. Huiuſuſmodi autem perpendiculares facile ducentur, ſi integri circuli circa parallelorum
diametros deſcribantur, vt factum eſt circa diametrum a b; poteſt tamen ſemicirculus intra Ana-
lemma cadens occulte delineari, ne confuſio inter lineas oriatur. Nam ſi ſingulis arcubus ſemi-
circuli exterioris a e b, inter punctum a, vel b, & hora rum puncta accipiantur arcus æquales in re-
liquo ſemicirculo interiore, erunt rectæ correſpondentia puncta connectentes ad diametrum per-
pendiculares. Vt exempli gratia, ſi arcui inter a, & punctum horæ 11. ab occ. in ſemicirculo a e b,
ſumatur in ſemicirculo reliq̃ [?] uo æqualis arcus a f, erit recta coniungens punctum horæ 11. ab
occ. cum puncto f, ad diametrum a b, perpendicularis ſecans eandem diametrum in puncto g,
quod notandum erit: Et ſic de cæteris. Immo ſi integri circuli deſcribantur, non opus erit pa-
rallelos ſeorſum deſcribere, vt in horas ab or. vel occ. diſtribuantur, ſed in ipſomet Analemmate
diuiſio inſtitui poteſt, ſi d e, communis ſectio Horizontis & patalleli vſque ad punctum e, in al-
tero ſemicirculo extendatur, vt perſpicuum eſt. Transferenda autem erunt puncta ſemicirculi
a f b, in ſemicirculum a e b, vt omnes horæ in exteriori ſemicirculo contineantur.

475.1.

Quomodo dia-
@etri patallelo
rum in horas
ſecentur.
10
3. tertij.
20

SATIS etiam eſt vt plurimum, ſi ſemicirculus ♋, & ♑, in horas ſecetur, vt horologium
quodcunque deſcribatur. Quemadmodum enim in ſuperiore lib. ex latitudinibus, longitudi-
nibusque vmbrarum, Sole exiſtente in principio ♋, & ♑, horologia deſcripſimus, ita quoque hic
ex circunferentiis ad quodcunque horologium requiſitis, ſi inueniantur pro horis ♋, & ♑, horo-
logium quodcunque delineabimus: excepto, quòd aliquando opus eſt inueſtigare vnam aut alte
ram circunferentiam pro nonnullis horis deſcribendis, Sole exiſtente in parallelo propinquo, vt
in parallelo ♊, & ♌, aut ♐, & ♒, vt in ſuperioris lib. horologiis diximus.

475.1.

Satis eſt ad ho-
rologia deſcti-
benda, ſi ſemi-
circulus cancri,
& capri [?] corni in
horas diſt@ibua
tur.
30

H IS ita paratis, facili negotio circunferentiam quamcunque inueſtigabimus per præcepta,
quæ in cap. 2. & 4 eorumq́ue ſcholijs tradidimus. Sit enim v. g. inuenienda circunferentia ho-
rizontalis, & deſcenſiua pro hora 23. ab occ. in parallelo ♋, & ♑. Per punctum in diametro a b,
paralleli ♋, & ♑, reſpondens horæ 23. ab occ. in portione ♋, a e, ducatur ad H orizontis dtame-
trum B D, perpendicularis occulta h l, ex qua abſcindatur recta h n, æqualis interuallo inter ho-
ram 23. & punctum ei reſpondens in diametro a b. ducaturq́ue ex centro E, per n, recta ſecans
circunferentiam Meridiani in p. Nam C p, erit circunferentia horizontalis. Ducatur item per
idem punctum diametri a b, ad A C, diametrum Verticalis perpendiculatis q r, eritq́ue C r, cir-
cunferentia deſcenſiua. Eadẽ ratione ex perpendicularibus occultis ſt, β α, & interuallo ſ δ [?] , quod
interuallo inter horam 23. ab occ. in portione ♑, b e, & punctum ei reſpondens in diametro
a b, æquale ſit, inuenietur circunferentia horizontalis A u, & deſcenſiua A α, pro hora 23. tropi-
ci ♑. Non aliter inueniemus aliarum horarum circunferentias horizontales, deſcẽſiuaſq́ue; im-
mo & Verticales, horariaſq́ue, & meridianas, atque hectemorias, non solum in tropico ♋, & ♑,
verum etiam in Aequatore, & alijs parallelis. vt ex demonſtratis in cap. 3. & 5. huius lib. mani-
feſtum eſt.

475.1.

Quo pacto circũ
ferentiæ ſupra
dictę in Analem
mate hactenus
diuiſo inueſti-
gentur pro qua
hbet hora.
40
50

476. INVENTIO CIRCVNFERENTIAE HECTEMORIAE,
horariæ, deſcenſiuæ, meridianæ, Verticalis, atque horizontalis, ex
doctrina ſinuum, Sole exiſtente ſiue in Aequatore, ſiue
in alio quouis parallelo, ad quamcunque
latitudinem. CAP. VII.

INQVIRIT Ptolemæus ſupra dictas ſex circunferentias etiã per numeros, vtij, qui minus
exercitati ſunt in ducẽdis tot lineis perpendicularibus ſine errore, quæ requiruntur, vt recte in-
ueniantur dictæ circunferentiæ, facilius, & maiori cum delectatione eaſdẽ reperire poſſint per nu-
meros, cũ in his opus nõ ſit tot lineas pependiculares ducere, & parallelos in horas diuidere, in ea-
rumq́ue partes, quod non admodum facile eſt, ſed ſatis ſit cuiuslibet horæ, aut puncti, in quo

Waiting...

Nutzerhinweis

Sehr geehrte Benutzerin, sehr geehrter Benutzer,

aufgrund der aktuellen Entwicklungen in der Webtechnologie, die im Goobi viewer verwendet wird, unterstützt die Software den von Ihnen verwendeten Browser nicht mehr.

Bitte benutzen Sie einen der folgenden Browser, um diese Seite korrekt darstellen zu können.

Vielen Dank für Ihr Verständnis.

powered by Goobi viewer