Full text: Bošković, Ruđer Josip: Theoria philosophiae naturalis redacta ad unicam legem virium in natura existentium

43. Eodem igitur pacto in lege ipſa continuitatis agendum
eſt. Illa tam ampla inductio, quam habemus, debet nos mo-
vere ad illam generaliter admittendam etiam pro iis caſibus,
in quibus determinare immediate per obſervationes non poſſu-
mus, an eadem habeatur, uti eſt colliſio corporum; ac ſi
ſunt caſus nonnulli, in quibus eadem prima fronte violari
videatur; ineunda eſt ratio aliqua, qua ipſum phænomenum
cum ea lege conciliari poſſit, uti revera poteſt. Nonnullos
ejuſmodi caſus protuli in memoratis diſſertationibus, quorum
alii ad geometricam continuitatem pertinent, alii ad phyſi-
cam. In illis prioribus non immorabor; neque enim geome-
trica continuitas neceſſaria eſt ad hanc phyſicam propugnan-
dam, ſed eam ut exemplum quoddam ad confirmationem
quandam inductionis majoris adhibui. Poſterior, ut ſæpe & illa prior, ad duas claſſes reducitur: altera eſt eorum caſuum,
in quibus ſaltus videtur committi idcirco, quia nos per ſaltum
omittimus intermedias quantitates: rem exemplo geometrico
illuſtro, cui phyſicum adjicio.

21.1.

Similis ad
continuitatem:
duo caſuum ge-
nera, in quibus
ea videatur læ-
di.

44. In axe curvæ cujuſdam in fig. 4. ſumantur ſegmenta
AC, CE, EG æqualia, & erigantur ordinatæ AB, CD, EF,
GH. Areæ B A C D, D C E F, F E G H videntur continuæ
cujuſdam ſeriei termini ita, ut ab illa B A C D ad DCEF,
& inde ad FEGH immediate tranſeatur, & tamen ſecunda a
prima, ut & tertia a ſecunda, differunt per quantitates finitas: ſi enim capiantur CI, EK æquales BA, DC, & arcus BD
transſeratur in IK; area DIKF erit incrementum ſecundæ ſu-
pra primam, quod videtur immediate advenire totum abſque
eo, quod unquam habitum ſit ejus dimidium, vel quævis alia
pars incrementi ipſius; ut idcirco a prima ad ſecundam ma-
gnitudinem areæ itum ſit ſine tranſitu per intermedias. At ibi
omittuntur a nobis termini intermedii, qui continuitatem ſer-
vant; ſi enim a c æqualis A C motu continuo feratur ita,
ut incipiendo ab AC deſinat in CE; magnitudo areæ BACD
per omnes intermedias bacd abit in magnitudinem D C E F
ſine ullo ſaltu, & ſine ulla violatione continuitatis.

21.1.

Fig. 4.
Exemplum
geometricum
primi generis,
ubi nos inter-
medias magni-
tudines omitti-
mus.

45. Id ſane ubique accidit, ubi initium ſecundæ magnitudi-
nis aliquo intervallo diſtat ab initio primæ; ſive ſtatim veniat
poſt ejus finem, ſive quavis alia lege ab ea disjungatur. Sic in
phyſicis, ſi diem coneipiamus intervallum temporis ab occaſu
ad occaſum, vel etiam ab ortu ad occaſum, dies præcedens a
ſequenti quibuſdam anni temporibus differt per plura ſecunda,
ubi videtur fieri ſaltus ſine ullo intermedio die, qui minus dif-
ferat. At ſeriem quidem continuam ii dies nequaquam con-
ſtituunt. Concipiatur parallelus integer Telluris, in quo ſunt
continuo ductu diſpoſita loca omnia, quæ eandem latitu-
dinem geographicam habent: ea ſingula loca ſuam habent du-
rationem diei, & omnium ejuſmodi dierum initia, ac fines con-
tinenter fluunt; donec ad eundem redeatur locum, cujus præ-

Waiting...

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer