Volltext: Bošković, Ruđer Josip: Theoria philosophiae naturalis redacta ad unicam legem virium in natura existentium

THEORIÆ Mirum autem, quanta inde diverſarum legum combinatio ori-
retur. Sed & ubi duo tantummodo puncta agant in tertium,
incredibile dictu eſt, quanta diverſitas legum, & curvarum in-
de erumpat. Manente etiam diſtantia A B, leges pertinen-
tes ad di
verſas inclinationes rectæ D C ad A B, admodum di-
verſæ obveniunt inter ſe: mutata vero punctorum A, B di-
ſtantia a ſe invicem, leges etiam pertinentes ad eandem incli-
nationem DC differunt inter ſe plurimum; & inſinitum eſſet
ſingula perſequi; quanquam earum variationum cognitio, ſi
obtineri utcunque poſſet, mirum in modum vires imagina-
tionis extenderet, & objiceret diſcrimina quamplurima ſcitu
digniſſima, & maximo futura uſui, atque incredibilem Theo-
riæ fœcunditatem oſtenderet.

22.1.

Methodus de-
terminandivim
compoſitam ex
viribus reſpi-
cientibus pun-
cta quotcun-
que. Legum
multitudo, &
varietas.
1 ,
3 ,
1
Calculas quidem eſſet immenſus, ſed patet methodus, qua deveniri poſſit
ad æquationem quæſitam. Mirum autem, quanta curvarum, & ſuperſicierum,
adeoque & legum virium varietas obveniret, mutatatantummodo diſtantia A B
binorum punctorum agentium in tertium, qua mutata, mutatur tota lex,
& æquatio.
(o)
Hæc conditio punctorum jacentium in eodem plano neceſſaria fuit
pro loco ad ſuperſiciem, & pro æquatione, quæ legem virium exhibeat
per æquationem indeterminatarum tantummodo trium: at ſi puncta ſint
plara, & in eodem plano non jaceant, quod punctis tantummodo tribus
accidere omnino non poteſt; tum vero locus ad ſuperſiciem, & æquatio
tr [?] ium indeterminatarum non ſuſſicit, ſed ad eam generaliter exprimendam
legem Geometria omnis eſt incapax, & analyſis indiget aquatione indeter-
minatarum quatuor. Primum patet ex eo, quod ſi manentibus punctis
A, B, exeat punctum C ex dato quodam plano, pro quo conſtructus
ſit locus ad ſuperſiciem; liceret convertere circa rectam A B planum illud
cum ſuperſicie curva legem virium determinante, donec ad punctum C
deveniret planum ipſum: tum enim erecto perpendiculo uſque ad ſuper-
ſiciem illam curvam, deſiniretur per ipſum vis agens ſecundum rectam
C D, vel ipſi perpendicularis, prout locus ille ad curvam ſuperſiciem con-
ſtructus fuerit pro altera ex iis.
3
At ſecundum ſit manifeſlum ex eo, quod ſi puncta agentia ſint etiam
omnia in eodem plano, & punctum, cujus vis compoſita quæritur, in qua-
vis recta poſita extra ipſum planum, relationes omnes diſtantiarum a reli-
quis punctis, ac directionum, a quibus pendent vires ſingulorum, &
compoſitio ipſarum virium, longe aliæ eſſent, ac in quavis recta in eo-
dem plano poſita, uti facile videre eſt. Hinc pro quovis puncto loci u-
bicunque aſſumpto ſua reſponderet vis compoſita, & quarta aliqua plaga,
ſeu dimenſio, præter longum, latum, & profundum, requireretur ad ducendas
ex omnibus punctis ſpatii rectas iis viribus proportionales, quarum rectarum
vertices locum continuum aliquem exhiberent determinantem virium legem.
4
Sed quod Geometria non aſſequitur, aſſequeretur quarta alia dimenſio [?]
mente concepta, ut ſi co [?] nciperetur ſpati [?] um totum plenum materia conti-
nua, quod in mea ſententia cogitatione tantummodo eſſingi poteſt, & ea [?]
eſſet in omnibus ſpatii punctis denſitatis diverſæ, vel diverſi pretii; tum illa [?]
diverſa denſitas, vel illud pretium, vel quidpiam ejusmodi, exbibere poſſet
legem virium ipſi reſpondentium, que nimirum ipſi eſſent proportionales.
Sed ibi iterum ad determinandam directionem vis compoſitæ non eſſet ſa-
tis reſolutio in duas vires, alteram ſecundum rectam tranſeuntem per
datum punctum; alteram ipſi perpendicularem; ſed requirerentur tres, ni-
mirum vel omnes ſecundum tres da [...] as directiones, vel tendentes per rectas,
quæ per data tria puncta tranſeant, vel quavis alia certa lege deſinitas:
adeoque tria loca ejusmodi ad ſpatium, quarta aliqua dimenſione, vel
qualitate affectum requirerentur, quæ tribus ejusmo [?] di plusquam Geometri-
Vis in latus in
exiguis diſtan
tiis, ac ejus u.
ſus pro ſolidis:
in magnis nul.
la: in iis ſumma
virium ſimpli-
cium.

210. Ego hic ſimpliciora quædam, ac faciliora, & uſum
habitura in ſequentibus, ac in applicatione ad Phyſicam inpri-
mis attingam tantummodo; ſed interea quod ad generalem
pertinet determinationem expoſitam, duo adnotanda proponam. Primo quidem in ipſa trium punctorum combinatione occurrit
jam hic nobis præter vim determinantem ad acceſſum, & re-
ceſſum, vis urgens in latus, ut in fig. 21, præter vim CF,
vel CH, vis CI, vel CG. Id erit inſra magno uſui ad ex-
plicanda ſolidorum phænomena, in quibus, i
nclinato ſundo
virgæ ſolidæ, tota virga, & ejus vertex moventur in latus,
ut certam ad baſim poſitionem acquirant. Deinde vero il. lud: hæc omnia curvarum, & legum diſcrimina, tan [...] quæ

Waiting...

Nutzerhinweis

Sehr geehrte Benutzerin, sehr geehrter Benutzer,

aufgrund der aktuellen Entwicklungen in der Webtechnologie, die im Goobi viewer verwendet wird, unterstützt die Software den von Ihnen verwendeten Browser nicht mehr.

Bitte benutzen Sie einen der folgenden Browser, um diese Seite korrekt darstellen zu können.

Vielen Dank für Ihr Verständnis.

powered by Goobi viewer